Μπάμπης Δερμιτζάκης

Book review, movie criticism

Friday, November 20, 2026

Zhang Dalei, All tomorrow’s parties (我的朋友, 2022)

 Zhang Dalei, All tomorrow’s parties (我的朋友, 2022)

 


  Ο φίλος μου, ο κινέζικος τίτλος.

  Ο Zhang Dalei υποθέτω ότι είναι φίλος των σπορ. Για αυτό γυρίζει αυτή την ταινία, την πλοκή της οποίας τοποθετεί το 1990, τότε που οι Ασιατικοί Αγώνες διεξήχθηκαν στο Πεκίνο.   

  Η Xiao Zhou έχει πάθος με τα σπορ, και προτιμά να προσφέρει χρήματα για τους Ασιατικούς Αγώνες αντί να αγοράζει τζην. Όμως φροντίζει τη μητέρα της. Εργάζεται ως ρεσεψιονίστ σε έναν κρατικό κινηματογραφικό στούντιο, ενώ μοιράζει τα περιορισμένα εισιτήρια για τους εργάτες στον κινηματογράφο του εργοστασίου.

  Ο Li Mo είναι ρομαντική φύση. Δεν έχει καμιά διάθεση να δουλέψει σε εργοστάσιο, όπως κανονίζουν οι γονείς του. Αντίθετα του αρέσει να γράφει ποιήματα και να ταξιδεύει.

  Συναντούνται τυχαία. Έχουν κοινό πάθος το σινεμά. Βλέπουν ταινίες μαζί.

  Βλέπουμε τη Xiao Zhou να παρατάει τη θέση της, έχει αρχίσει η ταινία, δεν περιμένει άλλες προσελεύσεις, και να τρυπώνει στην αίθουσα.

  Μια από τις ταινίες που βλέπουν είναι τα «Τετρακόσια κτυπήματα» (1959) του Τρυφώ, και τα πλάνα που βλέπουμε, διαβάζουμε στα γράμματα του τέλους, είναι φόρος τιμής στον Τρυφώ και γενικά στο γαλλικό Νέο Κύμα.

  7 η βαθμολογία της, δεν θα διαφωνήσω, παρόλο που δεν είμαι φίλος των σπορ. Εξάλλου πού να τα παρακολουθήσω. Την τηλεόραση την έχω σαν δεύτερο μόνιτορ στον υπολογιστή για να βλέπω ταινίες. Έτσι και αλλιώς όταν μου χάλασε αυτή που είχα, αυτή που μου έδωσε ο γιος μου, μια παμπάλαια, δεν έχει αποκωδικοποιητή.

Zhang Dalei, Day is done (下午过去了一半, 2020)

 Zhang Dalei,  Day is done (下午过去了一半, 2020)

 


  Το μισό απόγευμα πέρασε, είναι ο κινέζικος τίτλος αυτού του 24λεπτου φιλμ.

  Μια φορά το χρόνο επισκέπτονται τον παππού. Τρώνε όλοι μαζί στο οικογενειακό τραπέζι. Συζητούν διάφορα.

  Ο εγγονός, ο Xiao Lei, μεγάλος τώρα (στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Zhang «The summer is gone», 2016, ήταν μικρός) θα πάει να σπουδάσει στη Ρωσία.

  Και ο Zhang Dalei σπούδασε ένα χρόνο στην Αγία Πετρούπολη σκηνοθεσία. Αλλά αρκετοί στην Εσωτερική Μογγολία μιλάνε λίγο πολύ ρώσικα.

  Ακούσαμε και μια ατάκα, δεν ξέρω σε ποιο context, «Πάβερ Κορτσάγιν», που με συγκίνησε. Πάφκα Κορτσάγιν στο «Πώς δενότανε το ατσάλι» του Νικολάι Οστρόφσκι, αγαπημένο μυθιστόρημα των εφηβικών μου χρόνων.

  Και πάλι οι μνήμες, όχι οι ασπρόμαυρες του σκηνοθέτη όπως στην μεγάλου μήκους ταινία του, αλλά δυο κεντρικών προσώπων: του παππού, που ξεφυλλίζει ένα οικογενειακό άλμπουμ, και του εγγονού, που βλέπει οικογενειακές φωτογραφίες στο κινητό του.

  Το μισό απόγευμα πέρασε, ατάκα που λέει ο παππούς.

  Ώρα να πηγαίνουν. Την «επιθυμία» φιλοτιμία ποιούμενος. Πολύ θα ήθελε να τους δει περισσότερο, θα περάσει ένας χρόνος μέχρι να τους ξαναδεί, όμως τους λέει «ώρα να πηγαίνουν».

  Παρόλο που βραβεύτηκε με Αργυρή Άρκτο στο 71ο Φεστιβάλ Βερολίνου, η βαθμολογία της, 6,2, σίγουορα την αδικεί.

Zhang Dalei, The summer is gone (八月, 2016)

 

Zhang Dalei, The summer is gone (八月, 2016)



 

  Αύγουστος, ο κινέζικος τίτλος.

  Η ταινία είναι σε σημαντικό βαθμό αυτοβιογραφική, και όχι μόνο γιατί η πλοκή διαδραματίζεται στο Hohhot της Εσωτερικής Μογγολίας, όπου γεννήθηκε ο σκηνοθέτης.

  Η ταινία παρακολουθεί τον δωδεκάχρονο Xiaolei στις καλοκαιρινές του διακοπές στο πατρικό που ζει η γιαγιά του με τον πατέρα του, που, όπως και ο πατέρας του σκηνοθέτη, εργάζεται σε ένα κινηματογραφικό στούντιο, και τη μητέρα του που είναι δασκάλα.

  Τα επεισόδια μοιράζονται ανάμεσα σ’ αυτά που κεντρικό πρόσωπο είναι ο Xiaolei και οι φίλοι του, που έρχονται συχνά σε σύγκρουση με μια παρέα μεγάλων, και σε επεισόδια με τους γονείς του και με φίλους-συναδέλφους τους.

  Μια μεταρρύθμιση για τις επιχειρήσεις που ανήκουν στο κράτος έχει σαν αποτέλεσμα να χάνεται η μονιμότητα των εργαζομένων σ’ αυτές. Αρκετοί είναι εκείνοι που βρίσκονται σε αβεβαιότητα, ανάμεσα στους οποίους και ο πατέρας του.

  Ο μικρός που μόλις έχει τελειώσει το δημοτικό θέλει να πάει στο Σχολείο 3. Όμως οι βαθμοί του δεν είναι ικανοποιητικοί. Οι γονείς του θα «λαδώσουν» για να τους ανεβάσουν.  

  Και γιατί θέλει να πάει σ’ αυτό το σχολείο;

  Η απάντηση που θα περίμενε κανείς είναι ότι έχει φίλους εκεί ή ότι είναι καλύτερο σχολείο.

  Τίποτα από αυτά. Οι μαθητές σ’ αυτό έχουν καλύτερες στολές.

  Το ακούει ο πατέρας του και καραφλιάζει.

  Μετά την άρση της μονιμότητας και την απειλή της ανεργίας τι επιλογές έχει;

  Θα φύγει για την πόλη, να ψάξει εκεί για δουλειά.

  Βλέπουν με έκπληξη το επίφυλλο (Βασίλισσα της νύχτας, Κάκτος ορχιδέα, άλλα ονόματά του) να έχει ανοίξει τα άνθη του. Ο μικρός φωτογραφίζεται δίπλα του.

  Είναι πεποίθησή μου ότι το ασπρόμαυρο δεν επιλέγεται μόνο για συμβολικούς λόγους (το παρελθόν) αλλά και αισθητικούς. Πολλοί εκστασιάζονται με αυτό.

  Εγώ όχι.

  Στο τέλος, σε ένα happy end, βλέπουμε έγχρωμα γυρίσματα, με τον πατέρα του να είναι μέλος του συνεργείου.

  Ένας ακόμη σκηνοθέτης της μετα-έκτης (έβδομης) γενιά που έχει σαν θέμα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στη σημερινή Κίνα.

  6,7 η βαθμολογία της ταινίας, με βρίσκει σύμφωνο.

 


Li Ruijun, (1983 - )

 Li Ruijun, (1983 - )

 


  Ο Li Ruijun γεννήθηκε στην επαρχία Gansu. Στα 14 του μελέτησε ζωγραφική και μουσική. Το 2003 αποφοίτησε από το China National Ministry of Radio, Film, and Television. Από τότε εργάζεται σαν σκηνοθέτης.

  Στις ταινίες του τον απασχολούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στη σύγχρονη Κίνα.

  Κυρίως είναι γνωστός με τις τρεις τελευταίες ταινίες του. Στο «River road» (2015) θίγει το πρόβλημα της λειψυδρίας και της ερημοποίησης που αντιμετωπίζουν οι κτηνοτρόφοι.

  Στο «Walking past the future» (2017) οι γονείς που απολύονται επιστρέφουν στο χωριό. Η κόρη δίνει προκαταβολή για να τους αγοράσει ένα μικρό διαμέρισμα. Όμως οι δόσεις τρέχουν. Για να αντιμετωπίσει το οικονομικό της πρόβλημα δέχεται να συμμετάσχει σε επικίνδυνα ιατρικά πειράματα, καλά αμειβόμενη, όμως ρισκάροντας την υγεία της. Τελικά θα προσβληθεί στο συκώτι.

  Στο «Return to the dust» (2022) βλέπουμε δυο ταλαιπωρημένες υπάρξεις να τους παντρεύουν οι δικοί τους με προξενιό. Σε όλη την ταινία βλέπουμε την αγάπη με την οποία φροντίζουν ο ένας τον άλλο, αλλά και την καλοσύνη και γενναιοδωρία τους. Στο φόντο, η κατεδάφιση εγκαταλειμμένων κατοικιών, στα πλαίσια μιας γενικότερης κρατικής πολιτικής.

 

Thursday, November 19, 2026

Li Ruijun, Return to dust (隐入尘烟, 2022)

 Li Ruijun, Return to dust (隐入尘烟, 2022)

 


  Βυθίζομαι μέσα στη σκόνη και στον καπνό, ο κινέζικος τίτλος.

  Επιστροφή στην πατρίδα, για άλλη μια φορά, όμως όχι των ηρώων αλλά του σκηνοθέτη.

  Στη γενέτειρά του, την Gan Su, τοποθετεί τη δράση.

  Δεν είναι όλοι οι γάμοι με προξενιό αποτυχία.

  Παρακολουθούμε τις ζωές του Ma Youtie και της Cao Guigyin, σε ένα χωριό της επαρχίας Gansu. Η Guiying έχει μια αναπηρία, κουτσαίνει, και η οικογένειά της την κακομεταχειριζόταν. Ο Youtie είναι ένας καλοκάγαθος, τίμιος, απλοϊκός χωριάτης, μεσόκοπος και αυτός. Οι δικοί τους αποφασίζουν να τους παντρέψουν.

  Δέχονται.

  Ξέρω μια ανάλογη περίπτωση.

  Αργότερα θα ομολογήσουν την καλή εντύπωση που έκαναν ο ένας στον άλλο όταν ειδώθηκαν για πρώτη φορά.

  Τα περισσότερα πλάνα στην ταινία έχουν να κάνουν με αγροτικές εργασίες (καλαμπόκι και  σιτάρι, από το φύτεμα μέχρι το μάζεμα και το λίχνισμα). Μου θύμισαν τα παιδικά μου χρόνια στο χωριό, με τους γονείς μου αγρότες. Είδα ό,τι αυτοί, αντί για το βωλόσυρο τον δικό μας έχουν ένα κύλινδρο που τον γυρνάνε γύρω από το αλώνι.

  Το κοτέτσι που έφτιαξαν μου θύμισε επίσης το κοτέτσι που είχαμε.

  Ταυτόχρονα με τις αγροτικές εργασίες, μας δείχνεται πόσο νοιάζεται ο ένας για τον άλλο, σε ολότελα συγκινητικά επεισόδια. Αυτά είναι και το μεγάλο συν της ταινίας.

  Είναι επί πλέον και τίμιοι και καλόψυχοι. Ο Youtie δίνει ευχαρίστως αίμα, καθώς η ομάδα αίματός του είναι σπάνια. Την πρώτη φορά σώζει κυριολεκτικά τη ζωή ενός χωριανού του.

  Όμως η καλοσύνη αυτή φαίνεται πολύ χαρακτηριστικά με τη φωλιά των χελιδονιών. Η πολιτική στην καπιταλιστική Κίνα υπό κομμουνιστική καθοδήγηση είναι να κατεδαφίζονται οι παλιές ετοιμόρροπες κατοικίες.

  Ο Yutie παίρνει μαζί του και τη φωλιά και την τοποθετεί στην καινούρια του κατοικία, την οποία έχει κτίσει μόνος του με τη βοήθεια της γυναίκας του. Πλινθόκτιστη. Τα χελιδόνια θα την αναγνωρίσουν στην επιστροφή τους, και ας βρίσκεται σε άλλο σπίτι.

  Το τέλος είναι δραματικό, χωρίς να είναι «κατά το (αφηγηματικό) εικός και αναγκαίο, αλλά σίγουρα κατά το κινηματογραφικό. Δεν μπορεί να υπάρχει ταινία χωρίς μια δραματική κορύφωση.

  -Τρέχα, η γυναίκα σου έπεσε μέσα στο κανάλι. Φαίνεται ζαλίστηκε.

  Προσπαθεί απεγνωσμένα να κρατήσει το σώμα της στην επιφάνεια.

  Είναι νεκρή.

  Συγκινητική η σκηνή που, αντί να κάψει μόνο paper money όπως κάνουν για τους νεκρούς, καίει επί πλέον και την τηλεόραση που της είχε τάξει.

  Πρόταση από το δημοτικό συμβούλιο: ένα διαμέρισμα στην πόλη, μικρό αλλά άνετο.

  Τι να το κάνει; Πού θα βάλει τον γάιδαρο και τις κότες;

  Όμως φαίνεται ότι η απόφαση είναι ειλημμένη, δεν μπορεί να κάνει πίσω. Το σπίτι του θα κατεδαφιστεί, πρέπει να μαζέψει τα πράγματά του.

  Αλήθεια, τι θα κάνει μόνος σε ένα διαμέρισμα στην πόλη;

  Ο πατέρας μου, όταν ερχόταν για μια σύντομη θεραπεία στο σπίτι μας στην Αθήνα για το ΧΑΠ του, έφευγε όσο πιο γρήγορα μπορούσε.

  «Δεν κάνω εγώ σ’ αυτή τη φυλακή».

  Στα 85 του όμως που αρρώστησε τα χρειάστηκε. Του είχα πει εξάλλου, όταν πια δεν μπορεί να ζήσει μόνος, να έλθει να ζήσει μαζί μας.

  Τον κράτησα στη ζωή άλλα 9 χρόνια.

  Με βεντούζες και αντιβίωση.

  Αλλά ας επιστρέψουμε στην ταινία.

  Μου άρεσε εξαιρετικά για την τρυφερότητα που έδειχναν οι δυο ταλαιπωρημένοι σύζυγοι ο ένας για τον άλλο.

  Συνήθως όταν μια ταινία μου αρέσει βάζω τον αμέσως παραπάνω βαθμό. Τώρα, με 7,6 βαθμολογία, αντί να βάλω 7 έβαλα 9.

  Διαβάστε και τον σύνδεσμο της βικιπαίδειας, έχει αρκετές λεπτομέρειες για την ταινία.

  Ήδη από τις προηγούμενες ταινίες του έχω ξεχωρίσει τον Li Ruijun ως έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς εκπροσώπους της μεταέκτης (έβδομης) γενιάς.

Leyla Bouzid, Μυστικά και ψίθυροι (A voix basse, 2026)

Leyla Bouzid, Μυστικά και ψίθυροι (A voix basse, 2026)

 


  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  Η Λίλια επιστρέφει στην πατρίδα της την Τυνησία για να παραστεί στην κηδεία του θείου της. Μαζί της είναι και η φίλη της η Alice.

  Και το σασπένς: Πώς πέθανε ο θείος;

  Μυστικά που λέγονται ψιθυριστά.

  Τον βρήκαν γυμνό στο δρόμο.

  Η Bouzid καταπιάνεται με ένα θέμα που την ενδιαφέρει προσωπικά. Λεσβία και η ίδια, έχει σαν θέμα της ταινίας της τον ομοφυλοφιλικό έρωτα, τόσο τον αντρικό (ο θείος της, μαθαίνει, ήταν ομοφυλόφιλος, όσο και τον γυναικείο. Θα λέγαμε ότι καταλαμβάνουν ίσο μερίδιο στην πλοκή, ίσως κάτι παραπάνω ο γυναικείος).

  Γιατί ψιθυριστά;

  Η Τυνησία, παρόλο που είναι η πιο «προοδευτική» από όλες τις αραβικές χώρες δεν παύει να είναι ισλαμική χώρα. Οι προκαταλήψεις είναι ισχυρότατες, πράγμα που δεν μας εκπλήσσει αφού είναι και σε μας ισχυρές.

  Η ποινή για τον ομοφυλόφιλο είναι μέχρι και τρία χρόνια φυλακή. Καμιά σχέση με το Ιράν που εφαρμόζει τη σαρία, κατά την οποία η ποινή είναι ο θάνατος. Ο μόνος τρόπος για να τη γλιτώσει ο ομοφυλόφιλος είναι να εγχειριστεί και να αλλάξει φύλο.

  Τζένη, δεν θα κινδύνευες αν ήσουν στο Ιράν.

  Και με την γυναικεία ομοφυλοφιλία τι γίνεται;

  «Ποιος νοιάζεται για τις γυναίκες;». Ατάκα από την ταινία.

  Από μαστίγωμα μέχρι λίγες μέρες φυλάκιση. Υπάρχει και η αιτιολόγηση: Στη γυναικεία ομοφυλοφιλία δεν υπάρχει διείσδυση (στην εποχή του Μωάμεθ δεν ξέρω αν υπήρχαν τεχνητοί φαλλοί).

  Μα δεν θα κάνει παιδί;

  Η γυναικεία ομοφυλόφιλη σχέση δεν κάνει απαγορευτική τη γέννηση παιδιού.

  Αλλά να μη μαρτυρήσουμε το τέλος, που είναι happy.  

  Κοινό και στις τρεις ταινίες της («Δεν έχω ανοίξει καλά καλά τα μάτια μου», 2015, και «Μια ιστορία έρωτα και πόθου», 2022), παρά τις διαφορετικές θεματικές, είναι ο ατίθασος, ανεξάρτητος χαρακτήρας της γυναίκας που δεν δέχεται να μπει στα καλούπια των παραδόσεων και στο «τι θα πουν οι άλλοι».

    6,8 η βαθμολογία της, με βρίσκει σύμφωνο.

Wednesday, November 18, 2026

Li Ruijun, Walking past the future (路过未来, 2017)

 Li Ruijun, Walking past the future (路过未来, 2017)

 


  Η Yang Yaoting είναι κόρη εσωτερικών μεταναστών από την επαρχία Gansu (τη γενέτειρα του σκηνοθέτη, μια από τις πιο φτωχές επαρχίες στη βορειοδυτική Κίνα) που εργάστηκαν για πάνω από 20 χρόνια σε εργοστάσια και οικοδομές στη μητρόπολη Shenzhen στη Νότια Κίνα. Όταν οι γονείς της απολύονται, αναγκάζονται να επιστρέψουν στο χωριό τους, μόνο και μόνο για να διαπιστώσουν ότι η γη τους έχει μεταβιβαστεί νόμιμα σε άλλα χέρια και ο τόπος τους έχει αλλάξει ριζικά. Ο ιδιοκτήτης όμως, μεγαλόψυχα, τον προσλαμβάνει στις οικοδομικές εργασίες.

  Η Yaoting μένει πίσω στη Shenzhen αποφασισμένη να αγοράσει ένα διαμέρισμα για την οικογένειά της. Τριάντα τετραγωνικά μόλις, και αν προλάβει. Εν τάξει, φτάνουν και τα λεφτά που έχει για προκαταβολή. Οι δόσεις όμως;

  Ο μισθός της στο εργοστάσιο δεν φτάνει. Στην απελπισία της, και μέσω ενός μεσάζοντα, του Xinmin, με τον οποίο διατηρούσε μια διαδικτυακή σχέση χωρίς να γνωρίζονται, δέχεται να συμμετάσχει επί πληρωμή σε επικίνδυνες κλινικές δοκιμές πειραματικών φαρμάκων, με τραγικές συνέπειες για την υγεία της.

  Η αντίθεση: η φίλη της μαζεύει χρήματα για nose job. Στην Κορέα θα ήταν καλύτερα, ακούμε στην ταινία. Εγώ ξέρω ότι στο Ιράν κάνουν καλή δουλειά και φτηνή, πολύς κόσμος τρέχει εκεί.

  Η μια δεν έχει να ζήσει και η άλλη ξοδεύει για την ομορφιά της.

  Ο Xinmin, που αρχίζει να τρέφει αισθήματα για αυτήν, κοιτάζει να την αποτρέψει να συμμετάσχει ξανά σε ένα πείραμα, πρέπει να περάσουν κάποιες μέρες. Όμως τα λεφτά είναι καλά, τα χρειάζεται, τον πιέζει, του κάνει δώρο ένα μενταγιόν.

  Αυτός υποχωρεί.

  Αυτό ήταν η χαριστική βολή για την υγεία της. Είχε ήδη από παλιά ένα πρόβλημα με το συκώτι της και είχε κάνει μεταμόσχευση συκωτιού.

  Ο Xinmin, ορφανός (η μητέρα του «αγοράστηκε» δι’ αλληλογραφίας από τον πατέρα του γιατί δεν έβρισκε στο χωριό νύφη, όμως όταν αυτός ήταν τεσσάρων χρονών τους εγκατέλειψε, και αργότερα πέθανε και ο πατέρας του), κατάγεται και αυτός από το Gansu. Στο τέλος θα τους δούμε να ταξιδεύουν μαζί στο ίδιο τραίνο για το Gansu, να δουν το χιόνι που σπάνια πέφτει στη Shenzhen.

  Επιστροφή στη γενέτειρα, όπως και στην προηγούμενη ταινία του, «River road» (2015).

  6,9 η βαθμολογία της, φυσικά έβαλα 7.