David Trueba, Vivir es fácil con los ojos cerrados (Η ζωή είναι ωραία με τα μάτια κλειστά, 2013)

David Trueba, Vivir es fácil con los ojos cerrados (Η ζωή είναι ωραία με τα μάτια κλειστά, 2013)

  Η ΕΡΤ2 είχε απόψε την ταινία «Λεβιάθαν». Το έμαθα από τον τοίχο του «Camerastylo», όπου ο Γιάννης ο Κραμπίτσος μας ενημερώνει καθημερινά, να είναι καλά, για τις ταινίες που παίζονται στην τηλεόραση, ξεχωρίζοντας τις αξιόλογες. Τον «Λεβιάθαν» τον είχα δει και σε σχόλιο έβαλα τον σύνδεσμο με τη κριτική μου. Μια φίλη γράφει σε επόμενο σχόλιο ότι δεν παίζει το Λεβιάθαν. Ο Γιάννης δεν μπορεί να κάνει λάθος. Άνοιξα την τηλεόραση, και είδα ότι έπαιζε μια ισπανόφωνη ταινία, comedie. Σε λίγο εμφανίστηκε μια λεζάντα που έγραφε ότι ο «Λεβιάθαν» δεν θα προβαλλόταν. Η ταινία μου άρεσε και κάθισα και την είδα. Στα γράμματα τέλους ήταν και το όνομα του σκηνοθέτη, και με βάση αυτό έψαξα για την ταινία στη goggle και βρήκα ότι είναι «Η ζωή είναι ωραία με τα μάτια κλειστά».

   Ένας δάσκαλος αγγλικών παίρνει μαζί του ένα δεκαπεντάχρονο μαθητή που το έσκασε από το σπίτι του και μια κοπέλα, τριών μηνών έγκυο, που του έκαναν οτοστόπ. Πηγαίνει στην Αλμερία όπου ο Τζων Λένον γυρίζει την  ταινία «Πώς κέρδισα τον πόλεμο» (1966). Θέλει να του ηχογραφήσει κάτι για τους μαθητές του. Φτάνουν στον προορισμό τους αλλά δεν είναι καθόλου εύκολο να συναντήσουν τον Λένον. Τους παρακολουθούμε σε διάφορα επεισόδια, συγκινητικά, τρυφερά, αστεία. Η ομορφιά της Ναταλία ντε Μολίνα θα τους κατακτήσει και τους δυο. Ο δάσκαλος θα της κάνει πρόταση γάμου, ο νεαρός θα της ζητήσει να φύγουν μαζί. Όμως όλα αυτά γίνονται με έναν ανάλαφρο τρόπο, η άρνησή της δεν σοκάρει. Και βέβαια δεν θα χαθούν στη Μαδρίτη όπου επιστρέφουν, ο δάσκαλος μόνος του, ο νεαρός με τον πατέρα του που ήλθε ειδοποιημένος από τον ξενοδόχο. Μαζί τους παίρνουν και το κορίτσι. Ξέρει κομμωτική, πιστεύουν ότι θα της βρουν δουλειά. Και ο δάσκαλος στη διάθεσή της, αν κάτι χρειαστεί.

  Το τραγούδι που ηχογράφησε ο Λένον για το δάσκαλο είναι εκείνο που με συγκίνησε περισσότερο από όλα τα τραγούδια των Beatles. Μάλιστα στο φροντιστήριο αγγλικών που πήγαινα, επέλεξα σαν θέμα μιας έκθεσής μου τον σχολιασμό του τραγουδιού: Strawberry fields for ever. Το ακούσαμε σχεδόν ολόκληρο στο τέλος της ταινίας της οποίας ο τίτλος είναι ένας στίχος του.  

  Ο Χαβιέ Κάμαρα στο ρόλο του δασκάλου πήρε δυο βραβεία, Γκόγια και Premios Feroz, όπως και η Ναταλία ντε Μολίνα. Όσο για τoν Τρουέμπα, αυτός πήρε τέσσερα, σκηνοθεσίας και σεναρίου.

  Όσοι την είδαν θα επιβεβαιώσουν: ήταν μια πάρα πολύ καλή ταινία.   

Αριστογείτων Χαραλαμπάκης, Η μελωδία των ζώων

Αριστογείτων Χαραλαμπάκης, Η μελωδία των ζώων (2017)

Η παρακάτω βιβλιοκριτική δημοσιεύτηκε στο Λέξημα

Μια ποιητική εγκυκλοπαίδεια των ζώων.  

  Στις εγγονές του Δήμητρα και Σίλβια και σε όλα τα παιδιά του κόσμου αφιερώνει ο Άρης Χαραλαμπάκης το καινούριο του ποιητικό πόνημα «Η μελωδία των ζώων» που αυτή τη φορά απευθύνεται στις τρυφερές παιδικές ηλικίες. Όχι βέβαια ότι δεν μπορούν να διαβαστεί και από τους μεγάλους. Αξίζει να παραθέσουμε τα αρχικά «λίγα λόγια από τον συγγραφέα».

  «Αγαπητά μου παιδιά

  Τρία πράγματα με έκαναν να γράψω 131 ποιήματα για τα ζώα.

  Πρώτα πρώτα η μεγάλη αγάπη που τρέφω για σας, που είστε η χαρά της ζωής και η ελπίδα μας. Θέλησα να σας προσφέρω σωστές γνώσεις για το ζωικό βασίλειο μέσα από την ποίηση. Τα ποιήματα της συλλογής εξυμνούν την ομορφιά, την αφοσίωση και τις απίθανες ικανότητες των ζώων.

  Ένα δεύτερο κίνητρο υπήρξε για μένα η αγάπη και ο σεβασμός που νιώθω προς όλα τα ζώα, που τα θεωρώ στολίδια του κόσμου και ακριβούς συντρόφους μας.

  Αλλά και ένας άλλος τρίτος παράγων, σημαντικός, ήταν η στενή συνάφεια που είχα με τα ζώα στην παιδική μου ηλικία. Μεγάλωσα σε ένα ειδυλλιακό και ανόθευτο εξοχικό περιβάλλον του χωριού μου, στον Πύργο της Σάμου, όπου έμαθα από νωρίς να συνυπάρχω με τα ζώα. Να φανταστείτε ότι με αρκετά ζώα ζούσαμε μαζί στο σπίτι. Εκτός από τους σκύλους και τα γατάκια που ήταν απαραίτητα σε κάθε σπίτι, είχαμε τα γαϊδουράκια, τις κατσίκες, τα πρόβατα και τις κότες στενούς συγκατοίκους μας…».

  Κι εγώ μεγάλωσα σε χωριό, στο Κάτω Χωριό, όνομα και πράγμα, και είχα και εγώ την ίδια συνάφεια με τα ζώα. Μόνο σκύλους δεν είχαμε, όλα τα παραπάνω τα είχαμε. Επίσης σαν οικολόγος, με τρία βιβλία σχετικά με την οικολογία, είμαι a priori ζωόφιλος. Τέλος έχω γράψει ένα εκτενές ηθολογικό κείμενο για τις γάτες.

  Η εικονογράφηση στην αριστερή σελίδα του Γιώργου Σταθόπουλου είναι εξαιρετική. Ο Σαράντος Καργάκος που προλογίζει γράφει σχετικά.

  «Ο Άρης ευτύχησε από την πρώτη ποιητική του δημιουργία να έχει συναρωγό το σπουδαίο ζωγράφο Γιώργο Σταθόπουλο, ένα μεγάλο παιδί που ζωγραφίζει σαν ένα παιδί που το χέρι του γύμνασαν οι μεγαλύτεροι μαΐστορες του χρωστήρα. Έτσι ο αναγνώστης έχει στα χέρια του μια συλλογή ποιημάτων που παραπέμπουν στις παλαιές κινέζικες ποιητικές συνθέσεις, όπου γραφή και ζωγραφική πήγαιναν μαζί. Μήπως άλλωστε η ζωγραφική δεν ξεκίνησε σαν ζωογραφία; Παραπέμπουμε στις ποικίλες βραχογραφίες».

  Δεν μπορώ να μην αναφέρω δύο βιβλία σε εικονογράφηση του Νίκου Οικονομίδη που συνοδεύουν ποιητικές συνθέσεις. Το πρώτο είναι η ποιητική συλλογή της Λήδας Παναγιωτοπούλου «Συμβίωσης αρμονική», με ποιήματα εμπνευσμένα από πίνακες του συζύγου της που εικόνες τους παρατίθενται στην αριστερή σελίδα. Ο τίτλος δίσημος, παραπέμπει στη «συμβίωση» ζωγραφικής και ποίησης, αλλά και στη συμβίωση του ζεύγους. Το άλλο βιβλίο έχει τίτλο «Στίχοι στο καβαλέτο» και αποτελείται από εικόνες πινάκων εμπνευσμένων από ποιήματα εννιά μεγάλων ποιητών μας τα οποία επίσης παρατίθενται.

  Καίριος στην εγκυκλοπαιδική περιγραφή με εξαιρετικούς στίχους, μας παρουσιάζει ο Άρης στα 131 ποιήματά του ένα μεγάλο μέρος από την πανίδα. Να αναμένουμε άραγε μια άλλη ποιητική συλλογή με τη χλωρίδα;

  Τα περισσότερα ποιήματα είναι σε τροχαϊκό μέτρο, με επτασύλλαβους και οκτασύλλαβους στίχους σε τετράστιχες στροφές. Ακόμη, τις περισσότερες φορές η ομοιοκαταληξία είναι πλεχτή. Να δώσουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την «Τίγρη».

Όποιο ζώο εντοπίσει

σαν αγέρας πλησιάζει,

ξαφνικά θα του ορμήσει

κι από το λαιμό το αρπάζει.

  Στην «Κότα» έχουμε ζευγαρωτή ομοιοκαταληξία που τη συναντάμε αρκετά συχνά.

Η κοτούλα η στρουμπουλή

φέρνει βόλτες στην αυλή

και τσιμπολογά χορτάρια

καλαμπόκι και σιτάρια.

  Το βιβλίο αυτό θα ενθουσιάσει τα παιδιά. Γονείς, να τους το δωρίσετε.

Μπάμπης Δερμιτζάκης

 

 

Νίκος Οικονομίδης, Στίχοι στο καβαλέτο

Νίκος Οικονομίδης, Στίχοι στο καβαλέτο, εκδόσεις Τέχνης οίστρος, 2011, σελ. 297

  Η «Συμβίωσις αρμονική», με πίνακες του Νίκου Οικονομίδη που «εικονογραφούνται» με ποιήματα της συζύγου του έπεται χρονικά, όμως και στους «Στίχους στο καβαλέτο» βλέπουμε μια αρμονική συμβίωση ανάμεσα σε ζωγραφική και ποίηση. Ποιήματα εννιά ποιητών «εικονογραφεί» ο Οικονομίδης με τον χρωστήρα του. Αυτοί είναι οι Γιάννης Βαρβέρης, Νίκος Δαββέτας, Μάνος Ελευθερίου, Γιάννης Κοντός, Στάθης Κουτσούνης, Γιώργος Μαρκόπουλος, Θανάσης Θ. Νιάρχος, Στρατής Πασχάλης και Αντώνης Φωστιέρης. Σε μια στροφή από το «Στοίχημα» με το οποίο η σύζυγός του Λήδα Παναγιωτοπούλου σχολιάζει το εγχείρημα αυτό, γράφει:

Η παλέτα με τα χρώματα σε στάση αναμονής.

Το καβαλέτο επίσης.

Αδημονούν να μιλήσουν με τους στίχους

να φτιάξουν από την αρχή φόρμες και συνθέσεις μαγικές.

Ο ζωγράφος παίρνει το πινέλο, το βυθίζει στο χρώμα.

Το μωβ στενάζει, το ροζ χαμογελά, το πράσινο ηρεμεί

το μπλε δεσπόζει.

  Και η Τζίνα Καλογήρου, καθηγήτρια στο ΠΤΔΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο εκτενές σημείωμά της γράφει ανάμεσα στα άλλα: «…παρατηρούμε, διαβάζοντας το συγκεκριμένο βιβλίο του Ν. Οικονομίδη, ότι η συνάντηση και η διασταύρωση ποίησης και ζωγραφικής, όχι μόνο δεν καταργεί την αυτοδυναμία της κάθε καλλιτεχνικής έκφρασης, όχι μόνο δεν υποτάσσει τη μια στην άλλη, αλλά αντίθετα ενδυναμώνει την εμβέλεια και τη νοηματική πολυσημία κάθε τέχνης χωριστά».

  Ο ίδιος ο Οικονομίδης, στο τελευταίο εισαγωγικό κείμενο, μας αφηγείται την διαδρομή που έκανε, το τέρμα της οποίας ήταν αυτό το βιβλίο. Και καταλήγει:

  «Ιδιαίτερα αφιερωμένο στη μνήμη του Γιάννη Βαρβέρη, που τόσο νωρίς μας άφησε. Και στον οποίο οφείλεται και ο τίτλος του βιβλίου».

  Ο Γιάννης Κοντός δεν είχε φύγει ακόμη. Ο Γιάννης Κοντός, που γενναιόδωρα μου έδωσε τα βιβλία της Ευγενίας Φακίνου τα οποία του ζήτησα προκειμένου να γράψω για το έργο της.

  Όχι, δεν ήταν όλοι το ίδιο γενναιόδωροι, για να μην πω καθόλου, με εξαίρεση τον πατέρα Ψυχογιό, που μου έδωσε όλα τα έργα του Ναγκίμπ Μαχφούζ που του ζήτησα.

  Σαν ελάχιστη έκφραση ευγνωμοσύνης θέλω να αφιερώσω και εγώ αυτό το σημείωμα στη μνήμη του Γιάννη Κοντού.

  Έχω ξαναγράψει για τη ζωγραφική του Οικονομίδη, στη βιβλιοκριτική μου για τη «Συμβίωση αρμονική». Χωρίς να έχω κάνει σπουδές στη ζωγραφική, θα καταγράψω τη γενική εντύπωση που μου έκαναν οι περισσότεροι πίνακές του σ’ αυτό το βιβλίο.

  «Το μπλε δεσπόζει», διαβάσαμε παραπάνω. Δεσπόζει σε μια χρωματική συμφωνία, σε ένα χορό χρωμάτων, που θυμίζει πολύ τη ζωγραφική των φωβ, όμως μόνο όσον αφορά το χρώμα, γιατί η δική τους τέχνη είναι εικονιστική. Η ζωγραφική του Οικονομίδη πατάει πάνω στην κυβιστική παράδοση αλλά την ξεπερνά. Δεν χαρακτηρίζεται από την αυστηρή γεωμετρία του κυβισμού. Τα γεωμετρικά σχήματα που υπάρχουν δεν χαράχτηκαν με τον χάρακα και τον διαβήτη, κι αυτό τους δίνει μια ονειρική διάσταση. Ο τεμαχισμός των αντικειμένων δεν γίνεται με βάση μια εσωτερική προοπτική όπως στον Πικάσο, απλά τα αντικείμενα απεικονίζονται σε μια μη ρεαλιστική συμπαράταξη, αποτελώντας το πρόσχημα για μια χρωματική πανδαισία. Σε κάποιους πίνακες είχα την αίσθηση ότι έβλεπα τα εικονιζόμενα σαν μέσα από κομμάτια ενός σπασμένου καθρέφτη.

  Θα δώσω ένα δείγμα.

  Τον πίνακα τον έχετε ήδη δει. Θα παραθέσω και το ποίημα που τον ενέπνευσε, και που είναι ο «Αντικατοπτρισμός» του Στάθη Κουτσούνη.

 

Κοιτάζω απ’ το παράθυρο στο δρόμο

ο χωροφύλακας με τα μαύρα γαλόνια

κυνηγάει κάποιον απ’ το πλήθος

βρίζοντας λυσσασμένα

ακούγονται σειρήνες και πυροβολισμοί

και σε λίγο ένας γδούπος

αμέσως μετά ησυχία

άνθρωποι επιστρέφουν βιαστικά

αυτοκίνητα περνούν και χάνονται

κατεβαίνω στο πεζοδρόμιο

ένας άντρας πεσμένος μπρούμυτα

προσπερασμένος απ’ όλους

τον γυρίζω να δω το πρόσωπό του

και στ’ άσπρο φως του απομεσήμερου

βλέπω καθαρά

τον εαυτό μου

  Η Λήδα «εικονογραφεί» πίνακες του άνδρα της, ο Νίκος εικονογραφεί (κυριολεκτικά εδώ) ποιήματα εννέα ποιητών. Με τη μουσική τι γίνεται;

  Ένα από τα αγαπημένα μου κομμάτια είναι το «Εικόνες από μια έκθεση» του Μοντέστ Μουσόργκσκι. Το απολαμβάνω κάθε φορά που το ακούω, όμως δεν έχω ιδέα ποιοι ήταν οι πίνακες που το ενέπνευσαν. Ακούγοντας τη μουσική από το youtube βλέπω με έκπληξη ότι συνοδεύεται από εικόνες. Όχι, δεν είναι αυτές που ενέπνευσαν τον Μουσόργκσκι, είναι εικόνες παιδιών ενός δημοτικού που τις εμπνεύστηκαν ακούγοντας το έργο αυτό.

  Εξαιρετική η δουλειά του Οικονομίδη, κάθε λάτρης της ποίησης και της ζωγραφικής θα πρέπει να έχει το βιβλίο αυτό στη βιβλιοθήκη του.  

Gavin Wiesen, All nighter (Φοβού τον πεθερό, 2017)

Gavin Wiesen, All nighter (Φοβού τον πεθερό, 2017)

  

  Παίζεται στους κινηματογράσφους.

  Το «Φοβού τον πεθερό» είναι μια κωμωδία με το μοτίβο της αναζήτησης (παίζεται ακόμη στους κινηματογράφους «Το άγνωστο κορίτσι») και θέμα την πατρική αγάπη (πριν λίγες βδομάδες παίχτηκε ο «Tony Erdman»). Επίσης βλέπουμε το μοτίβο των δυο ηρώων, αρκετά συνηθισμένο, τόσο στη λογοτεχνία (Δον Κιχώτης-Σάντσο Πάντσα) όσο και στον κινηματογράφο (Χοντρός-λιγνός). Εδώ το δίδυμο είναι ο νεαρός που τον παράτησε η κοπέλα του και ο παρ’ ολίγον πεθερός.

  Πολυάσχολος, βλέπει σπάνια την κόρη του. Δεν απαντάει στα τηλεφωνήματά του ούτε στα μηνύματα που της στέλνει. Και πού αλλού θα την αναζητήσει παρά στο σπίτι του φίλου της; Όμως έχουν χωρίσει εδώ και τρεις μήνες. Η αδεξιότητά του και η ζήλεια του είναι ο βασικός λόγος. Θα τον παρακαλέσει να την ψάξουν μαζί. Και ξεκινάει η αναζήτηση, στη διάρκεια της οποίας παρακολουθούμε πολλά χιουμοριστικά επεισόδια.

  Ειδολογικά, ξέρουμε ότι δεν την είχαν απαγάγει. Τελικά ήταν σε διακοπές, κάπου στο εξωτερικό με το φίλο της.

  Για κωμωδία πρόκειται, δεν μπορεί ο νεαρός να μείνει αζευγάρωτος. Ο παρ’ ολίγον πεθερός τον ενθαρρύνει. Και, σ’ αυτή την νυχτερινή περιπέτεια, θα ωριμάσει, θα αποκτήσει περισσότερη αυτοπεποίθηση.

  Λεπτό, γουντιαλλενικό χιούμορ –χωρίς να φτάνει τον Γούντι Άλλεν βέβαια, που τον θεωρώ αξεπέραστο – ικανοποιεί και εκείνους που αρέσκονται στο πιο χοντρό χιούμορ, σε κάποια επεισόδια με ένα περίεργο νεαρό που έχει μια ακόμη πιο περίεργη φιλενάδα. Πολύ μου άρεσε η ταινία.