Μπάμπης Δερμιτζάκης

Book review, movie criticism

Wednesday, November 30, 2022

František Vláčil, Ο μάγος (Mag, 1988)

František Vláčil, Ο μάγος (Mag, 1988)

 


  Με αφορμή το «Άσπρο περιστέρι» που παιζόταν μέχρι σήμερα, και την «Παγίδα του διαβόλου» που θα παίζεται από αύριο στο Στούντιο.

  O «Μάγος», η τελευταία ταινία του Φράντισεκ Βλάτσιλ, είναι μια βιογραφική ταινία του ποιητή Κάρελ Χίνεκ Μάχα, ο οποίος πέθανε μόλις 26 ετών, το 1836.

  Ενδιαφέροντα αυτά που διάβασα στη βικιπαίδεια, που ενισχύουν την άποψή μου περί κριτικής: Περί ορέξεως κολοκυθόπιτα. Το ποίημά του «Μάης», που του το αρνήθηκαν διάφοροι εκδότες και το εξέδωσε με δικά του έξοδα, κριτικαρίστηκε από τους συγχρόνους του – μάλιστα ένας έγραψε και μια παρωδία του. Έπρεπε να περάσουν καμιά εικοσαριά χρόνια για να αναγνωριστεί η αξία του. Σήμερα θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους τσέχους ποιητές.

  Όμορφη η Λόρι (πολύ μου άρεσε η ερμηνεία της Βερόνικα Ζιλκοβά), δεν είναι σίγουρος ότι του είναι πιστή και ότι το παιδί που θα γεννήσει είναι δικό του. Όμως θα κανονίσουν να παντρευτούνε. Δυστυχώς πέθανε την παραμονή της μέρας που ήταν να γίνει ο γάμος.

  Πώς πέθανε;

  Από πνευμονία. Αρρώστησε όταν συμμετείχε στην κατάσβεση μιας πυρκαγιάς.

  Λίγο έλειψε να πεθάνω κι εγώ.

  Συμμετείχα σε μια δασοπυρόσβεση, στη Θριπτή, μια ορεινή περιοχή με αμπέλια, γεμάτη πεύκα ολόγυρα, 12 χιλιόμετρα από το χωριό μου στην κοινότητα του οποίου υπάγεται.

  Ήταν το 1987.

  Είχε τελειώσει το μπλοκ που είχαμε τότε οι δημόσιοι υπάλληλοι για να γράφουμε τα φάρμακα. Ήξερα ότι θα έπρεπε να πάρω αντιβίωση, αλλά θα έπρεπε να την πληρώσω (τότε δεν υπήρχε συμμετοχή). Με καθησύχασε η γιατρός ότι είναι μια απλή ίωση, να κάνω απλά γαργάρες.

  Και την πάτησα.

  Δεν έπεφτε ο πυρετός.

  Ένας γιατρός στο νοσοκομείο, κοιτάζοντας την ακτινογραφία μου, σχολίασε: -Εσύ εδώ μας δείχνεις τρελά πράγματα.

  Ήταν ολοκάθαρη, καθώς δεν είχα υπάρξει ποτέ καπνιστής.

  Ο μ…κας, λες και μόνο από τα πνευμόνια μπορεί να αρρωστήσει κανείς.

  Τα μάζεψα και επέστρεψα στην Αθήνα.

  Με καλωσόρισε ένας γείτονας ράφτης, κρητικός, που είχε το ραφείο του απέναντι.

  Αργότερα μου είπε ότι γυρνώντας στο ραφείο του λιποθύμησε.

  Γιατί;

  Το χρώμα του προσώπου μου, λέει, ήταν ίδιο με το χρώμα του προσώπου ενός χωριανού του ο οποίος σε ένα μήνα πέθανε. Αυτός είχε καρκίνο. Θεωρούσε δεδομένο ότι θα πέθαινα κι εγώ.

  Τελικά ήταν στρεπτόκοκκος, σαν το ρεβίθι, στο βάθος του λαιμού μου.

  Όχι, δεν χρειαζόταν να νοσηλευτώ, απλά να πάρω αντιβίωση. Ospen, ειδικά για στρεπτόκοκκο.

  Θυμάμαι που διάβαζα το «Τρίτο στεφάνι» του Ταχτσή (θα το συζητήσουμε στη Λέσχη Ανάγνωσης στην επόμενη συνάντησή μας), έβαλα το θερμόμετρο, δέκατα.

  Με έπιασε απελπισία.

  Δεν θα τα καταφέρω, σκέφτηκα.

  Τα κατάφερα, ευτυχώς.

  Όμως πήρα τόση αντιβίωση όση δεν είχα πάρει μέχρι τότε.

  Ένα χρόνο έκανα ενέσεις μπενατούρ, πενικιλίνη αργής απορρόφησης, μια το μήνα, για να αποφύγω τον ρευματικό πυρετό.

  Και πονάγανε οι άτιμες, μα πονάγανε.

  Παρότι οικολόγος (τρία από τα βιβλία μου έχουν οικολογικό θέμα) ορκίστηκα ότι δεν θα ξανασυμμετάσχω σε δασοπυρόσβεση.

  Και δεν συμμετείχα σε ομάδες πυροπροστασίας που είχαν οργανώσει τότε οι οικολόγοι.

  Πάλι έκανα αυτοβιογραφική παρέκβαση, όπως κάνω κάποιες φορές στις κριτικές μου. Ο λόγος ήταν για την ταινία.

  Η οποία μου άρεσε πολύ.

  Τι καλά που έκανα και είδα πακέτο τον Φράντισεκ Βλάτσιλ!

  Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία του «Η σκιά της φτέρης» (1984

František Vláčil, Σκιά της φτέρης (Shades of Fern, 1984)

František Vláčil, Σκιά της φτέρης (Shades of Fern, 1984)

 


  Με αφορμή το «Άσπρο περιστέρι» που παίζεται από την Πέμπτη που μας πέρασε, και την «Παγίδα του διαβόλου», που θα παίζεται από αύριο στο Στούντιο.

  Άρχισε να μη μου αρέσει ο Βλάτσιλ.

  Το έχω δηλώσει, όταν οι κεντρικοί ήρωες είναι κακοί χαρακτήρες, η ταινία δεν μου αρέσει. Ο Ρούντοφ και ο Βάτσλαβ είναι τέτοιοι.

  Ο Βάτσλαβ λίγο καλύτερος.

  Δουλεύουν σε ένα λατομείο. Ευκαιριακά λαθροκυνηγούν στο δάσος. Κάποια στιγμή πέφτουν πάνω σε έναν δασοφύλακα.

  -Σας έπιασα πουλάκια μου.

  -Μωρέ τι μας λες.

  Τον πυροβολούν και τον σκοτώνουν.

  Και αρχίζει η καταδίωξη.

  Θα παρενοχλήσουν μια κοπέλα που θα βρει καταφύγιο σε ένα νεκροταφείο, όπου εργάζεται ο νεκροθάφτης. Μια άλλη όμως θα προσπαθήσουν να τη βιάσουν κανονικά. Σώζεται την τελευταία στιγμή γιατί σπεύδουν οι πρόσκοποι που ακούνε τις φωνές της.

  Ο Ρούντολφ σκοτώνει έναν αστυνομικό.

  Ενώ είχαν ορκιστεί να μη χωρίσουν, ο Ρούντολφ παρατάει το φίλο του όταν αρρωσταίνει. Αυτός όμως καταφέρνει και τον ακολουθεί. Κάποια άλλη στιγμή τον κτυπάει.

  Βλέποντας την ταινία θυμήθηκα ένα άλλο τέτοιο κακό δίδυμο στο «Funny games» (2008) του Michael Haneke, ταινία που με έκανε να αποφασίσω να μη δω άλλο Haneke. Μου φάνηκε ψυχοπαθολογική προσωπικότητα. Ευτυχώς που εδώ υπάρχει η ποιητική δικαιοσύνη.

  Έχουν κρυφτεί σε μια λακκούβα, πάνω σε ένα ύψωμα. Οι διώκτες τους πυροβολούν. Σκοτώνεται ο Ρούντολφ. Όμως διστάζουν να προχωρήσουν καθώς έχει νυχτώσει.

  Την επομένη το πρωί, βλέποντάς τους να προχωρούν προς το μέρος τους, ο Βάτσλαβ αυτοκτονεί, σε μια πράξη αμφιλεγόμενης κάθαρσης.

Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία «Άλμπερτ»

 

František Vláčil, Albert (1985)

František Vláčil, Albert (1985)

 


    Με αφορμή το «Άσπρο περιστέρι» που παίζεται από την Πέμπτη που μας πέρασε, και την «Παγίδα του διαβόλου», που θα παίζεται από αύριο στο Στούντιο.

  Αρχικά είχα αποφασίσει να δω τρεις μόνο ταινίες του Βλάτσιλ και όχι να τον δω πακέτο. Αυτές είναι οι «Κονσέρτο στο τέλος του καλοκαιριού», μια βιογραφία ενός αγαπημένου μου συνθέτη, του Αντονίν Ντβόρζακ, το «Δηλητήριο του φιδιού», γιατί σ’ αυτό ο Βλάτσιλ εκδραματίζει το πρόβλημα του αλκοολισμού του (μου άρεσε τόσο πολύ ώστε αποφάσισα να τον δω πακέτο), και τον «Άλμπερτ», γιατί είναι διήγημα του Τολστόι.

  Δεν το θυμόμουνα, τελικά το είχα διαβάσει.

  Διαβάζοντας την ανάρτησή μου γι’ αυτό, βλέπω ότι και εδώ εκδραματίζει ο Βλάτσιλ το πρόβλημα του αλκοολισμού του·  και μάλιστα η περσόνα του Άλμπερτ είναι πιο πιστή στο πρόσωπό του από ότι του μηχανικού στο «Δηλητήριο του φιδιού». Ο Άλμπερτ είναι ένας ταλαντούχος μουσικός όπως και αυτός είναι ένας ταλαντούχος σκηνοθέτης.

  Ο Ντελέσωφ, εντυπωσιασμένος από το ταλέντο του (τον άκουσε να παίζει σε ένα αρχοντόσπιτο) τον περιμάζεψε, έχοντας πληροφορηθεί για τον άτυχο έρωτά του που τον οδήγησε στον αλκοολισμό.

  Θα παραθέσουμε μια ατάκα που λέει στον υπηρέτη του:

  «Είναι τόσο λίγες οι φορές που σου δίνεται η ευκαιρία να βοηθήσεις κάποιον που πρέπει να είσαι ευγνώμων όταν σου δίνεται».

  Ναι, είμαι ευγνώμων που πρόσφατα μου δόθηκε μια  τέτοια ευκαιρία.

  Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία «Ο μικρός τσομπάνος από την κοιλάδα».