Georg Wilhelm Pabst, Συντροφικότητα (Kameradschaft, 1931)

 Georg Wilhelm Pabst, Συντροφικότητα (Kameradschaft, 1931)

 

Θα προβληθεί στο Στούντιο σήμερα Σάββατο 14.30 και την Τετάρτη 20.30

  Η ταινία βασίζεται σε ένα πραγματικό γεγονός, ένα ατύχημα σε ανθρακωρυχείο της Γαλλίας το 1906, που είχε 1099 νεκρούς, ανάμεσά τους και παιδιά. Γερμανικά σωστικά συνεργεία έτρεξαν να συνδράμουν τους γάλλους συναδέλφους τους. Η πλοκή όμως της ταινίας τοποθετείται μετά τον παγκόσμιο πόλεμο, σε ανθρακωρυχείο στα σύνορα με τη Γερμανία.

  Μια έκρηξη ήταν αρκετή για να παγιδευτούν ένα σωρό άνθρωποι στο ανθρακωρυχείο. Βλέπουμε τις προσπάθειες διάσωσης και την αγωνία των συγγενών των παγιδευμένων.

  Οι κίνδυνοι είναι γνωστοί: ακούσαμε μια γυναίκα να δηλώνει ότι δεν πρόκειται ποτέ να παντρευτεί ανθρακωρύχο, όμως κατεβαίνει από το τραίνο πανικόβλητη, ξεχνώντας να πάρει τη βαλίτσα της, και τρέχει στο ανθρακωρυχείο που ήταν παγιδευμένος ο αγαπημένος της.

  Αυτή η ταινία με γύρισε στα μαθητικά μου χρόνια. Ο Κρόνιν ήταν αγαπημένος μου συγγραφέας και το μυθιστόρημά του «Τα αστέρια κοιτάζουν τη γη» εκείνο που μου άρεσε περισσότερο. Σ’ αυτό μιλάει για τη ζωή των ανθρακωρύχων και για ένα παρόμοιο ατύχημα.

  Στην ταινία βλέπουμε την αλληλεγγύη των εργατών: σωστικά συνεργεία από τα γερμανικά ανθρακωρυχεία τρέχουν να συνδράμουν τους παγιδευμένους συναδέλφους τους στη Γαλλία.

  Να μην ξεχνάμε όμως ότι, πέρα από την προλεταριακή αλληλεγγύη υπάρχει και η ανθρώπινη αλληλεγγύη. Ελληνικά σωστικά συνεργεία έτρεξαν να συνδράμουν τους τούρκους στην προσπάθεια απεγκλώβισης παγιδευμένων στα ερείπια μετά από ένα καταστροφικό σεισμό. Και οι παγιδευμένοι σίγουρα δεν ήταν μόνο προλετάριοι.

  7,5 η βαθμολογία της, συγκινητική και συναρπαστική ταινία.

Κορονοϊός και covid

Κορονοϊός και covid

 

  Ας γράψω κάποια εισαγωγικά.

  Ως οικολόγος, πιστεύω και εγώ στο οικολογικό slogan, το μικρό είναι όμορφο.

  Μου αρέσουν τα μικρά ποιήματα, και είμαι λάτρης της μαντινάδας και του χάι κου.

  Γράφω συχνά στις κινηματογραφικές μου κριτικές ότι η μια ταινία με οδηγεί στην άλλη. Τώρα, η προηγούμενη ανάρτησή μου με τίτλο «Θεωρίες συνομωσίας» στην οποία παραθέτω και τη λέξη covid, με ώθησε να κάνω αυτή την ανάρτηση.

  Πάλι να πω κάποια πράγματα.

  Τότε με την πανδημία έκανα συχνά σχετικές αναρτήσεις στο blog μου και στο facebook τις οποίες συγκέντρωσα σε ενιαίο κείμενο και το ανάρτησα στο academia.edu, το οποίο φιλοξενεί όλα μου τα κείμενα, βιβλία και άρθρα, μελέτες, κ.λπ. εκτός από τις κριτικές. Όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να το διαβάσει ακολουθώντας τον σύνδεσμο https://tinyurl.com/yzbnkbbr  Εκεί συζητάω την ορθογραφία του κορονοϊού. Κορωνοϊός, κορονοϊός, κορωναϊός…

  Πάμε παρακάτω: Δεν είμαι παθιασμένος με την περιχαράκωση της γλώσσας, την άμυνά της ενάντια στην εισβολή ξένων λέξεων. Είχα διαβάσει παλιά ότι το 30% των ιαπωνικών λέξεων είναι δάνειες, από τα αγγλικά κυρίως. Αλλά είπα να ρωτήσω τον Perplexity καλύτερα.

  «Μελέτες και λεξικογραφικές εκτιμήσεις υποδεικνύουν ότι το ποσοστό των ξένων λέξεων (κυρίως αγγλικών) στην ιαπωνική γλώσσα κινείται στο περίπου 10–20% σε ένα πλήρες λεξικό, ενώ σε ορισμένα σύγχρονα πεδία (τεχνολογία, μέσα μαζικής ενημέρωσης, νεανική κουλτούρα) μπορεί να πλησιάζει το 25–30%».

  Ο φίλος μου ο Χαραλαμπάκης λέει ότι «Η χρήση κάνει τον κανόνα». Εδώ η χρήση μας λέει κάτι άλλο: εύκολα εγκαταλείψαμε το ελληνικό κορονοϊός (είχα προκρίνει την απλοποιημένη γραφή την οποία υποστήριζε και ο φίλος μου) για το αφενός ξενικό και αφετέρου σύντομο covid.

  Θα μου πείτε: σαν δεν ντρέπεσαι.

  Εγώ να ντραπώ; Πιο πρώτα θα έπρεπε να ντραπεί το https://www.finddoctors.gov.gr/p-appointment/#/patients/home

που στο μενού του λέει «Αναζήτηση ραντεβού μόνο σε ιατρεία covid-19.

Θεωρίες συνομωσίας

 Θεωρίες συνομωσίας

 

  Έχω δηλώσει επανειλημμένα ότι είμαι ενάντια στις θεωρίες συνομωσίας (κυκλοφόρησαν άφθονες, τότε με τον covid), στις οποίες πέφτουν θύματα, όπως θα έλεγε ο φίλος μου ο Πρατικάκης, άτομα liminal. Με αφορμή την επέτειο από το θάνατο του Παναγούλη θα παραθέσω δυο περιπτώσεις.

  Η πρώτη δεν είναι άλλη από αυτή του Παναγούλη.

  Όταν έγινε η απόπειρα κατά του Παπαδόπουλου, όλοι γύρω μου έλεγαν ότι ήταν στημένη για να ενισχυθεί το κύρος του. Εγώ αντέτεινα: Δηλαδή αποκλείεται να ήταν κάποιος πατριώτης που αποφάσισε να τον δολοφονήσει; Η απάντηση ήταν από όλους κατηγορηματική: Αποκλείεται.  

  Η δεύτερη περίπτωση.

  Βενζινάς στο χωριό μου δολοφονήθηκε μεταμεσονύκτιες ώρες στο βενζινάδικο.

  Είχε κάποιο πρόβλημα, η γυναίκα του ή απέβαλε ή τα παιδιά που έκανε ήταν θνησιγενή.

  Και η θεωρία συνομωσίας: τον σκότωσαν συγγενείς της ώστε να την «ελευθερώσουν» από αυτό το γάμο.

  Εγώ αντέτεινα: δηλαδή αποκλείεται να ήταν κοινοί ληστές, σαν αυτούς που έχουν ληστέψει τόσα και τόσα βενζινάδικα; (ένας άλλος χωριανός μου έκλεισε το βενζινάδικό του μετά από μια τέτοια επίθεση που δέχτηκε).

  Και εδώ η άρνηση ήταν κατηγορηματική: Αποκλείεται.

  Χρόνια αργότερα βρέθηκαν οι ληστές και ομολόγησαν το έγκλημά τους.

  Ο λόγος που κάνω αυτή την ανάρτηση είναι ότι στην αντίληψή μου υπάρχει μια θεωρητική τεκμηρίωση, που μου την υπενθύμισαν πρόσφατα: το ξυράφι το Όκαμ:

  Ρώτησα τoν Perplexity για μια καλύτερη διατύπωση:

  «Πίσω από το «ξυράφι του Όκαμ» κρύβεται η μεθοδολογική αρχή της οικονομίας των υποθέσεων: όταν υπάρχουν πολλές εξηγήσεις για το ίδιο φαινόμενο, προτιμάμε εκείνη που απαιτεί τις λιγότερες και πιο αναγκαίες παραδοχές.

  Δεν λέει ότι η πιο απλή εξήγηση είναι πάντα σωστή· λέει ότι είναι το καλύτερο σημείο εκκίνησης μέχρι να υπάρξουν στοιχεία που να επιβάλλουν μια πιο σύνθετη εξήγηση. Με άλλα λόγια, το ξυράφι «κόβει» τις περιττές εικασίες και μας ωθεί να μην πολλαπλασιάζουμε τις οντότητες ή τις υποθέσεις πέρα από το ό,τι χρειάζεται».

  Και πάλι ο Perplexity:

  «Η αρχή αυτή [το ξυράφι του Όκαμ] είναι γνωστή συχνά ως «αρχή της οικονομίας» ή «αρχή της απλότητας».

  Για την αρχή της οικονομίας γράφω διεξοδικά στο βιβλίο μου «Η αναγκαιότητα του μύθου». Επίσης έχω δηλώσει επανειλημμένα ότι είμαι οπαδός της φιλοσοφικής σχολής του απλοϊκού ρεαλισμού.

  Παρενθετικά να δηλώσω ότι το δεύτερο πτυχίο μου είναι από το Φιλοσοφικό Τμήμα -τώρα έγινε ΦΠΨ- της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ, στο οποίο γράφτηκα στο τρίτο έτος -ήταν καλές εποχές τότε- σαν απόφοιτος του Τμήματος Αγγλικών Σπουδών. Όταν με ρωτούσαν οι φίλοι μου γιατί επέλεξα αυτό το τμήμα έλεγα «για κατοχύρωση γνώσεων».

  Αντιγράφω από τον Perplexity:

  «Ο Όκαμ θέτει μεθοδολογικές προϋποθέσεις (νομιναλισμός + ξυράφι + άμεσος εμπειρικός ρεαλισμός) που προετοιμάζουν το έδαφος για μια πιο απλή και εδραιωμένη στην πείρα αντίληψη του πραγματικού, που αργότερα θα εκφραστεί σε μορφές επιστημονικού ρεαλισμού, ενώ οι σύγχρονες μορφές απλοϊκού ρεαλισμού προσεγγίζουν την ίδια κατεύθυνση: να προσεγγίζουμε τον κόσμο με όσο το δυνατόν λιγότερες περιττές υποθέσεις και περισσότερη εμπιστοσύνη στα πραγματικά, αισθητά στοιχεία».  

Georg Wilhelm Pabst, Στο δυτικό μέτωπο (Westfront1918, 1930)

 Georg Wilhelm Pabst, Στο δυτικό μέτωπο (Westfront1918, 1930)

 

Θα προβληθεί στο Στούντιο, σήμερα Παρασκευή 13.30 και Τρίτη 20.30

  Θα έλεγα ότι μόνο οι ηττημένοι γερμανοί έγραψαν αντιπολεμικά μυθιστορήματα που γυρίστηκαν σε ταινίες, όπως το «Ουδέν νεότερο από το δυτικό μέτωπο» του Έριχ Μαρία Ρέμαρκ και το Vier von der Infantrie (Τέσσερις του πεζικού) του Ernst Johannsen, μεταφορά του οποίου αποτελεί η ταινία του Pabst, αν δεν ήταν και η «Ζωή εν τάφω» του δικού μας Στρατή Μυριβήλη, ο οποίος μάλιστα πήγε εθελοντής στους βαλκανικούς.

  Δεν ξέρω κατά πόσο ακολουθεί το μυθιστόρημα ο σεναριογράφος, καθώς διαβάζουμε στα γράμματα της αρχής ότι η μεταφορά είναι frei, αλλά, ας το σχολιάσουμε εδώ: δεν έχει και τόση σημασία, όταν το μυθιστόρημα είναι σχετικά άγνωστο. Και από ό,τι μου λέει ο φίλος μου ο Perplexity (μάλλον με αρσενικό θα χαρακτηρίζω στο εξής τις ΑΙ), μόνο στα αγγλικά μεταφράστηκε.

  Υπάρχει μια εξαιρετική ροή στην ταινία, που μου θύμισε το δομή του θεάτρου Νο: Jo-ha-kyu, ή σαν τα τρία τελευταία μέρη της «Συμφωνίας του Νέου Κόσμου» του Ντβόρζακ, Largo, αργό, Molto vivace, γρήγορο, Allegro con fuoco, πολύ γρήγορο.

  Στην αρχή βλέπουμε τη ζωή μέσα στα χαρακώματα, τις σχέσεις των φαντάρων μεταξύ τους και ένα ειδύλλιο. Στη συνέχεια έχουμε ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι φαντάροι, είτε στο μέτωπο είτε κάνοντας τη θητεία τους -ξέρω περιπτώσεις. Ο Καρλ γυρνάει σπίτι με άδεια, μετά από απουσία σχεδόν δυο χρόνων, για να τσακώσει τη γυναίκα του με άλλο στο κρεβάτι. Το μέρος δεν είναι ακριβώς γρήγορο, αλλά έχει μια ένταση που δεν την έχει το πρώτο. Και το τρίτο μέρος είναι σκηνές μάχης, με γρήγορα εναλλασσόμενα πλάνα.

  Ο Pabst καλύπτει όλα τα προβλήματα που δημιουργεί ο πόλεμος. Και το πιο σημαντικό, η πείνα, που ήταν σίγουρα η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, δηλαδή τη σεξουαλική στέρηση της γυναίκας: ο παραγιός του χασάπη που τους προμήθευε κρέας, εκεί που για να βρουν τρόφιμα έπρεπε να σταθούν στην ουρά (δείχνει χαρακτηριστικά μια τέτοια ουρά ο Pabst), κάποια στιγμή θα ζήτησε ανταλλάγματα και η γυναίκα ενέδωσε. Οι ταλαιπωρίες στο μέτωπο, με τα αέρια, με τα χαρακώματα και με τα αμπριά να καταπλακώνουν στρατιώτες είναι ένα άλλο. Και το πιο σημαντικό βέβαια ο θάνατος. Ή μήπως οι ακρωτηριασμοί;

  Σίγουρα είναι μια συναρπαστική ταινία, μην τη χάσετε.   

  7,3 η βαθμολογία της, με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο.

  Βροχερός ο καιρός σήμερα, πού να τρέχετε να πιάσετε το Μάη, καλύτερα να πάτε στο Στούντιο να δείτε την ταινία.

   

Slatan Dudow, Σε ποιον ανήκει ο κόσμος; (Kuhle Wampe, 1932)

 Slatan Dudow, Σε ποιον ανήκει ο κόσμος; (Kuhle Wampe, 1932)

 

Θα προβάλλεται όλη τη βδομάδα στο Στούντιο, στις 13.30.

   Ας το σημειώσουμε αυτό: Το σενάριο υπογράφουν οι Bertolt Brecht και Ernst Ottwald.   

  Βούλγαρος ο Ντούντοβ, όμως γυρίζει ταινίες στη Γερμανία. Η Μεγάλη Ύφεση (1929-1933) έπληξε και τους γερμανούς φυσικά. Αυτά που μαστίζουν την εργατική τάξη είναι κυρίως η ανεργία και οι εξώσεις, καθώς οι εργάτες αδυνατούν να πληρώσουν τα νοίκια τους.

  Της πετάξανε τα έπιπλα στο δρόμο. Και τώρα τι γίνεται;

  Μα υπάρχει το Kuhle Wampe, ένας χώρος σαν ελεύθερο κάμπινγκ.

  Σε τέτοια δεν ζουν και οι λαθρομετανάστες σήμερα;

  Εκεί μεταφέρει ο φίλος της τα έπιπλά της, σε μια σκηνή που έχει στήσει.

  Με άφησε λίγο αμήχανο η ερωτική τους ιστορία, δεν ξέρω εσάς.

  Μικρά πλάνα με συχνά χαλαρή σύνδεση, και τραγούδια, πολλά τραγούδια, τους Χανς Άισλερ, τραγούδια της εργατιάς.

  Στη μετάβαση από τον βουβό στον ομιλούντα κινηματογράφο, ο ομιλών κινηματογράφος, το είδαμε και σε άλλες παρόμοιες ταινίες, κουβαλάει ακόμη τεχνικές του βωβού. Ο λόγος είναι αρκετά περιορισμένος.

  1.30 που προβάλλεται η ταινία, αν δεν έχετε κάτι καλύτερο να κάνετε (εγώ έχω τη σιέστα) μπορείτε να πάτε να τη δείτε, αξίζει.

   

Mohammad Hamzei, Captain (2023)

 Mohammad Hamzei, Captain (2023)

 

  Από σήμερα στο Στούντιο και στο Ατενέ

  Να το ξαναγράψω, μετά τη φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος το 1997 με τον εκλογή του Μοχάμαντ Χαταμί ως προέδρου του Ιράν, οι σκηνοθέτες ένιωθαν πια πιο άνετοι να γυρίζουν ταινίες με μεγάλους (η ενδυμασία των γυναικών υπήρξε πάντα πρόβλημα) και ο κινηματογράφος για/με παιδιά άρχισε να φθίνει.

  Όχι εντελώς.

  Χαρακτηριστικά είναι δύο από τα έργα του Χαμζάι, η «Αζάρ» και αυτή εδώ, «Ο αρχηγός».

  Αρχηγός, όχι καπετάνιος. Ο μικρός Ίσα, που είναι καρκινοπαθής και νοσηλεύεται με άλλα παιδιά, ονειρεύεται να γίνει αρχηγός της εθνικής. Όσο για την μικρή που ήλθε στο νοσοκομείο, ονειρεύεται να δει τη θάλασσα, γιατί φοβάται ότι η επέμβαση στα μάτια της δεν θα πετύχει. Δεν την έχει δει ποτέ, και η μητέρα της δεν θέλει να την πάει να τη δει. Έχει το δικό της πρόβλημα: ο άντρας της, καπετάνιος, πνίγηκε όταν το πλοίο του πήρε φωτιά.

  Ο μικρός Ίσα της υπόσχεται να την πάει, και μάλιστα μια φορά το επιχείρησε ανεπιτυχώς.

  Πρωταγωνιστικό πρόσωπο είναι και ο πατέρας του. Θέλει να βλέπει το γιο του στο νοσοκομείο όμως αυτός αντιδρά, δεν θέλει να έρχεται τόσο συχνά. (Το αντίθετο εγώ με το γιο μου, που του είπα ότι δεν χρειάζεται να έρχεται στο νοσοκομείο όπου νοσηλεύτηκα για δυο μήνες, παρά μόνο αν χρειάζομαι κάτι να μου το φέρει, περίπου δυο φορές τη βδομάδα. Δεν θα ήθελα να εισπράξει κανένα covid).

  Και τι σκαρφίζεται ο πατέρας;

  Μεταμφιέζεται σε κλόουν και πηγαίνει κάθε μέρα στο νοσοκομείο, σκορπίζοντας χαρά στα παιδιά.

  Συγκινητική ταινία.

  Να σχολιάσουμε: Στις ταινίες με/για παιδιά, η ζυγαριά γέρνει πάντα προς το «με». Είναι ταινίες για να τους δουν οι μεγάλοι, καθώς τα «μηνύματα» των ταινιών αφορούν αυτούς, ενώ βέβαια μπορούν να τις δουν και παιδιά.

  Επίσης:

  Ο μικρός Ισάρ ήξερε άραγε, ότι αν έπαιζε κάποια μέρα στην εθνική και η μικρή του φίλη γινόταν καλά, δεν έχανε την όρασή της, δεν θα μπορούσε να τον δει σε αγώνα γιατί οι γυναίκες απαγορεύεται να παρακολουθούν ποδοσφαιρικούς αγώνες; Ο Jafar Panahi γύρισε μια ταινία με αυτό το θέμα, το «Off-side».

  Ο Panahi, αυτοεξόριστος μετά την καταδίκη του τον Δεκέμβρη σε ενός χρόνου φυλάκιση,  γύρισε στην πατρίδα του, χειμαζόμενη από τους αμερικάνικους και ισραηλινούς βομβαρδισμούς με κίνδυνο να συλληφθεί σε μια κίνηση συμπαράστασης (όχι, δεν συνελήφθη, μου λέει το perplexity).

  Πιστεύω ότι οι αμερικάνοι ωθήθηκαν στον πόλεμο από το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα που το μόνο που το ενδιαφέρει είναι να συντηρούνται εστίες πολέμου όποιο και αν είναι το κόστος της «πατρίδας». Γιατί αν πραγματικά πίστευαν ότι με τους βομβαρδισμούς θα έπεφτε το καθεστώς, ήταν βαθιά νυχτωμένοι, και αυτό το έγραψα σε μια ανάρτηση, γιατί κάτι τέτοιο έλεγε σχολιαστής του open. Το μόνο που κατάφεραν είναι να γυρίσουν την αντιπολίτευση χρόνια πίσω, κάτι που ήξερα ότι θα συνέβαινε. Θα αργήσουμε να δούμε πάλι αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις.  

  5,8, χαμηλή βαθμολογία, όμως εγώ δεν θα έβαζα με τίποτα κάτω από 7.  

Lu Chuan, The last supper (王的盛宴, 2012)

 Lu Chuan, The last supper (王的盛宴, 2012)

 

  Τελικά στις 14 του Μάη θα κυκλοφορήσουν στους κινηματογράφους (υποθέτω στο Στούντιο) σε διανομή New Star, το Mountain patrol και το City of life and death, παρουσία του σκηνοθέτη.

 

  Το τελευταίο δείπνο του βασιλιά, ο πλήρης τίτλος.

  Ας ξεκινήσουμε με τα ιστορικά στοιχεία: Ο Liu Bang είναι ο μεθεπόμενος αυτοκράτορας της ενοποιημένης Κίνας, ενοποίηση που έγινε το 221 π.χ. από τον Qin Shi Huang. Ο γιος του Qin Er Shi βασίλεψε από το 210 μέχρι το 207. Ο Liu Bang που τον διαδέχτηκε ίδρυσε τη δυναστεία Han.

  Η ιστορία ξεκινάει βλέποντας τον εξηνταενός ετών αυτοκράτορα Liu Bang, ετοιμοθάνατο, να αναπολεί περασμένα γεγονότα. Κομβικά σημεία στη ζωή του ήταν η αντιπαλότητά του με έναν πολέμαρχο που ίδρυσε την βραχύβια δυναστεία Chu και τον οποίο νίκησε στη μάχη του Gaixia με τις υπέρτερες δυνάμεις του και έπαψε ο εμφύλιος.

  Στην ταινία βλέπουμε τις δολοπλοκίες στο παλάτι, με κύριο πρόσωπο την αυτοκράτειρα, η οποία, διαβάζουμε στα γράμματα τέλους, μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα εκτέλεσε τους γιους της παλλακίδας του.

  Λέγεται ότι η ιστορία γράφεται από τους νικητές. Ο Lu Chuan το παρωδεί, βάζοντας τους γραφείς να γράφουν, καθ’ υπαγόρευση, γεγονότα που συνέβησαν με τη δική τους εκδοχή, και προπαντός γεγονότα που δεν έχουν συμβεί ακόμη, όπως ο στραγγαλισμός ενός στρατηγού τον οποίο η αυτοκράτειρα υποπτευόταν για συνομωσία.

  Η ταινία, αλλά και όλες οι κινέζικες ταινίες εποχής, μου φαίνονται λίγο πολύ αφηγηματικά ασαφείς, κάτι που δεν συμβαίνει σίγουρα με τους κινέζους θεατές που ξέρουν την ιστορία τους. Ίσως κάποιοι απογοητευμένοι σαν και μένα έδωσα χαμηλή βαθμολογία, μόλις 5,8.