Book review, movie criticism

Friday, February 2, 2024

Joachim Lafosse, Continuer (2018)

 

Joachim Lafosse, Continuer (2018)

 


  H Σιμπίλ, μια διαζευγμένη μητέρα, παίρνει το γιο της τον Σάμιουελ, που λόγω μιας χειροδικίας σε ένα καθηγητή του κινδυνεύει να πάει σε αναμορφωτήριο, σε ένα μακρύ ταξίδι στο Κιργκιστάν. Πουλάει το σπίτι της γι’ αυτό το ταξίδι.

  Αγαπούσε κάποιον, αυτός πέθανε, θα ήθελε κι αυτή να πεθάνει. Γνώρισε τον πατέρα του και νόμισε ότι μ’ αυτόν θα ξέφευγε από την κατάθλιψή της. Γέννησε τον Σαμουέλ. Όμως κατάλαβε ότι άντρας αυτός δεν ήταν η λύση, και τους παράτησε. Αργότερα θα έλθει σε επαφή με το γιο της, και θα προσπαθήσει να συμφιλιωθεί μαζί του. Πολύ θα ήθελε τον Σάμιουελ να τον είχε κάνει μ’ αυτό τον πρώτο άντρα που αγάπησε.

  Με δυο άλογα θα κάνουν αυτό το ταξίδι. Θα αντιμετωπίσουν κινδύνους. Κάποιοι θα προσπαθήσουν να τους πάρουν τα άλογα, όμως ο Σαμουέλ θα τους απειλήσει με ένα πιστόλι και θα φύγουν. Πέφτουν σε ένα βάλτο με τα άλογα και μόλις καταφέρνουν να μη βουλιάξουν.

  Συναντάνε όμως και ανθρώπους, γνωστούς της Σιμπίλ (Η μητέρα της ήταν ρωσίδα, θα ακούσουμε πολλές φορές ρώσικα), που θα τους φιλοξενήσουν και θα τους περιποιηθούν.

  Χορεύουν σε μια αίθουσα. Ο Σαμουέλ φεύγει για λίγο έξω. Γυρνώντας βλέπει τη μητέρα του να χορεύει αγκαλιασμένη με έναν νεαρό. Βγάζει το όπλο του και την απειλεί. Πουτάνα, της λέει.

  Το οιδιπόδειο πάντα καραδοκεί.

  Έζησα κι εγώ μια παρόμοια σκηνή ζήλειας. Η μητέρα μου χόρευε με κάποιον σε ένα αρραβώνα. Ένιωσα αναστατωμένος.

  Δεν έβγαλα πιστόλι γιατί δεν είχα.

  Εξάλλου ήμουν μόνο δέκα χρονών.

  Δεν πυροβολεί αλλά σηκώνεται και φεύγει. Η μητέρα του πανικόβλητη τον ακολουθεί. Τους βλέπουμε να τρέχουν με τα άλογα, η μητέρα του στο κατόπιν του.

  Θα πέσει από το άλογο. Ο γιος θα τρέξει να τη βοηθήσει.

  Θα τους δούμε στο τέλος να συνεχίζουν το ταξίδι τους.

  Την ταινία μου τη σύστησε ο φίλος μου ο Χρήστος. 5,7 η βαθμολογία της στο IMDb, δεν θα την έβλεπα αν δεν πρωταγωνιστούσε η όμορφη Βιργινί Εφιρά που πολύ μου αρέσει.

  Τελικά η ταινία δεν μου άρεσε. Το μόνο που μου άρεσε σ’ αυτήν ήταν η Εφιρά και η άγρια φύση. Αναρωτιέμαι αν το μυθιστόρημα του οποίου αποτελεί μεταφορά θα μου άρεσε.

Thursday, February 1, 2024

Radu Jude, Μην περιμένετε και πολλά από το τέλος του κόσμου (Nu aștepta prea mult de la sfârșitul lumii, 2023)

 

Radu Jude, Μην περιμένετε και πολλά από το τέλος του κόσμου (Nu aștepta prea mult de la sfârșitul lumii, 2023)

 


  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  Ο Radu Jude μας άρεσε πάρα πολύ που τον είδαμε πακέτο. Η προηγούμενη ταινία του που είδαμε ήταν η μικρού μήκους «Plastic semiotic» (2021).

  Αντιγράφω το στόρι από μια ρουμάνικη ιστοσελίδα.

  «Στην ταινία, η Angela (Ilinca Manolache), βοηθός παραγωγής, διασχίζει το Βουκουρέστι για το casting ενός διαφημιστικού για την προστασία της εργασίας, που ανατέθηκε από μια πολυεθνική. Σαν μια Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων, συναντά εξουθενωμένους επιχειρηματίες, πραγματικούς νταήδες, θύματα εργατικών ατυχημάτων, έναν σεξουαλικό σύντροφο, το δικό της ψηφιακό avatar (Bobiţă), μια άλλη Angela (Dorina Lazar) από μια παλιά ταινία του Lucian Bratu, "H Angela πάει παραπέρα» (1981), αλλά και μια απόγονο του Γκαίτε (Νίνα Χος)».

  Σ’ αυτό το οδοιπορικό της θα δούμε χιουμοριστικά επεισόδια, επεισόδια με λεπτό χιούμορ έως επεισόδια με το άξεστο ραμπελαιικό. Σαν σε λάιτ μοτίφ κάνει την εμφάνισή του ένας τρελαμένος που πετάει πορνοατάκες. Και βέβαια το χιούμορ αυτό είναι πολύ συχνά σατιρικό. Απολαυστικό είναι το επεισόδιο που κάποιος αφηγείται την επίθεση ενός σκηνοθέτη-μποξέρ σε κριτικούς που του έθαβαν τις ταινίες του χωρίς να τις έχουν δει.

  Κάτι ανάλογο έγινε σε μια ανάρτησή μου για μια ελληνική ταινία, το «Αιγαίο SOS» (2018) του Πιέρρου Ανδρακάκου. Την έθαβαν χωρίς να την έχουν δει, επειδή δεν τους άρεσε ο Αθερίδης. Αναγκάστηκα να δηλώσω ότι θα διαγράφω κάθε σχόλιο που δεν θα ξεκινούσε με «Είδα την ταινία και… μου άρεσε ή δεν μου άρεσε διότι…». Δεν υπήρξε άλλο σχόλιο.  

  Χαρακτηριστικό είναι το μονόπλανο με το οποίο τελειώνει η ταινία, διάρκειας 35 περίπου λεπτών. Εκεί παίρνουν συνέντευξη από κάποιον ανάπηρο, που όμως δεν «κολλάει» με το διαφημιστικό, καθώς ενοχοποιούνται διάφοροι για το ατύχημα που έπαθε και όχι ο ίδιος, επειδή τάχα δεν τήρησε τα μέτρα προστασίας (δεν φορούσε κράνος ενώ ήταν δυο μέτρα από την έξοδο του εργοστασίου αφού είχε τελειώσει την υπερωρία του), και προσπαθούν να την προσαρμόσουν ανάλογα.

  Τον ανάπηρο τον λένε Ovidiu Bucă. Έλα όμως που το bucă θα πει… γλουτός, μεταφράζει το ρουμάνικο λεξικό μου, σε υψηλό υφολογικό επίπεδο, να μην μεταφέρω τη μετάφραση των υποτίτλων. Έτσι αποφασίζουν να τον παρουσιάσουν απλώς ως Οβίδιο.

  Κάτω από το ρολόι στο frame διαβάζουμε: Είναι πιο αργά από ό,τι νομίζετε.

  Το ξέρω, και γι’ αυτό πηγαίνω πάντα πιο νωρίς στα ραντεβού μου.

  Και ένα ενδιαφέρον, στη συζήτηση με την απόγονο του Γκαίτε: Τα τελευταία λόγια του Γκαίτε ήταν «περισσότερο φως» (Mehr Licht), το ήξερα αυτό. Όχι, δεν ήταν αυτά, λάθος τα άκουσαν, Mehr Nichts, τίποτα πια, τετέλεσται.

  Μου άρεσε πάρα πολύ η ταινία, κυρίως για το χιούμορ της με το υφολογικό του εύρος (το ξαναλέω, είμαι ραμπελαιικός). Και βέβαια άρεσε και σε πολλούς άλλους, όπως δείχνει η βαθμολογία της στο IMDb, 7,4. Εγώ βέβαια έβαλα οκτώ.

  Μπορείτε να σταματήσετε την ανάγνωση εδώ.

  Δεν γινόταν να μη δω και την ταινία του Bratu «Angela merge mai departe». Βέβαια τα ρουμάνικά μου είναι σε επίπεδο teach yourself books. Το ρουμάνικο το διάβασα, όπως και κάποια άλλα, πριν δεκαετίες, το ξαναδιάβασα λίγο πριν την πανδημία και λίγο μετά τη δεύτερη καραντίνα. Μπορώ και μεταφράζω εύκολα κείμενα όπως αυτό στο frame, ενώ σε άλλα ψάχνω λεξικό. Την εξάσκησή μου την κάνω μεταφράζοντας βιντεάκια από το τικ τοκ, τα οποία αναρτώ στον τοίχο μου και σε μια ή δυο άλλες ομάδες. Θα διαβάσω την περίληψη από την ρουμάνικη βικιπαίδεια ώστε να μπορώ να την παρακολουθήσω. Να την παραθέσω και εδώ, για μένα.

  «Η Άντζελα είναι μια οδηγός ταξί που ζει μόνη της μετά το διαζύγιο με έναν αλκοολικό σύζυγο. Η ύπαρξή της μοιράζεται ανάμεσα σε βόλτες με ταξί, επισκέψεις στην ηλικιωμένη μητέρα της και βραδιές που περνά μόνη της μπροστά στην τηλεόραση. Τα πράγματα φαίνεται να αλλάζουν όταν συναντά έναν πελάτη, τον Γιούρι (τον υποδύεται ο Vasile Miske), τον οποίο είχε μεταφέρει έναν μήνα πριν. Καθώς η Angela συμβιβάζεται με την ιδέα ότι δεν θα μπορέσει να ξαναφτιάξει τη ζωή της, έρχεται αντιμέτωπη με το γεγονός ότι ο Γιούρι θα πρέπει να πάει στην Ινδία για τρία χρόνια για επαγγελματική εξειδίκευση. Παρά τα σκαμπανεβάσματα της σχέσης, η Άντζελα παντρεύεται τον Γιούρι, παρόλο που θα λείψει για τρία χρόνια».

  Ωραία εμπειρία να δω την ταινία χωρίς υπότιτλους. Μόνο λέξεις και φράσεις έπιανα, και δυο τρεις φορές το νόημα με βάσει την πλοκή. Και χωρίς υπότιτλους απόλαυσα την εξαιρετική ερμηνεία της Dorina Lazar.

  Θυμήθηκα και μια ιρανική ταινία που ο κεντρικός ήρωας είναι μια γυναίκα ταξιτζής. Το «Ten» (2002) του Αμπάς Κιαροσταμί.  

 

 

 

Chie Hayakawa, Πλάνο 75 (Plan 75, 2022)

 

Chie Hayakawa, Πλάνο 75 (Plan 75, 2022)

 


  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  To «Πλάνο 75» μου θύμισε την «Μπαλάντα του Ναραγιάμα» του Shohei Imamura, μια ταινία που με συγκλόνισε και σκοπεύω να την ξαναδώ για τρίτη φορά και να γράψω γι’ αυτήν.

  Η «Μπαλάντα του Ναραγιάμα» αναφέρεται σίγουρα σε ένα δυστοπικό παρελθόν: αυτούς που συμπλήρωναν τα εξήντα τους χρόνια τους γκρέμιζαν από σε μια χαράδρα ενός βουνού, ή τους άφηναν παραδίπλα. Φτωχοί οι πόροι της γης, μπορούσαν να θρέψουν μόνο όσους ήσαν σε παραγωγική ηλικία, και τα παιδιά εννοείται. Το «Πλάνο 75» αναφέρεται σε ένα δυστοπικό γιαπωνέζικο μέλλον. Ο πληθυσμός είναι γερασμένος, θα ήταν μια προσφορά στην πατρίδα (όπως εκείνη των καμικάζι λέω εγώ) όσων είναι πάνω από 75 χρονών να δώσουν ένα τέλος στη ζωή τους με μια οιονεί εθελοντική ευθανασία. Όσοι μπαίνουν στο πρόγραμμα απολαμβάνουν κάποια προνόμια, και την διαδικτυακή επικοινωνία με έναν από τους εργαζόμενους στο πλάνο. Μια φιλιππινέζα θα βρει δουλειά σ’ αυτό.

  Οι εργαζόμενοι όμως πρέπει να είναι προσεκτικοί. Δεν πρέπει να δημιουργούν πολύ στενούς δεσμούς με το άτομο που έχουν αναλάβει, γιατί μπορεί να αλλάξει γνώμη.

  Ναι, καθένας είναι ελεύθερος να αλλάξει γνώμη.

  Θα παρακολουθήσουμε διάφορες σκηνές με τους εργαζόμενους στο πλάνο αλλά και τους εθελοντές ηλικιωμένους που θέλουν να συμμετάσχουν ή συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

  Θα δούμε στο τέλος τις δυο διαφορετικές στάσεις που είδαμε και στην «Μπαλάντα του Ναραγιάμα». Δεν είναι δύσκολο να τις φανταστείτε.

  Δυστοπικό μέλλον, αλλά υπάρχει και ένα πιο δυστοπικό παρόν. Αντιγράφω από τις ημερολογιακές σημειώσεις μου που έχουν τίτλο «Ο έρωτας στα χρόνια του κορονοϊού», που τις έχω αναρτήσει στο blog μου, και σαν ενιαίο κείμενο και στο academia.edu.

  “Διαβάζω σε ανάρτηση της Έρης Ρίτσου, που παραθέτει απόσπασμα από άλλη ανάρτηση:

  «Σήμερα διαβάζω πως η Σουηδία εφάρμοσε στυγνή θανατοπολιτική στους οίκους ευγηρίας αφήνοντας ανθρώπους ακόμη κι 65 ετών χωρίς οξυγόνο, χωρίς νοσηλεία, χωρίς καμία βοήθεια, να πεθάνουν βίαια από ασφυξία, να πεθάνουν γυρεύοντας μ’ απελπισία μια ανάσα, λίγο αέρα στα πνευμόνια τους, έναν άνθρωπο να τους βάλει μια μάσκα να μην τελειώσουν το βίο τους με κείνα τα γουρλωμένα μάτια του απολύτου πανικού της στερημένης αναπνοής.
  Το σουηδικό κράτος έδωσε εντολή στους εργαζόμενους των γηροκομείων να μην παρέχουν βοήθεια οξυγόνου, να μην καλέσουν ασθενοφόρο, να μην αφήσουν οικείους να επισκεφτούν θαλάμους»”.

  20-5-2020

  Πόσα χρήματα άραγε να εξοικονόμησε το σουηδικό κράτος από τις συντάξεις τους;   

  6,6 είναι η βαθμολογία της ταινίας στο IMDb, που ίσως δεν έχει να κάνει μόνο με την ταινία, αλλά και με το πώς «εισπράττει» την ιδέα ενός τέτοιου προγράμματος ο θεατής.