Μπάμπης Δερμιτζάκης

Book review, movie criticism

Saturday, June 25, 2022

Orson Welles, Ο κύριος Αρκαντίν (Mr. Arkadin, 1955)

Orson Welles, Ο κύριος Αρκαντίν (Mr. Arkadin, 1955)

 


  Μια διπλοτυπία του «Πολίτη Κέην» είναι ο κύρος Αρκαντίν. Αυτοδημιούργητος, θα αναρριχηθεί ψηλά, θα γίνει πάμπλουτος. Όμως (διαφορά από τον Κέην) για να φτάσει ψηλά θα ακολουθήσει το δρόμο του εγκλήματος. Κλέβει ένα γερό κομπόδεμα της Κατίνας Παξινού και το επενδύει στο λαθρεμπόριο.

  Ενώ ο «Πολίτης Κέην» είναι κυρίως drama, ο «Κύριος Αρκαντίν» είναι κυρίως crime. Και τα crime, σε αντίθεση με τα drama, δεν μου αρέσουν.

  Πώς μπορείς να κρίνεις αντικειμενικά μια ταινία, όταν δεν σου αρέσει το είδος στο οποίο ανήκει;

  Αυτό είναι ένα πρόβλημα, όμως μπορώ να κάνω κάποιες διορθωτικές κινήσεις. Κάνω κάτι ανάλογο με το άλμα αναδρομής για το οποίο μιλάει ο Λούκατς στο «Ιστορικό μυθιστόρημα», να μπεις δηλαδή στο πνεύμα εκείνης της εποχής και μ’ αυτό να κρίνεις: προσπαθώ να μπω στο πνεύμα του θεατή που του αρέσουν τα crime.

  Σίγουρα είναι συναρπαστική ταινία. Τα επεισόδια ακολουθούν σε διαδοχή Α+Β+Γ+Δ… Νομίζω ότι είναι επτά τα πρόσωπα που θέλει να βγάλει από τη μέση ο κύριος Αρκαντίν (στο ρόλο του ο ίδιος ο Ουέλς), για να μην υπάρξει κίνδυνος η κόρη του να μάθει ποτέ πώς έφτασε εκεί που έφτασε.

  Δεν ξέρει πόσα και ποια είναι αυτά, θα μισθώσει τον Guy Van Stratten, πληρώνοντάς τον πανάκριβα, για να κάνει έρευνα για το παρελθόν του γιατί αυτός είχε πάθει, τάχα, αμνησία. Ο Guy τα βρίσκει. Ένας ένας που βρίσκει δολοφονείται στη συνέχεια. Ένας μόνο μένει όταν ανακαλύπτει την πλεκτάνη του κυρίου Αρκαντίν. Τον ενημερώνει ότι πρέπει να φύγει, έχει δώσει την διεύθυνσή του στον κύριο Αρκαντίν, θα έλθει να τον σκοτώσει, και του εξηγεί τους λόγους.

  Η ταινία ξεκινάει in media res, με την σκηνή που ο Guy προσπαθεί να τον πείσει να φύγει.

  Να μην πούμε πώς μπλέχτηκε ο ίδιος στην ιστορία.

  Υπάρχει και ένα οιονεί ειδύλλιο, του Guy με την κόρη του κυρίου Αρκαντίν.

  Και τελικά τι έγινε με τον κύριο Αρκαντίν;

  Α, όλα κι όλα, εγώ σαν τον Ποκοπίκο είμαι τάφος στα μυστικά, δεν κάνω σπόιλερ, η ταινία θα προβληθεί σε επανέκδοση. Το μόνο που μπορώ να σας πω είναι να ξαναδείτε τον «Πολίτη Κέην». Έτσι κι αλλιώς αξίζει να ξαναδείτε αυτό το αριστούργημα.  

  (Ποιος είναι ο Ποκοπίκο; Είναι ένας μικροσκοπικός νέγρος του πιο αγαπημένου παιδικού μου αναγνώσματος, του «Γκαούρ-Ταρζάν». Στον συλλαμβάνουν οι μαύροι. -Θα μας πεις ποιος έκανε αυτό (δεν θυμάμαι τι) αλλιώς θα σε βάλουμε στο καζάνι να σε ψήσουμε να σε φάμε. Και ο Ποκοπίκο: -Α, όλα κι όλα, εγώ στα μυστικά είμαι τάφος. Το μόνο που μπορώ να σας πω είναι ότι το όνομά του αρχίζει από ταρ και τελειώνει σε ζαν).

 

Thursday, June 23, 2022

Charles Crichton, Δολοφόνος για γέλια (Battle of the sexes, 1959)

Charles Crichton, Δολοφόνος για γέλια (Battle of the sexes, 1959)

 


  Η ταινία με άφησε αμήχανο. Τι θέλει να πει ο ποιητής;

  Πεθαίνει ο πατέρας, ο γιος πρέπει να έλθει από την Αμερική στη Σκωτία και να αναλάβει την επιχείρηση. Πωλούν υφάσματα tweed.

  Στην επιστροφή συναντάει μια γυναίκα, στέλεχος μιας εταιρείας που εκμοντερνίζει επιχειρήσεις. Υπάρχει μια χημεία ανάμεσά τους, αυτή θα ενθουσιαστεί, και θα προσφερθεί να εκσυγχρονίσει την επιχείρηση του εκλιπόντος πατέρα του. Ο ίδιος δεν έχει ιδέα από την επιχείρηση, ο ιθύνων νους της, ακόμη και όταν ζούσε ο πατέρας του, ήταν ο Πήτερ Σέλερς.

  Να δουν τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της εταιρείας.

  Οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις της εταιρείας είναι στην πραγματικότητα ανύπαρκτες. Το μαλλί το επεξεργάζονται νοικοκυριά που είναι διασκορπισμένα στις Εβρίδες. Προτείνει να φτιάξουν ένα συγκρότημα όπου θα είναι εγκατεστημένοι οι εργαζόμενοι, τους άλλους θα τους απολύσουν. Ακούς εκεί να τους δίνουν προκαταβολή τρεις μισθούς!

  Η γυναίκα κάνει αρκετές καινοτομίες στα γραφεία, τις οποίες ο Πήτερ Σέλερς σαμποτάρει κανονικά. Όμως εξακολουθεί να είναι μια μεγάλη απειλή.

  Αποφασίζει να τη σκοτώσει.

  Τα ελάχιστα κωμικά επεισόδια που είδα στην ταινία είναι οι αποτυχημένες προσπάθειές του.

  Τελικά θα καταφέρει να την κάνει πέρα, η επιχείρηση θα επιστρέψει στα παλιά.

  Ενάντια στον εκσυγχρονισμό;

  Μια δολοφονία, για να αποτραπεί;

  Δεν μου άρεσε η ταινία, και ο πιο σημαντικός λόγος είναι ότι δεν είδα να γελάω πολύ. Το 6,6 που έχει στο IMDb νομίζω την κολακεύει.

  Να μην τα ξαναλέω, εμένα δεν μου άρεσε, εσάς όμως μπορεί να σας αρέσει. Αν είστε φαν του Πίτερ Σέλερς σίγουρα θα τη δείτε.

 

 

Mike Figgis, Αφήνοντας το Λας Βέγκας (Leaving Las Vegas, 1995)

Mike Figgis, Αφήνοντας το Λας Βέγκας (Leaving Las Vegas, 1995)

 


  Από σήμερα στους κινηματογράφους.

  Ωχ, είπα, βλέποντας τον Nicolas Cage να πίνει συνεχώς όπως ο Άλμπερτ Φίνεϊ στην ταινία «Κάτω από το ηφαίστειο» (1984) του Τζων Χιούστον η οποία δεν μου άρεσε, ακριβώς για αυτό το λόγο.

  Όμως δεν ήταν το ίδιο.

  Ο Νικόλας Κέιτζ, σεναριογράφος, αλκοολικός, δεν θυμάται αν άρχισε να πίνει όταν τον παράτησε η γυναίκα του ή αν τον παράτησε η γυναίκα του γιατί άρχισε να πίνει. Όμως ο Άμπερτ Φίνεϊ άρχισε να πίνει όταν τον παράτησε η γυναίκα του. Και όταν αυτή επιστρέφει, μετανιωμένη, υποψιαζόμαστε ότι τα πράγματα δεν θα πάνε καθόλου καλά.

  Ο Σκοτ Φιτζέραλντ ήταν αλκοολικός. Επιτυχημένος συγγραφέας, αλλά όχι επιτυχημένος σεναριογράφος. Να είχα άραγε αυτόν σαν πρότυπο ο John OBrian στο ομώνυμο μυθιστόρημά του το οποίο ο Figgis μετέφερε στην μεγάλη οθόνη;

  Πιθανόν.

  Ή μάλλον όχι, διαβάζω ότι το μυθιστόρημα είναι ημι-αυτοβιογραφικό, άρα υποπτεύομαι ότι ο ίδιος υπήρξε αλκοολικός, όμως δεν πέθανε στο τέλος, αλλιώς πώς θα έγραφε το μυθιστόρημα.

  Ο Νικόλας Κέιτζ απολύεται. Το αφεντικό του δίνει βέβαια μια πολύ μεγάλη αποζημίωση.

  Αλκοολισμός και κατάθλιψη πάνε συχνά μαζί. Πολλοί που υποφέρουν από κατάθλιψη χρησιμοποιούν το αλκοόλ σαν αντικαταθλιπτικό. Η κατάθλιψη συνοδεύεται κάποιες φορές από αυτοκτονικές τάσεις, οι οποίες βέβαια επιδεινώνονται όταν υπάρχουν προβλήματα.

  Εγκαταλειμμένος από τη γυναίκα του, χωρίς δουλειά, τι προοπτικές έχει;

  Αποφασίζει να αυτοκτονήσει πίνοντας. Γι’ αυτό το λόγο πηγαίνει στο Las Vegas.

  Εκεί θα συναντήσει την Σέρα.

  Η Σέρα είναι πόρνη.

  Υποκατηγορία: hooker. Νομίζω δεν υπάρχει αντίστοιχη μετάφραση στα ελληνικά: δεν είναι escort (ροζ αγγελίες), δεν κάνει πεζοδρόμιο, ψαρεύει (hook θα πει αγκίστρι) πελάτες στα διάφορα μπαρ.

  Αυτό ενέχει κινδύνους, τους ίδιους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι escort: μπορούν να πέσουν σε λάθος πελάτες. Το έχω δει σε κάποια έργα που δεν τα θυμάμαι. Θα πέσει θύμα και αυτή. Με στραπατσαρισμένο πρόσωπο και πονεμένο πισινό θα ψάξει για ταξί.

  Τελικά οι κοπέλες στα σπίτια είναι πιο ασφαλείς· εφόσον βέβαια διαθέτουν υπηρεσία. Η Γκαμπριέλα Ουσάκοβα, της οποίας την αυτοβιογραφία διάβασα πρόσφατα, δεν είχε, με αποτέλεσμα να βρεθεί στραγγαλισμένη στο διαμέρισμά της. Ήταν όμως εβδομηντάρα.

  Δεν ξέρω πόσων χρονών ήταν εκείνη που βρέθηκε σφαγμένη στη Λιοσίων, το είχα διαβάσει τότε στο διαδίκτυο (εφημερίδες δεν διαβάζω, ούτε βλέπω τηλεόραση), δεν θυμάμαι πότε. Μου θύμισε την περίπτωση προχθές ένας φίλος, που ήταν πελάτης της (τελικά ήταν το 2009, διαβάζω τώρα ψάχνοντας στο διαδίκτυο).

  Έχει ξεφύγει από τον νταβατζή της, όμως αυτός την βρίσκει. Της είχε χαράξει τα πισινά, παλιά. Όχι, το πρόσωπο όχι, δεν είναι βλάκας.

  Δεν ικανοποιείται από την είσπραξη της βραδιάς, τη κτυπάει.

  Είναι παρανοϊκός. Ακούει φωνές. Σε μια έκρηξη παράνοιας της λέει να μην ξαναπατήσει σπίτι του.

  Άλλο που δεν ήθελε.

  Καλεί τον Νικόλας Κέιτζ να μείνει μαζί της.

  Το έχει ερωτευθεί.

  Στην πρώτη τους συνάντηση δεν ήθελε να κάνουν έρωτα, απλώς να συζητήσουν. Αυτό τη συγκίνησε.

  Πάλι θα το ξαναπώ, μου αρέσουν τα romance, και αυτό ήταν ένα πολύ συγκινητικό romance. Τον αγαπάει, παρά το ότι είναι αλκοολικός. Την αγαπάει, παρά τη δουλειά που κάνει. Της το λέει. Αυτό την ανακουφίζει.

  Θα υπάρξουν βέβαια κάποια προβλήματα στη σχέση τους, όχι γιατί είναι αναπόφευκτα ρεαλιστικά, αλλά γιατί είναι αναπόφευκτα κινηματογραφικά. Πρέπει να υπάρχουν εναλλαγές στην πλοκή που να δημιουργούν σασπένς.

  Συγκινητική αυτή η σχέση δυο μοναξιασμένων ανθρώπων, που βρήκαν στήριγμα ο ένας τον άλλο.

  Όμως ο Νίκολας Κέητζ είναι ένα σαθρό στήριγμα.

  Τελικά πώς τελειώνει η ταινία;

  Α, όλα κι όλα, εγώ σαν τον Ποκοπίκο είμαι τάφος στα μυστικά, δεν κάνω σπόιλερ. Το μόνο που μπορώ να σας πω είναι να ξαναδιαβάσετε προσεκτικά αυτή την ανάρτηση.

  Βραβεύτηκε για την ερμηνεία του ο Νικόλας Κέιτζ, όμως και η Elisabeth Shue ήταν εξαιρετική, εκφραστικότατη στην ερμηνεία της. 7,5 είναι η βαθμολογία της ταινίας στο IMDb, εγώ έβαλα 8.