Kamran Shirdel, Women’s quarter, Teheran is the capital of Iran, women’s prison
http://en.wikipedia.org/wiki/Kamran_Shirdel
Μετά το ντοκιμαντέρ «The night it rained» που παρουσιάσαμε σε προηγούμενη ανάρτησή μας http://hdermi.blogspot.com/2012/04/kamran-shirdel-night-it-rained-1967.html παρουσιάζουμε τρία ακόμη μικρά ντοκιμαντέρ του Shirdel που βρήκαμε στο youtube.
Women’s prison (1965)
Το εντεκάλεπτο αυτό ντοκιμαντέρ, σε αντίθεση με τα δυο επόμενα, δεν απαγορεύτηκε. Εξάλλου στο μεγαλύτερο μέρος του αποτελείται από συνεντεύξεις με αρμόδιους, και το υπόλοιπο με φυλακισμένες. Το πρόβλημά τους δεν είναι η ζωή στη φυλακή, αλλά η ανησυχία τους για τα παιδιά τους, που συχνά δεν έχουν ούτε την πατρική φροντίδα.
Women’s quarter (1965)
Πρόκειται για ένα συγκινητικό δεκαοκτάλεπτο ντοκιμαντέρ, που έμεινε ατέλειωτο γιατί απαγορεύτηκε από το καθεστώς του Σάχη. Ο Shirdel έφτιαξε το 1980 αυτό το ντοκιμαντέρ από τις λήψεις που είχε κάνει το 1966. Κάποιες γυναίκες που φιλοξενούνται στο women’s quarter και μαθαίνουν ανάγνωση και γραφή, αφηγούνται τη δραματική τους ιστορία, πώς ξεγελάστηκαν από κάποιους επιτήδειους και βρέθηκαν στη πορνεία.
Η Τεχεράνη είναι η πρωτεύουσα του Ιράν (1966)
Και αυτό το φιλμ είναι δεκαοκτάλεπτο, κι αυτό επίσης απαγορεύτηκε και έμεινε μισοτελειωμένο. Η προβολή του επιτράπηκε το 1980. Δείχνει την αθλιότητα σε μια συνοικία της Τεχεράνης, που αριθμούσε 27.000 κατοίκους. Είχε μόνο δυο σχολεία. Οι περισσότεροι κάτοικοι ήσαν άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι. Κανένας χώρος για να παίζουν τα παιδιά. Η ταινία ξεκινάει δείχνοντας άστεγους να κοιμούνται σε υπονόμους. Τελειώνει με ίδιες εικόνες. Τελικά οι άλλοι της συνοικίας είναι πιο τυχεροί, αυτοί τουλάχιστον έχουν ένα σπίτι να μείνουν.
Βλέποντας την ταινία αυτή άρχισα να φοβάμαι. Να φοβάμαι μήπως κάποιος δικός μας σκηνοθέτης γυρίσει μια ανάλογη ταινία με τίτλο «Η Αθήνα είναι η πρωτεύουσα της Ελλάδας». Κάποια ρεπορτάζ που βλέπουμε κατά καιρούς στις ειδήσεις μπορεί να βάλουν σε ορισμένους την ιδέα.
Thursday, April 12, 2012
Sunday, April 8, 2012
Saeed Ebrahimifar, Pomegranate and reed
Saeed Ebrahimifar, Pomegranate and reed (1989)
Μια ακόμη ιρανική ποιητική ταινία. Ο φωτογράφος μαζεύει από τον δρόμο έναν ηλικιωμένο που έχει πάθει έμφραγμα. Τον μεταφέρει στο νοσοκομείο. Ένα από τα παιδιά που τον σταμάτησαν για να μεταφέρει τον ηλικιωμένο, του δίνει από το παράθυρο, την τελευταία στιγμή, ένα σημειωματάριο που είχε πέσει από την τσέπη του ηλικιωμένου. Υπάρχει μέσα μια φωτογραφία και τηλέφωνα. Ο φωτογράφος προσπαθεί να επικοινωνήσει με αυτά τα τηλέφωνα, προφανώς δικών του ανθρώπων. Δεν απαντούν. Περιμένοντας ξεφυλλίζει το σημειωματάριο. Διαβάζει τα ποιήματα και τις καταγραφές του. Μέσα σε ένα ειδυλλιακό αγροτικό περιβάλλον, με ροδιές και καλαμιώνες, παρακολουθούμε την ζωή του ηλικιωμένου, τα παιδικά του χρόνια, το γάμο του, την κόρη του, τον εγγονό του. Το έργο τελειώνει με την παρουσίαση, αντιστικτικά, μωρών στο μαιευτικό τμήμα του νοσοκομείου. Μια ζωή τελειώνει, άλλες αρχίζουν. Η ταινία, γεμάτη λυρισμό και συγκίνηση, είναι από τις καλύτερες ιρανικές που έχω δει.
Μια ακόμη ιρανική ποιητική ταινία. Ο φωτογράφος μαζεύει από τον δρόμο έναν ηλικιωμένο που έχει πάθει έμφραγμα. Τον μεταφέρει στο νοσοκομείο. Ένα από τα παιδιά που τον σταμάτησαν για να μεταφέρει τον ηλικιωμένο, του δίνει από το παράθυρο, την τελευταία στιγμή, ένα σημειωματάριο που είχε πέσει από την τσέπη του ηλικιωμένου. Υπάρχει μέσα μια φωτογραφία και τηλέφωνα. Ο φωτογράφος προσπαθεί να επικοινωνήσει με αυτά τα τηλέφωνα, προφανώς δικών του ανθρώπων. Δεν απαντούν. Περιμένοντας ξεφυλλίζει το σημειωματάριο. Διαβάζει τα ποιήματα και τις καταγραφές του. Μέσα σε ένα ειδυλλιακό αγροτικό περιβάλλον, με ροδιές και καλαμιώνες, παρακολουθούμε την ζωή του ηλικιωμένου, τα παιδικά του χρόνια, το γάμο του, την κόρη του, τον εγγονό του. Το έργο τελειώνει με την παρουσίαση, αντιστικτικά, μωρών στο μαιευτικό τμήμα του νοσοκομείου. Μια ζωή τελειώνει, άλλες αρχίζουν. Η ταινία, γεμάτη λυρισμό και συγκίνηση, είναι από τις καλύτερες ιρανικές που έχω δει.
Kamran Shirdel, The night it rained
Kamran Shirdel, The night it rained (1967)
http://en.wikipedia.org/wiki/Kamran_Shirdel
O Kamran Shirdel είναι ντοκιμαντερίστας. Το έργο του «Τη νύχτα που έβρεχε» είναι ένα βραβευμένο σατιρικό ντοκιμαντέρ, ασπρόμαυρο, 35 λεπτών. Μάλιστα βρίσκεται όλο αναρτημένο στο youtube, σε πέντε μέρη. Αναφέρεται στην ιστορία ενός δωδεκάχρονου μαθητή, που μια νύχτα καταιγίδας, όταν η καταρρακτώδης βροχή κατέστρεψε τα υποστηλώματα μιας γέφυρας που πάνω της περνούσαν σιδηροδρομικές γραμμές, πρόλαβε μια τρομερή καταστροφή. Έτρεξε προς τη μεριά που θα ερχόταν το τραίνο, έβαλε φωτιά στο σακάκι του και κουνώντας το πέρα δώθε έδωσε στον μηχανοδηγό να καταλάβει ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Αυτός σταμάτησε, το ατύχημα αποφεύχθηκε.
Μετά όμως ξεκίνησε μια άλλη ιστορία. Κάποιοι αμφισβήτησαν το επεισόδιο. Ο Shirdel καταγράφει τις αντικρουόμενες μαρτυρίες. Η ιστορία με το παιδί είναι ένας μύθος. Όχι, η ιστορία είναι πραγματική. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση: και το παιδί έτρεξε, αλλά και οι υπεύθυνοι του σταθμού, και ειδοποίησαν τον μηχανοδηγό ταυτόχρονα. Πού βρίσκεται η αλήθεια;
Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι βολεύει να διαψευστεί η ιστορία με το παιδί, γιατί διαφορετικά θα έπρεπε να τιμωρηθούν κάποιοι υπεύθυνοι. Όμως πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι; Ο σκηνοθέτης δεν αποφαίνεται.
Και μια σύμπτωση: πριν λίγες μέρες παίρνω ένα e-mail όπου διαβάζω ότι ένας ηρωικός φαντάρος, όταν ο γερμανός διοικητής του έδωσε εντολή να κατεβάσει την ελληνική σημαία από την Ακρόπολη και να ανεβάσει την χιτλερική, αυτός την κατέβασε, τυλίχτηκε μ’ αυτή και ρίχτηκε στο κενό.
Κάνω προώθηση στο μήνυμα και αμέσως μια φίλη μου στέλνει ένα e-mail διαψεύδοντας την ιστορία, παραθέτοντας μάλιστα και ένα σχετικό σύνδεσμο που αναφέρεται διεξοδικά στο ζήτημα.
Πριν λίγους μήνες άλλο email με άλλη ιστορία, και πάλι απαντητικό email που αμφισβητούσε τη γνησιότητα της ιστορίας.
Και πιο πριν, θυμάμαι τώρα που ξαναδιαβάζω τα παραπάνω, άλλη παρόμοια ιστορία. Και μια άλλη. Θα υπάρχουν σίγουρα και άλλες που δεν θυμάμαι. Έγραψα σε προηγούμενη ανάρτηση για το φαινόμενο Γιούρι Γκέλερ, στον οποίο έκανα αναφορά στο βιβλίο μου «Παραψυχολογία, μύθος ή πραγματικότητα». Μετά από χρόνια διάβασα κάπου ότι ήταν απατεώνας. Την πάτησα, σκέφτηκα, που τον ανέφερα στο βιβλίο μου. Μετά πάλι από χρόνια διάβασα ότι δεν ήταν απατεώνας. Για να συναντήσω πριν λίγες μέρες τον μπατζανάκη του φίλου μου του Γιώργου του Μπεθάνη, που μου είπε ότι χάρη στην υποβολή που άσκησε μέσω της τηλεόρασης (κάποτε είχε έλθει στην Ελλάδα, το θυμόμουν αυτό) έκοψε το τσιγάρο.
Υπήρξε ο Σαίξπηρ ή είναι κατασκεύασμα; Υπήρξε το ολοκαύτωμα, ή είναι ένα τεράστιο ψέμα; Και για τα δυο υπήρξαν αμφισβητήσεις. Θυμάμαι ότι το ολοκαύτωμα το αμφισβήτησε ο Ροζέ Γκαρωντύ, ένας πρώην μαρξιστής που έγινε μουσουλμάνος. Και δεν είναι ο μόνος.
Διαψεύδοντας μια συκοφαντία δεν μπορείς να τους πείσεις όλους, ούτε 100% εκείνους που θα πείσεις. Γι’ αυτό και ο Ταλεϋράνδος είπε: -Συκοφαντείτε, συκοφαντείτε, στο τέλος πάντα κάτι μένει. Και η συκοφαντία είναι απλά μια μορφή διασποράς ψεμάτων, από τα οποία, αυτοί που τα διασπείρουν, έχουν σίγουρα κέρδος. Επίσης έχουν κέρδος αυτοί που σκόπιμα αμφισβητούν κάποια γεγονότα.
Τελικά, de omnibus dubitandum est, για όλα πρέπει να αμφιβάλλουμε, τόσο για τις ιστορίες όσο και για τις διαψεύσεις τους. Για το μόνο που εγώ δεν αμφιβάλλω είναι για το ποσό που μου κατατίθεται στον τραπεζικό μου λογαριασμό, σαν μισθοδοσία και σε λίγο σαν σύνταξη. Και το ποσό αυτό γίνεται όλο και μικρότερο. Ναι, θα μου πει κανείς, όμως η μείωση αυτή κάποια στιγμή θα σταματήσει. Αμφιβάλλω.
http://en.wikipedia.org/wiki/Kamran_Shirdel
O Kamran Shirdel είναι ντοκιμαντερίστας. Το έργο του «Τη νύχτα που έβρεχε» είναι ένα βραβευμένο σατιρικό ντοκιμαντέρ, ασπρόμαυρο, 35 λεπτών. Μάλιστα βρίσκεται όλο αναρτημένο στο youtube, σε πέντε μέρη. Αναφέρεται στην ιστορία ενός δωδεκάχρονου μαθητή, που μια νύχτα καταιγίδας, όταν η καταρρακτώδης βροχή κατέστρεψε τα υποστηλώματα μιας γέφυρας που πάνω της περνούσαν σιδηροδρομικές γραμμές, πρόλαβε μια τρομερή καταστροφή. Έτρεξε προς τη μεριά που θα ερχόταν το τραίνο, έβαλε φωτιά στο σακάκι του και κουνώντας το πέρα δώθε έδωσε στον μηχανοδηγό να καταλάβει ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Αυτός σταμάτησε, το ατύχημα αποφεύχθηκε.
Μετά όμως ξεκίνησε μια άλλη ιστορία. Κάποιοι αμφισβήτησαν το επεισόδιο. Ο Shirdel καταγράφει τις αντικρουόμενες μαρτυρίες. Η ιστορία με το παιδί είναι ένας μύθος. Όχι, η ιστορία είναι πραγματική. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση: και το παιδί έτρεξε, αλλά και οι υπεύθυνοι του σταθμού, και ειδοποίησαν τον μηχανοδηγό ταυτόχρονα. Πού βρίσκεται η αλήθεια;
Θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι βολεύει να διαψευστεί η ιστορία με το παιδί, γιατί διαφορετικά θα έπρεπε να τιμωρηθούν κάποιοι υπεύθυνοι. Όμως πώς μπορούμε να είμαστε σίγουροι; Ο σκηνοθέτης δεν αποφαίνεται.
Και μια σύμπτωση: πριν λίγες μέρες παίρνω ένα e-mail όπου διαβάζω ότι ένας ηρωικός φαντάρος, όταν ο γερμανός διοικητής του έδωσε εντολή να κατεβάσει την ελληνική σημαία από την Ακρόπολη και να ανεβάσει την χιτλερική, αυτός την κατέβασε, τυλίχτηκε μ’ αυτή και ρίχτηκε στο κενό.
Κάνω προώθηση στο μήνυμα και αμέσως μια φίλη μου στέλνει ένα e-mail διαψεύδοντας την ιστορία, παραθέτοντας μάλιστα και ένα σχετικό σύνδεσμο που αναφέρεται διεξοδικά στο ζήτημα.
Πριν λίγους μήνες άλλο email με άλλη ιστορία, και πάλι απαντητικό email που αμφισβητούσε τη γνησιότητα της ιστορίας.
Και πιο πριν, θυμάμαι τώρα που ξαναδιαβάζω τα παραπάνω, άλλη παρόμοια ιστορία. Και μια άλλη. Θα υπάρχουν σίγουρα και άλλες που δεν θυμάμαι. Έγραψα σε προηγούμενη ανάρτηση για το φαινόμενο Γιούρι Γκέλερ, στον οποίο έκανα αναφορά στο βιβλίο μου «Παραψυχολογία, μύθος ή πραγματικότητα». Μετά από χρόνια διάβασα κάπου ότι ήταν απατεώνας. Την πάτησα, σκέφτηκα, που τον ανέφερα στο βιβλίο μου. Μετά πάλι από χρόνια διάβασα ότι δεν ήταν απατεώνας. Για να συναντήσω πριν λίγες μέρες τον μπατζανάκη του φίλου μου του Γιώργου του Μπεθάνη, που μου είπε ότι χάρη στην υποβολή που άσκησε μέσω της τηλεόρασης (κάποτε είχε έλθει στην Ελλάδα, το θυμόμουν αυτό) έκοψε το τσιγάρο.
Υπήρξε ο Σαίξπηρ ή είναι κατασκεύασμα; Υπήρξε το ολοκαύτωμα, ή είναι ένα τεράστιο ψέμα; Και για τα δυο υπήρξαν αμφισβητήσεις. Θυμάμαι ότι το ολοκαύτωμα το αμφισβήτησε ο Ροζέ Γκαρωντύ, ένας πρώην μαρξιστής που έγινε μουσουλμάνος. Και δεν είναι ο μόνος.
Διαψεύδοντας μια συκοφαντία δεν μπορείς να τους πείσεις όλους, ούτε 100% εκείνους που θα πείσεις. Γι’ αυτό και ο Ταλεϋράνδος είπε: -Συκοφαντείτε, συκοφαντείτε, στο τέλος πάντα κάτι μένει. Και η συκοφαντία είναι απλά μια μορφή διασποράς ψεμάτων, από τα οποία, αυτοί που τα διασπείρουν, έχουν σίγουρα κέρδος. Επίσης έχουν κέρδος αυτοί που σκόπιμα αμφισβητούν κάποια γεγονότα.
Τελικά, de omnibus dubitandum est, για όλα πρέπει να αμφιβάλλουμε, τόσο για τις ιστορίες όσο και για τις διαψεύσεις τους. Για το μόνο που εγώ δεν αμφιβάλλω είναι για το ποσό που μου κατατίθεται στον τραπεζικό μου λογαριασμό, σαν μισθοδοσία και σε λίγο σαν σύνταξη. Και το ποσό αυτό γίνεται όλο και μικρότερο. Ναι, θα μου πει κανείς, όμως η μείωση αυτή κάποια στιγμή θα σταματήσει. Αμφιβάλλω.
Saturday, April 7, 2012
Sohrab Shahid-Saless, A simple event
Sohrab Shahid-Saless, A simple event (1973)
Το «Ένα απλό γεγονός» είναι η πρώτη ταινία του Sohrab Shahid-Saless. Πρόκειται για μια ταινία που θεωρείται ορόσημο στον Ιρανικό κινηματογράφο, όπως και η επόμενή του, η «Ακίνητη ζωή» για την οποία έχουμε γράψει εδώ: http://hdermi.blogspot.com/2012/01/sohrab-shahid-saless-still-life.html
Στην ταινία βλέπουμε την καθημερινότητα ενός μικρού παιδιού: σχολείο, σπίτι, δουλειά, που αποδίδεται με ένα ντοκιμαντερίστικο τρόπο. Στην πραγματικότητα δεν έχουμε ένα απλό γεγονός αλλά πολλά απλά επαναλαμβανόμενα γεγονότα, που σε ένα πεζογράφημα θα τα χαρακτηρίζαμε ως συμπεριληπτικά ή θαμιστικά (iterative είναι ο όρος της αφηγηματολογίας). Την συμπερίληψη δεν μπορεί να την δηλώσει απερίφραστα η ταινία (… κάθε μέρα ο μαθητής πήγαινε σχολείο… μετά έκανε αυτό… στη συνέχεια εκείνο…), αλλά μπορεί να την υποδηλώσει. Και δίπλα βέβαια στα συμπεριληπτικά αυτά γεγονότα υπάρχει ένα μοναδικό (singulatif) γεγονός, καθόλου απλό, ο θάνατος της άρρωστης μητέρας.
Σίγουρα ο Saless έχει επηρεάσει τον Ebrahim Forousezh στην ταινία του «Ο μικρός άνθρωπος», που αναφέρεται στις δυσκολίες που συναντάει στο σπίτι του ένας μικρός μαθητής, και πώς αυτές επηρεάζουν αρνητικά τη φοίτησή του. Επίσης πρέπει να έχει επηρεάσει τον Amir Naderi στην ταινία του «The runner», όπου παρουσιάζει ένα παιδί να βρίσκεται συνεχώς επί τροχάδην. Το ίδιο και ο ήρωας της ταινίας του Saless, τρέχει συνεχώς για να προλάβει τις διάφορες υποχρεώσεις του. Είναι μια ταινία που οι λάτρεις του ιρανικού κινηματογράφου δεν πρέπει να χάσουν.
Το «Ένα απλό γεγονός» είναι η πρώτη ταινία του Sohrab Shahid-Saless. Πρόκειται για μια ταινία που θεωρείται ορόσημο στον Ιρανικό κινηματογράφο, όπως και η επόμενή του, η «Ακίνητη ζωή» για την οποία έχουμε γράψει εδώ: http://hdermi.blogspot.com/2012/01/sohrab-shahid-saless-still-life.html
Στην ταινία βλέπουμε την καθημερινότητα ενός μικρού παιδιού: σχολείο, σπίτι, δουλειά, που αποδίδεται με ένα ντοκιμαντερίστικο τρόπο. Στην πραγματικότητα δεν έχουμε ένα απλό γεγονός αλλά πολλά απλά επαναλαμβανόμενα γεγονότα, που σε ένα πεζογράφημα θα τα χαρακτηρίζαμε ως συμπεριληπτικά ή θαμιστικά (iterative είναι ο όρος της αφηγηματολογίας). Την συμπερίληψη δεν μπορεί να την δηλώσει απερίφραστα η ταινία (… κάθε μέρα ο μαθητής πήγαινε σχολείο… μετά έκανε αυτό… στη συνέχεια εκείνο…), αλλά μπορεί να την υποδηλώσει. Και δίπλα βέβαια στα συμπεριληπτικά αυτά γεγονότα υπάρχει ένα μοναδικό (singulatif) γεγονός, καθόλου απλό, ο θάνατος της άρρωστης μητέρας.
Σίγουρα ο Saless έχει επηρεάσει τον Ebrahim Forousezh στην ταινία του «Ο μικρός άνθρωπος», που αναφέρεται στις δυσκολίες που συναντάει στο σπίτι του ένας μικρός μαθητής, και πώς αυτές επηρεάζουν αρνητικά τη φοίτησή του. Επίσης πρέπει να έχει επηρεάσει τον Amir Naderi στην ταινία του «The runner», όπου παρουσιάζει ένα παιδί να βρίσκεται συνεχώς επί τροχάδην. Το ίδιο και ο ήρωας της ταινίας του Saless, τρέχει συνεχώς για να προλάβει τις διάφορες υποχρεώσεις του. Είναι μια ταινία που οι λάτρεις του ιρανικού κινηματογράφου δεν πρέπει να χάσουν.
Friday, April 6, 2012
Νίκος Καζαντζάκης, Ο φτωχούλης του θεού
Νίκος Καζαντζάκης, Ο φτωχούλης του θεού, Αθήνα 1964, εκδόσεις Ελ. Καζαντζάκη, σελ. 371
Μια συνέντευξη του Καζαντζάκη για τον Φτωχούλη του θεού κατέβηκε από το youtube, αλλά την ανάρτησα στο facebook, από όπου μπορείτε να την ακούσετε
Η πρώτη μου επαφή με τον Καζαντζάκη ήταν με τον Φτωχούλη του Θεού. Θυμάμαι, ήμουν μαθητής δευτέρας γυμνασίου, και στις γιορτές, νομίζω των Χριστουγέννων, γύρισε στο χωριό ο ξάδελφός μου ο Γιώργης ο Τζανετάκης, που σπούδαζε δάσκαλος στην παιδαγωγική ακαδημία Ηρακλείου. Μαζί του κρατούσε και τον Φτωχούλη του Θεού.
Δεν υπήρχε περίπτωση να μου τον δανείσει, τον είχε μισοδιαβασμένο και ήθελε να τον τελειώσει. Εγώ όμως τι έκανα: πήρα ένα τετράδιο και αντέγραφα ό, τι είχε υπογραμμίσει (τα σπίτια μας είναι γειτονικά στο χωριό), όταν αυτός δεν ήταν σπίτι ή ασχολιόταν με κάτι άλλο.
Γέμισα αρκετές σελίδες, δεν θυμάμαι πόσες. Τις διάβαζα και τις ξαναδιάβαζα με θαυμασμό. Τις τρεις προσευχές της ψυχής τις θυμάμαι από τότε. Η ψυχή, που παρομοιάζεται με δοξάρι, προσεύχεται και λέγει: «-Θεέ μου, τέντωσέ με, αλλιώς θα σαπίσω. –Θεέ μου, μη με παρατεντώσεις, γιατί θα σπάσω. –Θεέ μου, παρατέντωσέ με κι ας σπάσω». Λίγα χρόνια αργότερα τις βρήκα σαν μότο στο βιβλίο Bioenergetics του αμερικανού ψυχολόγου Alexander Lowen. Και ένα απόσπασμα ακόμη, που το έχω βάλει σαν μότο στο blog μου: -Πολύ ψηλά 'ναι ο ουρανός, δεν τον φτάνω, καλή 'ναι η γη, περίκαλη κοντά μου. -Δεν υπάρχει πράμα πιο κοντά μας από τον ουρανό. Η γη είναι κάτω από τα πόδια μας και την πατούμε. Ο ουρανός είναι μέσα μας».
Σε ανάμνηση εκείνης της εποχής έκανα και τώρα κάτι παρόμοιο, για τους αναγνώστες αυτής της ανάρτησης: έχω αντιγράψει σε ξεχωριστό αρχείο αυτά που υπογράμμισα. Δυστυχώς δεν μπορεί να αναρτηθεί στο blog γιατί αν και είναι αρχείο word, τα αποσπάσματα είναι επικολλημένα σαν εικόνες. Μπορείτε να το βρείτε στον κατάλογο με τις αναρτήσεις μου, στον αριθμό 540 http://www.babisdermitzakis.gr/criticism.html και να το κατεβάσετε, όσοι ενδιαφέρεστε.
Τον Φτωχούλη του Θεού, όπως και τα υπόλοιπα μυθιστορήματα του Καζαντζάκη, τα διάβασα αργότερα. Μου τα δάνεισε ο φίλος μου ο Αντώνης ο Μουστακάκης, όταν του τα έφερε ο πατέρας του από την Αθήνα.
Τον Φτωχούλη του Θεού, όπως και τον Καπετάν Μιχάλη, τον διάβασα και στα αγγλικά. Ο κος Σταυρακάκης με είχε αποβάλει διαπαντός από το φροντιστήριο αγγλικών του στην Ιεράπετρα (παραήμουν άτακτος, όμως ας μην επεκταθώ σε αυτή τη βιογραφική λεπτομέρεια, νομίζω την έχω γράψει αλλού), και εγώ, επειδή ήθελα να μάθω οπωσδήποτε αγγλικά, αγόρασα τις αγγλικές μεταφράσεις, και με τη βοήθεια λεξικού και έχοντας και το πρωτότυπο δίπλα (το αγόρασα κι αυτό εν τω μεταξύ), τις διάβασα.
Όλα τα βιβλία του Καζαντζάκη τα διάβασα τότε δυο φορές. Όμως είχα δώσει στον εαυτό μου την υπόσχεση ότι κάποτε θα τα διάβαζα μια φορά ακόμη. Ξεκίνησα με τον Ζορμπά, όταν διορίστηκα. Και σταμάτησα. Άλλα πράγματα πήραν προτεραιότητα. Συνέχισα μόλις πέρυσι, με τον Τελευταίο Πειρασμό και την Αναφορά στον Γκρέκο. Φέτος είχε σειρά ο Φτωχούλης του Θεού.
Ξέρω ότι ο περισσότερος κόσμος προτιμά άλλα έργα του Καζαντζάκη, και κυρίως την Αναφορά στον Γκρέκο. Νομίζω ότι οι περισσότεροι θα έβαζαν τον Φτωχούλη τελευταίο στη λίστα.
Εγώ τον είχα πρώτο. Ήταν το βιβλίο που μου άρεσε περισσότερο από όλα τα μυθιστορήματα του Καζαντζάκη. Όμως, μετά από σχεδόν πενήντα χρόνια, θα εξακολουθούσε να μου αρέσει το ίδιο; Το ξεκίνησα έχοντας αυτό τον ενδοιασμό.
Τελικά βλέπω ότι τόσο στις ιδέες μου όσο και στις προτιμήσεις μου έχω μείνει ολότελα σταθερός. Αυτά που μου άρεσαν στα νιάτα μου αυτά μου αρέσουν και τώρα, αυτά που πίστευα στα νιάτα μου αυτά πιστεύω και τώρα-με μικροδιαφορές βέβαια.
Αυτό που κάνει τον Φτωχούλη να διαφέρει από τα άλλα μυθιστορήματα είναι πως εδώ η πλοκή είναι υποτυπώδης. Ο Φτωχούλης είναι ένα μωσαϊκό από σύμβολα, αποφθεγματικές εκφράσεις, παραβολές, αλληγορικές εικόνες και επεισόδια. Ο μυστικισμός του Καζαντζάκη (στα νιάτα του ήθελε να γίνει αρχηγός θρησκείας) μπορεί μεν να βρήκε την πιο ακραία του έκφραση στην Ασκητική, όμως πιστεύω ότι την πιο ολοκληρωμένη την βρήκε στον Φτωχούλη.
Στον Φτωχούλη ο Καζαντζάκης δεν υμνεί μόνο τον άγιο σαν άγιο, αλλά και σαν ισχυρή προσωπικότητα, που αγωνίζεται με όλες του τις δυνάμεις για αυτό που έχει θέσει ως στόχο ζωής και θυσιάζει τα πάντα γι’ αυτόν. Ο Φτωχούλης έχει την αγνότητα του Χριστού και του Μανωλιού, αλλά και τη δύναμη του Καπετάν Μιχάλη.
Δεν θέλω να γράψω περισσότερα, έχουν γραφεί εξάλλου τόσα πολλά για τον Καζαντζάκη. Ούτε να σχολιάσω αποσπάσματα, που είναι τόσα πολλά. Θα παραθέσω όμως εδώ ένα που νομίζω κρύβει όλη την κοσμοθεωρία του, που θα της έδινα το όνομα «ηρωικός μηδενισμός»: «Ποιος ξέρει, το να ζητάς το Θεό, αυτό είναι Θεός» (σελ. 34). Τα αποσπάσματα που έχω επιλέξει μπορείτε να τα βρείτε στον σύνδεσμο που παραθέτω παραπάνω.
Μια συνέντευξη του Καζαντζάκη για τον Φτωχούλη του θεού κατέβηκε από το youtube, αλλά την ανάρτησα στο facebook, από όπου μπορείτε να την ακούσετε
Η πρώτη μου επαφή με τον Καζαντζάκη ήταν με τον Φτωχούλη του Θεού. Θυμάμαι, ήμουν μαθητής δευτέρας γυμνασίου, και στις γιορτές, νομίζω των Χριστουγέννων, γύρισε στο χωριό ο ξάδελφός μου ο Γιώργης ο Τζανετάκης, που σπούδαζε δάσκαλος στην παιδαγωγική ακαδημία Ηρακλείου. Μαζί του κρατούσε και τον Φτωχούλη του Θεού.
Δεν υπήρχε περίπτωση να μου τον δανείσει, τον είχε μισοδιαβασμένο και ήθελε να τον τελειώσει. Εγώ όμως τι έκανα: πήρα ένα τετράδιο και αντέγραφα ό, τι είχε υπογραμμίσει (τα σπίτια μας είναι γειτονικά στο χωριό), όταν αυτός δεν ήταν σπίτι ή ασχολιόταν με κάτι άλλο.
Γέμισα αρκετές σελίδες, δεν θυμάμαι πόσες. Τις διάβαζα και τις ξαναδιάβαζα με θαυμασμό. Τις τρεις προσευχές της ψυχής τις θυμάμαι από τότε. Η ψυχή, που παρομοιάζεται με δοξάρι, προσεύχεται και λέγει: «-Θεέ μου, τέντωσέ με, αλλιώς θα σαπίσω. –Θεέ μου, μη με παρατεντώσεις, γιατί θα σπάσω. –Θεέ μου, παρατέντωσέ με κι ας σπάσω». Λίγα χρόνια αργότερα τις βρήκα σαν μότο στο βιβλίο Bioenergetics του αμερικανού ψυχολόγου Alexander Lowen. Και ένα απόσπασμα ακόμη, που το έχω βάλει σαν μότο στο blog μου: -Πολύ ψηλά 'ναι ο ουρανός, δεν τον φτάνω, καλή 'ναι η γη, περίκαλη κοντά μου. -Δεν υπάρχει πράμα πιο κοντά μας από τον ουρανό. Η γη είναι κάτω από τα πόδια μας και την πατούμε. Ο ουρανός είναι μέσα μας».
Σε ανάμνηση εκείνης της εποχής έκανα και τώρα κάτι παρόμοιο, για τους αναγνώστες αυτής της ανάρτησης: έχω αντιγράψει σε ξεχωριστό αρχείο αυτά που υπογράμμισα. Δυστυχώς δεν μπορεί να αναρτηθεί στο blog γιατί αν και είναι αρχείο word, τα αποσπάσματα είναι επικολλημένα σαν εικόνες. Μπορείτε να το βρείτε στον κατάλογο με τις αναρτήσεις μου, στον αριθμό 540 http://www.babisdermitzakis.gr/criticism.html και να το κατεβάσετε, όσοι ενδιαφέρεστε.
Τον Φτωχούλη του Θεού, όπως και τα υπόλοιπα μυθιστορήματα του Καζαντζάκη, τα διάβασα αργότερα. Μου τα δάνεισε ο φίλος μου ο Αντώνης ο Μουστακάκης, όταν του τα έφερε ο πατέρας του από την Αθήνα.
Τον Φτωχούλη του Θεού, όπως και τον Καπετάν Μιχάλη, τον διάβασα και στα αγγλικά. Ο κος Σταυρακάκης με είχε αποβάλει διαπαντός από το φροντιστήριο αγγλικών του στην Ιεράπετρα (παραήμουν άτακτος, όμως ας μην επεκταθώ σε αυτή τη βιογραφική λεπτομέρεια, νομίζω την έχω γράψει αλλού), και εγώ, επειδή ήθελα να μάθω οπωσδήποτε αγγλικά, αγόρασα τις αγγλικές μεταφράσεις, και με τη βοήθεια λεξικού και έχοντας και το πρωτότυπο δίπλα (το αγόρασα κι αυτό εν τω μεταξύ), τις διάβασα.
Όλα τα βιβλία του Καζαντζάκη τα διάβασα τότε δυο φορές. Όμως είχα δώσει στον εαυτό μου την υπόσχεση ότι κάποτε θα τα διάβαζα μια φορά ακόμη. Ξεκίνησα με τον Ζορμπά, όταν διορίστηκα. Και σταμάτησα. Άλλα πράγματα πήραν προτεραιότητα. Συνέχισα μόλις πέρυσι, με τον Τελευταίο Πειρασμό και την Αναφορά στον Γκρέκο. Φέτος είχε σειρά ο Φτωχούλης του Θεού.
Ξέρω ότι ο περισσότερος κόσμος προτιμά άλλα έργα του Καζαντζάκη, και κυρίως την Αναφορά στον Γκρέκο. Νομίζω ότι οι περισσότεροι θα έβαζαν τον Φτωχούλη τελευταίο στη λίστα.
Εγώ τον είχα πρώτο. Ήταν το βιβλίο που μου άρεσε περισσότερο από όλα τα μυθιστορήματα του Καζαντζάκη. Όμως, μετά από σχεδόν πενήντα χρόνια, θα εξακολουθούσε να μου αρέσει το ίδιο; Το ξεκίνησα έχοντας αυτό τον ενδοιασμό.
Τελικά βλέπω ότι τόσο στις ιδέες μου όσο και στις προτιμήσεις μου έχω μείνει ολότελα σταθερός. Αυτά που μου άρεσαν στα νιάτα μου αυτά μου αρέσουν και τώρα, αυτά που πίστευα στα νιάτα μου αυτά πιστεύω και τώρα-με μικροδιαφορές βέβαια.
Αυτό που κάνει τον Φτωχούλη να διαφέρει από τα άλλα μυθιστορήματα είναι πως εδώ η πλοκή είναι υποτυπώδης. Ο Φτωχούλης είναι ένα μωσαϊκό από σύμβολα, αποφθεγματικές εκφράσεις, παραβολές, αλληγορικές εικόνες και επεισόδια. Ο μυστικισμός του Καζαντζάκη (στα νιάτα του ήθελε να γίνει αρχηγός θρησκείας) μπορεί μεν να βρήκε την πιο ακραία του έκφραση στην Ασκητική, όμως πιστεύω ότι την πιο ολοκληρωμένη την βρήκε στον Φτωχούλη.
Στον Φτωχούλη ο Καζαντζάκης δεν υμνεί μόνο τον άγιο σαν άγιο, αλλά και σαν ισχυρή προσωπικότητα, που αγωνίζεται με όλες του τις δυνάμεις για αυτό που έχει θέσει ως στόχο ζωής και θυσιάζει τα πάντα γι’ αυτόν. Ο Φτωχούλης έχει την αγνότητα του Χριστού και του Μανωλιού, αλλά και τη δύναμη του Καπετάν Μιχάλη.
Δεν θέλω να γράψω περισσότερα, έχουν γραφεί εξάλλου τόσα πολλά για τον Καζαντζάκη. Ούτε να σχολιάσω αποσπάσματα, που είναι τόσα πολλά. Θα παραθέσω όμως εδώ ένα που νομίζω κρύβει όλη την κοσμοθεωρία του, που θα της έδινα το όνομα «ηρωικός μηδενισμός»: «Ποιος ξέρει, το να ζητάς το Θεό, αυτό είναι Θεός» (σελ. 34). Τα αποσπάσματα που έχω επιλέξει μπορείτε να τα βρείτε στον σύνδεσμο που παραθέτω παραπάνω.
Tuesday, April 3, 2012
Τζ. Κ. Τσέστερτον, Το σκάνδαλο του πατρός Μπράουν
Τζ. Κ. Τσέστερτον, Το σκάνδαλο του πατρός Μπράουν (μετ. Άρης Σφακιανάκης), Γράμματα 1986, σελ. 190
Το αστυνομικό είναι είδος που δεν μου αρέσει καθόλου. Δεν έχω διαβάσει κανένα βιβλίο της Άγκαθα Κρίστι, ούτε κανενός άλλου συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων. Όταν ήμουν μαθητής και αγόραζα τη Μάσκα, ποτέ δεν διάβαζα τον Λέμυ Κώσιον, τον Ντέτεκτιβ Χ και δεν θυμάμαι ποιους άλλους. Αγόραζα τα τεύχη όπου ήρωας ήταν το Γεράκι, ο Γερόλυκος, ο Ζορό, δηλαδή τα γουέστερν (Πρέπει να διαβάσω και τον Zorro της Isabel Allende που αγόρασα πέρυσι στην έκθεση βιβλίου).
Τον Τσέστερτον τον ήξερα σαν όνομα. Είχα υπόψη μου ότι είναι ένας από τους κορυφαίους άγγλους συγγραφείς, αλλά δεν έτυχε να πέσει κανένα βιβλίο του στα χέρια μου. Μέχρι που βρήκα σε προσφορά το «Σκάνδαλο τους πατρός Μπράουν». Το αγόρασα φυσικά. Για να διαπιστώσω με έκπληξη ότι επρόκειτο για αστυνομικά διηγήματα.
Διάβασα τη βιογραφία του Τσέστερτον στη βικιπαίδεια (Τη διάβασα στα αγγλικά. Έψαξα τώρα στα ελληνικά για να παραθέσω τον σύνδεσμο και είδα ότι δεν υπάρχει). Πολυγραφότατος ο Τσέστερτον, ασχολήθηκε σχεδόν με όλα τα είδη του λόγου, και φυσικά με το αστυνομικό. Και, κάτι που με εξέπληξε, ασχολήθηκε και με την παραψυχολογία. Διαβάζοντας τη βιογραφία του έμαθα πώς λέγεται και το «ποτηράκι», όπως το αναφέρω στο βιβλίο μου «Παραψυχολογία, μύθος ή πραγματικότητα», γιατί έτσι μου έγινε γνωστό από το φίλο μου το Δημήτρη που μας το έφερε από την Ιταλία. Λέγεται Ouija (ουίγια), που είναι σύνθεση του «ναι» στα γαλλικά και στα γερμανικά. Πρόκειται για το τραπεζάκι με το οποίο καλείς τα πνεύματα. Όποιος ενδιαφέρεται να μάθει περισσότερα γι’ αυτό, το βιβλίο μου είναι downloadable στο διαδίκτυο.
Τελικά το αναγνωστικό ενδιαφέρον έχει να κάνει όχι μόνο με τον συγγραφέα και με την ποιότητα του βιβλίου, αλλά και με το είδος. Αυτό βέβαια μου ήταν γνωστό, αλλά το συνειδητοποίησα πολύ έντονα προσπαθώντας να διαβάσω αυτό το βιβλίο. Συνεχώς αφαιρούμουν, συχνά έπρεπε να ξαναδιαβάσω μια παράγραφο για να καταλάβω τι λέει, και διάβαζα γρήγορα γιατί, μια και ήμουν αποφασισμένος να το τελειώσω, έπρεπε να το τελειώσω μια ώρα αρχύτερα. Στο Πανεπιστήμιο, στο Τμήμα Αγγλικών Σπουδών από όπου πήρα το πρώτο μου πτυχίο, είχαμε κάποτε ένα μάθημα πώς να διαβάζουμε γρήγορα. Δεν θυμάμαι τις τεχνικές, ίσως εντυπώθηκαν μέσα μου υποσυνείδητα. Πάντως δεν συνηθίζω να διαβάζω γρήγορα, καθώς αυτό στερεί την απόλαυση του κειμένου.
Έχω πια αποκρυσταλλωμένη αντίληψη: δεν πρόκειται ποτέ να ξαναδιαβάσω αστυνομικό μυθιστόρημα ή διήγημα.
Όμως να πω δυο λόγια για το βιβλίο. Ο πατέρας Μπράουν είναι ένας ευφυέστατος ιερωμένος, και με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του μπορεί να εξιχνιάσει κάθε υπόθεση. Δεν θα έλεγα την πιο σκοτεινή, γιατί συνήθως το καλό αστυνομικό λειτουργεί με ανατροπές. Εκεί που όλοι νομίζουν πως ο δολοφόνος είναι εκείνος, αυτός τους αποδεικνύει ότι ο δολοφόνος είναι αυτός. Δεν ξέρουμε πόσο αποτελεσματικά υπηρετεί τον Κύριο, πάντως την δικαιοσύνη την εξυπηρετεί πολύ αποτελεσματικά, παρόλο που η ανακάλυψη δολοφόνων δεν εντάσσεται μέσα στις επαγγελματικές του αρμοδιότητες.
Το βιβλίο είναι καλό, οι λάτρεις του είδους θα το απολαύσουν. Εγώ, τι να κάνουμε, είπαμε, το είδος δεν μου αρέσει.
Το αστυνομικό είναι είδος που δεν μου αρέσει καθόλου. Δεν έχω διαβάσει κανένα βιβλίο της Άγκαθα Κρίστι, ούτε κανενός άλλου συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων. Όταν ήμουν μαθητής και αγόραζα τη Μάσκα, ποτέ δεν διάβαζα τον Λέμυ Κώσιον, τον Ντέτεκτιβ Χ και δεν θυμάμαι ποιους άλλους. Αγόραζα τα τεύχη όπου ήρωας ήταν το Γεράκι, ο Γερόλυκος, ο Ζορό, δηλαδή τα γουέστερν (Πρέπει να διαβάσω και τον Zorro της Isabel Allende που αγόρασα πέρυσι στην έκθεση βιβλίου).
Τον Τσέστερτον τον ήξερα σαν όνομα. Είχα υπόψη μου ότι είναι ένας από τους κορυφαίους άγγλους συγγραφείς, αλλά δεν έτυχε να πέσει κανένα βιβλίο του στα χέρια μου. Μέχρι που βρήκα σε προσφορά το «Σκάνδαλο τους πατρός Μπράουν». Το αγόρασα φυσικά. Για να διαπιστώσω με έκπληξη ότι επρόκειτο για αστυνομικά διηγήματα.
Διάβασα τη βιογραφία του Τσέστερτον στη βικιπαίδεια (Τη διάβασα στα αγγλικά. Έψαξα τώρα στα ελληνικά για να παραθέσω τον σύνδεσμο και είδα ότι δεν υπάρχει). Πολυγραφότατος ο Τσέστερτον, ασχολήθηκε σχεδόν με όλα τα είδη του λόγου, και φυσικά με το αστυνομικό. Και, κάτι που με εξέπληξε, ασχολήθηκε και με την παραψυχολογία. Διαβάζοντας τη βιογραφία του έμαθα πώς λέγεται και το «ποτηράκι», όπως το αναφέρω στο βιβλίο μου «Παραψυχολογία, μύθος ή πραγματικότητα», γιατί έτσι μου έγινε γνωστό από το φίλο μου το Δημήτρη που μας το έφερε από την Ιταλία. Λέγεται Ouija (ουίγια), που είναι σύνθεση του «ναι» στα γαλλικά και στα γερμανικά. Πρόκειται για το τραπεζάκι με το οποίο καλείς τα πνεύματα. Όποιος ενδιαφέρεται να μάθει περισσότερα γι’ αυτό, το βιβλίο μου είναι downloadable στο διαδίκτυο.
Τελικά το αναγνωστικό ενδιαφέρον έχει να κάνει όχι μόνο με τον συγγραφέα και με την ποιότητα του βιβλίου, αλλά και με το είδος. Αυτό βέβαια μου ήταν γνωστό, αλλά το συνειδητοποίησα πολύ έντονα προσπαθώντας να διαβάσω αυτό το βιβλίο. Συνεχώς αφαιρούμουν, συχνά έπρεπε να ξαναδιαβάσω μια παράγραφο για να καταλάβω τι λέει, και διάβαζα γρήγορα γιατί, μια και ήμουν αποφασισμένος να το τελειώσω, έπρεπε να το τελειώσω μια ώρα αρχύτερα. Στο Πανεπιστήμιο, στο Τμήμα Αγγλικών Σπουδών από όπου πήρα το πρώτο μου πτυχίο, είχαμε κάποτε ένα μάθημα πώς να διαβάζουμε γρήγορα. Δεν θυμάμαι τις τεχνικές, ίσως εντυπώθηκαν μέσα μου υποσυνείδητα. Πάντως δεν συνηθίζω να διαβάζω γρήγορα, καθώς αυτό στερεί την απόλαυση του κειμένου.
Έχω πια αποκρυσταλλωμένη αντίληψη: δεν πρόκειται ποτέ να ξαναδιαβάσω αστυνομικό μυθιστόρημα ή διήγημα.
Όμως να πω δυο λόγια για το βιβλίο. Ο πατέρας Μπράουν είναι ένας ευφυέστατος ιερωμένος, και με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του μπορεί να εξιχνιάσει κάθε υπόθεση. Δεν θα έλεγα την πιο σκοτεινή, γιατί συνήθως το καλό αστυνομικό λειτουργεί με ανατροπές. Εκεί που όλοι νομίζουν πως ο δολοφόνος είναι εκείνος, αυτός τους αποδεικνύει ότι ο δολοφόνος είναι αυτός. Δεν ξέρουμε πόσο αποτελεσματικά υπηρετεί τον Κύριο, πάντως την δικαιοσύνη την εξυπηρετεί πολύ αποτελεσματικά, παρόλο που η ανακάλυψη δολοφόνων δεν εντάσσεται μέσα στις επαγγελματικές του αρμοδιότητες.
Το βιβλίο είναι καλό, οι λάτρεις του είδους θα το απολαύσουν. Εγώ, τι να κάνουμε, είπαμε, το είδος δεν μου αρέσει.
Subscribe to:
Posts (Atom)
Posts
