Η παρακάτω βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο Λέξημα
David Benioff, Η πολιτεία των ληστών, Ψυχογιός 2009, σελ. 345
Ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα βασισμένο στις αναμνήσεις του παππού του συγγραφέα από την πολιορκία του Λένινγκραντ.
Η «Πολιτεία των ληστών» είναι το δεύτερο μυθιστόρημα του Ντέιβιντ Μπενιόφ και στηρίχθηκε στην πραγματική ιστορία του παππού του, που κατάφερε να επιβιώσει κατά την πολιορκία του Λένινγκραντ.
Δεν ξέρω πως μου ήλθε στο μυαλό, αλλά διαβάζοντάς το σκέφτηκα τον κατά Greimas δομισμό και τις αναλύσεις του. Λέω λοιπόν να κάνουμε μια δομιστική ανάλυση στη βάση των τυπικών σχέσεων των προσώπων και τους έξι ρόλους, και με αυτό τον τρόπο να δώσουμε και ένα χοντρικό διάγραμμα της ιστορίας. Εντολοδότης-πομπός είναι ο συνταγματάρχης Γκρέτσκο. Δέκτης ο παππούς Λεβ και ο Κόλια (οι ρόλοι μπορεί να κατανέμονται σε περισσότερα από δυο πρόσωπα). Βοηθοί τους οι παρτιζάνοι, αντίμαχοι οι γερμανοί. Υποκείμενα οι δέκτες, που πρέπει να εκτελέσουν την εντολή. Και αντικείμενο; Ποιο είναι το αντικείμενο που έχουν εντολή να αναζητήσουν, και να φέρουν στον συνταγματάρχη Γκρέτσκο; Όχι το ιερό Graal, όχι ο τίμιος σταυρός, όχι ο χρυσός του Ρήνου, όχι η Δουλτσινέλα. Τι λοιπόν;
Μια ντουζίνα αυγά. Ο Γκρέτσκο χαρίζει τη ζωή στον πλιατσικολόγο Λεβ (βούτηξε ένα μαχαίρι από έναν νεκρό γερμανό πιλότο και ήπιε μια γουλιά βότκα από το παγούρι του να στανιάρει) και τον λιποτάκτη Κόλια (έφυγε από τη μονάδα του για να βρει μια κοπέλα να κάνει σεξ, αλλά δεν κατάφερε να γυρίσει έγκαιρα) με την εντολή να του βρουν μια ντουζίνα αυγά για το γάμο της κόρης του.
Οι τελευταίες κότες του πολιορκημένου Λένινγκραντ ψόφησαν στην ταράτσα μιας πολυκατοικίας από το κρύο, το ίδιο και ο παππούς που τις φύλαγε. Οι ήρωές μας λοιπόν δεν είχαν άλλη επιλογή παρά να ψάξουν έξω από το Λένινγκραντ, πίσω από τις γερμανικές γραμμές. Έτσι εμπλέκονται σε μια σειρά περιπέτειες, μέσα από τις οποίες εκτυλίσσονται τυπικά επεισόδια που συνέβησαν μέσα και έξω από το Λένινγκραντ την εποχή εκείνη. Ο απελπισμένος αγώνας για την επιβίωση, ο κανιβαλισμός, οι βομβαρδισμοί, ο ηρωισμός των παρτιζάνων, η αγριότητα των γερμανών κ.λπ. εικονογραφούνται ανάγλυφα σε αυτά τα επεισόδια.
Δεν είναι τόσο η συναρπαστικότητα της αφήγησης όσο το απολαυστικό ραμπελαι-ικό χιούμορ του Μπενιόφ που μαγεύουν τον αναγνώστη. Το ραμπελαι-ικό λεξιλόγιο είναι άφθονο, αλλά φοβάμαι να το παραθέσω, γιατί μετά το Λέξημα τη βιβλιοπαρουσίαση αυτή θα τη βάλω στο blog μου. Το αντιθετικό δίδυμο, ο Κόλια με την πληθωρική σεξουαλική ζωή και ο αυτοσαρκαζόμενος παρθένος αφηγητής Λεβ είναι από τα πιο πετυχημένα στην παγκόσμια λογοτεχνία (αν δεν υπήρχε ο Δον Κιχώτης και ο Σάντσο Πάντσα θα έλεγα το πιο πετυχημένο, μπορεί όμως να υπάρχει και άλλο που μου διαφεύγει αυτή τη στιγμή).
Ο Κόλια σκοτώνεται στο τέλος, κατά λάθος, από τα φίλια πυρά. Δεν νομίζω όμως ότι μ’ αυτό ο Μπενιόφ θέλει να δώσει το ηθικό δίδαγμα, να τι παθαίνει όποιος αφήνει το κάτω κεφάλι να καθοδηγεί το πάνω. Απλά δεν μπορούν όλοι οι καλοί σε ένα μυθιστόρημα να επιβιώνουν. Ο Τολστόι έδωσε ένα καλό μάθημα, με τον Αντρέι Μπαλκόνσκι να πεθαίνει στο «Πόλεμος και Ειρήνη». Όμως ο Μπενιόφ αντιμετωπίζει εντελώς εικονοκλαστικά τον μεγάλο συγγραφέα. Ο Κόλια λέει για την Νατάσα Ραστόβα του παραπάνω μυθιστορήματος: «Μου τη δίνει η σκρόφα. Όλοι την ερωτεύονται… και δεν είναι παρά μια χαζογκόμενα» (σελ. 127). Έχω διαβάσει δυο φορές το βιβλίο, και μου φαίνεται ότι έχει λιγάκι δίκιο. Διαφορετικά δεν θα έπεφτε έτσι εύκολα στα δίκτυα του Ανατόλ, ξεχνώντας τον υπέροχο Αντρέι.
Ο Μπενιόφ αντιμετωπίζει εικονοκλαστικά όχι μόνο μυθιστορηματικά πρόσωπα, αλλά και πραγματικά. Κατηγορεί (αυτός, ο παππούς του, οι ήρωές του) την Άννα Αχμάτοβα και τον Δημήτρη Σοστακόβιτς που δεν έμειναν μέσα στο πολιορκούμενο Λένινγκραντ. Παραθέτει βέβαια και τον αντίλογο, ότι οι κορυφαίες αυτές προσωπικότητες έπρεπε να διαφυλαχθούν.
Η επίθεση στον Σοστακόβιτς, από τους πιο αγαπημένους μου συνθέτες, με ενόχλησε. Η έβδομη συμφωνία του, μετά την πέμπτη αυτή που μου αρέσει περισσότερο, παίχθηκε σε παγκόσμια πρώτη στο πολιορκημένο Λένινγκραντ, και μεταδόθηκε ραδιοφωνικά σε όλο τον κόσμο. Μαζί με τους ήχους της ορχήστρας ακουγόταν και οι εκρήξεις των βομβών. Τέλειωσα το μυθιστόρημα ακούγοντας το 14ο και 15ο κουαρτέτο εγχόρδων του Σοστακόβιτς. Μεταμεσονύκτιες ώρες, δεν ήθελα να ενοχλήσω με τα κρεσέντα της 7ης συμφωνίας.
Ο προπάππους του Μπενιόφ ήταν ποιητής, αλλά όχι Ζντανοφικός. Ένα ποίημά του για τους περιθωριακούς του Λένινγκραντ κριτικαρίστηκε άγρια. Συνελήφθηκε και από τότε δεν ξανάκουσαν γι αυτόν. Εκτελέστηκε ή άφησε τα κόκαλά του κάπου στη Σιβηρία; Κανείς δεν έμαθε ποτέ. Η Βίκα, η κομισάριος των παρτιζάνων, με την οποία θα ενωθεί ο ήρωάς μας στο τέλος σε ένα happy end, του λέει: «Ο πατέρας σου ήταν συγγραφέας, σωστά; Επομένως υπάρχουν πολύ μεγάλες πιθανότητες να τον κάρφωσαν άλλοι συγγραφείς. Η αστυνομία έκανε απλώς τη δουλειά της» (σελ. 316).
Sunday, May 10, 2009
Friday, May 8, 2009
Χρυσόστομου Σελαχβαρζί, Ισλάμ και ανθρώπινα δικαιώματα
Χρυσόστομου Σελαχβαρζί, Ισλάμ και ανθρώπινα δικαιώματα, μετ. Μελίτα Αντωνιάδου, Δορκάς 2002, σελ. 85.
Η παρουσίαση του βιβλίου αυτού έρχεται να δέσει καπάκι με τις προηγούμενες αναρτήσεις μας που αφορούν την εκτέλεση της Delara Darabi στο Ιράν, παρά τις διεθνείς αντιδράσεις.
Να ξεκινήσουμε με δυο λόγια για τον συγγραφέα.
Ο Χουσεΐν Σελαχβαρζί γεννήθηκε στο Ιράν το 1966. Φυλακίστηκε από το απολυταρχικό καθεστώς του Χομεϊνί για την αντικαθεστωτική του δράση. Στα 21 του κατάφερε να διαφύγει στο Πακιστάν, και με τη βοήθεια του ΟΗΕ κατέληξε στη Νορβηγία. Η εσωτερική του αναζήτηση τον οδήγησε στην ορθοδοξία, και το 1998 βαφτίστηκε στον Ελλάδα χριστιανός και πήρε το όνομα Χρυσόστομος. Σήμερα, ως νορβηγός υπήκοος, ζει και εργάζεται στη Νορβηγία και ασχολείται με τις υποθέσεις προσφύγων.
Ας ξεκινήσουμε με τον επίλογο, όπου συνοψίζει τα συμπεράσματά του.
«Ο Ισλαμικός νόμος sharia έρχεται σε σύγκρουση με τις προδιαγραφές των Ηνωμένων Εθνών γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα όσον αφορά τη θέση του ατόμου απέναντι στο νόμο, ενώ κάνει διάκριση εις βάρος των γυναικών, των μη μουσουλμάνων και των μουσουλμάνων οι οποίοι προσηλυτίζονται σε άλλες θρησκείες. Επιπλέον, ως προγενέστερος νόμος, ο ισλαμικός νόμος sharia αναγνωρίζει επίσης τη δουλεία. Αντιπαράθεση με τις προδιαγραφές των Ηνωμένων Εθνών γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα παρουσιάζεται στο θέμα του ποινικού νόμου και της νομικής διαδικασίας, καθώς ο ισλαμικός νόμος sharia νομιμοποιεί τον βασανισμό και την απάνθρωπη τιμωρία και παραβιάζει το δικαίωμα του ατόμου στην πλήρη ισοτιμία και στη δημόσια δίκη από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο» (σελ. 82-83).
Πιο πριν, μιλώντας για τη θανατική fatwa που εξέδωσε ο Χομεϊνί για τον Σαλμάν Ρασντί εξαιτίας του βιβλίου του «Σατανικοί στίχοι», γράφει: «Κάποιος ο οποίος έχει γονείς μουσουλμάνους και θεωρείται ότι έχει γεννηθεί με «ισλαμική φύση» (fetrat-e eslami), εάν απομακρυνθεί από το ισλάμ γίνεται «φυσικός αποστάτης» και σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο sharia υπόκειται σε θανατική ποινή» (σελ. 32).
Και αναρωτιέμαι: ο ίδιος δεν φοβάται που απομακρύνθηκε από το ισλάμ και έγινε χριστιανός;
Ο συγγραφέας αναφέρεται λεπτομερειακά στο ισλαμικό δίκαιο sharia καθώς και στις μεταρρυθμιστικές τάσεις που επικρατούν στο ισλάμ, από τις φονταμενταλιστικές μέχρι τις πιο μετριοπαθείς, έξι τον αριθμό. Δεν θέλουμε να γράψουμε ολόκληρο σεντόνι και να αναφερθούμε διεξοδικά σ’ αυτές, το βιβλίο πουλιέται σε προσφορά στην Πρωτοπορία με 2.90 ευρώ, για όποιον ενδιαφέρεται. Έτσι θα κλείσουμε την παρουσίαση αυτή με μια κριτική παρατήρηση, που θίγει και ένα θεωρητικό ζήτημα. Σύμφωνα με τον Badi’, αναφέρει ο Σελαχβαρζί, «Η αντίθεση ανάμεσα στο χριστιανισμό και το ισλάμ στο ζήτημα της αρχής της εξουσίας προέρχεται από την ανταγωνιστική αντίληψη για το Θεό. Το ισλάμ διέπεται από τον απόλυτο μονισμό, το οποίο δεν είναι συμβατό με την Αγία Τριάδα του χριστιανισμού. Αντίθετα με την Αγία Τριάδα του χριστιανισμού, ο Αλλάχ αποτελεί τη μία και απόλυτη πηγή όλων των αρχών στη γη και στον ουρανό. Δεν πρόκειται για την ένωση τριών ισότιμων προσώπων (του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος) τα οποία μοιράζονται τη θεϊκή αρχή σε ισότιμη βάση. Κανένας διαχωρισμός της εξουσίας δεν αναγνωρίζεται» (σελ. 78-79). Ο λόγος είναι για το διαχωρισμό της θρησκευτικής και της κοσμικής εξουσίας στον χριστιανισμό σε αντίθεση με την ενότητα των εξουσιών αυτών στο ισλάμ (Ο Χομεϊνί ήταν πολιτικός και θρησκευτικός αρχηγός, και παλιά ο Χαλίφης).
Το θεωρητικό ζήτημα: Μπορεί το εποικοδόμημα να καθορίζει τη βάση; Ο Μαρξ έλεγε πως όχι, ότι η βάση καθορίζει το εποικοδόμημα, έστω και σε τελευταία ανάλυση, όπως πρόσθεσε ο Έγκελς, παραδεχόμενος ότι και το εποικοδόμημα μπορεί εν μέρει να επιδράσει πάνω στη βάση. Αλλά μόνο εν μέρει. Έτσι και ο χωρισμός ή μη των εξουσιών δεν μπορεί να ερμηνευτεί με τα δογματικά ζητήματα των δύο θρησκειών. Ο διαχωρισμός των εξουσιών στον χριστιανισμό ερμηνεύεται μια χαρά με το γεγονός ότι ο Χριστός δεν είχε ποτέ πολιτική εξουσία, ενώ ο Μωάμεθ, ο θρησκευτικός αρχηγός, ήταν ένας κατακτητής, άρα είχε και πολιτική εξουσία, την οποία κληρονόμησαν οι διάδοχοί του. Στον χριστιανισμό οι κοσμικοί άρχοντες δεν είχαν διάθεση να παραχωρήσουν έστω και μέρος από την εξουσία τους στο ιερατείο, πράγμα βέβαια που ιστορικά προκάλεσε αρκετές εντάσεις στις σχέσεις των δύο εξουσιών. Γενικά πάντως σ’ αυτό τον ανταγωνισμό η κοσμική εξουσία έχει συνήθως το πάνω χέρι. Ας είχε ο μακαριστός διαφορετική άποψη, δεν του πέρασε, στις ταυτότητες δεν αναγράφεται πια το θρήσκευμα.
Η παρουσίαση του βιβλίου αυτού έρχεται να δέσει καπάκι με τις προηγούμενες αναρτήσεις μας που αφορούν την εκτέλεση της Delara Darabi στο Ιράν, παρά τις διεθνείς αντιδράσεις.
Να ξεκινήσουμε με δυο λόγια για τον συγγραφέα.
Ο Χουσεΐν Σελαχβαρζί γεννήθηκε στο Ιράν το 1966. Φυλακίστηκε από το απολυταρχικό καθεστώς του Χομεϊνί για την αντικαθεστωτική του δράση. Στα 21 του κατάφερε να διαφύγει στο Πακιστάν, και με τη βοήθεια του ΟΗΕ κατέληξε στη Νορβηγία. Η εσωτερική του αναζήτηση τον οδήγησε στην ορθοδοξία, και το 1998 βαφτίστηκε στον Ελλάδα χριστιανός και πήρε το όνομα Χρυσόστομος. Σήμερα, ως νορβηγός υπήκοος, ζει και εργάζεται στη Νορβηγία και ασχολείται με τις υποθέσεις προσφύγων.
Ας ξεκινήσουμε με τον επίλογο, όπου συνοψίζει τα συμπεράσματά του.
«Ο Ισλαμικός νόμος sharia έρχεται σε σύγκρουση με τις προδιαγραφές των Ηνωμένων Εθνών γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα όσον αφορά τη θέση του ατόμου απέναντι στο νόμο, ενώ κάνει διάκριση εις βάρος των γυναικών, των μη μουσουλμάνων και των μουσουλμάνων οι οποίοι προσηλυτίζονται σε άλλες θρησκείες. Επιπλέον, ως προγενέστερος νόμος, ο ισλαμικός νόμος sharia αναγνωρίζει επίσης τη δουλεία. Αντιπαράθεση με τις προδιαγραφές των Ηνωμένων Εθνών γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα παρουσιάζεται στο θέμα του ποινικού νόμου και της νομικής διαδικασίας, καθώς ο ισλαμικός νόμος sharia νομιμοποιεί τον βασανισμό και την απάνθρωπη τιμωρία και παραβιάζει το δικαίωμα του ατόμου στην πλήρη ισοτιμία και στη δημόσια δίκη από ανεξάρτητο και αμερόληπτο δικαστήριο» (σελ. 82-83).
Πιο πριν, μιλώντας για τη θανατική fatwa που εξέδωσε ο Χομεϊνί για τον Σαλμάν Ρασντί εξαιτίας του βιβλίου του «Σατανικοί στίχοι», γράφει: «Κάποιος ο οποίος έχει γονείς μουσουλμάνους και θεωρείται ότι έχει γεννηθεί με «ισλαμική φύση» (fetrat-e eslami), εάν απομακρυνθεί από το ισλάμ γίνεται «φυσικός αποστάτης» και σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο sharia υπόκειται σε θανατική ποινή» (σελ. 32).
Και αναρωτιέμαι: ο ίδιος δεν φοβάται που απομακρύνθηκε από το ισλάμ και έγινε χριστιανός;
Ο συγγραφέας αναφέρεται λεπτομερειακά στο ισλαμικό δίκαιο sharia καθώς και στις μεταρρυθμιστικές τάσεις που επικρατούν στο ισλάμ, από τις φονταμενταλιστικές μέχρι τις πιο μετριοπαθείς, έξι τον αριθμό. Δεν θέλουμε να γράψουμε ολόκληρο σεντόνι και να αναφερθούμε διεξοδικά σ’ αυτές, το βιβλίο πουλιέται σε προσφορά στην Πρωτοπορία με 2.90 ευρώ, για όποιον ενδιαφέρεται. Έτσι θα κλείσουμε την παρουσίαση αυτή με μια κριτική παρατήρηση, που θίγει και ένα θεωρητικό ζήτημα. Σύμφωνα με τον Badi’, αναφέρει ο Σελαχβαρζί, «Η αντίθεση ανάμεσα στο χριστιανισμό και το ισλάμ στο ζήτημα της αρχής της εξουσίας προέρχεται από την ανταγωνιστική αντίληψη για το Θεό. Το ισλάμ διέπεται από τον απόλυτο μονισμό, το οποίο δεν είναι συμβατό με την Αγία Τριάδα του χριστιανισμού. Αντίθετα με την Αγία Τριάδα του χριστιανισμού, ο Αλλάχ αποτελεί τη μία και απόλυτη πηγή όλων των αρχών στη γη και στον ουρανό. Δεν πρόκειται για την ένωση τριών ισότιμων προσώπων (του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος) τα οποία μοιράζονται τη θεϊκή αρχή σε ισότιμη βάση. Κανένας διαχωρισμός της εξουσίας δεν αναγνωρίζεται» (σελ. 78-79). Ο λόγος είναι για το διαχωρισμό της θρησκευτικής και της κοσμικής εξουσίας στον χριστιανισμό σε αντίθεση με την ενότητα των εξουσιών αυτών στο ισλάμ (Ο Χομεϊνί ήταν πολιτικός και θρησκευτικός αρχηγός, και παλιά ο Χαλίφης).
Το θεωρητικό ζήτημα: Μπορεί το εποικοδόμημα να καθορίζει τη βάση; Ο Μαρξ έλεγε πως όχι, ότι η βάση καθορίζει το εποικοδόμημα, έστω και σε τελευταία ανάλυση, όπως πρόσθεσε ο Έγκελς, παραδεχόμενος ότι και το εποικοδόμημα μπορεί εν μέρει να επιδράσει πάνω στη βάση. Αλλά μόνο εν μέρει. Έτσι και ο χωρισμός ή μη των εξουσιών δεν μπορεί να ερμηνευτεί με τα δογματικά ζητήματα των δύο θρησκειών. Ο διαχωρισμός των εξουσιών στον χριστιανισμό ερμηνεύεται μια χαρά με το γεγονός ότι ο Χριστός δεν είχε ποτέ πολιτική εξουσία, ενώ ο Μωάμεθ, ο θρησκευτικός αρχηγός, ήταν ένας κατακτητής, άρα είχε και πολιτική εξουσία, την οποία κληρονόμησαν οι διάδοχοί του. Στον χριστιανισμό οι κοσμικοί άρχοντες δεν είχαν διάθεση να παραχωρήσουν έστω και μέρος από την εξουσία τους στο ιερατείο, πράγμα βέβαια που ιστορικά προκάλεσε αρκετές εντάσεις στις σχέσεις των δύο εξουσιών. Γενικά πάντως σ’ αυτό τον ανταγωνισμό η κοσμική εξουσία έχει συνήθως το πάνω χέρι. Ας είχε ο μακαριστός διαφορετική άποψη, δεν του πέρασε, στις ταυτότητες δεν αναγράφεται πια το θρήσκευμα.
Monday, May 4, 2009
Sunday, May 3, 2009
Saturday, May 2, 2009
Οι γυναίκες στο Αφγανιστάν
Είναι μακρύς ο δρόμος τους, των γυναικών στο Αφγανιστάν, για τη χειραφέτησή τους, που γλύτωσαν μεν από τους Ταλιμπάν αλλά η κατάστασή τους εξακολουθεί να είναι προβληματική. Το παρακάτω άρθρο των Νέων είναι αποκαλυπτικό. Να θυμίσω τον Αφγανό φοιτητή Sayed Pervez Kambaksh που καταδικάστηκε σε θάνατο από ιεροδικείο γιατί μοίρασε το κείμενο ενός Ιρανού στους συμφοιτητές και καθηγητές του που μιλούσε για τα δικαιώματα της γυναίκασ στο Ισλάμ, και για τον οποίο έφτιαξα cause στο facebook. Ευτυχώς που γλύτωσε την εκτέλεση, και η ποινή του μετατράπηκε σε 20 χρόνια φυλάκιση. Μήπως πρέπει να επιστρέψουν οι Ρώσσοι να τον ελευθερώσουν;
Charlie Kaufman, Synecdoche New York
Δεν θυμάμαι πώς βρήκα την κριτική για τη «Συνεκδοχή Νέα Υόρκη» του Δημήτρη Δανίκα. Ίσως στο facebook. Όταν διάβασα ότι βρήκε την ταινία ακατανόητη, αυτό με εξιτάρισε και είπα να τη δω. Και όταν έγραψε γι αυτήν και η Αura Voluptas, ε, είπα πρέπει να τη δω οπωσδήποτε. Και την είδα.
Άκουσα τα καλύτερα λόγια για τον σκηνοθέτη από τον Σωτήρη Δημητρίου, και θα ψάξω στα video clubs και για άλλα έργα του.
Η ταινία αυτή είχε μια κάποια αφηγηματική διαύγεια στην αρχή, αλλά στο τέλος γινόταν αρκετά σκοτεινή. Την είδα το απόγευμα, και έχω ξεχάσει ήδη πως τελειώνει. Αλλά θα θυμηθώ.
Καθώς ήταν μια ταινία σκοτεινή, η παρουσίαση που θα κάνω πρέπει να είναι όσο γίνεται πιο διαυγής, αν θέλω να ρίξω κάποιο φως στη σκοτεινότητά της.
Α. Ο κεντρικός ήρωας είναι σκηνοθέτης. Κερδίζοντας ένα βραβείο που συνοδεύεται από ένα πολύ μεγάλο ποσό, αποφασίζει να σκηνοθετήσει την ίδια την ταλαιπωρημένη ζωή του (προσβάλλεται από καρκίνο, τον παρατάει η γυναίκα του παίρνοντάς του την κόρη τους, στη συνέχεια τον παρατάει και η φιλενάδα του, τον διώχνει και η άλλη φιλενάδα του, πεθαίνει ο πατέρας του, στη συνέχεια δολοφονείται η μητέρα του από διαρρήκτες, βλέπει την κόρη του να κάνει αυτό που έκανε η Ναστάζια Κίνσκι στο Παρίσι -Τέξας, να «ορχείται» μέσα σε ένα γυάλινο κλουβί, με το σώμα της γεμάτο τατουάζ. Και ερχόμαστε έτσι στην αναγεννησιακή ιδέα του teatrum mundi, ο κόσμος δεν είναι παρά ένα θέατρο, οι ρόλοι είναι οι ίδιοι, και μπορεί να τους παίξει, ή καλύτερα να τους υποστεί, ο καθένας.
Β. Το έργο είναι γεμάτο φιλοσοφικές-υπαρξιακές ατάκες όπως: «είμαι μόνος… ξέρεις τι σημαίνει μοναξιά;» κ.λπ, με κορύφωση ένα κανονικό κήρυγμα ενός παπά, με υπαρξιακό περιεχόμενο και τα λόγια του να διανθίζονται συχνά με τη λέξη fuck. Αυτές είναι το έργο.
Γ. Το έργο, υποτυπωδώς αφηγηματικό, κατανοείται στον παραδειγματικό του άξονα και όχι στον συνταγματικό. Κάμποσες κηδείες (να κάνω εδώ ένα ανθρωπολογικό σχόλιο: σ’ αυτές τις αγγλοσαξωνικές κηδείες το κοινό είναι ελάχιστο, σε αντίθεση με τις δικές μας, όχι μόνο των επωνύμων οι οποίες μοιάζουν, και συχνά είναι, αληθινές διαδηλώσεις, αλλά και των απλών ανθρώπων, που τις παρακολουθεί ένας μεγάλος αριθμός συγγενών, φίλων, συναδέλφων ή απλών γνωστών), μια αυτοκτονία, α, ναι, και μια δική του απόπειρα, κόντεψα να την ξεχάσω, οι εγκαταλείψεις, η μοναξιά, οι γεμάτες απελπισία ατάκες σχεδόν όλων των ηρώων, δίνουν το συναισθηματικό κλίμα του έργου, με κορυφαία βέβαια την ατάκα του τέλους: Die. Το «πέθανε» αυτό, προσταγή μιας εσωτερικής φωνής, έρχεται τη στιγμή που ο ήρωας μιλούσε για τα μελλοντικά του σχέδια ακουμπισμένος στον ώμο μιας γυναίκας, με την οποία πριν λίγο αντάλλαξε λόγια αγάπης.
Δ. Ο τίτλος: Συνεκδοχή. Θα μπορούσε να ήταν και Μετωνυμία, με την οποία συγγενεύει. Ο Ρομάν Γιάκομπσον είχε πει πως η ποίηση είναι μια μεταφορά της πραγματικότητας και η πεζογραφία μια μετωνυμία της. Η «Συνεκδοχή Νέα Υόρκη» είναι μια φέτα της πραγματικότητας, παντού ίδιας, γεμάτη απογοητεύσεις και οδύνη. Και το λέω αυτό έχοντας την πεποίθηση ότι η πεζογραφία, αφηγηματική στο μεγαλύτερο μέρος της, συγγενεύει περισσότερο με τον κινηματογράφο παρά με την ποίηση, με την έννοια ότι και οι δυο αφηγούνται ιστορίες, και έχουν αρκετές κοινές αφηγηματικές τεχνικές.
Ε. Το έργο με εντυπωσίασε περισσότερο σεναριακά παρά κινηματογραφικά. Τελικά είναι συνεκδοχή και όχι μεταφορά, σε αντίθεση με τα «ποιήματα» του Ταρκόφσκι, θα τολμούσα να πω και του Αγγελόπουλου ή του Σβιάγκιντσεφ που είδα πρόσφατα.
Πάντως, διαβάζοντας την κριτική του Δανίκα, έχω μεγάλη περιέργεια να δω την «Κόκκινη έρημο» και το 81/2. Ο «Τρελός Πιερό» πάντως δεν μου έδωσε την αίσθηση του ακαταλαβίστικου. Τον είδα δυο φορές, με εντυπωσίασε, όπως και το Au bout d’ un souffle (Με κομμένη την ανάσα). Το μήνυμα των έργων αυτών; Οι γυναίκες είναι diaboliques. Οι τελευταίες τους σκηνές έχουν μείνει ανεξίτηλες στη μνήμη μου, παρά το ότι τα είδα πριν χρόνια (για να ακριβολογούμε: πολλά χρόνια), φοιτητής.
Άκουσα τα καλύτερα λόγια για τον σκηνοθέτη από τον Σωτήρη Δημητρίου, και θα ψάξω στα video clubs και για άλλα έργα του.
Η ταινία αυτή είχε μια κάποια αφηγηματική διαύγεια στην αρχή, αλλά στο τέλος γινόταν αρκετά σκοτεινή. Την είδα το απόγευμα, και έχω ξεχάσει ήδη πως τελειώνει. Αλλά θα θυμηθώ.
Καθώς ήταν μια ταινία σκοτεινή, η παρουσίαση που θα κάνω πρέπει να είναι όσο γίνεται πιο διαυγής, αν θέλω να ρίξω κάποιο φως στη σκοτεινότητά της.
Α. Ο κεντρικός ήρωας είναι σκηνοθέτης. Κερδίζοντας ένα βραβείο που συνοδεύεται από ένα πολύ μεγάλο ποσό, αποφασίζει να σκηνοθετήσει την ίδια την ταλαιπωρημένη ζωή του (προσβάλλεται από καρκίνο, τον παρατάει η γυναίκα του παίρνοντάς του την κόρη τους, στη συνέχεια τον παρατάει και η φιλενάδα του, τον διώχνει και η άλλη φιλενάδα του, πεθαίνει ο πατέρας του, στη συνέχεια δολοφονείται η μητέρα του από διαρρήκτες, βλέπει την κόρη του να κάνει αυτό που έκανε η Ναστάζια Κίνσκι στο Παρίσι -Τέξας, να «ορχείται» μέσα σε ένα γυάλινο κλουβί, με το σώμα της γεμάτο τατουάζ. Και ερχόμαστε έτσι στην αναγεννησιακή ιδέα του teatrum mundi, ο κόσμος δεν είναι παρά ένα θέατρο, οι ρόλοι είναι οι ίδιοι, και μπορεί να τους παίξει, ή καλύτερα να τους υποστεί, ο καθένας.
Β. Το έργο είναι γεμάτο φιλοσοφικές-υπαρξιακές ατάκες όπως: «είμαι μόνος… ξέρεις τι σημαίνει μοναξιά;» κ.λπ, με κορύφωση ένα κανονικό κήρυγμα ενός παπά, με υπαρξιακό περιεχόμενο και τα λόγια του να διανθίζονται συχνά με τη λέξη fuck. Αυτές είναι το έργο.
Γ. Το έργο, υποτυπωδώς αφηγηματικό, κατανοείται στον παραδειγματικό του άξονα και όχι στον συνταγματικό. Κάμποσες κηδείες (να κάνω εδώ ένα ανθρωπολογικό σχόλιο: σ’ αυτές τις αγγλοσαξωνικές κηδείες το κοινό είναι ελάχιστο, σε αντίθεση με τις δικές μας, όχι μόνο των επωνύμων οι οποίες μοιάζουν, και συχνά είναι, αληθινές διαδηλώσεις, αλλά και των απλών ανθρώπων, που τις παρακολουθεί ένας μεγάλος αριθμός συγγενών, φίλων, συναδέλφων ή απλών γνωστών), μια αυτοκτονία, α, ναι, και μια δική του απόπειρα, κόντεψα να την ξεχάσω, οι εγκαταλείψεις, η μοναξιά, οι γεμάτες απελπισία ατάκες σχεδόν όλων των ηρώων, δίνουν το συναισθηματικό κλίμα του έργου, με κορυφαία βέβαια την ατάκα του τέλους: Die. Το «πέθανε» αυτό, προσταγή μιας εσωτερικής φωνής, έρχεται τη στιγμή που ο ήρωας μιλούσε για τα μελλοντικά του σχέδια ακουμπισμένος στον ώμο μιας γυναίκας, με την οποία πριν λίγο αντάλλαξε λόγια αγάπης.
Δ. Ο τίτλος: Συνεκδοχή. Θα μπορούσε να ήταν και Μετωνυμία, με την οποία συγγενεύει. Ο Ρομάν Γιάκομπσον είχε πει πως η ποίηση είναι μια μεταφορά της πραγματικότητας και η πεζογραφία μια μετωνυμία της. Η «Συνεκδοχή Νέα Υόρκη» είναι μια φέτα της πραγματικότητας, παντού ίδιας, γεμάτη απογοητεύσεις και οδύνη. Και το λέω αυτό έχοντας την πεποίθηση ότι η πεζογραφία, αφηγηματική στο μεγαλύτερο μέρος της, συγγενεύει περισσότερο με τον κινηματογράφο παρά με την ποίηση, με την έννοια ότι και οι δυο αφηγούνται ιστορίες, και έχουν αρκετές κοινές αφηγηματικές τεχνικές.
Ε. Το έργο με εντυπωσίασε περισσότερο σεναριακά παρά κινηματογραφικά. Τελικά είναι συνεκδοχή και όχι μεταφορά, σε αντίθεση με τα «ποιήματα» του Ταρκόφσκι, θα τολμούσα να πω και του Αγγελόπουλου ή του Σβιάγκιντσεφ που είδα πρόσφατα.
Πάντως, διαβάζοντας την κριτική του Δανίκα, έχω μεγάλη περιέργεια να δω την «Κόκκινη έρημο» και το 81/2. Ο «Τρελός Πιερό» πάντως δεν μου έδωσε την αίσθηση του ακαταλαβίστικου. Τον είδα δυο φορές, με εντυπωσίασε, όπως και το Au bout d’ un souffle (Με κομμένη την ανάσα). Το μήνυμα των έργων αυτών; Οι γυναίκες είναι diaboliques. Οι τελευταίες τους σκηνές έχουν μείνει ανεξίτηλες στη μνήμη μου, παρά το ότι τα είδα πριν χρόνια (για να ακριβολογούμε: πολλά χρόνια), φοιτητής.
Friday, May 1, 2009
Delara Darabi was executed today
Delara Darabi was executed today. Here is the breaking news from International Amnesty.
Subscribe to:
Posts (Atom)
Posts
