Μπάμπης Δερμιτζάκης

Book review, movie criticism

Tuesday, October 4, 2022

Dan Duyu (但杜宇), The cave of the silken web (盘丝洞, 1927)

Dan Duyu (但杜宇), The cave of the silken web (盘丝, 1927) 


 

  «Η σπηλιά του μεταξένιου διχτυού» είναι μεταφορά ενός επεισοδίου από το κλασικό κινέζικο μυθιστόρημα «Ταξίδι στη Δύση». Θεωρούνταν χαμένη, αλλά ανακαλύφθηκε στην εθνική βιβλιοθήκη της Νορβηγίας το 2013. Χάθηκαν μπομπίνες, περίπου τα τρία τέταρτα της ταινίας μόνο έχουν διασωθεί.

  Ο μοναχός Tang Seng, παρά τις προειδοποιήσεις του πιθήκου-βασιλιά Sun Wukong, αποφασίζει να κατέβη μόνος το βουνό για να πάει σε ένα ναό. Όμως συλλαμβάνεται από μια γυναίκα που στην πραγματικότητα είναι αράχνη. Ζει με τις αδελφές της σε μια σπηλιά. Σκοπός της είναι να τον προσφέρει στον βασιλιά.

  Ο Sun Wukong, βλέποντας ότι ο μοναχός αργεί να επιστρέψει πηγαίνει να δει τι γίνεται. Όσο για τον Zhu Baije με το γουρουνίσιο πρόσωπο, που δεν μπορεί να αντισταθεί στη γυναικεία γοητεία, εύκολα συλλαμβάνεται από τις αδελφές.

  Ο Sun Wukong θα αγωνισθεί να απελευθερώσει τον μοναχό αλλά δεν θα τα καταφέρει. Τελικά όμως εμφανίζεται ο Guanyin, μια θεότητα του βουδισμού, και τον διδάσκει πώς να εξουδετερώσει τις αδελφές, πράγμα που καταφέρνει τελικά ελευθερώνοντας τον μοναχό. Οι κοπέλες θα ξαναγίνουν αράχνες.

  Η ταινία αποβλέπει στη θεαματικότητα και στην τέρψη του θεατή. Κάποιες εμφανίσεις των αδελφών θα λέγαμε ότι είναι αρκετά τολμηρές για εκείνη την εποχή. Οι πολεμικές σκηνές με το στυλιζάρισμα της όπερας του Πεκίνου δεν ήταν δυνατόν να απουσιάζουν. Και βέβαια το φανταστικό είναι παρόν.

  Επειδή η περίληψη που βρήκαμε είναι αρκετά σύντομη αποφασίσαμε να δούμε και την ομώνυμη ταινία του Ho Meng-Hua που γυρίστηκε το 1967, για να αποκτήσουμε μια πιο σαφή εικόνα για την πλοκή.

  Την ταινία μπορείτε να τη δείτε στο youtube με νορβηγικούς υπότιτλους.

  Η προηγούμενη ταινία που είδαμε ήταν «Το μαργαριταρένιο κολιέ» (1926) του Li Zeyang.

 

Synopsis: Tang Seng (played by Xue Meikang) wanted to go down the mountain alone for alms, but was blocked by Sun Wukong (played by Wu Wenchao). However, Tang Seng did not listen to his apprentice's warning and insisted on going his own way. As a result, he met the spider spirit (played by Yin Mingzhu) living in the Pansi Cave on the way to alms. The spider spirit captured Tang Seng in Pansi Cave and wanted to give it to the king. Sun Wukong did not see his master for a long time and set out to look for it. Zhu Bajie also encountered all the beautiful banshees in the Pansi Cave, and was charmed by the banshees. The ghost-fascinated Zhu Bajie relaxed his vigilance, and was also captured by the monsters. Sun Wukong came to Pansi Cave and fought fiercely with all the demons, but was outnumbered. At this critical juncture, Avalokitesvara Bodhisattva appeared and taught Sun Wukong a set of techniques to subdue demons and eliminate demons. The reloaded Sun Wukong fought the monsters again and finally won.

 

Ho Meng-Hua (何夢華), The cave of the silken web (盘丝洞,1967)

Ho Meng-Hua (何夢), The cave of the silken web (盘丝洞,1967)

 


  Την ταινία την είδα, εκτός σειράς, γιατί την ομώνυμη ταινία του Dan Dayu (1927) την είδα με νορβηγικούς υπότιτλους, και τα σουηδικά με τα οποία μοιάζουνε τα διάβασα πριν δεκαετίες. Ανακαλύφθηκε τελευταία, και μάλιστα όχι πλήρης, έλειπαν κάποιες μπομπίνες. Διάβασα βέβαια μια περίληψη η οποία όμως δεν ήταν πολύ κατατοπιστική, και έτσι είπα να δω και την ταινία του Ho Meng-Hua. Και οι δυο ταινίες είναι μεταφορές ενός επεισοδίου από το κλασικό κινέζικο μυθιστόρημα «Ταξίδι στη Δύση».

  Ο βουδιστής μοναχός ταξιδεύει για την Ινδία για να φέρει βουδιστικές γραφές. Αυτό το ταξίδι είναι γεμάτο περιπέτειες.

  Μαζί του είναι ο πίθηκος-βασιλιάς που έχει μαγικές ικανότητες, ένας χοντρός με γουρουνίσια χαρακτηριστικά, καθώς και δυο άλλα άτομα.

  Πρέπει να ξεκουραστούν. Βλέπουν μακριά ένα αρχοντικό. Εδώ να σταματήσουν να ξεκουραστούν, επιμένει ο μοναχός παρά τις αντιρρήσεις του πίθηκου-βασιλιά.

  Το αρχοντικό αυτό στην πραγματικότητα είναι μια σπηλιά όπου κατοικούν επτά αδελφές που στην πραγματικότητα είναι αράχνες. Τρίβουν τα χέρια τους από τη χαρά τους. Αν φάνε τον μοναχό θα αποκτήσουν αθανασία.

  Φτάνει όμως το κρέας του για όλες;

  Μόνο η μεγάλη θα το φάει.

  Η ταινία, η τρίτη από τις τέσσερις που αποτελούν μεταφορά επεισοδίων του μυθιστορήματος, γυρίστηκε στα στούντιο των αδελφών Shaw, στο Χονγκ Κονγκ. Βλέπουμε τις όμορφες αδελφές, σε τολμηρές σκηνές κάποιες φορές, να τραγουδάνε και να χορεύουν. Ακόμη βλέπουμε πολλές πολεμικές σκηνές, που αποτελούν παράδοση στον κινέζικο κινηματογράφο. Έχουν το στυλιζάρισμα που μας είναι γνωστό από την Όπερα του Πεκίνου. Και βέβαια το μαγικό στοιχείο, που επιτρέπει στον άνθρωπο-γουρούνι και στον βασιλιά-πίθηκο να αλλάζουν μορφή, ξεγελώντας έτσι τις αδελφές. Υπάρχουν μερικά κωμικά επεισόδια στην ταινία που όλα έχουν να κάνουν με τον άνθρωπο-γουρούνι. Και φυσικά έχουμε τα διάφορα εφέ που είναι δυνατά χάρη στην εξέλιξη που είχε όλα αυτά τα χρόνια η τεχνολογία του κινηματογράφου.

  Τελικά στις ταινίες διασκέδασης όπως αυτή, η τεχνολογία παίζει σπουδαίο ρόλο. Σίγουρα απόλαυσα περισσότερο την ταινία του Ho Meng-Hua από ό,τι την ταινία του Dayu.

 

Monday, October 3, 2022

Μαξίμ Γκόρκι, Ο παππούς Αρχίπ και ο Λιόνκα

Μαξίμ Γκόρκι, Ο παππούς Αρχίπ και ο Λιόνκα, Παιδική Λογοτεχνία 1972, Μόσχα, σελ. 95

 


  Κατεβαίνοντας στην Κρήτη με έπιασαν τα υπαρξιακά μου άγχη. Βρήκα ένα σωρό βιβλία αδιάβαστα, που τώρα πια ξέρω ότι δεν θα τα διαβάσω ποτέ. Και σκέφτηκα, υπάρχει λόγος να διαβάσω κι άλλα βιβλία;

  Είπα να ασχοληθώ με τις γλώσσες.

  Ο λόγος;

  Είμαι σε μια ηλικία που το Alzheimer είναι μια απειλή. Η ενασχόληση με τις γλώσσες και με το sudoku είναι μια καλή άμυνα απέναντί του.

  Προτίμησα τις γλώσσες.

  Ασχολήθηκα με αλβανικά, ρουμάνικα και εσπεράντο, γλώσσες που είχα ξαναδιαβάσει.

  Και διάβασα και το «Ο παππούς Αρχίπ και ο Λιόνκα».

  Στα ρώσικα.

  Το βιβλίο το είχα πάρει πριν δεκαετίες.

  20 δραχμές.

  Δεν κατάφερα να το τελειώσω στην Κρήτη, έμεινα στο ομώνυμο διήγημα που δίνει και τον τίτλο στη συλλογή και που είναι το μεγαλύτερο. Βρίσκεται λίγο μετά τη μέση

  Το τέλειωσα χθες.

  Είπα να γράψω δυο κουβέντες, όπως κάνω για κάθε βιβλίο που διαβάζω.

  Ο παππούς και ο εντεκάχρονος εγγονός του ζητιανεύουν. Ο παππούς είναι ανήσυχος: Τι θα απογίνεις όταν φύγω από τη ζωή;

  Τους βλέπουμε να περιμένουν τη μαούνα που θα τους περάσει στην απέναντι όχθη του ποταμού. Ένας κοζάκος τους παίρνει στο κάρο του. Πηγαίνουν στο χωριό. Ο παππούς θα πάει στην εκκλησία να ζητιανέψει. Ο εγγονός συναντάει ένα επτάχρονο κοριτσάκι που έχει σκάσει στο κλάμα: έχασε το μαντήλι του, και περιμένει ξύλο από τον πατέρα της. Ο Λιόνκα προσπαθεί να την παρηγορήσει.

  Ο παππούς έκλεψε, το παίρνουν χαμπάρι και μόνο που δεν τον σκοτώνουν στο ξύλο. Καταφεύγουν στο δάσος. Ναι, ο παππούς έκλεψε εκείνο το μαντήλι.

  -Είσαι κλέφτης, του λέει ο εγγονός κτυπώντας τον με τη μικρή γροθιά του. Μετανιώνει όμως αμέσως, του ζητάει συγνώμη, και του λέει να πάνε στο χωριό.

  Και ο παππούς;

  «Δεν πάω… δεν σε συγχωρώ… Εφτά χρόνια τώρα σε φροντίζω… Όλα για σένα… ζούσα… για σένα. Δεν μου χρειάζεται τίποτα πια… Πεθαίνω… Πεθαίνω… κι εσύ λες- κλέφτης… Για ποιο λόγο έγινα κλέφτης; Για σένα… Μόνο για σένα… Για να ζήσεις εσύ…. Για σένα μάζευα… έγινα και κλέφτης. Ο Θεός τα βλέπει όλα… Ξέρει αυτός… θα με τιμωρήσει. Δεν με λυπάται, το γέρικο σκυλί… για τις κλεψιές. Και με τιμώρησε ήδη… Θε μου! Με τιμώρησες!... ε; με τιμώρησες; Με το χέρι του παιδιού με σκότωσες… Αλήθεια Θε μου! Σωστά… Είσαι δίκαιος, Κύριε…» (σελ. 82).

  Συγκινητικό.

  Ο μικρός θα φύγει για το χωριό.

  Νύχτα καταιγίδας. Αστραπές, βροντές, κεραυνοί.

  Θα πεθάνουν και οι δυο, χωριστά.

  Οι κοζάκοι θα τους θάψουν δίπλα δίπλα.

  Όχι όμως στο νεκροταφείο, είναι ξένοι.

  Θα τους θάψουν εκεί που βρήκαν τον γέρο.

  Δυο λόγια και για τα υπόλοιπα διηγήματα.

  «Το σπουργιτάκι» το προστάτεψε η μητέρα του από το γάτο.

  «Τι έπαθε ο Εβσέικα»;

  Πήγε στην ακτή να ψαρέψει με καλάμι, τον πήρε ο ύπνος, και ονειρεύτηκε ότι ήταν μέσα στη θάλασσα και μιλούσε με τα ψάρια.

  Για τον ατίθασο «Πέπε» που κυκλοφορούν ένα σωρό ιστορίες, αποφαίνεται κάποιος: -Αυτός θα γίνει αναρχικός.

  Στα «Παιδιά από την Πάρμα» διαβάζουμε για την συνάντηση παιδιών από τη Ρωσία με παιδιά από την Πάρμα.

  Την «Κατσάδα» την έφαγε ο Μίσκα που είχε μαγευτεί τόσο από ένα τσίρκο, ώστε άρχισε να μιμείται τα καμώματα των κλόουν κάνοντας επίδειξη στους συμμαθητές του.

  «Στα παιδικά χρόνια του Ηλία» έχουμε το επιμύθιο: Στο χωριό είναι καλύτερα από ό,τι στην πόλη (σελ. 46).

  Το συνειδητοποίησα κι εγώ για άλλη μια φορά, μόλις επέστρεψα στην Αθήνα.

  «Στο δάσος» διαβάζουμε για τον πιτσιρικά που έπιανε πουλιά, τα έβαζε στο κλουβί για να τα πουλήσει ο παππούς του. 

  «Η φλεγόμενη καρδιά του Ντάνκο» είναι κανονικό παραμύθι, με το φανταστικό μέσα.

  Η φυλή ζει στο δάσος. Μια άλλη φυλή την εκτοπίζει σπρώχνοντάς τη προς τα μέσα. Φοβούνται να διασχίσουν το δάσος. Ο Ντάνκο τους ενθαρρύνει. Στο δρόμο αποθαρρύνονται. Τον κατηγορούν, ετοιμάζονται να τον σκοτώσουν. Αυτός βγάζει την καρδιά του και φωτίζει το δρόμο. Η καταχνιά χάνεται, αυτοί παίρνουν θάρρος.

  Βγαίνουν από το δάσος, και μόλις βγαίνουν αυτός πέφτει νεκρός.

  Ψάχνοντας τώρα στο διαδίκτυο βλέπω ότι εκδόθηκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Δωρικός με τίτλο «Διηγήματα και παραμύθια» (Ο Αριστείδης ο Κλάδος μου εξέδωσε το βιβλίο μου «Η λαϊκότητα της κρητικής λογοτεχνίας») αλλά φέρεται εξαντλημένο.