Μπάμπης Δερμιτζάκης

Book review, movie criticism

Friday, March 5, 2021

Hamid Jafari, The rock (2015)

Hamid Jafari, The rock (2015)

 


  Ένα ακόμη ιρανικό ντοκιμαντέρ, τώρα που πήραμε φόρα με τα ιρανικά.

  Η ταινία ξεκινάει με ένα μονόπλανο πεντέμισι λεπτών. Μια γυναίκα προσπαθεί να ξεκολλήσει ένα μεγάλο βράχο από το βουνό. Τι θα τον κάνει;

  Η γυναίκα αυτή κερδίζει τα προς το ζην σπάζοντας πέτρες τις οποίες πουλάει. Φροντίζει τον ηλικιωμένο σύζυγό της. Την βλέπουμε να του κόβει τα γένια με μια κουρευτική μηχανή, την βλέπουμε να του κάνει μπάνιο. Αργότερα βλέπουμε και τον αγοραστή να έρχεται με ένα φορτηγό. Τις φορτώνουν.

  -Πόσο;

  -20 δολάρια.

  Βγάζει και της τα δίνει.

  Με πέτρα είναι κτισμένο και το σπίτι που μένουν, χωρίς αμμοκονίαση, πέτρα πάνω στην πέτρα.

  Δυο τέτοια σπιτάκια έκτισε και ο συγχωρεμένος ο θείος μου ο Νικολής στο χωράφι τους στο Σελημά και στο χωράφι τους στα Μουλκάτα, σύνορα με τα δικά μας, αδελφικά, της θειας μου. (Άτιμοι τούρκοι, φύγατε αλλά μας αφήσατε τα τοπωνύμια).

  Δύσκολη δουλειά, μόνο οι πλούσιοι έχουν την πολυτέλεια να κάνουν κατασκευές με πέτρα. Τέτοια είναι η πελατεία του φίλου μου του Θανάση που τους εξυπηρετεί με το συνεργείο του.

  Παλιά όμως, πριν τα τούβλα και τα μπετά, η πέτρα ήταν μονόδρομος.

  Το σπίτι μας στο χωριό είναι πετρόχτιρο. Η πιο πρώιμη ανάμνησή μου είναι στην αγκαλιά της μάνας μου, στην άκρη του περβολιού απέναντι, να το κοιτάζω.

  Ο πατέρας μου ρώτησε το Μιχάλη το Γιανναδάκη που πήγαινε στη Θριπτή αν μπορεί να βάλει φουρνέλο και να σπάσει το χαράκι που ήταν στη μέση στο στερνάκι, στο χωράφι μας στο Σελημά. -Αν βάλω φουρνέλο θα σπάσει και το στερνάκι, του απάντησε.

  Ο πατέρας μου βάλθηκε μόνος του να σπάσει το χαράκι. Επιστρέφοντας ο Μιχάλης, βλέποντας το χαράκι κομμάτια, είπε τη μαντινάδα στον πατέρα μου: Εδά σε παραδέχτηκα κύριε Δερμιτζάκη/ μπορεί να είσαι γεροντής μα ’σπασε το χαράκι.

  Πώς το έσπασε;

  Μα με τη βαρά, σαν αυτή που είδαμε να χρησιμοποιεί η γυναίκα στο ντοκιμαντέρ. Υπάρχει ακόμη στην αποθήκη μας, αλλά χωρίς το στελιάρι.

  Την ιστορία αυτή την αγνοούσα, μου την αφηγήθηκε ο Μιχάλης πρόπερσι το καλοκαίρι.  

  Και η σύμπτωση: Πριν από μια βδομάδα είδαμε το ντοκιμαντέρ του Μαχμούντ Ραχμανί «Άσπρο πετρέλαιο» (2005) που έδειχνε επίσης τους κατοίκους ενός χωριού να κερδίζουν τα προς το ζην με τον ίδιο τρόπο, σπάζοντας πέτρες.

 

  Δεν μπόρεσα να βρω κανένα βιογραφικό για τον σκηνοθέτη.

 

Thursday, March 4, 2021

Mehdi Jafari, The 23 (2019)

Mehdi Jafari, The 23 (2019)

 


  Οι 23 τα κατάφεραν. Μετά από απεργία πείνας μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδο αιχμαλώτων πολέμου από τη φυλακή όπου βρίσκονταν. Να δούμε, θα τα καταφέρει ο Κουφοντίνας, ή θα έχει την τύχη του Μπόμπι Σαντς;

  Δεν ξέχασα ποτέ το όνομά του.

  Ήταν ο πρώτος ιρλανδός απεργός πείνας που πέθανε στις φυλακές της Θάτσερ. Ακολούθησαν νομίζω καμιά πενηνταριά. Ακούσαμε το όνομά του στην ταινία, τότε που 23 ξεκίνησαν την απεργία πείνας.

  Η ταινία «Οι 23» είναι μεταφορά μυθιστορήματος το οποίο με τη σειρά του βασίζεται σε πραγματικό γεγονός. Από τους αιχμαλώτους πολέμου οι ιρακινοί ξεχώρισαν 23 νεαρούς, κάτω των δεκαοκτώ χρονών. Σκέφτηκαν να τους χρησιμοποιήσουν για προπαγανδιστικούς λόγους: Βλέπετε τους Ιρανούς; Στρατολογούν παιδιά.

  Αυτοί διαμαρτύρονται. Δεν είμαστε παιδιά, κανείς δεν μας στρατολόγησε. Εθελοντές πήγαμε, παρά την αντίθεση των γονιών μας (Να θυμίσουμε ότι οι ιρακινοί ξεκίνησαν τον πόλεμο επιτιθέμενοι στο Ιράν, το 1980. Τα παιδιά πήγαν εθελοντές για να υπερασπιστούν την πατρίδα τους).

  Είδαμε και ντοκιμαντερίστικες σκηνές, όπου τους είχε δεξιωθεί ο Σαντάμ Χουσεΐν. Μετά τη δεξίωση βέβαια ρίχτηκαν ξανά στη φυλακή.

  Ανάμεσά τους ήταν και ένας μουλάς, άραβας αλλά ιρανικής υπηκοότητας. Τον συνέλαβαν ως κατάσκοπο, παρά τις διαμαρτυρίες του. Τον βασάνισαν για να μαρτυρήσει. Ευτυχώς που είχε κάνει στη φυλακή του σάχη με έναν ιρανό πιλότο με τον οποίο είχαν γίνει φίλοι, και ο οποίος έδωσε την καλή μαρτυρία. Γλύτωσε τα βασανιστήρια, όμως δεν αφέθηκε ελεύθερος, τον χρησιμοποίησαν σαν διερμηνέα για τους 23. Έμενε στο ίδιο κελί μ’ αυτούς.

  Μετά το τέλος του πολέμου υπέστη άλλα. Μήπως συνεργάστηκε με τους ιρακινούς; Τα ίδια είχαν πάθει επί Στάλιν, όπως διάβασα, οι ρώσοι αιχμάλωτοι πολέμου. Τους αντιμετώπισαν λίγο πολύ ως συνεργάτες των γερμανών.

  Ο μουλάς απαλλάχτηκε από τις κατηγορίες, όχι όμως και από τις καχυποψίες των γειτόνων του που του γύρισαν την πλάτη. Αποκαταστάθηκε στη συνείδησή τους μόνο όταν τον επισκέφτηκαν οι 23 αυτοί. Τους είχε βοηθήσει όσο μπορούσε στη φυλακή.

  Ο Μεχντί Τζαφαρί γεννήθηκε το 1969. Ξεκίνησε την καριέρα του σαν φωτογράφος και διευθυντής φωτογραφίας. Γύρισε μερικά ντοκιμαντέρ και ταινίες μικρού μήκους. Οι «23» είναι η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του.

 

Wednesday, March 3, 2021

Bela Bhansali Sehgal, Shirin Farhad (2012)

Bela Bhansali Sehgal, Shirin Farhad (2012)

 


  Ο πλήρης τίτλος της ταινίας είναι «Shirin Farhad Ki Toh Nikal Padi» που μεταφράζεται Shirin and Farhad are in for it, Η Σιρίν και ο Φαρχάντ (τελικά) τα κατάφεραν.

  Ο Nimazi Ganjavi (1141-1209) είναι για τους Πέρσες ό,τι για μας ο Κορνάρος με τον «Ερωτόκριτο». Έχω δει συχνά να γίνεται αναφορά στα δυο έργα του, «Λάιλα και Ματζνούν» και «Χοσρόης και Σιρίν», γνωστό και ως «Σιρίν και Φαρχάντ».

  Ήξερα ότι ο τίτλος της ταινίας του ινδού σκηνοθέτη ήταν απλά αβανταδόρικος, αλλά αποφάσισα να τη δω σαν κίνητρο για να διαβάσω στη βικιπαίδεια την πλοκή του έργου του Γκαντζαβί.

  Να μην το ξεχάσω, η «Σιρίν» του Κιαροστάμι είναι η Σιρίν του Ganjavi. Πρωτότυπη ταινία, δείχνει τις αντιδράσεις των γυναικών θεατών ενώ βλέπουν την ταινία «Σιρίν». Ανάμεσά τους είναι και η Ζυλιέτ Μπινός.

  Ο Φαρχάντ είναι ένας παχουλός σαρανταπεντάρης εργένης, που ζει με τη μητέρα του. Εργάζεται σε ένα κατάστημα εσωρούχων. Η Σιρίν είναι διευθύντρια σε κάτι σαν τη δική μας πολεοδομία. Θα στείλει υπαλλήλους να κατεδαφίσουν μια παράνομη κατασκευή στο σπίτι του Φαρχάντ που την είχε κάνει ο πατέρας του.

  Δεν μαθαίνουμε την ηλικία της Σιρίν, αλλά σίγουρα πλησιάζει την ηλικία του Φαρχάντ – και τα κιλά του.

  Και η εξέλιξη της ιστορίας:

  Γνωρίζονται ο Φαρχάντ με τη Σιρίν, στο κατάστημα με τα εσώρουχα. Υπάρχει η λεγόμενη αύρα ανάμεσά τους. Όταν θα ξανασυναντηθούν, ο Φαρχάντ θα ξέρει ότι αυτή έστειλε να καταστρέψουν την παράνομη κατασκευή. Όταν το μαθαίνει η μητέρα του, -Να το βγάλεις από το μυαλό ότι θα την παντρευτείς.

  Τελευταία θα το μάθει η Σιρίν.

  Θα παρακολουθήσουμε τις διάφορες περιπλοκές και τους κλυδωνισμούς που περνάει η σχέση τους μετά από κάθε αποκάλυψη, σε ένα στόρι στο οποίο βλέπουμε την αγωνία της μάνας να παντρέψει το γιο της, την επιβολή της πάνω του, τον «απογαλακτισμό» του γιου, και τέλος την αφοσίωση της κόρης στον (σε κώμα) πατέρα της, που μου θύμισε κάποιες ταινίες του Όζου.   

  Πολύ καλή ρομαντική κομεντί, μου άρεσε πολύ. Το 4,2 στο IMDb την αδικεί κατάφορα. Εγώ αντί για 7 έβαλα 8, έτσι, από αντίδραση για τη χαμηλή βαθμολογία.

  Καλά το καταλάβατε, θα δω και ταινίες με θέμα την Λάιλα και τον Ματζνούν. Ματζνούν (مجنون ) σημαίνει «τρελός από έρωτα».

  Καλά το καταλάβατε, άρχισα να μαθαίνω περσικά. Βέβαια δεν σκοπεύω να προχωρήσω πέρα από το «άνευ διδασκάλου» επίπεδο, απλά να πάρω μια γεύση της γλώσσας και να είμαι σίγουρος για το πώς προφέρονται ονόματα σκηνοθετών. Για παράδειγμα ο اصغر فرهادی προφέρεται Ασγκάρ Φαρχάντι και όχι Ασγκάρ Φαραντί. Αυτό βέβαια ήδη το ήξερα από έναν ιρανό φίλο. Προς το παρόν περιορίζομαι στο να προσπαθώ να απομνημονεύσω το περίεργο αλφάβητο, διαβάζοντας στο IMVBox τους ιρανικούς τίτλους και τα ονόματα των σκηνοθετών έχοντας τη λατινική μεταγραφή τους για επαλήθευση.