Μπάμπης Δερμιτζάκης

Book review, movie criticism

Monday, July 24, 2017

Michael Winterbottom, 9 songs (2004)

Michael Winterbottom, 9 songs (2004)


  Είναι η τέταρτη ταινία που βλέπω του Michael Winterbottom, μετά το «In this world», το «Trishna» και το «Welcome to Sarajevo».
  Η ταινία αυτή δεν έχει καμιά σχέση με τις προηγούμενες. Ή μάλλον έχει μια σχέση, ότι και αυτή τοποθετείται σε ένα διαφορετικό χώρο από τις προηγούμενες, το Λονδίνο.
  Η ταινία, με τις τολμηρές σκηνές της, θα εικονογραφούσε καλύτερα το «50 αποχρώσεις του γκρι», που η κινηματογραφική μεταφορά του ήταν ένα ρομάντζο χωρίς τολμηρές ερωτικές σκηνές.
  Πάρα πολλές ταινίες έχουν μια δυο τολμηρές ερωτικές σκηνές, είναι ένα από τα υλικά που προβλέπει η συνταγή για την επιτυχία της ταινίας, αυτή όμως ήταν στο μεγαλύτερο μέρος της ερωτικές σκηνές διαφόρων τύπων, με 9 τραγούδια σε ιντερμέτζο που εικονογραφούσαν τη φάση της σχέσης.
  Μου το είπε ο Γιάννης και δεν το πίστευα: πολλοί σκηνοθέτες απαιτούν από τους ηθοποιούς πραγματικό σεξ. Σίγουρα δίνει μεγαλύτερη αυθεντικότητα, αλλά τα ταίρια των ηθοποιών, εκτός και αν είναι ταίρι και εκτός πλατώ, πώς να το εισπράττουν άραγε; Είχα την υποψία, αλλά στην τελευταία σκηνή πείσθηκα. Εξάλλου το γράφει και η βικιπαίδεια. Θα παραθέσω την πιο ευνοϊκή κριτική του Guardian:  "Nine Songs looks like a porn movie, but it feels like a love story. The sex is used as a metaphor for the rest of the couple's relationship. And it is shot with Winterbottom's customary sensitivity.

   

Sunday, July 23, 2017

Patrice Chéreau, Intimacy (2001)



  Ο Jay έχει μια σεξουαλική σχέση με την Κλαιρ κάθε Τετάρτη ένα δίωρο. Δεν μιλάνε, κάνουν μόνο σεξ. Όμως αυτό τους καλύπτει; Στην πορεία της ταινίας αποδεικνύεται πώς όχι. Τρέφουν αισθήματα ο ένας για τον άλλον, που θα αποκαλυφθούν σιγά σιγά. Όμως αυτή είναι παντρεμένη με παιδί. Όταν θα τα ομολογήσουν, θα κάνουν παθιασμένα έρωτα. Η βικιπαίδεια λέει για τελευταία φορά. Για μένα δεν μου ήταν σαφές. Ο σύζυγος πιο πριν είχε πει να τη μοιραστούν, αλλά μετά πρόσθεσε ότι αστειευόταν. Αυτός θα της ζητήσει να μείνει, αυτή θα αρνηθεί. Την ρωτάει αν παράτησε τον άντρα της, η απάντησή της ήταν όχι.
  Λογικά όμως θα πρέπει να ήταν η τελευταία φορά. Ένας έρωτας δεν μπορεί να είναι παράνομος για πολύ καιρό. Η μεγάλη απόφαση αργά ή γρήγορα παίρνεται. Αν δεν παρθεί, τότε η σχέση είναι απλά σεξουαλική.
  Μπορεί όμως και όχι. Υπάρχουν αντιτιθέμενες πιέσεις επιλογής που λένε οι βιολόγοι. Από τη μια ο παράνομος έρωτας, από την άλλη το παιδί ή τα παιδιά. Κάποτε η ζυγαριά γέρνει προς τη μια μεριά, κάποτε προς την άλλη. Και δεν γίνεται να έχεις και την πίτα σωστή και το σκύλο χορτάτο, παρά μόνο όταν η εξωσυζυγική σχέση είναι απλά σεξουαλική. Ξέρω την περίπτωση μιας που άφησε τον άντρα της για το φίλο της. Του παράτησε και τα παιδιά. Ο γιος της, όταν έγινε 18 χρονών αυτοκτόνησε. Από τότε δεν έβγαλε τα μαύρα.
  Την ιστορία μου τη διηγήθηκε μια φίλη μου. Τον φίλο της τον ξέρω. Συχνά συναντιόμασταν στον παιδικό σταθμό όπου αφήναμε ή παίρναμε τα παιδιά μας.
  Η ταινία, παρόλο που κέρδισε κάποια βραβεία, δεν φαίνεται να άρεσε στο κοινό. Είδα χαμηλή βαθμολογία στο IMDb, και επειδή εμένα μου άρεσε πολύ έβαλα 8. Συνήθως δεν βάζω βαθμολογία παρά όταν διαφωνώ ριζικά με τη βαθμολογία που βλέπω.

Saturday, July 22, 2017

James Ponsoldt, The cicle (Ο κύκλος, 2017)

James Ponsoldt, The cicle (Ο κύκλος, 2017)


  Παίζεται ακόμη στους κινηματογράφους.
  Η Emma Watson (Χάρι Πότερ) έχει προσληφθεί από μια παντοδύναμη εταιρεία, τον «Κύκλο». Στόχος του κύκλου είναι η πλήρη διαφάνεια στις ζωές των πολιτών. Η εισβολή στην ιδιωτικότητα γίνεται με μια κάμερα που καταγράφει όλες τις κινήσεις αυτού που τη φοράει. Εξαιρούνται τρία λεπτά όταν βρίσκεται στην τουαλέτα (ξέχασαν να προσθέσουν και μια άλλη εξαίρεση). Αυτό έχει πλεονεκτήματα (εντοπίζονται χαμένα άτομα) αλλά και μειονεκτήματα, όταν κάποιος θέλει να διατηρήσει την ιδιωτικότητά του. Ο εντοπισμός του φίλου της, με τον οποίο έχουν καιρό να ιδωθούν, θα έχει μοιραίες συνέπειες.
  Μόνο οι «από κάτω», είναι διαφανείς. Όταν η Emma κάνει διαφανείς και τους δυο επικεφαλής της εταιρείας, ένας από αυτούς λέει «την πατήσαμε».
  Περιμέναμε μια ανατροπή μετά από αυτό, όμως όχι. Τα πράγματα φάνηκαν να κυλούν όπως και πριν. Εντελώς κουφό το τέλος. Ίσως όμως να πρόκειται για σκηνοθετική αδεξιότητα, στο μυθιστόρημα πιθανόν το τέλος να μην είναι τόσο περίεργο.
  Η κατάργηση της ιδιωτικότητας είναι μεγάλο θέμα. Γινόμαστε όλο και πιο διαφανείς, εκτιθέμεθα, με τις αναρτήσεις μας στα blog, στο facebook, το Instagram, και δεν ξέρω πού αλλού. Εγώ την πάτησα, όπως και η κόρη μιας φίλης μου, αλλά και αρκετοί άλλοι. Βέβαια, να πούμε, ουδέν καλόν αμιγές κακού, όμως πρέπει να έχουμε το νου μας.
  Ποια προσοχή, στις συνομιλίες μας στο τηλέφωνο; Ο Snowden μας αποκάλυψε αρκετά. Στην ιδιωτικότητα του σπιτιού σας; Και με κλειστό τον υπολογιστή μπορούν να σας παρακολουθούν από την web-camera, αν δεν το ξέρετε.  

  Προσοχή λοιπόν. Η Η

Μαρσέλ Μαρτέν, Η γλώσσα του κινηματογράφου

Μαρσέλ Μαρτέν, Η γλώσσα του κινηματογράφου (μετ. Ε. Χατζίκου), Κάλβος 1978, σελ. 354


  Το διάβασα τότε που εκδόθηκε, και αποφάσισα να το ξαναδιαβάσω μια και ασχολούμαι τώρα πιο συστηματικά με το σινεμά.
  Από τότε που γράφηκε το βιβλίο βέβαια έχουν συντελεσθεί αρκετές αλλαγές στην έβδομη τέχνη (ψηφιοποίηση, 3D κ.α.) όμως η γλώσσα έμεινε βασικά η ίδια. Να παραθέσω τα περιεχόμενα. I. Οι βασικοί χαρακτήρες της κινηματογραφικής εικόνας. ΙΙ. Ο δημιουργικός ρόλος της μηχανής λήψης. ΙΙΙ. Τα μη ιδιαίτερα κινηματογραφικά στοιχεία. IV. Οι ελλείψεις. V. Οι συνδέσεις. VI. Μεταφορές και σύμβολα
VII. Τα ηχητικά φαινόμενα. VIII. Το μοντάζ. IX. Το βάθος πεδίου. Χ. Οι διάλογοι. ΧΙΙ. Οι δευτερεύουσες αφηγηματικές μέθοδοι. ΧΙΙ. Ο χώρος. ΧΙΙΙ. Ο χρόνος.
  Το βιβλίο αυτό είναι βέβαια ιδιαίτερα χρήσιμο για εκείνους που ασχολούνται με τον κινηματογράφο δημιουργικά, σαν σκηνοθέτες, camera-men, κ.λπ. αλλά έχει επίσης μεγάλο ενδιαφέρον για τον απλό θεατή.
  Είναι όπως στη μουσική: δεν χρειάζεται να ξέρεις μουσική για να απολαύσεις ένα μουσικό κομμάτι, όμως αν ξέρεις μπορείς να εμβαθύνεις περισσότερο.
  Μεγάλο μέρος είναι αφιερωμένο στον βουβό κινηματογράφο ο οποίος μας έχει δώσει κορυφαίες ταινίες. Ας σκεφτούμε μόνο τον Αϊζενστάιν, τον Σαρλώ, αλλά και τους Χοντρό-Λιγνό. Επίσης δίνει άφθονα, υπερβολικά άφθονα παραδείγματα από ταινίες, ώστε να μην υπάρχει περίπτωση να μην κατανοήσει και ο τελευταίος αναγνώστης.
  Θα παραθέσω δυο αποσπάσματα.
  «Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι μια απότομη αλλαγή ρυθμού μπορεί να δημιουργήσει έντονα εφέ έκπληξης» (σελ. 192). Στην επόμενη σελίδα μιλάει για το «εφέ διάρκειας και στατικότητας».
  Σχεδόν το ένα τρίτο του διδακτορικού μου («Αφηγηματικές τεχνικές») αναφέρεται στα εφέ. Φυσικά έχω παραδείγματα και από τον κινηματογράφο.
  Διαβάζουμε:
  «Πολλοί απ’ τους καλούς κινηματογραφιστές ενοχλήθηκαν απ’ αυτή την αναγκαιότητα [των μεσότιτλων στον βουβό κινηματογράφο] και προσπάθησαν να ξεφύγουν. Έτσι οι «Ράγες» του Λούλου Πικ έχουν ένα μόνο ενδιάμεσο τίτλο…» (σελ. 238).
  Δεν δίνει άλλο παράδειγμα. Αν είχε δει, ή αν είχε συγκρατήσει στη μνήμη του, την ταινία «Η δεσποινίδα και ο αλήτης» του Μαγιακόφσκι που είδαμε πρόσφατα θα είχε δώσει ένα ακόμη παράδειγμα με δυο μόνο μεσότιτλους.  
  Κρίμα που αυτό το βιβλίο δεν κυκλοφορεί πια. Θα έπρεπε να ψηφιοποιηθεί και να κατατεθεί στην εθνική βιβλιοθήκη, ώστε να είναι προσβάσιμο από τον καθένα. Η εθνική βιβλιοθήκη της Νορβηγίας έχει ψηφιοποιήσει όλα της τα βιβλία, και έτσι μπορεί να έχει πρόσβαση ο κάθε αναγνώστης σε βιβλία εξαντλημένα, που δεν κυκλοφορούν πια στο εμπόριο.

  Τελικά, ψάχνοντας στο διαδίκτυο για να βρω σύνδεσμο με το βιογραφικό του, είδα ότι υπάρχει ελεύθερο το pdf του βιβλίου, για τους ισπανομαθείς και τους πορτογαλομαθείς

Thursday, July 20, 2017

Pier Paolo Pasolini, Accattone (1961)

Pier Paolo Pasolini, Accattone (1961)


  Από σήμερα στο «Ζέφυρο».
  Ο «Ακατόνε», η πρώτη ταινία του Παζολίνι, βασίζεται στο μυθιστόρημά του «Μια βίαιη ζωή».
  Ο Ακατόνε είναι νταβατζής. Ο Παζολίνι μας τον παρουσιάζει στην αρχή της ταινίας σαν ένα τολμηρό και ριψοκίνδυνο νεαρό. Επίσης μεγαλόψυχο, αφού φιλοξενεί τη γυναίκα ενός άλλου νταβατζή που βρίσκεται στη φυλακή. Τον κάρφωσε η ίδια η γυναίκα του για την άσχημη συμπεριφορά απέναντί της. Αναλαμβάνει και την πόρνη του, που τώρα δουλεύει για λογαριασμό του.
  Στη συνέχεια όμως μας παρουσιάζεται ένας άλλος Ακατόνε. Ακαμάτης, μαθαίνουμε ότι τον έχει διώξει η γυναίκα του από το σπίτι. Οι δικοί της δεν θέλουν να τον δουν στα μάτια τους. Έφτασε στο σημείο να κλέψει ένα σταυρό από το λαιμό του παιδιού του.  
  Οι φίλοι του είναι ίδια κουμάσια. Οι δουλειές δεν πάνε καλά, είναι συνεχώς πεινασμένοι. Αλλά το θεωρούν υποτιμητικό να πάνε να δουλέψουν.
  Κάποιοι φίλοι του κλέφτες του προτείνουν να δουλέψει μαζί τους. Αρνείται. Το θεωρεί επικίνδυνο, μετά τον πόλεμο, λέει, τους πιάνουν εύκολα.
  Η μεταστροφή του Ακατόνε θα αρχίσει όταν ερωτευθεί. Ο αρχικός του στόχος είναι να βγάλει την κοπέλα στο κλαρί, αλλά μετανιώνει. Πηγαίνει να δουλέψει, αλλά η δουλειά είναι σκληρή. Σκέφτεται την πρόταση που του έκαναν οι κλέφτες. Θα πάει να τους βρει, πράγμα που θα αποβεί μοιραίο γι’ αυτόν.
  Πρέπει να πω ότι στην αρχή δεν μου άρεσε η ταινία. Το έχω ξαναγράψει, όταν δεν μπορώ να ταυτιστώ ή να συμπαθήσω τον κύριο ήρωα η ταινία δεν μου αρέσει. Διαβάζω ότι δίχασε τους κριτικούς. Εμένα με δίχασε η ταινία. Άρχισε να μου αρέσει όταν είδα τη συνειδησιακή μεταστροφή του.

     

Dominique Farrugia, Sous le même toit (room(h)ates, Μαζί και χώρια, 2016)

Dominique Farrugia, Sous le même toit (room(h)ates, Μαζί και χώρια, 2016)


Από σήμερα στους κινηματογράφους.
  Ο Ιβάν και η Ντελφίν είναι δεκαπέντε χρόνια παντρεμένοι, με δυο παιδιά (σωστά μαντέψατε, αγόρι και κορίτσι, όπως σε όλες-ή σχεδόν όλες-τις ταινίες που έχουμε δυο παιδιά). Η Ντελφίν νοιώθει πλήξη, και προτείνει-τι προτείνει, αποφασίζει-να ζήσουν στο εξής σαν ανοιχτό ζευγάρι. Ο Ιβάν δεν μπορεί να κάνει τίποτα άλλο από το να συμμορφωθεί. Έλα όμως που το ίδιο βράδυ του τυχαίνει μια περίπτωση; Σαν ανοιχτό ζευγάρι που είναι πια το λέει στην Ντελφίν. Αυτή γίνεται έξω φρενών, δεν το περίμενε, και τον διώχνει από το σπίτι. Μπορεί να είναι κωμωδία, αλλά δεν είναι καθόλου κωμικό το να σε διώχνει η γυναίκα σου από το σπίτι και να αναγκάζεσαι να μένεις σε φίλους, μέχρι που θα σε βαρεθούν κι αυτοί και θα μείνεις στο δρόμο. Βέβαια κάποια επεισόδια είναι παρατραβηγμένα, αλλά είπαμε, έχουμε κωμωδία.
  Θέλει να γυρίσει σπίτι. Αυτή αρνείται να τον δεχτεί. Της δείχνει τότε το συμβόλαιο του σπιτιού, το 20% του ανήκει, άρα θα μείνει στο 20% του σπιτιού. Αναγκάζεται να υποχωρήσει, δεν μπορεί να κάνει διαφορετικά. Και ακολουθούν πιο απίθανα, και γι’ αυτό πιο σπαρταριστά, επεισόδια, σε μια από τις καλύτερες κωμωδίες της χρονιάς. Δεν πρέπει να τη χάσετε. 

Dany Boon, R.A.I.D dinge (M.A.T. Μονάδα Αποδόμησης Τάξης, 2016)

Dany Boon, R.A.I.D dinge (M.A.T. Μονάδα Αποδόμησης Τάξης, 2016)


  Από σήμερα στους κινηματογράφους.
  Πολύ σύντομα ξαναείδαμε τον Dany Boon, που πρόσφατα απολαύσαμε σαν «Αρχιτσιγκούνη», σε τριπλό ρόλο: σκηνοθέτη, σεναριογράφου και ηθοποιού. Εδώ είναι εκπαιδευτής στα ΜΑΤ, και εκπαιδεύει την Alice Pol. Ο μπαμπάς της υπουργός, ο αρραβωνιαστικός της γιος του βασιλιά των ελαστικών της Ευρώπης, και βέβαια δεν βλέπουν με καθόλου καλό μάτι τη λαχτάρα της να πάει στα ΜΑΤ, που παρά τις αποτυχημένες προσπάθειές της εξακολουθεί να επιμένει. Ανησυχούν μήπως στο τέλος πάει και καταταγεί στη λεγεώνα των ξένων. Συνωμοτούν ο μπαμπάς ο υπουργός να εκβιάσει τον διοικητή των ΜΑΤ να την δεχτούν, με στόχο να αποθαρρυνθεί και να παραιτηθεί. Εκπαιδευτής θα είναι ο Dany Boon, που δεν την βλέπει καθόλου με καλό μάτι. Τον ίδιο τον έχει παρατήσει η γυναίκα του.
  Και ακολουθούν πολλά σπαρταριστά επεισόδια, κάποια σατιρικά, με την Alice Pol να τα κάνει κυριολεκτικά θάλασσα, όμως στο τέλος να σώζει την ζωή του πρωθυπουργού και να παρασημοφορείται.
  Είδαμε ξανά το μοτίβο «η αρχική αντιπάθεια γίνεται έρωτας», που το ξαναείδαμε επίσης πρόσφατα και στην ταινία του Woody Allen «Η Χάννα και οι αδελφές της» που προβλήθηκε σε επανέκδοση.   

  Ψάχνω την ταινία στο IMDb για να της βάλω ένα οχτάρι και δεν τη βρίσκω. Φαντάζομαι αργότερα να τη βάλουν.