Book review, movie criticism

Sunday, May 15, 2022

Tian Zhuangzhuang, Άνοιξη σε μια μικρή πόλη (小城之春,2002)

Tian Zhuangzhuang, Άνοιξη σε μια μικρή πόλη (小城之,2002)

 


  Η ταινία είναι remake της ομώνυμης ταινίας του Fu Mei, που θα προβληθεί την Πέμπτη που μας έρχεται στο Στούντιο.

  Έχω γράψει πολλές φορές για την αυτοθυσία της γυναίκας για τον άντρα, φέρνοντας σαν παραδείγματα την Άλκηστη και την Παλλακίδα, όμως εδώ βλέπω τον άντρα να αυτοθυσιάζεται για τη γυναίκα.

  Είναι οκτώ χρόνια παντρεμένοι, αλλά μετά το δεύτερο χρόνο του γάμου τους αυτός αρρώστησε. Αδιάγνωστη η αρρώστια του, που χαρακτηριστικό της σύμπτωμα είναι ο βήχας. Στην ταινία του Fu Mei εκφράστηκε η υποψία φυματίωσης.

  Συνήθως τη βγάζει στον κήπο, στον ήλιο. Η γυναίκα του νιώθει τη ζωή της χαραμισμένη κοντά στον άρρωστο άντρα της. Είναι τώρα δυο τρία χρόνια που δεν κοιμούνται μαζί. Δεν πρέπει να έχουν καθόλου σεξουαλικές σχέσεις.

  Στο σπίτι καταφτάνει ο φίλος του που είχαν να ιδωθούν οκτώ χρόνια. Μα θα μείνει μερικές μέρες μαζί τους, δεν μπορεί να φύγει.

  Θα τον συστήσει στη γυναίκα του. Μα βέβαια γνωρίζονται, έμεναν σε διπλανά σπίτια.

  Ήταν ερωτευμένοι εκείνη την εποχή, όμως η μητέρα της αντιδρούσε στο γάμο τους. Μετά ήλθε ο πόλεμος, χώρισαν, αυτή παντρεύτηκε έναν άνθρωπο που δεν αγαπούσε. Προσπάθησε να τον αγαπήσει, αλλά δεν τα κατάφερε. Πηγαίνει για ψώνια και γυρνάει την περισσότερη ώρα στα μισογκρεμισμένα τείχη της πόλης.

  Ο άντρας της έχει μια μικρή αδελφή. Μα πώς μεγάλωσε, έχουν περάσει τόσα χρόνια. Τότε ήταν έξι χρονών, τώρα είναι δεκαέξι.

  Πρόσχαρη κοπέλα, όλο χαμόγελο.

  Ο αδελφός της θέλει να την προξενέψει στο φίλο του, και βάζει τη γυναίκα του να κάνει την προξενιά. Φυσικά αυτή ζηλεύει. -Μα είναι μαθήτρια ακόμη, μόλις δεκαέξι χρονών.

  Παρ’ όλα αυτά θα κάνει την προξενιά. Αυτός βέβαια δεν έχει σκοπό, παρά το ότι τη συμπαθεί.

  Κάποια στιγμή ο άντρας της θα υποπτευθεί, και θα παραδεχθούν ότι είναι ερωτευμένοι.

  Της το είχε πει πιο πριν, αυτός της ταίριαζε καλύτερα για άντρας.

  Θα κάνει απόπειρα αυτοκτονίας πίνοντας τα υπνωτικά του χάπια. Η γυναίκα του πέφτει πάνω του κλαίγοντας. Ξέρει ότι το έκανε γι’ αυτήν. Την αγαπάει και θέλει την ευτυχία της, δεν θέλει να μπαίνει εμπόδιο ανάμεσά τους.

  Την έχει συγκινήσει η θυσία του.

  Δεν έχω δει remake που να ακολουθεί τόσο πιστά το πρωτότυπο. Ίσως δεν είναι τυχαίο που στα γράμματα της αρχής διαβάζουμε «Με αυτό το έργο, οι παραγωγοί θέλουν να αποτίσουν φόρο τιμής στους πρωτοπόρους του κινέζικου κινηματογράφου». Τη μόνη καινούρια σκηνή που θυμάμαι είναι όταν ο φίλος διδάσκει στην μικρή αδελφή και στους συμμαθητές της το βαλς.

  Ξέρουμε το παιχνίδι «πέτρα-ψαλίδι-χαρτί». Το είδαμε και εδώ, όμως είδαμε και πεντέξι άλλα παρόμοια. Το ίδιο και στο έργου του Fu Mei.

  Όμως, σε αντίθεση με το έργο του Fu Mei που τελειώνει αισιόδοξα (Θα ξαναβρεθούν το καλοκαίρι. Στην κορφή ενός λόφου η γυναίκα πιάνει τον άντρα της από το χέρι και του δείχνει τον φίλο που απομακρύνεται με τη συνοδεία της αδελφής του και του υπηρέτη, η τελευταία σκηνή), ο Τιαν τελειώνει απαισιόδοξα. Βλέπουμε τη γυναίκα να κάθεται και να κεντάει όπως και πριν έλθει ο φίλος, δίνοντας την αίσθηση της καθημερινής πλήξης.

  H Hu Jingfan αντιγράφει την ερμηνεία της Wei Wei στην ταινία του Fu Mei, που ήταν πολύ χαρακτηριστική, με τις αργές κινήσεις της, σαν να έπαιζε σε θέατρο Νο. Το ίδιο και η Zhang Hongmei στο ρόλο της αδελφής.

  Σίγουρα πολύ καλή ταινία (6,9 η βαθμολογία της στο IMDb), που όμως δεν μπόρεσε να ξεπεράσει την ταινία του Fu Mei (7,4).    

 

 

Saturday, May 14, 2022

Ακίρα Κουροσάβα, The lower depths (1957)

Ακίρα Κουροσάβα, The lower depths (1957)

 


  «The lower depths» είναι ο αγγλικός τίτλος της ταινίας, ενώ στα γιαπωνέζικα είναι «Ο πάτος». Με τον ίδιο τίτλο είναι μεταφρασμένο στα αγγλικά το θεατρικό έργο του Μαξίμ Γκόρκι του οποίου αποτελεί μεταφορά, και που ο ρώσικος τίτλος του είναι «На дне», στον πάτο. Υποθέτω με τον πρωτότυπο τίτλο μεταφράστηκε και στα γιαπωνέζικα, και γι’ αυτό τον χρησιμοποιεί ο Κουροσάβα. Στην Ελλάδα προβλήθηκε με τον τίτλο «Ο υπόκοσμος». Πώς να μεταφράσεις το the lower depths, τα χαμηλότερα βάθη; Όμως δεν είναι όλοι οι χαρακτήρες υπόκοσμος, κάποιοι ξεχωρίζουν. Είναι όμως όλοι τους κατακάθια της κοινωνίας, σκουπίδια, όπως υποδηλώνει το πρώτο πλάνο, που πάνω από το παλιόσπιτο που τους στεγάζει (μένουν με νοίκι, φυσικά πολύ χαμηλό) κάποιος ρίχνει τα σκουπίδια του.

  Είπαμε ότι οι πολεμικές σκηνές στο «Θρόνο του αίματος» προαναγγέλλουν τις πολεμικές σκηνές στο «Ραν» και στον «Καγκεμούσα». Το ίδιο και ο «Υπόκοσμος», προαναγγέλλει το «Dodesukaden» (ονοματοποιία, από τον θόρυβο που κάνει το τραίνο) που στην Ελλάδα προβλήθηκε με τον τίτλο «Ταπεινωμένοι και καταφρονεμένοι».

  «Όπως και το Dodesukaden» είναι πολυπρόσωπο έργο, δεν υπάρχει κάποιος κεντρικός ήρωας. Παρακολουθούμε και εδώ μικροϊστορίες.

  Στην κεντρική ιστορία βλέπουμε τέσσερα πρόσωπα. Αυτά είναι ο σπιτονοικοκύρης, η γυναίκα του, η αδελφή της και ο νεαρός κλέφτης (Toshiro Mifune). Ο Mifune τα έχει με τη γυναίκα του, όμως τη βαριέται, θέλει την αδελφή της, πράγμα που εξοργίζει τη γυναίκα. Συχνά τη κτυπάει, την έχουν σαν υπηρέτρια στο σπίτι.

  Η γυναίκα λέει στο Mifune ότι δεν την ενδιαφέρει που τα έχει με την αδελφή της, όμως να σκοτώσει τον άντρα της και τότε να την πάρει, δεν έχει αντίρρηση. Αυτός αρνείται φυσικά, όμως τον σκοτώνει πάνω σε ένα καυγά, κατά λάθος, και πάει φυλακή.

  Από τα άλλα πρόσωπα ξεχωρίζει η πόρνη που έχει μια δυστυχισμένη ζωή και μια ακόμη πιο δυστυχισμένη ιστορία, και ο προσκυνητής, που καθώς είναι το πρόσωπο που παρουσιάζεται περισσότερο πάνω στη σκηνή και συνομιλεί με όλους δίνοντας γνώμες και συμβουλές, θα μπορούσε να θεωρηθεί ο κεντρικός ήρωας. Μαζί με την πόρνη είναι τα πιο συμπαθητικά πρόσωπα μέσα στο έργο.

  Θα υπάρξουν τρεις νεκροί. Η μια είναι η γυναίκα του κλειδαρά, άρρωστη από καιρό, κρεβατωμένη, θα ξεψυχήσει κάποια στιγμή. Ο άλλος είναι ένας δυστυχισμένος ηθοποιός, που θα κρεμαστεί. Τον τρίτο τον είπαμε, ο σπιτονοικοκύρης. Υπάρχει και ο βαρόνος, ξεπεσμένος, που κανείς δεν τον πιστεύει ότι είναι βαρόνος, καθώς και ο βοηθός αστυνομικού που θα απολυθεί κάποια στιγμή.

  Κλειστοφοβικό έργο, σχεδόν όλη η πλοκή διαδραματίζεται μέσα στην τρώγλη. Εξαιρετική η ερμηνεία του Bokuzen Hidari, σαν προσκυνητή.

  Φυσικά διάβασα το έργο του Τσέχωφ.

  Τελικά στην κινηματογραφική μεταφορά ενός θεατρικού έργου μπορείς να μεταφέρεις ατόφιους τους διαλόγους του θεατρικού.

  Το θεατρικό έργο δεν προσφέρεται για ανάγνωση, ιδιαίτερα όταν είναι πολυπρόσωπο. Κάπου ένιωθα να χάνομαι ανάμεσα στα τόσα πρόσωπα.

  Ο διάλογος μόνο στη θεατρική ή την κινηματογραφική του απόδοση πετυχαίνει την υψηλότερη εντύπωση. Δεν είναι να απορούμε λοιπόν που συχνά σε μυθιστορήματα ελλείπει, ή είναι ελάχιστος. Σχολιάστηκε η έλλειψη διαλόγων στον «Βίος του Ισμαήλ Φερίκ Πασά», που συζητήσαμε την προηγούμενη Τετάρτη στη Λέσχη Ανάγνωσης του Victoria Square Project. Το μυθιστόρημα του Θανάση Βαλτινού «Φτερά Μπεκάτσας» δεν μου άρεσε, γιατί είναι σαν θεατρικό έργο. 

  Βέβαια και για έναν άλλο λόγο: βρίθει από αθυροστομίες. Μέχρι τη μέση του έργου, πενήντα περίπου σελίδες, μέτρησα εφτά φορές τη φράση «σκατά στα μούτρα σου». Για τον ίδιο λόγο δεν μου αρέσουν και οι ταινίες του Γιάννη Οικονομίδη, που βρίθουν από τη λέξη «μαλάκα». Έτσι, στην κλητική.

  Έχω γράψει ότι το μυθιστόρημα περιγράφει καλύτερα το μέσα (των ηρώων), ενώ η ταινία το έξω (των γεγονότων). Το ίδιο ισχύει και για το θέατρο.

  Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία «Ο θρόνος του αίματος».