Book review, movie criticism

Tuesday, December 12, 2017

Feng Xiaogang, If you are the one (非诚勿扰 2008)

Feng Xiaogang, If you are the one (诚勿扰 2008)


  Εν όψει της προβολής της ταινίας του Feng Xiaogang «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» από την Πέμπτη 14-12-2017, γράφουμε για όλες του τις ταινίες. Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την «Συγκέντρωση», την προηγούμενη ταινία του, δέκατη τον αριθμό.   
  Και εδώ ο Φενγκ Σιαογκάνγκ εστιάζει σε ένα θέμα, το θέμα της εύρεσης συντρόφου, ή μάλλον της αναζήτησης συζύγου· όχι μέσα από γραφείο συνοικεσίων αλλά με απευθείας αγγελία στην εφημερίδα. «Αν δεν είσαι σωστή, μη μπεις στον κόπο» είναι περίπου η μετάφραση του κινέζικου τίτλου. Αν δεν είσαι μια καθώς πρέπει γυναίκα, μην μπαίνεις στον κόπο να απαντήσεις στην αγγελία. Την αγγελία τη βάζει ο Ge You που ξαφνικά, με μια έξυπνη εφεύρεση, έγινε εκατομμυριούχος.
  Η ταινία είναι κωμωδία, δεν έχει σαν στόχο να μας δείξει τα γυναικεία «προσόντα καταλληλότητας», αλλά το πόσο παράξενες γυναίκες μπορεί να συναντήσει κανείς στη ζωή του.
  Το πρώτο ραντεβού δεν ήταν με γυναίκα, αλλά δεν το ήξερε. Ήταν με «αδελφή», παλιός γνωστός του. Η επόμενη πήγε στο ραντεβού όχι γιατί έψαχνε σύζυγο αλλά για του πουλήσει ένα τάφο.   
  Παρεμπιπτόντως, μπορεί να βγάλω κι εγώ τον οικογενειακό μας τάφο στο σφυρί μετά τον ένφια που επέβαλε στους οικογενειακούς τάφους ο δήμος Ιεράπετρας. Έτσι κι αλλιώς ο γιος μου προτίθεται να με κάψει. Όσο για μένα… Ας μην πω την αγαπημένη του ατάκα.  
  Η επόμενη είναι αεροσυνοδός. Η σχέση μαζί της θα αποτελέσει και το κεντρικό σημείο της πλοκής, το love story της ιστορίας. Αυτή ήλθε στο ραντεβού γιατί έχει προβλήματα με το φίλο της που είναι παντρεμένος. Όχι, δεν σκοπεύει να χωρίσει για να την παντρευτεί. Το υποπτεύεται, και το έχει ρίξει στο ποτό. Αλλά πριν προχωρήσει το love story τους ο Ge You θα συναντήσει ακόμη τέσσερις υποψήφιες νύφες.
  Η μια είναι κόρη ενός πλούσιου εργοστασιάρχη από την Ταϊβάν. Τον συμπαθεί, ναι, θα ήθελε να γίνει ο πατέρας του παιδιού της που προς το παρόν είναι μέσα στη κοιλιά της. Η άλλη δεν συμπαθεί το σεξ. –Δηλαδή μια φορά το μήνα; -Όχι, μια φορά το χρόνο.
  Αλήθεια, υπάρχουν και τέτοιες γυναίκες;
  Η τρίτη του παρουσιάζεται με την εξωτική φορεσιά της πατρίδας της. Αν παντρευτούν θα πρέπει να πάνε να ζήσουνε στο χωριό της. Και πώς πάνε εκεί; -Πρώτα θα πάρεις το αεροπλάνο για το Kunming. Μετά θα πάρεις το λεωφορείο, μια μέρα διαδρομή, για το Mengzi. Μετά θα πάρεις άλλο λεωφορείο για το Pingbian. Μετά έχεις μια διαδρομή άλλης μιας μέρας με τρακτέρ, έπειτα άλλη μια μέρα με κάρο, και έφτασες. –Κι αν ο γάμος δεν πάει καλά και θέλω να χωρίσουμε, τι θα γίνει; -Ο μεγάλος μου αδελφός θα σου σπάσει τα πόδια.
  Η τέταρτη, εξηγεί η ανιψιά που κάθεται δίπλα της, ξεχνάει. Όμως κρατάει ένα σημειωματάριο στο οποίο σημειώνει κάθε μέρα γεγονότα και ανθρώπους. Το διαβάζει κάθε πρωί, και έτσι δεν πρόκειται να ξεχάσει ποτέ ποιος είναι ο άντρας της.
  Ξέχασα μια ακόμη. Στη συζήτηση που έχει μαζί του τον αντιμετωπίζει σαν μετοχή στην οποία ενδέχεται να επενδύσει και γι’ αυτό θέλει να τον αξιολογήσει. Είναι υψηλού ρίσκου, ή είναι μια μετοχή με σίγουρη, μακροχρόνια απόδοση;
  Και προχωρούμε στο love story με αρκετά κωμικά επεισόδια. Το επεισόδιο με την εξομολόγηση των αμαρτιών του σε ένα χριστιανό παπά στο Χοκάιντο (Ιαπωνία) που δεν ξέρει καθόλου κινέζικα είναι ιδιαίτερα απολαυστικό. Στο τέλος ο παπάς δεν τον άντεξε, πολλά τα αμαρτήματά του, καλύτερα να πάει στον παπά μιας γειτονικής εκκλησίας που είναι πολύ μεγαλύτερη. Και τα αμαρτήματά του; Σαν την «κλεψά» τη δική μας, όταν ήμαστε μικροί, που γυρίζαμε στα περβόλια του χωριού για να φάμε κανένα φρούτο.
  Απολαυστικό και το επεισόδιο με την επίσκεψη στο κέντρο «Οι τέσσερις αδελφές». Βλέπουν την αφίσα, πανέμορφες, θα μπει μέσα με το φίλο του. Όμως τους περιμένει μεγάλη απογοήτευση. Η φωτογραφία είχε τραβηχτεί πριν τριάντα χρόνια, και οι τέσσερις αδελφές δεν είναι πια οι γκόμενες που φαίνονται στην αφίσα.  

  Οι κωμωδίες του Feng Xiaogang δεν είναι καθαρές κωμωδίες. Χωρίς να είναι tragicomedie υπάρχει σ’ αυτές και το δραματικό στοιχείο. Συχνά βλέπουμε δάκρυα. Εδώ έχουμε την απόπειρα αυτοκτονίας της κοπέλας. Θα σωθεί. Και βλέπουμε επίσης για τρίτη φορά μια αγαπημένη σκηνή του Feng Xiaogang. Ένα δάκρυ κυλάει από τα μάγουλο της κοπέλας, στο κρεβάτι του νοσοκομείου, καθώς ακούει τα τρυφερά λόγια του Ge You

Sunday, December 10, 2017

Feng Xiaogang, Assembly (集结号, 2007)

Feng Xiaogang, Assembly (, 2007)


  Εν όψει της προβολής της ταινίας του Feng Xiaogang «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» από την Πέμπτη 14-12-2017, γράφουμε για όλες του τις ταινίες. Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν όχι για την προηγούμενη, αλλά για την προ-προηγούμενη ταινία του «Ένας κόσμος χωρίς κλέφτες». Για τη προηγούμενη ταινία του, το «Νυχτερινό συμπόσιο», εμπνευσμένη από τον «Άμλετ», γράψαμε πριν οκτώ χρόνια.
  Η «Συγκέντρωση» (ακριβής μετάφραση του κινέζικου τίτλου) είναι μεταφορά ενός μυθιστορήματος που αναφέρεται σε πραγματικό γεγονός· ή καλύτερα, αναφέρεται στη ζωή ενός διοικητή του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, ένα χρόνο πριν την ολοκληρωτική νίκη των κομμουνιστών και την ανακήρυξη της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Κίνας. Η λέξη σημαίνει το σάλπισμα της ανασυγκρότησης, της συγκέντρωσης όλων των μονάδων, συνήθως με στόχο την οπισθοχώρηση.
  O Gu Dizi με το λόχο του στέλνεται να υπερασπιστεί ένα ορυχείο. Δέχεται διαδοχικές επιθέσεις των εθνικιστών. Παρά τις απώλειες που προκαλούν στον εχθρό, και οι ίδιοι έχουν σημαντικές απώλειες. Έχουν μείνει ελάχιστοι άνδρες. Είναι καταδικασμένοι, πρέπει να υποχωρήσουν. Κάποιοι άνδρες του τού λένε ότι άκουσαν το σάλπισμα της συγκέντρωσης. Ο ίδιος, μισόκουφος από μια έκρηξη, δηλώνει ότι δεν το άκουσε.
  Είναι ο μόνος που επέζησε από την ομάδα του. Τον βρήκαν αναίσθητο άνδρες του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού όταν ανακατέλαβαν την περιοχή. Ήταν ντυμένος με τη στολή των εθνικιστών. Είχε πάει πίσω από τις εχθρικές γραμμές για να βρει τρόφιμα για τους στρατιώτες του.
  Δεν πιστεύουν στην ιστορία του. Το σύνταγμα είχε αναδιοργανωθεί, ο λόχος του φαίνεται στα χαρτιά τους ανύπαρκτος.
  Αγωνίζεται να πείσει για την ιστορία του, καθώς αρχικά τον περνούν για λιποτάκτη. Τρία χρόνια αργότερα ζητάει να πολεμήσει στην Κορέα. Σώζει τη ζωή του διοικητή του από μια νάρκη, χάνοντας ο ίδιος το ένα του μάτι. Γίνονται φίλοι. Εξακολουθεί να αγωνίζεται για την αναγνώριση της θυσίας των ανδρών του, οι οικογένειες των οποίων, επειδή αυτοί φέρονται ως εξαφανισμένοι, παίρνουν μια πενιχρή σύνταξη σε σχέση με εκείνους που σκοτώθηκαν στη μάχη. Αργότερα θα συναντήσει τον σαλπιγκτή του συντάγματος. Δεν είχε σημάνει συγκέντρωση. Άφησαν επίτηδες το λόχο του να θυσιαστεί, για να προλάβουν να υποχωρήσουν. Τελικά επιβεβαιώνεται και από άλλες μαρτυρίες η ύπαρξη του λόχου του, βρίσκονται τα ονόματά τους, και τιμούνται ως ήρωες. Όμως αυτός θέλει να βρει τα πτώματά τους, που θάφτηκαν μέσα στο ορυχείο για να μη διαμελιστούν από τα πυρά του εχθρού. Ο πολιτικός επίτροπος, θανάσιμα πληγωμένος, με εντολή του ανατίναξε την είσοδο.
  Αδύνατο να βρεθούν, όμως αυτός επιμένει. Θα βρεθούν πολύ αργότερα, όταν από κάποια έργα που έγιναν στο σημείο αυτό θα ανακαλυφθούν οι σκελετοί τους. Θα ταφούν με τιμές, ενώ στο ίδιο σημείο θα αναρτηθεί μια αναμνηστική πλάκα. Στα γράμματα τέλους διαβάζουμε ότι ο Gu Dizi πέθανε το 1987 σε ηλικία 71 χρόνων, και ότι τον είχε μεγαλώσει ένας ξυλουργός ο οποίος τον βρήκε, τριών μηνών, εγκαταλειμμένο σε έναν αγρό. Τον είχαν παρατήσει οι γονείς του εξαιτίας του λιμού.
  Εξαιρετική ταινία, διαφορετική από τις μέχρι τώρα του Φενγκ Σιαογκάνγκ. Η μισή είναι πολεμική. Η άλλη μισή αναφέρεται στη μετέπειτα ζωή του Gu Dizi. Μου άρεσε το επεισόδιο στην Κορέα όπου, έχοντας εισχωρήσει με νοτιοκορεάτικες στολές, δίνουν το στίγμα των αμερικανικών δυνάμεων και βομβαρδίζονται από το βορειοκορεάτικο πυροβολικό. Επί τέλους να δω και μια ταινία όπου οι «κακοί» είναι οι αμερικάνοι, βαρέθηκα να βλέπω ταινίες όπου είναι πάντα οι «καλοί».
  Η ταινία είχε μεγάλη εμπορική επιτυχία και γι’ αυτό είχε και συνέχεια, την «Assembly 2: The Cold Flame (结号2-烽火, 2006, Φλόγες πολέμου για την ακρίβεια)». Διόρθωσα όμως το λήμμα της βικιπαίδειας για τη «Συγκέντρωση» όπου αναφέρεται αυτή ταινία. Σκηνοθέτης της δεν είναι ο Feng Xiaogang όπως έγραφε εσφαλμένα, αλλά ο Leon Yang, όπως είναι πιο γνωστός ο Yang Shupeng. Θα γράψουμε και γι’ αυτή και γι' αυτή μόλις τελειώσουμε με τον Feng Xiaogang.


Feng Xiaogang, A world without thieves (天下无贼, 2017)

Feng Xiaogang, A world without thieves (天下无, 2017)


  Εν όψει της προβολής της ταινίας του Feng Xiaogang «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» από την Πέμπτη 14-12-2017, γράφουμε για όλες του τις ταινίες. Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την έβδομη ταινία του «Το κινητό».
  Τελικά βλέπω τον Φενγκ Σιαογκάνγκ να εστιάζει τις ταινίες του (κάποιες τουλάχιστον) σε ένα ή δυο το πολύ θέματα. Στην ταινία «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» (θα τη δείτε την Πέμπτη) ήταν η διαφθορά των αξιωματούχων, ιδιαίτερα της δικαιοσύνης, στο «Big shots funeral» ήταν ο κόσμος του θεάματος και της διαφήμισης, στο «Κινητό», το λέει και ο τίτλος, τα κινητά τηλέφωνα με παράλληλο το θέμα των εξωσυζυγικών σχέσεων, που ήταν το θέμα του «Αναστεναγμού». Εδώ είναι ο κόσμος των πορτοφολάδων. Ο κινέζικος τίτλος και πάλι, ευτυχώς, δεν αλλάχτηκε.
  Το ζευγάρι είναι πορτοφολάδες. Όμως η κοπέλα, που είναι έγκυος (του το λέει και το μαθαίνομε κι εμείς προς το τέλος της ταινίας), δεν θέλει να συνεχίσει αυτή τη ζωή. Χωρίζουν. Προσωρινά βέβαια.
  Στη ζωή της μπαίνει ένας χαζούλης νεαρός, με όλη την αθωότητα της υπαίθρου, ο οποίος κουβαλάει πάνω του όλες του τις οικονομίες, πέντε χρόνια δουλειάς σαν βοσκός στα βουνά. Θέλει να πάει στο χωριό του να αγοράσει ένα κομμάτι γης και να παντρευτεί. Ο φίλος της κοπέλας θα προσπαθήσει να του πάρει τα χρήματα αλλά βρίσκεται μπροστά στη σθεναρή άμυνά της. Στο τέλος θα υπερασπιστούν τον νεαρό, που μια άλλη σπείρα (επικεφαλής της ο Ge You) θα προσπαθήσει να του αρπάξει τα λεφτά. Ο φίλος της θα δώσει τη ζωή του γι’ αυτό, σε μια υπέρτατη κάθαρση.
  Συναρπαστική ταινία, με αδιάπτωτο σασπένς, και αρκετά συγκινητική στην «αφέλειά» της με τη μεταστροφή του ζευγαριού, από κλέφτες να γίνουν καλοί Σαμαρείτες. Όμως, που να πάρει, θέλουμε να πιστεύουμε ότι μπορούν να γίνουν τέτοιες μεταστροφές, ότι το καλό βρίσκεται μέσα σε όλους όπως πίστευε και ο Σωκράτης και κάποια στιγμή είναι δυνατόν να κάνει την εμφάνισή του ακόμα και στους πιο κακούς. Είναι βέβαια αφελές να πιστεύουμε κάτι τέτοιο, όμως ωφέλιμο για την ψυχική μας υγεία να μην αντιμετωπίζουμε τον κόσμο με απόλυτη δυσπιστία, να μη θεωρούμε τέτοιες μεταστροφές εντελώς αδύνατες. Ας θυμηθούμε τον Βούδα στον οποίο άρχισε να προσεύχεται η κοπέλα, που από άσωτο αρχοντόπουλο έγινε θεμελιωτής μιας θρησκείας. Και φυσικά τον Άγιο Φραγκίσκο.
 Πολύ μου άρεσε αυτή η ταινία.

  

Saturday, December 9, 2017

Mel Brooks, Men in tights (1993)

Mel Brooks, Men in tights (1993)


  Ακόμη και να μην έχετε δει την ταινία, που δεν το πιστεύω, όλοι ξέρετε την ιστορία του Ρομπέν των Δασών. Την ξαναείδα για πολλοστή φορά.
  Δυο είναι τα βασικά κωμικά εφέ που χρησιμοποιεί στις ταινίες του ο Mel Brooks, πέρα από τα σουρεαλιστικά επεισόδια που είναι συνηθισμένα στις κωμωδίες: το εφέ της δισημίας, για το οποίο έχω κάνει ξεχωριστή ανάρτηση με αφορμή τον Μελ Μπρουκς, και το εφέ του αναχρονισμού. Στην ταινία ένα εφέ δισημίας είναι το παρακάτω. Λέει ο Ρομπέν: lend me your ears (δανείστε μου τα αυτιά σας, ακούστε τι θα σας πω). Και αυτοί, με το χέρι τους πιάνουν το ένα αυτί τους, το ξεκολλάνε και του το πετάνε. Ένα εφέ αναχρονισμού είναι το τηλεκοντρόλ με το οποίο κλείνει την πόρτα του πύργου ο Ιωάννης. Υπάρχουν αρκετά τέτοια εφέ.
  Πριν λίγες μέρες είδαμε, επίσης για πολλοστή φορά, το «Blazing saddles».
 

  

Feng Xiaogang, Cell phone (手机, 2003)

Feng Xiaogang, Cell phone (手机, 2003)


  Εν όψει της προβολής της ταινίας του Feng Xiaogang «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» από την Πέμπτη 14-12-2017, γράφουμε για όλες του τις ταινίες. Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την έκτη ταινία του «Big shots funeral».
  Δεν είναι ούτε σούπερ σουρεάλ ούτε απλά σουρεάλ σατιρική κωμωδία, είναι ρεάλ, όχι όμως απόλυτα σατιρική.
  Το θέμα της είναι αυτό που λέει ο τίτλος, τα κινητά τηλέφωνα. Βλέπουμε σκηνές και επεισόδια που σίγουρα έχουν αντιμετωπίσει αρκετοί από εμάς. Μπορεί η πραγμάτευση να είναι κωμική, όμως τα περισσότερα επεισόδια δεν είναι κωμικά.
  Ο Ge You, μόνιμος πρωταγωνιστής του Φενγκ Σιαογκάνγκ, καταβάλει μεγάλες προσπάθειες να μην αντιληφθεί η γυναίκα του την ύπαρξη της φιλενάδας του. Σβήνει τα μηνύματα, κλείνει το κινητό… Και βέβαια κάποια στιγμή αυτή θα το πάρει χαμπάρι και θα χωρίσουν. Στη θέση της γυναίκας του είναι τώρα μια καινούρια φιλενάδα, καθηγήτρια ορθοφωνίας που διδάσκει ανθρώπους του θεάματος. Ένας τέτοιος είναι και ο Ge You, τηλεπαρουσιαστής σε μια εκπομπή. Το κρυφτούλι που έπαιζε με τη γυναίκα του θα το συνεχίσει με αυτή τη δεύτερη φιλενάδα του, για να μην πάρει χαμπάρι την ύπαρξη της πρώτης. Η οποία βέβαια δεν θα ανεχτεί για πολύ τη δεύτερη θέση, και θα τον ξεμπροστιάσει.
  Στην ταινία είδαμε και μια κινέζικη διαβατήρια τελετή, την κηδεία της γιαγιάς του. Στην φωτιά που έκαιγαν ρίχνει το κινητό του. Όμως δεν θα γλιτώσει. Στο τέλος της ταινίας βλέπουμε την ανιψιά του να του κάνει δώρο ένα κινητό, με πολλές δυνατότητες.
  Συχνά διαβάζω για τα ωραία παιδικά χρόνια που περάσαμε πολλοί στα χωριά μας. Τότε δεν υπήρχαν κινητά για να μας παίρνουν κάθε τρεις και μια τηλέφωνο οι μανάδες να γυρίσουμε σπίτι. Γυρνάγαμε ό,τι ώρα θέλαμε, ακούγοντας βέβαια συχνά τον εξάψαλμο. Τελικά κάπου είχε δίκιο ο Φρόιντ λέγοντας στο ομώνυμο βιβλίο του ότι ο «Πολιτισμός είναι πηγή δυστυχίας». 

Ηλίας Φλωράκης, Τα 13 μετά τα μεσάνυχτα

Ηλίας Φλωράκης, Τα 13 μετά τα μεσάνυχτα, Εκδόσεις Σεναριογράφων Ελλάδος 2016, σελ. 160

Η παρακάτω βιβλιοκριτική δημοσιεύτηκε στο Λέξημα

Εξαιρετικά διηγήματα, στα όρια του φανταστικού

  Είναι το τρίτο (ευχόμαστε και στο δέκατο τρίτο) βιβλίο του Ηλία Φλωράκη. Έχουν προηγηθεί «Το μπαράκι του Τσάρλι» (Καστανιώτης 2001) και ο «Θεραπευτής» (Άγκυρα 2006). Το φαινομενικό κενό των δέκα χρόνων είναι γεμάτο από διάφορες δραστηριότητες του Ηλία, ανάμεσα στις οποίες είναι η συγγραφή σεναρίων και το γύρισμα τεσσάρων ταινιών.
  Περίεργες, παράξενες, ιδιόμορφες, είναι η ιστορίες που μας αφηγείται ο Ηλίας, ιστορίες που βρίσκονται στο μεταίχμιο του ρεαλιστικού και του φανταστικού. Ιστορίες που αιχμαλωτίζουν από την αρχή τον αναγνώστη, όχι μόνο με το αιωρούμενο σασπένς της πλοκής αλλά και με τη λογοτεχνικότητα της γραφής του, που ποτέ δεν τις «ξεπετάει», αλλά παράλληλα με τα πυρηνικά επεισόδια που προωθούν τη δράση δίνει μια εξαιρετική ψυχογραφία των ηρώων του και το κλίμα του περιβάλλοντος στο οποίο κινούνται. Περίεργες οι ιστορίες του, περίεργοι και οι ήρωές του, ακροβατούν στο όριο του φυσιολογικού και του παθολογικού. Θυμίζουν αρκετά ήρωες του Κάφκα και του Έντγκαρ Άλαν Πόε, όπως και οι ιστορίες του βέβαια.  
  Η τραυματική εμπειρία ευθύνεται για τις ψυχολογικές διαταραχές κάποιων από τους ήρωές του. Δεν πρόκειται για μια απωθημένη εμπειρία όπως στις νευρώσεις, πρόκειται για μια ανάμνηση ολοζώντανη που στοιχειώνει τον ήρωα, και προσπαθεί να την ξεριζώσει διαστρέφοντάς την. Είναι η περίπτωση του διηγήματος «Αναζήτηση», όπως και του διηγήματος «Το ραδιόφωνο». Εδώ δεν είναι μια μόνο η ανάμνηση, είναι πολλές. Παραθέτουμε ένα απόσπασμα.
  «Το τραγούδι τον γύρισε στη μέρα που η νάρκη διαμέλισε έναν πολίτη που πήγε να περάσει κρυφά τα σύνορα. Αν δεν καθόταν αραχτός με το ραδιόφωνό και το τσιγάρο του, ίσως και να τον είχε δει … ίσως και να τον είχε ακούσει. Ίσως να ήταν ακόμη ζωντανός, αν τον είχε προειδοποιήσει. Δάκρυα κύλισαν στα μάγουλά του και η ταραχή που ένιωσε στην καρδιά τον επανέφερε στην πραγματικότητα. Αλλά και αυτή κράτησε λίγο, αφού η ροδέλα αναζήτησε … την επόμενη ανάμνηση. Το χαμόγελό της ήταν αστραφτερό. Έλαμπε ολόκληρη μέσα στο άσπρο νυφικό της. Έξω από την εκκλησία άρχισαν τα όργανα να παίζουν παραδοσιακά τραγούδια. Ο γαμπρός και η νύφη σέρναν τον χορό… Κάθε κομμάτι μουσικής που έπαιζε, τον πετούσε και σε διαφορετική ανάμνηση κρυμμένη στα βάθη του μυαλού του» (σελ. 21).
  Στις «Κατσαρίδες» βλέπουμε έναν απόστρατο στρατηγό που είναι εμμονικός με την προοπτική ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος, από το οποίο – το ξέρετε ίσως κι εσείς – τα μόνα πλάσματα στη γη που θα επιβιώσουν από την ραδιενέργεια είναι οι κατσαρίδες. Το αποτέλεσμα; Αντιμετωπίζει τα ειρωνικά σχόλια των πελατών στην ταβέρνα που συχνάζει. Στην περίπτωσή του υπάρχει η τραυματική εμπειρία.
  «Οι κατσαρίδες που άρχισαν να γευματίζουν πάνω σου, όταν αποκοιμήθηκες πασαλειμμένος με σοκολάτες που έτρωγες κρυφά στο κρεβάτι, δεν είναι ευχάριστη εμπειρία για ένα οκτάχρονο. Η εμπειρία αυτή όμως μπορεί να επηρεάσει την κρίση σου, να αλλοιώσει τις εντυπώσεις σου και να σου δημιουργήσει μέχρι και παραισθήσεις, όταν ο εγκέφαλός σου διεγερθεί από το συστατικό της τραυματικής σου εμπειρίας. Τις κατσαρίδες» (σελ. 30), του υπενθυμίζει ένας συνομιλητής του.
  Κάπου προς το τέλος διαβάζουμε:
  «Φαντάστηκε τον εαυτό του σαν μια τεράστια κατσαρίδα καθισμένη σε ένα κωλοχανείο να πίνει τεκίλα. Ο μοναδικός άνθρωπος επιζών από μια πυρηνική καταστροφή» (σελ. 36).
  Να κι άλλος Gregor Samsa.
  H «Ηλιαχτίδα» μου θύμισε το «Annabelle: creation» που είδαμε πρόσφατα στους κινηματογράφους.
Βλέπουμε κι εδώ το κοριτσάκι με την κούκλα.
  «Βλέπω ένα κοριτσάκι να κάθεται δίπλα στο γιο μου. Ένα φάντασμα; Δεν μοιάζει με κάποια συμμαθήτριά του από τον παιδικό σταθμό. Κι όμως έχει γνωστή φυσιογνωμία. Κάποια φίλη από την
γειτονιά. Πλησιάζω αργά και το κοριτσάκι με κοιτάζει. Δεν ακούω την αναπνοή μου. Τα πόδια μου έχουν κοπεί. Ναι, φοβάμαι. Αυτό βλέπει ο γιος μου κάθε βράδυ; Το κοριτσάκι γυρίζει προς τον μικρό και του ψιθυρίζει. Τα κοτσιδάκια και το φορεματάκι του το κάνουν χαριτωμένο. Αλλά είναι ταυτόχρονα και τρομαχτικό, ξέροντας ότι δεν υπάρχει. Η κούκλα έχει το ίδιο χτένισμα και φόρεμα.
«Έλα να παίξουμε» ψιθυρίζει το κοριτσάκι γλυκά» (σελ. 40).
  Το καλύτερο ίσως διήγημα της συλλογής, ή καλύτερα, για να μην ξεχάσω την αντίληψή μου «Περί ορέξεως κολοκυθόπιτα», αυτό που μου άρεσε περισσότερο, είναι ο «Σύγχρονος τιμωρός», το μεγαλύτερο. Με μια κατάρα τιμωρεί αυτούς που κάνουν bullying, όμως θα πέσει και ο ίδιος θύμα. Ίσως χαραμίστηκε σαν διήγημα, θα μπορούσε να γίνει θαυμάσια ταινία. Ηλία τι λες, δεν τον κάνεις σενάριο;
  Όμως να παραθέσω την κατάρα.
  «Όλοι όσοι έχουν κάνει κακό
μεγάλο ή μικρό
σε φίλο ή εχθρό
να τους δώσει η κατάρα
τιμωρία παραδειγματική
και θάνατο οδυνηρό» (σελ. 59).
  Δεν ξέρω αν είναι αποτελεσματική, αλλά πολύ χριστιανική μου φαίνεται. Καλά τον φίλο, αλλά και τον εχθρό;
  Το «Κάρτα μνήμης» θα το ζήλευε ο Πόε. Βρίσκεται εντεύθεν των ορίων, στο φανταστικό, με ένα εξαιρετικό εφέ απροσδόκητου στο τέλος.
  Στο φανταστικό κινείται και το επόμενο διήγημα που έχει τίτλο «Ο πίνακας». Από αυτό θα παραθέσω ένα απόσπασμα. Ο ήρωας ήταν κλινικά νεκρός, αλλά τον επανέφεραν με απινιδωτή.
  «..αν οι γιατροί δεν με επαναφέρανε, τώρα θα βρισκόμουν εκεί. Στην ζεστασιά, την ευτυχία. Πραγματικά ένιωθα ευτυχισμένος» (σελ. 105).
  Πριν πολλά χρόνια, όταν ο Γιάννης Χαρούλης ήταν ακόμη μαθητής, στο σπίτι του Μανώλη, του πατέρα του, στα Λακώνια, ήμασταν μια παρέα. Ένας από την παρέα μας διηγήθηκε μια ίδια εμπειρία. Ένοιωθε να μπαίνει μέσα σε μια φωτεινή σήραγγα στο βάθος της οποίας υπήρχε ένα ολόλαμπρο φως. Είχε μια φοβερή επιθυμία να το φτάσει, και δυσανασχετούσε που κάποιοι τον τραβούσαν από τα πόδια και δεν τον άφηναν να συρθεί μέχρι εκεί. Αυτό «τον τραβούσαν από τα πόδια» ήταν το ότι προσπαθούσαν να τον επαναφέρουν με απινιδωτή. Την εμπειρία αυτή με τη φωτεινή σήραγγα την έχω διαβάσει και στο βιβλίο «Τι είδα στον άλλο κόσμο» του Raymond Moody.
  Τι γίνεται όταν κάποιος ζωγραφίζει εφιάλτες;
  Αυτό θα το διαβάσετε στο διήγημα «Τα δέκα ευρώ».
  Να μην τα πούμε όλα, να αγοράσετε το βιβλίο και να διαβάσετε τι γίνεται και στα υπόλοιπα διηγήματα. Είναι εξαιρετικά, θα αποζημιωθείτε με την ανάγνωσή τους.
  Και οι ιαμβικοί δεκαπεντασύλλαβοι που έπεσαν στην αντίληψή μας, και με τους οποίους κλίνουμε πάντα τις παρουσιάσεις μας.
ταξίδεψε ατελείωτο στη δίνη της λεκάνης (σελ. 45)
άφησα την φιλία μας να με επηρεάσει (σελ. 97).


Μπάμπης Δερμιτζάκης

Friday, December 8, 2017

Feng Xiaogang, Big shot’s funeral (大腕, 2001)



    Εν όψει της προβολής της ταινίας του Feng Xiaogang «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» από την Πέμπτη 14-12-2017 γράφουμε για όλες του τις ταινίες. Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την πέμπτη ταινία του «Sigh».
  Αναλυτικός ο αγγλικός τίτλος, η κηδεία του «μεγάλου καρπού», μια μεταφορική έκφραση για τα υψηλά πρόσωπα, για πρόσωπα κύρους.
  Έχω ήδη δει και γράψει για το «Δεν είμαι μαντάμ Μποβαρί», αλλά θα αναρτήσω την Πέμπτη που θα αρχίσει να προβάλλεται στους κινηματογράφους. Εδώ να πω μόνο ότι αν αυτή είναι σατιρική κωμωδία σουρεάλ, «The big shots funeral» είναι σατιρική κωμωδία σούπερ σουρεάλ. Στο «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» σατιρίζονται οι αξιωματούχοι της δικαιοσύνης, εδώ σατιρίζονται οι παράγοντες του θεάματος και της διαφήμησης.
  Ο Tyler (τον υποδύεται ο Donald Sutherland) που γυρίζει σε ταινία μια άλλη εκδοχή του «Τελευταίου αυτοκράτορα», παθαίνει καρδιακή προσβολή. Θα πέσει σε κώμα. Ο Yo Yo τον οποίο υποδύεται ο μόνιμος πρωταγωνιστής του Φενγκ Σιαογκάνγκ στις τελευταίες του ταινίες, θα σκεφτεί να γίνει μια μεγαλοπρεπής κηδεία στην οποία θα υπάρχουν διαφημίσεις.
  Καταπληκτική ιδέα. Θα βάλουν σε πλειστηριασμό τα banner. Και ακολουθούν αρκετά κωμικά επεισόδια, απολαυστικότατα όλα. Θα παραθέσουμε μόνο την ατάκα ενός γκάγκστερ, όταν τον ρωτάει ο Yo Yo γιατί να διαφημίσει ένα προϊόν μαϊμού. «Δεν έχεις καταλάβει τι είναι ο καπιταλισμός. Με αρκετή διαφήμιση το ψεύτικο γίνεται αληθινό».
  Ο Tyler συνέρχεται, και σκέφτεται να κάνει μια ταινία με αυτή την ιδέα· η οποία τελειώνει με το ειδύλλιο του Tyler και της κοπέλας-βοηθού του, η οποία τον έχει επίσης ερωτευθεί.
  Μας λέει και την εμπειρία του από την παρ’ ολίγο μετάβασή του στον άλλο κόσμο. Την έχουμε ξαναδιαβάσει και έχουμε ξαναγράψει γι’ αυτήν. Φαίνεται είναι αρκετά γνωστή. Είναι η διέλευση μέσα από μια φωτεινή σήραγγα προς μια φωτεινή πηγή. Κάποιος όμως τους καλεί πίσω και επανέρχονται.
  Κάποιος ανέφερε και μια ατάκα του Woody Allen πάνω σε μια συζήτηση για το αν υπάρχει άλλη ζωή: «Για κάθε ενδεχόμενο θα πάρω μαζί μου μια αλλαξιά εσώρουχα». Παρεμπιπτόντως, οι κινέζοι αυτοκράτορες έπαιρναν μαζί τους και ένα σωρό ακολούθους, που θάβονταν μαζί τους ζωντανοί. Δεν ξέρω αν αυτοί το έκαναν για κάθε ενδεχόμενο, ή ήταν εντελώς σίγουροι.
 

  

Feng Xiaogang, Sigh (一声叹息, 2000)

Feng Xiaogang, Sigh (一声, 2000)


  Εν όψει της προβολής της ταινίας του Feng Xiaogang «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» από την Πέμπτη 14-12-2017 γράφουμε για όλες του τις ταινίες . Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την τέταρτη ταινία του «Sorry baby».
  Επί τέλους βλέπουμε τον αγγλικό τίτλο να είναι η μετάφραση του κινέζικου, αναστεναγμός.
  Μετά από τις τρεις κωμωδίες του ο Φενγκ Σιαογκάνγκ επιστρέφει στο δράμα, από το οποίο ξεκίνησε.
  Το μοτίβο είναι γνωστό: ο άνδρας, συγγραφέας στην προκειμένη περίπτωση, παντρεμένος, που τα φτιάχνει με τη γραμματέα του. Το πρόβλημα στην αρχή είναι πώς να κρυφτεί. Στη συνέχεια, πώς να διαχειριστεί την κρίση όταν το μαθαίνει η γυναίκα του.
  Ο έρωτας από τη μια, η αίσθηση του καθήκοντος απέναντι στη γυναίκα του και την κόρη του από την άλλη, τον έχουν κάνει κουρέλι. Όταν η γυναίκα του τραυματίζεται, θα μείνει στο σπίτι να της συμπαρασταθεί. Η απομάκρυνση από τη φιλενάδα έχει αρχίσει. Θα έλθει όμως να τον βρει για τελευταία φορά, στο σπίτι του, να του ευχηθεί για τα γενέθλιά του. Η γυναίκα του θα την καλέσει να περάσει μέσα, θα της δείξει φωτογραφίες του και θα της αφηγηθεί για την προηγούμενη ζωή του.
  Και θα εξαφανιστεί από τη ζωή τους. Για πόσο;
  Βλέπουμε τον άντρα με τη γυναίκα και την κόρη τους στην παραλία. Παίζουνε χαρούμενοι. Αυτός τραβάει βίντεο. Ξαφνικά κτυπάει το τηλέφωνο πίσω του. Τρέχει και το σηκώνει. –Ποιος είναι; Ποιος; Και μαραμένα μια τρίτη φορά: ποιος; Γυρνάει αργά το κεφάλι του και κοιτάζει πίσω του, έκπληκτος και θλιμμένος.
  Και η ταινία τελειώνει.
  Να εικάσουμε: η ταινία τελειώνει, όχι το δράμα. Πιθανότατα τον πήρε η φιλενάδα του, που βρίσκεται κάπου εκεί κοντά, σε οπτική επαφή. Το πώς θα εξελιχθεί η ιστορία, μπορεί να επιλέξει καθένας την εκδοχή που θέλει. Ή τη διώχνει, ή παίρνει διαζύγιο από τη γυναίκα του και την παντρεύεται, ή αναθερμαίνεται απλώς η ερωτική τους σχέση, όντας και οι δυο πιο προσεκτικοί τώρα.
  Διαλέχτε.
  Και δυο ανθρωπολογικά στοιχεία.
  Δυο άτομα χωρίς συγγενική σχέση δεν μπορούν να μείνουν μαζί στο ξενοδοχείο, είναι παράνομο. Θα κατέληγαν στη φυλακή αν δεν μεσολαβούσε ένας φίλος του. Ήξερα ότι αυτά συμβαίνουν στις ισλαμικές χώρες, όχι όμως και στην κομμουνιστική Κίνα.
  Η κόρη του ετοιμάζει τις παντόφλες για τους επισκέπτες. Και αυτό το ξέρω σαν ισλαμική συνήθεια. Μια φίλη, κωνσταντινουπολίτισα, μας δεξιώθηκε κάποτε, χειμώνα, με ανάλογο τρόπο. Εμένα με έπιασε τρομάρα. Είμαι κρυουλιάρης, στο σπίτι το χειμώνα κυκλοφορώ πάντα με παπούτσια και με χοντρές κάλτσες. Ευτυχώς είχε κάτι χοντρές χειμωνιάτικες παντόφλες και λύθηκε εν μέρει το πρόβλημα.
  Όχι, δεν σκοπεύω να την επισκεφτώ ξανά.


Feng Xiaogang, Sorry baby (没完没了, 1999)

Feng Xiaogang, Sorry baby (没完没了, 1999)


  Εν όψει της προβολής της ταινίας του Feng Xiaogang «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» από την Πέμπτη 14-12-2017 γράφουμε για όλες του τις ταινίες. Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την τρίτη ταινία του «Be there or be square».
  «Ατέλειωτος-η», είναι ο κινέζικος τίτλος, που στα αγγλικά κατέληξε να γίνει «Sorry baby». Είναι η λέξη που επαναλαμβάνεται στο ρεφρέν σε ένα τραγούδι που ακούμε δυο φορές, η δεύτερη καθώς πέφτουν τα γράμματα τέλους: «Άντρας και γυναίκα, ατέλειωτη αγάπη και θυμός, γη και ουρανός, ατέλειωτος πάγος και φωτιά, ατέλειωτη χαρά και θλίψη, μέρα μπαίνει μέρα βγαίνει». Είναι κι αυτό ένα 贺岁,he sui pian, γιορταστική ταινία για τον νέο χρόνο, είδος ανάλογο με το δικό μας «Χριστουγεννιάτικες ταινίες», το τρίτο της σειράς μετά το «The dream factory» και το «Be there or be square». Η συγκεκριμένη μάλιστα δεν ήταν απλά για τον νέο χρόνο αλλά για τη χιλιετηρίδα, που όλοι θυμόμαστε ότι γιορτάστηκε θεαματικά σε όλο τον πλανήτη. Πρωταγωνιστεί και εδώ, όπως και στις δυο προηγούμενες, ο Ge You.
  Ο Γκε Γιόου έχει ένα φορτηγάκι που το χρησιμοποιεί για έναν ταξιδιωτικό πράκτορα. Όμως αυτός δεν δείχνει και μεγάλη διάθεση να τον πληρώσει. Αφού είδε και αποείδε, απαγάγει τη φιλενάδα του, για να τον εκβιάσει. Φυσικά της φέρεται με το γάντι. Της λέει το λόγο που την απήγαγε. Ευκαιρία, σκέφτεται αυτή, να διαπιστώσει αν την αγαπάει περισσότερο από τα λεφτά. Και τον υποχρεώνει να τη δέσει, να τη κτυπήσει και να βιντεοσκοπήσει το κτύπημα, και να στείλει το βίντεο στον ταξιδιωτικό πράκτορα. Αυτός λογαριάζει να τον ξεγελάσει με ψεύτικα νομίσματα και να τον μπαγλαρώσει στο ξύλο με τους φίλους του. Όμως ο Ge You παίρνει όλα τα μέτρα του.
  Στην ανάλαφρη αυτή κομεντί το τέλος είναι προβλέψιμο: θα τα φτιάξουν ο Ge You με την κοπέλα, όμως, όπως και στο «Be there or be square», πάλι στο τέλος τέλος της ταινίας. Και θυμήθηκα και το μυθιστόρημα «Ο θαλασσόλυκος» του Jack London, όπου και εδώ οι δυο ήρωες ομολογούν τον έρωτά τους στο τέλος του μυθιστορήματος, το οποίο έχω αντιγράψει στη βιβλιοκριτική μου.
  Όμως δεν είναι μόνο ο έρωτας που βλέπουμε στην ταινία, είναι και η αδελφική αγάπη. Ο Ge You θέλει να τον εξοφλήσει ο πράκτορας γιατί έχει υποχρεώσεις. Η αδελφή του βρίσκεται σε κώμα. Καταλαβαίνει, αλλά δεν μπορεί να μιλήσει. Ούτε κατά διάνοια να την αποσυνδέσει, είναι η αδελφή του, μοναδική επιζήσασα ενός τροχαίου όπου έχασαν τη ζωή τους ο άνδρας της και τα παιδιά της. Της μιλάει τρυφερά. Και βλέπουμε την ίδια σκηνή που είδαμε και στην πρώτη ταινία του Feng Xiaogang, «Έχασα την αγάπη μου για πάντα», το δάκρυ να κυλάει στο μάγουλό της ακούγοντας τα λόγια του αδελφού της.
  Μα γιατί δεν του έλεγε για την αδελφή του; Αναρωτιέται ο πράκτορας. Και του δίνει τα λεφτά.
  Μια κωμωδία δεν είναι αστυνομικό έργο, με το μανιχαϊστικό μοτίβο, από τη μια μεριά ο καλός και από την άλλη ο κακός. Τελικά ο ταξιδιωτικός πράκτορας δεν ήταν κακός, απλά λίγο παραπάνω παραδόπιστος από το κανονικό.

  Και φυσικά μέχρι να φτάσουμε στο happy end θα παρακολουθήσουμε αρκετά χιουμοριστικά, μερικά μάλιστα ολότελα ξεκαρδιστικά, επεισόδια. 

Thursday, December 7, 2017

Pier Paolo Pasolini, Medea (Μήδεια, 1969)

Pier Paolo Pasolini, Medea (Μήδεια, 1969)


  Από σήμερα στους κινηματογράφους, σε επανέκδοση.
  Η «Μήδεια» του Παζολίνι είναι μια ποιητική ταινία. Μου θύμισε αρκετά τον Παρατζάνοφ.
  Τελετουργικές εικόνες, εικόνες πλήθους που θυμίζουν αρχαιοελληνικό χορό, αρχαϊκά τοπία και μουσική υπόκρουση από διάφορες χώρες – αναγνωρίσαμε το θέατρο Νο – αποτελούν το φόντο του μύθου της Μήδειας, που στους περισσότερους είναι γνωστός από το έργο του Ευριπίδη. Η «Άλκηστις» μας δίνει τη θετική εκδοχή της ερωτευμένης γυναίκας, που δίνει τη ζωή της για τον άνδρα που αγαπά. Η «Μήδεια» μας δίνει την αρνητική εκδοχή της ερωτευμένης γυναίκας, που κάνει κομμάτια τον αδελφό της προκειμένου να ξεφύγει αυτή και ο αγαπημένος της. Και όταν αυτός έχει πάψει να την αγαπά και έχει πάψει να παντρευτεί άλλη γυναίκα, ε, θα πάρει τρομερή εκδίκηση. Το να σκοτώσει με τα μάγια της την μέλλουσα γυναίκα του και τον πατέρα της δεν είναι το τρομερό, το τρομερό είναι να σκοτώσει με τα ίδια της τα χέρια τα παιδιά της για να εκδικηθεί τον άπιστο πληγώνοντάς τον θανάσιμα στα πατρικά του αισθήματα.
  Στο ρόλο της Μήδειας, το μοναδικό κινηματογραφικό της ρόλο, είναι η Μαρία Κάλλας. Συνήθως λέμε υπάρχει προηγούμενο, εδώ όμως θα πούμε ότι υπάρχει επόμενο. Είναι η Γκαλίνα Βισνέφσκιαγια, σοπράνο που την απολαύσαμε στην κινηματογραφική μεταφορά της «Κατερίνας Ιβάνοβνα» του Σοστάκοβιτς, που παίζει το ρόλο της Αλεξάνδρας στην επίσης ομώνυμη ταινία του Αλεξάντρ Σοκούροφ, που προβλήθηκε το 2007.


Greg McLean, Jungle (Η ζούγκλα, 2017)

Greg McLean, Jungle (Η ζούγκλα, 2017)


Από σήμερα στους κινηματογράφους.
  Στο διδακτορικό μου γράφω ότι μια από τις λειτουργίες της λογοτεχνίας (δεν θυμάμαι αν έγραψα και του κινηματογράφου, αν και έχω αναφερθεί αρκετές φορές σ’ αυτόν) είναι η εκ του ασφαλούς βίωση περιπετειών τις οποίες θα θέλαμε να ζήσουμε, με την ταύτισή μας με τους ήρωες των περιπετειών που βλέπουμε στη μεγάλη οθόνη, με τις ερωτικές να μην αποτελούν εξαίρεση. Αυτές οι τελευταίες βέβαια δεν είναι επικίνδυνες, εκτός κάποιων εξαιρέσεων, αλλά δεν σου τυχαίνουν πάντα. Όμως στην ταινία «Ζούγκλα» δεν έχουμε ερωτική περιπέτεια αλλά πραγματική, με την κυριολεκτική σημασία της λέξης, μέσα σε ένα δάσος της Βολιβίας.
  Ένας άνδρας (αργότερα θα μάθουμε ότι είναι καταζητούμενος) θα παρασύρει τρεις νεαρούς να διασχίσουν μαζί του τη ζούγκλα. Ο ίδιος φαίνεται να ψάχνει για χρυσό. Ο ένας από τους νεαρούς μπορεί να βγάλει φωτογραφίες τις οποίες θα μπορέσει να πουλήσει, αυτό είναι το δέλεαρ γι’ αυτόν. Οι άλλοι δυο για να ζήσουν την ασυνήθιστη εμπειρία της περιπέτειας μέσα στη ζούγκλα.
  Τα πράγματα δεν είναι εύκολα. Φτιάχνουν μια σχεδία για να συνεχίσουν την πορεία τους μέσα από το ποτάμι. Όμως και πάλι θα αντιμετωπίσουν τρομερές δυσκολίες, και κάποια στιγμή θα χωρίσουν. Ο άντρας αυτός με τον ένα νεαρό θα συνεχίσουν μέσω ξηράς.
  Η σχεδία με τους άλλους δυο θα ανατραπεί, μόλις που καταφέρνουν να μην παρασυρθούν από τα ορμητικά νερά του ποταμού. Όμως μόνο ο ένας θα φτάσει σε ένα χωριό ιθαγενών, όπως θα δούμε αργότερα. Η κάμερα θα παρακολουθήσει τον άλλο, το Γιόσι, που πάνω στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του στηρίζεται η ιστορία, που είναι χαμένος μέσα στη ζούγκλα. Η μόνη του ελπίδα είναι να μείνει στην όχθη του ποταμού. Μόνο έτσι μπορούν να τον βρουν.
  Συναρπαστική ταινία, όχι μόνο λόγω της περιπέτειας αλλά και εξαιτίας του εξωτικού σκηνικού της ζούγκλας.

  Δίδαγμα: να ακούτε τον μπαμπά σας και τη μαμά σας (ο Γιόσι σκέφτεται, χαμένος μέσα στη ζούγκλα, πόσο δίκιο είχαν οι γονείς του που τον αποθάρρυναν γι’ αυτό το ταξίδι), ξέρουν καλύτερα. Αλλά αν έχετε μέσα στις φλέβες σας τη λαχτάρα για την περιπέτεια, το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να σας ευχηθούμε καλή τύχη. Η φίλη μας η Κάτια στην ομάδα κοινωνικής ανθρωπολογίας είχε πάντα τύχη. Να της ευχηθούμε και από εδώ να έχει τύχη στις επόμενες εξορμήσεις της.  

Woody Allen, Wonder wheel (2017)

Woody Allen, Wonder wheel (2017)


Από σήμερα στους κινηματογράφους.
  Θα το ξαναγράψω επί τη ευκαιρία, ο Woody Allen είναι από τους αγαπημένους μου σκηνοθέτες, και πρόσφατα ξαναείδα όλες του τις ταινίες, χωρίς να γράψω όμως γι’ αυτές, εκτός από τις τελευταίες του. Έτσι περίμενα με ανυπομονησία τη δημοσιογραφική προβολή της καινούριας του ταινίας.
  Τα θέματά του είναι τα ίδια: ο έρωτας, η απιστία, τα ψυχολογικά προβλήματα. Όμως ενώ στα νιάτα του τα πραγματευόταν με χιούμορ, εδώ σκυθρωπιάζει. Η ταινία τελειώνει και βλέπουμε τρεις ανθρώπους να απομακρύνονται ψυχολογικά μεταξύ τους, ενώ το πτώμα ενός τέταρτου προσώπου δεν θα το δούμε. Και, όπως πάντα, είναι ιδιαίτερα επινοητικός στην πλοκή.
  Η Kate Winslet απάτησε τον άντρα της με αποτέλεσμα να την παρατήσει. Βρίσκει καταφύγιο στον Jim Belushi, που εργάζεται σε ένα λούνα παρκ. Η κόρη του με την οποία είχε αποξενωθεί γιατί παντρεύτηκε παρά τις προειδοποιήσεις του έναν γκάνγκστερ, θα πάει να τον βρει ζητώντας καταφύγιο. Την ψάχνει ο άντρας της.
  Και ξαφνικά βρισκόμαστε στην αντιστροφή του «μια γυναίκα δύο άντρες», με την Kate να τα φτιάχνει με έναν ναυαγοσώστη, με τον οποίο λίγο αργότερα φλερτάρει η κόρη του Belushi.
  Οι ήρωες του Γούντι Άλεν σχεδόν πάντα κουβαλάνε τα ψυχολογικά τους προβλήματα. Μια συνηθισμένη διέξοδος είναι το ποτό. H Kate και ο Jim κατάφεραν να το κόψουν. Όμως ο γιος της Kate είναι μικρός για να το ρίξει στο ποτό. Τα ψυχολογικά του προβλήματα – ξέρει ότι η μητέρα του φέρνει την απόλυτη ευθύνη που τους παράτησε ο πατέρας του – θα τον οδηγήσουν στην πυρομανία: βάζει φωτιές κάθε τρεις και λίγο, δημιουργώντας προβλήματα στη μητέρα και στον πατριό του. Όσο για την κόρη, αυτή φαίνεται η μόνη ισορροπημένη. Δεν μπορούμε να την χαρακτηρίσουμε διαταραγμένη μόνο και μόνο επειδή ερωτεύτηκε έναν γκάνγκστερ. Τέτοιες λαθεμένες επιλογές τις κάνουν όλοι οι ισορροπημένοι όταν ερωτευθούν τρελά, γι’ αυτό άλλωστε έχει βγάλει ο έρωτας τη φήμη ότι είναι τυφλός. Δηλαδή τυφλός δεν είναι, αλλά τυφλώνει αυτούς που θα κτυπήσει με το τόξο του.
  Ο Γούντι Άλεν έχει τη φλέβα του μυθιστοριογράφου. Οι διάλογοι, πολλοί από τους οποίους δεν είναι παρά παρατεταμένοι μονόλογοι, έχουν την ποιότητα της υψηλής λογοτεχνίας. Αν δεν έγινε μυθιστοριογράφος οφείλεται, πιστεύω, στο ότι δεν μπορούσε να ασχοληθεί με τους «τάκους», όπως τους ονομάζει ο συγχωρεμένος ο Ουμπέρτο Έκο, δηλαδή με το αφηγηματικό μέρος και τις περιγραφές. Μόνο οι διάλογοι τον ενδιέφεραν, όπως τον Σολωμό μόνο οι λυρικές κορυφώσεις μέσα στα αφηγηματικά έργα του που έμειναν ανολοκλήρωτα. Ο Άλεν έλυσε αυτό του το πρόβλημα με το να γίνει σκηνοθέτης. Σε ένα σενάριο δεν χρειάζεται να πλατειάσεις λογοτεχνικά.
  Δεν θα μπορούσε τάχα να γίνει θεατρικός συγγραφέας;
  Όχι. Η θεατρική φόρμα έχει πολλούς περιορισμούς στη διαχείριση μιας ιστορίας, αυτό το ξέρουν πολύ καλά όσοι έχουν επιχειρήσει να διασκευάσουν μυθιστορήματα για το θέατρο. Με τον κινηματογράφο, αναθέτεις την αφήγηση, και προπαντός την περιγραφή (χώρων, προσώπων, κ.λπ.) στον κάμερα μαν και στον monteur. Εδώ, ο μόνος περιορισμός είναι η περίπου δίωρη διάρκεια, περιορισμός που αίρεται στα σήριαλ.
  Προτιμώ τον χιουμορίστα Γούντι Άλεν της νιότης του, όμως πάντα θα μου αρέσει, έστω και αν το χιούμορ φαίνεται να τον έχει εγκαταλείψει στα γηρατειά του. Παραβιάζοντας πάγιες αφηγηματικές αναμονές δίνει ένα τέλος «απροσδόκητο», αναδεικνύοντας την ίδια απαισιοδοξία για τις ανθρώπινες σχέσεις που έχει και ο Αντρέι Σβιάγκιντσεφ.
  Καλές οι ερμηνείες των ηθοποιών, πολύ καλή η Kate Winslet, και ακόμη πιο καλός ο Jim Belushi.



 

Υπογράψτε για την απελευθέρωση του Mohamad Rasoulof

Έχουμε γράψει για πέντε ταινίες του εξαιρετικού ιρανού σκηνοθέτη Μοχάμαντ Ρασούλοφ. Από το Σεπτέμβρη κρατείται στις ιρανικές φυλακές. Η γαλλική κινηματογραφική κοινότητα μας καλεί να υπογράψουμε για την αποφυλάκισή του.

 

Tuesday, December 5, 2017

Feng Xiaogang, Be there or be square (不见不散, 1998).

Feng Xiaogang, Be there or be square (见不, 1998).


Εν όψει της προβολής της ταινίας «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» από την Πέμπτη 14-12-2017 γράφουμε για όλες του τις ταινίες. Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την δεύτερη ταινία του «The dream factory».
  Ιδιωματική φράση ο κινέζικος τίτλος, θα τη μεταφράζαμε στα ελληνικά «μη φύγεις επειδή δεν με είδες ακόμη να έρχομαι, να με περιμένεις, ή καλύτερα, αν αργήσω μη φύγεις, να με περιμένεις». Τη φράση την ακούσαμε δυο φορές στην ταινία.
  Αισθηματική κομεντί η τρίτη ταινία του Φενγ Σιάογκανγκ, με θέμα τους hua qiao, τους κινέζους της διασποράς.
  Ο Λιου Γιουάν κάνει όποια δουλειά βρει στο Λος Άντζελες όπου έχει μεταναστεύσει. Θα συναντήσει την Λι Τσινγκ, της οποίας η δουλειά είναι να φυλάει το σπίτι μιας πλούσιας οικογένειας ταϊβανέζων που λείπουν. Σπίτι ελληνικού ρυθμού, ακούμε. Και όταν θα της προτείνει να της κάνει το τραπέζι σε ένα εστιατόριο, το εστιατόριο αυτό λέγεται Λίντο, και είναι ελληνικό.
  Βλέπουμε διάφορα επεισόδια, κωμικά και μη (το να πέσουν θύματα ληστείας δεν είναι καθόλου κωμικό), που δείχνουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κινέζοι μετανάστες στην Αμερική, τη διαφορά της κουλτούρας, τα γλωσσικά προβλήματα, κ.ά.
  Συμπαθούνται, αλλά κανείς δεν κάνει το πρώτο βήμα. Να είναι ζήτημα κουλτούρας; Στο μεταξύ τους βλέπουμε σε διάφορες δουλειές. Αυτός βοηθάει ένα κινηματογραφικό συνεργείο πράγμα που στάθηκε η αιτία της γνωριμίας τους, πουλάει τάφους, αυτή δουλεύει σαν καθαρίστρια, έπειτα ανοίγει ένα ανθοπωλείο, κάποια στιγμή θα κάνουν μαθήματα κινέζικης γλώσσας σε παιδιά κινέζων μεταναστών και σε αστυνομικούς που εποπτεύουν μια περιοχή όπου οι περισσότεροι είναι κινέζοι και οι ίδιοι δεν ξέρουν κινέζικα, ίσα ίσα να μάθουν κάποιες φράσεις της δουλειάς.
  Ακούμε τον Λιου να εξηγεί στους μικρούς του μαθητές γιατί οι κινέζοι βάζουν πρώτα το επίθετο (μονοσύλλαβο πάντα) και μετά το όνομα (δισύλλαβο τις περισσότερες φορές. Τώρα ξέρετε ότι το Φενγκ είναι το επώνυμο του σκηνοθέτη και το Σιάογκανγκ το όνομα). «Από σεβασμό στους προγόνους. Οι αμερικάνοι κάνουν το αντίθετο γιατί σέβονται μόνο τον εαυτό τους. Το βρήκατε ενδιαφέρον αυτό που σας είπα;».  «Όχι», απαντάνε εν χορώ. Ακούσαμε δυο άλλες τέτοιες κωμικές απαντήσεις, αντίθετες από αυτές που θα περίμενε.
  Από τα πιο κωμικά επεισόδια είναι εκεί που ο Λιου παριστάνει τον τυφλό, για να την συγκινήσει. Θα συναντηθούν μετά από ένα χρόνο. Της στέλνει μήνυμα, και ανάμεσα στα άλλα της γράφει: «Μη φύγεις επειδή δεν με είδες ακόμη να έρχομαι, να με περιμένεις».
  Και τον περιμένει. Όταν όμως τον βλέπει να λοξοκοιτάζει μια γκόμενα που περνάει πιο δίπλα καταλαβαίνει ότι την δούλεψε. Άλλη μια φορά θα την δουλέψει με τον ίδιο τρόπο, λέγοντάς της ότι ετοιμάζεται να παντρευτεί.
  Τελικά θα πέσουν ο ένας στην αγκαλιά του άλλου όταν το αεροπλάνο με το οποίο επιστρέφουν στο Πεκίνο θα αντιμετωπίσει πρόβλημα. Σίγουρα θα πέσει και θα συντριβεί, σκέφτονται. Φυσικά δεν θα συμβεί τίποτα τέτοιο.
  Απολαυστικότατη κωμωδία, αμφιβάλω αν παίχτηκε ποτέ στην Ελλάδα.   


Monday, December 4, 2017

Feng Xiaogang, The dream factory (甲方乙方, 1997)



Feng Xiaogang, The dream factory (甲方乙, 1997)


  Εν όψει της προβολής της ταινίας «Δεν είμαι η μαντάμ Μποβαρί» από την Πέμπτη 14-12-2017. Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την πρώτη ταινία του «Gone fοr ever with my love».
  Μήπως κυκλοφόρησε το βιβλίο της Ευγενίας Φακίνου «Ζάχαρη στην άκρη» στα κινέζικα, και από εκεί πήρε την ιδέα o Feng Xiaogang; (προφέρεται Shiaogang). Γιατί στο βιβλίο της αυτό η Φακίνου μιλάει για μια βίλα παραθεριστών, η ιδιοκτήτρια της οποίας αναλάμβανε να ικανοποιεί τα όνειρα των πελατών της, εν είδει θεατρικής παράστασης.
  Το ίδιο κάνουν και οι τέσσερις συνεταίροι, μια γυναίκα και τρεις άνδρες: αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν τα όνειρα των πελατών τους. Στην πρώτη υλοποίηση βλέπουμε έναν να φοράει στολή στρατηγού των αμερικανικών δυνάμεων και να διευθύνει τις επιχειρήσεις εναντίων των γερμανών. Ένα καλοστημένο σενάριο που έχει βέβαια και τα απρόοπτά του. Ένας κινέζος με βαμμένο το πρόσωπό του μαύρο υποτίθεται ότι είναι αμερικανός στρατιώτης.
  Ένας άλλος θέλει να τον βασανίσουν για να αποδείξει στον εαυτό του ότι είναι δυνατός και αντέχει τα βασανιστήρια. Τελικά δεν θα αντέξει, θα μαρτυρήσει τη συμφωνημένη φράση που δεν έπρεπε να πει.   Όμως του έκανε λέει καλό, γιατί συνειδητοποίησε πόσο μεγάλοι είναι τελικά οι ήρωες που αντέχουν τα βασανιστήρια.
  Υπάρχει βέβαια και η σάτιρα. Μια διάσημη ηθοποιός που έχει βαρεθεί να την πολιορκούν και να την καταδιώκουν θέλει να ζήσει κάποιο διάστημα τη ζωή μιας απλής άσημης γυναίκας. Όταν όμως αρχίζει να βαριέται και θέλει να γυρίσει πίσω στα φώτα της ράμπας, διαπιστώνει ότι την έχουν ξεχάσει. Κανείς δεν είναι διατεθειμένος να της προσφέρει πια ρόλο.
  Βλέπουμε και έναν ερωτευμένο που θέλει να παντρευτεί μια πριγκίπισσα από τις αραβικές χώρες, και τα σκηνικά μας μεταφέρουν στον κόσμο της Σεχεραζάντ.
  Υπάρχει όμως στο τέλος μια συγκινητική ιστορία. Στην αίθουσα αναμονής ενός νοσοκομείου, ο άντρας και η γυναίκα που πρόκειται σύντομα να παντρευτούν βλέπουν κάποιον να κλαίει με σκυμμένο το κεφάλι. Τον πλησιάζουν και τον ρωτούν τι έχει και είναι τόσο στενοχωρημένος.
  Η γυναίκα του ζει στην επαρχία και αυτός στο Πεκίνο, φτωχικά. Βλέπονται μόνο κατά διαστήματα. Τώρα αυτή έχει καρκίνο στο συκώτι και της μένουν λίγοι μήνες ζωής. Δεν μπορεί να την πάρει μαζί του γιατί ζει στο ίδιο δωμάτιο με άλλους. Αυτοί, συγκινημένοι, θα τους προσφέρουν το σπίτι τους. Στο τέλος του έργου τον βλέπουμε να έρχεται και να τους δίνει πίσω τα κλειδιά, ευχαριστώντας τους θερμά. Η γυναίκα του έζησε ευτυχισμένη τις τελευταίες μέρες της ζωής της, σε ένα πολυτελές διαμέρισμα που του το πρόσφερε τάχα η εταιρεία στην οποία δουλεύει.
  «Party A, Party B» δίνει την κυριολεκτική μετάφραση του τίτλου του έργου η βικιπαίδεια, και αναφέρεται στα συμβόλαια που συνάπτουν με τους πελάτες τους. Είναι το πρώτο μιας σειράς έργων που ονομάστηκαν 贺岁, Εορταστικά Πρωτοχρονιάτικα Έργα. Ευχάριστη κωμωδία, θα μείνει στο είδος για κάμποσο ακόμη ο Feng Xiaogang.