Μπάμπης Δερμιτζάκης

Book review, movie criticism

Thursday, May 7, 2026

Chen Shuyao (陈书瑶), Manting (曼婷2024)

 Chen Shuyao (陈书瑶), Manting (曼婷2024)

 


  Είναι η τρίτη ταινία της Chen Shuyao. Έχει γυρίσει άλλες δυο ταινίες μικρού μήκους, την εξάλεπτη Roquiem for a wrestler, a musical, και την 14λεπτη Winter by the river. Eστιάζει σε προσωπικές σχέσεις και μνήμη, κυρίως με γυναικείους χαρακτήρες.

  Δυο συμμαθήτριες που είχαν λεσβιακές σχέσεις συναντώνται μετά από δεκαετίες. Γύρω στα εξήντα τους και οι δύο. «Και θέλω και δεν θέλω…». Προσπαθούν να αποφύγουν, πότε η μια πότε η άλλη, η μια την άλλη, όμως τελικά τις βλέπουμε μαζί. Μαθαίνουμε τότε για την παλιά τους σχέση.

  Ποια άφησε την άλλη;

  -Εσύ, παντρεύτηκες.

  -Όχι εσύ, γι’ αυτό παντρεύτηκα.

  Και οι δυο με διαζύγια πίσω τους.

  Ποια θα είναι η συνέχεια;

  Έχει ενδιαφέρον το τέλος.

  Έχω γράψει συχνά για το ανοικτό τέλος, θυμάμαι το «Ένας χωρισμός» του Ασγάρ Φαρχάντι. Δεν θυμάμαι αν έχω γράψει για το αμφίσημο τέλος.

  Γιατί τέτοιο είναι το τέλος αυτής της ταινίας.

  Φτάνουν στο σπίτι της μιας, η οποία εμφανίζεται και πιο συχνά στα πλάνα. Αγκαλιάζονται. Λέει στην άλλη, καθώς είναι αγκαλιασμένες. -Τα μαλλιά σου μυρίζουν ωραία. Θα μπορούσα να μοιραστώ το σαμπουάν μου μαζί σου.

  Ολοφάνερα αυτό είναι πρόσκληση για επανασύνδεση. Είναι μόνες και οι δυο. Καθώς η άλλη δεν απαντάει:

  -Σου συμβαίνει κάτι άσχημο;

  -Ξέρω. Ξέρεις, κάτι δεν πάει καλά με μας τις δυο.

  Τελικά τι έγινε;

  Μετά από ένα μακρύ, αλλά όχι σφιχτό αγκάλιασμα, η πρώτη γυρνάει για να πάει στο σπίτι της. Σταματά, γυρνάει και την κοιτάζει. Η άλλη έχει μείνει στη θέση της. Στο επόμενο πλάνο η κάμερα εστιάζει στον αναμμένο φανοστάτη (είναι νύχτα). Και στο τελευταίο η κάμερα γυρνάει στο χώρο που στεκόντουσαν. Είναι άδειος.

  Στο ανοιχτό τέλος, π.χ. στην ταινία του Φαρχάντι, δεν έχει σημασία με ποιο γονιό αποφάσισε τελικά το κοριτσάκι να μείνει. Ο Φαρχάντι θέλει να τονίσει μ’ αυτό ότι δεν έχει σημασία, αυτό που έχει σημασία είναι το τραύμα που βιώνει το κοριτσάκι από τον χωρισμό των γονιών του. Στο αμφίσημο τέλος αυτής της ταινίας δεν ξέρουμε αν η άλλη την ακολούθησε τελικά ή έφυγε.

  Γιατί το αμφίσημο τέλος;

  Ίσως γιατί έτσι ικανοποιούνται τόσο οι θεατές που θα ήθελαν το happy end μιας επανασύνδεσης όσο οι θεατές που θα προτιμούσαν το unhappy end της μη επανασύνδεσης.

  Και δυο λόγια για τη σκηνοθέτιδα.  

  Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Wenzhou (温州), παραθαλάσσια πόλη της νοτιοανατολικής Κίνας. Αρχικά σπούδασε φωτοδημοσιογραφία στο Pennsylvania State University. Το 2018 μετακόμισε στη Νέα Υόρκη για μεταπτυχιακές σπουδές (Master of Fine Arts) στο New York University.

  Μια ακόμη hua qiao, κινέζα της διασποράς.

  Αναρωτιέμαι πως να νιώθει, αλλά και οι άλλοι κινέζοι, με την ένταση στις σχέσεις ανάμεσα στην πατρίδα της την Κίνα και στις ΗΠΑ, με τη σημερινή κρίση στον κόλπο.

Πρόστιμα τροχαίας

 Πρόστιμα τροχαίας

 


  Πριν δέκα περίπου χρόνια με έπιασε τροχονόμος χωρίς κράνος. 70 ευρώ πρόστιμο. Δεν τόλμησα να μην το ξαναφορέσω.

  Διάβασα αρκετές αναρτήσεις στο facebook ότι τα αυξημένα πρόστιμα (350 ευρώ για το κράνος) είναι μέτρο εισοδηματικής πολιτικής, για να αυξηθούν τα κρατικά έσοδα.

  Έκανα δυο σκέψεις.

  Η πρώτη, με αφορμή αυτό που μου είπε μια φίλη, ότι δυο φίλοι της δεν την βγάζουν πια βόλτα με τη μηχανή χωρίς κράνος. Δεν το ανεχόταν στο κεφάλι της, προτιμούσε το ρίσκο, παρόλο που της είπα ότι μια φίλη μου γλίτωσε τη ζωή της επειδή φορούσε κράνος, όπως και εγώ, πριν 40 χρόνια.

  Ένα κράνος που της είχα κάνει δώρο το πέταξε. Τώρα ο ένας φίλος της της έκανε δώρο ένα άλλο.

  Η δεύτερη σκέψη.

  Αν όντως τα μέτρα θεσπίστηκαν σαν εισοδηματική πολιτική της κυβέρνησης, της ήλθαν μπούμερανγκ.

  Ποιος τολμάει πια να οδηγήσει χωρίς κράνος, με κίνδυνο μάλιστα να του πάρουν και το δίπλωμα;

  Παλιά κάποιοι θα ρίσκαραν τα εβδομηντάρια. Όμως τα τρακοσάρια, και προπαντός να τους πάρουν το δίπλωμα, πόσοι;

  Σίγουρα θα μειωθούν τα έσοδα από τις τροχαίες παραβάσεις.

  Ας το γράψω και αυτό.

  Ρίσκαρε φίλος μου μια μικρή απόσταση, χωρίς κράνος. Τον τσάκωσαν, τον έγραψαν. Έβαλε την ΑΙ και του έφτιαξε ένα κείμενο, αριστούργημα, και το έστειλε στην τροχαία.

  Του έσβησαν την κλήση.

  Εγώ την επιστράτευσα να μου κάνει την εικόνα που έχω στην ανάρτηση. Chatgpt.

Wednesday, May 6, 2026

Περί τεχνητής νοημοσύνης και απατεώνων στο διαδίκτυο.

 Περί τεχνητής νοημοσύνης και απατεώνων στο διαδίκτυο.

 

  Ας ξεκινήσω απ’ αυτό: παραφράζω, για τρίτη φορά, τον Μάρκες, και συγκεκριμένα το βιβλίο του «Περί έρωτος και άλλων δαιμονίων». Οι άλλες δυο παραφράσεις ήταν «Ο έρωτας στα χρόνια του κορονοϊού» και «Οι εύθυμες πουτάνες της ζωής μου».

  Μου κάνουν αίτημα φιλίας, το δέχομαι, και μου στέλνουν μήνυμα στο messenger, κούκλε μου κ.λπ. που ολοφάνερα είναι μετάφραση από τεχνητή νοημοσύνη. Ξέρω ότι πίσω κρύβεται απατεωνιά, κάποιες φορές το αφήνω να προχωρήσει λίγο, μέχρι να βαρεθώ. Το πρόβλημα είναι ότι κάποιες μου παρουσιάζονται σαν ελληνίδες, και τα ελληνικά τους είναι ολοφάνερα προϊόν τεχνητής νοημοσύνης.

  Είναι γνωστό ότι οι ΑΙ κάνουν λάθη στη μετάφραση, άλλες περισσότερα, άλλες λιγότερα.

  Την αφορμή αυτής της ανάρτησης μου την έδωσε η ανάρτηση μιας κινέζας φίλης για την αυριανή γιορτή της μητέρας. Ήθελα να την κοινοποιήσω στον τοίχο μου και σε μια ομάδα, και επειδή το να καθίσω να γράψω τη μετάφραση θα μου έτρωγε χρόνο, την έδωσα σε μια ΑΙ. Η μετάφραση δεν ήταν καθόλου καλή. Την έδωσα σε μια άλλη, και η μετάφραση που μου έκανε ήταν πολύ καλύτερη, μόνο επιμέλεια έκανα.

  Εκτός από τις 9 γλώσσες που ξέρω (τελευταία προστέθηκε η Esperanto, πανεύκολη γλώσσα) ξέρω άλλες τόσες σε βασικό αναγνωστικό επίπεδο. Έχω μεταφράσει reels από το tiktok και τα έχω αναρτήσει στον τοίχο μου. Όμως έχω κάνει και τσατ στο messenger σε κάποιες από αυτές (ρουμάνικα, πολωνικά, ουκρανικά). Στο κείμενο που μου στέλνουν θα συναντήσω άγνωστες λέξεις και θα μου τις μεταφράσει το translate.google.com Το δικό μου κείμενο το δίνω στην ΑΙ και το μεταφράζει. Μετά το διαβάζω. Καθώς ξέρω, έστω και αυτό το λίγο, τη γλώσσα, μπορώ να καταλάβω αν μου έχει μεταφράσει σωστά ή όχι. Σ’ αυτή την περίπτωση αλλάζω τη διατύπωση στα ελληνικά, την κάνω πιο απλή, και συνήθως μετά η μετάφραση με ικανοποιεί. Καμιά φορά διορθώνω μόνος μου, όταν είναι κάτι απλό, για παράδειγμα αλλαγή γένους όπως μου έτυχε πρόσφατα.

Saturday, May 2, 2026

Georg Wilhelm Pabst, Η όπερα της πεντάρας (Die 3-Groschen Oper, 1932)

 Georg Wilhelm Pabst, Η όπερα της πεντάρας (Die 3-Groschen Oper, 1932)

 


  Θα προβληθεί αύριο Κυριακή 14.00 και Δευτέρα 20.30 στο Στούντιο.

  Το έργο είναι μεταφορά της μεταφοράς. Το αρχικό έργο, όπως με πληροφορεί ο Perplexity, είναι Η Όπερα του ζητιάνου του Τζον Γκέυ, μια μπαλάντα-όπερα σε τρεις πράξεις, γραμμένη το 1727 και ανεβασμένη στο θέατρο το 1728. Το έργο αυτό διασκευάζει μετά από διακόσια χρόνια ο Μπρεχτ και το ανεβάζει στη σκηνή με το ομώνυμο μουσικό θεατρικό έργο του με μουσική του Κουρτ Βάιλ. Το κινηματογραφικό έργο είναι, όπως διαβάζω στη βικιπαίδεια, μια χαλαρή μεταφορά του θεατρικού έργου του Μπρεχτ.

  Η κόρη του αρχηγού των ζητιάνων (σίγουρα είχε δει την ταινία ο Γιώργος Τζαβέλας όταν γύρισε την «Κάλπικη λίρα», με εκείνη την χαρακτηριστική σκηνή, με τον Μίμη Φωτόπουλο να λέει «αόμματος». Εδώ ο ζητιάνος δεν λέει «αόμματος», αλλά τον βλέπουμε μετά τη βάρδια του στη ζητιανιά να βγάζει τα σύνεργα της δουλειάς) ερωτεύεται τον Μάκη τον μαχαιροβγάλτη. Ο Μάκης σκηνοθετεί μια παρωδία γάμου, που κάποιος από τους δικούς του εύχεται να είναι η τελευταία.

  Με τον αρχηγό της αστυνομίας υπηρετούσαν μαζί στο στρατό, είναι δυνατόν να τον συλλάβει;

  Ο αρχηγός των ζητιάνων, που δεν θέλει τον Μάκη για γαμπρό, απειλεί τον αρχηγό της αστυνομίας ότι αν δεν τον συλλάβει, θα ξαμολήσει τους ζητιάνους του στην τελετή της στέψης και θα την αναστατώσουν. Και ξέρει ποιο είναι το αποτέλεσμα, θα χάσει τη δουλειά του.

  Τι θα γίνει τελικά, θα τον συλλάβει;

  Δεν έχει νόημα να σας πω. Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι πέρα από τη σάτιρα υπάρχει άφθονο χιούμορ, αυθεντικό χιούμορ, το οποίο απόλαυσα πραγματικά. Και βέβαια δεν με εξέπληξε καθόλου το σαρδόνιο happy end.

  Είναι η ταινία που μου άρεσε περισσότερο από τις τρεις του Pabst που προβάλλονται αυτή τη βδομάδα στο Στούντιο. 7.2 η βαθμολογία της (7,5 της «Συντροφικότητας» και 7,3 «Στο δυτικό μέτωπο»), εγώ έβαλα 8.

Η αληθινή αγάπη δεν πεθαίνει ποτέ

   Η αληθινή αγάπη δεν πεθαίνει ποτέ

 


  Είμαι στο facebook και βλέπω κάτω αριστερά στις συντομεύσεις μου να εμφανίζεται το όνομα μιας ομάδας που συνδιαχειρίζομαι. Και μου πέρασε ξαφνικά από το μυαλό: Αλήθεια, τι εννοούμε όταν λέμε αληθινή αγάπη;

  Μα αυτή που δεν πεθαίνει ποτέ, το λέει το όνομα της ομάδας.

  Δηλαδή οι άλλες αγάπες, που φουντώνουν σαν πυρκαγιά για να ξεθυμάνουν κάποια στιγμή, δεν είναι αληθινές;

  Υπάρχει η αντίληψη (ίσως είναι και αυτή ένα από τα είδωλα του Bacon) ότι το διαρκές αξίζει περισσότερο από το εφήμερο. Στη λογοτεχνία, το έργο που επιβιώνει μέσα στο χρόνο λέγεται κλασικό.

  Nihil durare potest tempore perpetuo (τίποτα δεν μπορεί να διαρκέσει για πάντα), λέει ο Κάτουλος, δίνοντας και παρομοιώσεις: Cum bene sol nituit redditur oceano (αφού λάμψει για τα καλά ο ήλιος, ξαναγυρνάει στον Ωκεανό), decrescit Phoebe, quae modo plena fuit (μικραίνει η Φοίβη – δηλαδή η σελήνη – που μόλις λίγο πριν ήταν γεμάτη) venerum feritas saepe fit aura levis (το πάθος του έρωτα συχνά γίνεται απαλή αύρα).

  Τότε αυτό το «θα σ’ αγαπώ για πάντα» είναι συνειδητό ψέμα;

  Όχι βέβαια. Ο έρωτας, χωρίς την ψευδαίσθηση ότι θα είναι αιώνιος, δεν μπορεί να είναι δυνατός, σφοδρός.

  Συχνά αναρωτιέμαι: Οι αστέρες του κινηματογράφου, όταν παντρεύονται, τους περνάει ποτέ από το μυαλό ότι μετά από αυτόν τον γάμο θα υπάρξει και άλλος, και άλλος…

  Ίσως ναι. Όμως οι ρωμαίοι έλεγαν: carpe diem, απόλαυσε την ημέρα. Απόλαυσε τον έρωτα, χωρίς να σκοτίζεσαι αν κάποια στιγμή θα έχει ένα τέλος.

  Ο Σταντάλ έγραψε το περίφημο «Περί έρωτος». Και ο Πλάτων για τον έρωτα μιλάει στο «Συμπόσιο». Και πολλοί άλλοι έχουν γράψει για τον έρωτα. Υπάρχει άραγε μια συγκριτολογική μελέτη, που να παραθέτει όλες τις απόψεις;

  Εγώ εδώ απλά κατέθεσα κάποιες σκέψεις. Την αφορμή την είπα.

Georg Wilhelm Pabst, Συντροφικότητα (Kameradschaft, 1931)

 Georg Wilhelm Pabst, Συντροφικότητα (Kameradschaft, 1931)

 


Θα προβληθεί στο Στούντιο σήμερα Σάββατο 14.30 και την Τετάρτη 20.30

  Η ταινία βασίζεται σε ένα πραγματικό γεγονός, ένα ατύχημα σε ανθρακωρυχείο της Γαλλίας το 1906, που είχε 1099 νεκρούς, ανάμεσά τους και παιδιά. Γερμανικά σωστικά συνεργεία έτρεξαν να συνδράμουν τους γάλλους συναδέλφους τους. Η πλοκή όμως της ταινίας τοποθετείται μετά τον παγκόσμιο πόλεμο, σε ανθρακωρυχείο στα σύνορα με τη Γερμανία.

  Μια έκρηξη ήταν αρκετή για να παγιδευτούν ένα σωρό άνθρωποι στο ανθρακωρυχείο. Βλέπουμε τις προσπάθειες διάσωσης και την αγωνία των συγγενών των παγιδευμένων.

  Οι κίνδυνοι είναι γνωστοί: ακούσαμε μια γυναίκα να δηλώνει ότι δεν πρόκειται ποτέ να παντρευτεί ανθρακωρύχο, όμως κατεβαίνει από το τραίνο πανικόβλητη, ξεχνώντας να πάρει τη βαλίτσα της, και τρέχει στο ανθρακωρυχείο που ήταν παγιδευμένος ο αγαπημένος της.

  Αυτή η ταινία με γύρισε στα μαθητικά μου χρόνια. Ο Κρόνιν ήταν αγαπημένος μου συγγραφέας και το μυθιστόρημά του «Τα αστέρια κοιτάζουν τη γη» εκείνο που μου άρεσε περισσότερο. Σ’ αυτό μιλάει για τη ζωή των ανθρακωρύχων και για ένα παρόμοιο ατύχημα.

  Στην ταινία βλέπουμε την αλληλεγγύη των εργατών: σωστικά συνεργεία από τα γερμανικά ανθρακωρυχεία τρέχουν να συνδράμουν τους παγιδευμένους συναδέλφους τους στη Γαλλία.

  Να μην ξεχνάμε όμως ότι, πέρα από την προλεταριακή αλληλεγγύη υπάρχει και η ανθρώπινη αλληλεγγύη. Ελληνικά σωστικά συνεργεία έτρεξαν να συνδράμουν τους τούρκους στην προσπάθεια απεγκλώβισης παγιδευμένων στα ερείπια μετά από ένα καταστροφικό σεισμό. Και οι παγιδευμένοι σίγουρα δεν ήταν μόνο προλετάριοι.

  7,5 η βαθμολογία της, συγκινητική και συναρπαστική ταινία.

Κορονοϊός και covid

Κορονοϊός και covid

 


  Ας γράψω κάποια εισαγωγικά.

  Ως οικολόγος, πιστεύω και εγώ στο οικολογικό slogan, το μικρό είναι όμορφο.

  Μου αρέσουν τα μικρά ποιήματα, και είμαι λάτρης της μαντινάδας και του χάι κου.

  Γράφω συχνά στις κινηματογραφικές μου κριτικές ότι η μια ταινία με οδηγεί στην άλλη. Τώρα, η προηγούμενη ανάρτησή μου με τίτλο «Θεωρίες συνομωσίας» στην οποία παραθέτω και τη λέξη covid, με ώθησε να κάνω αυτή την ανάρτηση.

  Πάλι να πω κάποια πράγματα.

  Τότε με την πανδημία έκανα συχνά σχετικές αναρτήσεις στο blog μου και στο facebook τις οποίες συγκέντρωσα σε ενιαίο κείμενο και το ανάρτησα στο academia.edu, το οποίο φιλοξενεί όλα μου τα κείμενα, βιβλία και άρθρα, μελέτες, κ.λπ. εκτός από τις κριτικές. Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να το διαβάσει ακολουθώντας τον σύνδεσμο https://tinyurl.com/yzbnkbbr  Εκεί συζητάω την ορθογραφία του κορονοϊού. Κορωνοϊός, κορονοϊός, κορωναϊός…

  Πάμε παρακάτω: Δεν είμαι παθιασμένος με την περιχαράκωση της γλώσσας, την άμυνά της ενάντια στην εισβολή ξένων λέξεων. Είχα διαβάσει παλιά ότι το 30% των ιαπωνικών λέξεων είναι δάνειες, από τα αγγλικά κυρίως. Αλλά είπα να ρωτήσω τον Perplexity καλύτερα.

  «Μελέτες και λεξικογραφικές εκτιμήσεις υποδεικνύουν ότι το ποσοστό των ξένων λέξεων (κυρίως αγγλικών) στην ιαπωνική γλώσσα κινείται στο περίπου 10–20% σε ένα πλήρες λεξικό, ενώ σε ορισμένα σύγχρονα πεδία (τεχνολογία, μέσα μαζικής ενημέρωσης, νεανική κουλτούρα) μπορεί να πλησιάζει το 25–30%».

  Ο φίλος μου ο Χαραλαμπάκης λέει ότι «Η χρήση κάνει τον κανόνα». Εδώ η χρήση μας λέει κάτι άλλο: εύκολα εγκαταλείψαμε το ελληνικό κορονοϊός (είχα προκρίνει την απλοποιημένη γραφή την οποία υποστήριζε και ο φίλος μου) για το αφενός ξενικό και αφετέρου σύντομο covid.

  Θα μου πείτε: σαν δεν ντρέπεσαι.

  Εγώ να ντραπώ; Πιο πρώτα θα έπρεπε να ντραπεί το https://www.finddoctors.gov.gr/p-appointment/#/patients/home

που στο μενού του λέει «Αναζήτηση ραντεβού μόνο σε ιατρεία covid-19.