Μπάμπης Δερμιτζάκης

Book review, movie criticism

Thursday, September 23, 2021

Vahid Jalilvand, Μια Τετάρτη του Μαΐου (Wednesday, May 9, 2015)

Vahid Jalilvand, Μια Τετάρτη του Μαΐου (Wednesday, May 9, 2015)

 


  Από σήμερα στους κινηματογράφους

 

  Χαίρομαι που αρκετά συχνά ιρανικές ταινίες προβάλλονται στις ελληνικές αίθουσες. Εδώ βέβαια συνέβη το ασυνήθιστο, να προβληθεί πρώτα η «Περίπτωση συνείδησης» (2017) και μετά η «Μια Τετάρτη του Μαΐου» (2015). Πάντως η ελληνική μετάφραση του τίτλου «Περίπτωση συνείδησης» («No date, no signature» είναι ο αγγλικός, υποθέτω μετάφραση του ιρανικού, δεν τον βρήκα για να επιβεβαιώσω) είναι περισσότερο από καίρια, γιατί δίνει το θεματικό στίγμα και της πρώτης ταινίας μυθοπλασίας του Jalilvand (έχει γυρίσει όμως αρκετά ντοκιμαντέρ και σήριαλ), «Μια Τετάρτη του Μαΐου».

  Τρεις ιστορίες συμπλέκονται σε αυτή την ταινία.

  Στην κεντρική που πάνω της κολλάνε οι άλλες δυο, βλέπουμε κάποιον που έχει βάλει αγγελία ότι θα δώσει τριάντα χιλιάδες σε όποιον τις χρειάζεται περισσότερο. Μαζεύεται πλήθος κόσμου με αποτέλεσμα να παρέμβει η αστυνομία. Μου θύμισε μια ταινία του Μπάστερ Κήτον. Αυτός έβαλε αγγελία ζητώντας νύφη, και πλάκωσαν ένα σωρό που άρχισαν να τον καταδιώκουν.

  Γιατί αυτή η αγγελία;

  Δεν μπορεί να ξεπεράσει το θάνατο του πεντάχρονου γιου του, που συνέβη χρόνια πριν. Πέντε χιλιάδες χρειαζόταν για την επέμβαση (είχε τραυματισθεί), δεν τις είχε, και κανείς δεν βρέθηκε να τον βοηθήσει. Τώρα θέλει να βοηθήσει αυτός, παρόλο που δεν είναι πλούσιος (Μου θύμισε τον Ρασκόλνικοφ στο «Έγκλημα και τιμωρία», που δίνει όλα του τα χρήματα στη Σόνια για την κηδεία του πατέρα της).

  Η Νίκη Καρίμι πηγαίνει για την αγγελία. Τα χρειάζεται αυτά τα λεφτά για να εγχειριστεί ο άντρας της, που είναι σχεδόν παράλυτος μετά από ατύχημα. Εκεί διαπιστώνει ότι αυτός που την έβαλε δεν είναι παρά ένας πρώην της, που την εγκατέλειψε.

  Έρχεται και μια άλλη κοπέλα και ζητάει τη βοήθειά του. Ακριβώς τριάντα χιλιάδες χρειάζονται για να αποφυλακισθεί ο άντρας της.

  Αυτή είναι η τρίτη ιστορία, και η μεγαλύτερη.

  Εν τάξει, και σε μας οι γονείς έχουν λόγο για τον ποιο θα παντρευτεί η κόρη τους, αλλά όχι και βέτο. Αν υπάρξει βέτο οι ερωτευμένοι έχουν και άλλη επιλογή: την κλεψά. Κάτι τέτοιο όμως δεν φαίνεται να γίνεται στο Ιράν. Στην περίπτωση της κοπέλας μάλιστα οι γονείς είναι πεθαμένοι, αυτοί που αντιδρούν στο γάμο είναι η θεία της, στο σπίτι της οποίας μένει, και ο γιος της. Ταπεινή η δουλειά του νέου, δεν έχει και γονείς να πάνε να τη ζητήσουν, δεν έχει ελπίδα να τον δεχτούν γαμπρό.

  Εδώ δεν χρειάστηκε να κλεφτούν οι νέοι. Παντρεύτηκαν κρυφά. Πήγε ξανά να τη ζητήσει, του επιτέθηκε ο γιος της θείας, αμυνόμενος τον κτύπησε στη μύτη, αυτός υπέβαλε μήνυση, και ζητάει τριάντα χιλιάδες για να την αποσύρει.

  Πού να βρεθούν τριάντα χιλιάδες;

  Όχι, με δεκαπέντε δεν γίνεται.

  Μα έχει υποσχεθεί τις άλλες δεκαπέντε (στην πρώην του, για να εγχειριστεί ο άντρας της).

  Τελικά τι θα επιλέξει;

  Η ταινία μου θύμισε Μπέργκμαν, με τα κοντινά πλάνα και τα γκρο πλαν. Επίσης οι πολλές σκηνές σύγκρουσης που βλέπουμε στην ταινία έχουν να κάνουν με την παράδοση του ιρανικού κινηματογράφου, τις ταινίες luti, είδος που ήκμασε πριν την επανάσταση, με τον σκληροτράχηλο ήρωα που συγκρούεται συνεχώς με κάποιους.

  Πολύ καλή ταινία, και εξαιρετική η ερμηνεία της κοπέλας που όμως  το IMDb δεν δίνει το όνομά της. Και βέβαια της Νίκι Καρίμι, μιας από τις ιέρειες του ιρανικού κινηματογράφου.

   

 

Παράλληλες ιστορίες

 

Παράλληλες ιστορίες

 

Την ιστορία την ανάρτησα στο blog μου στις 20 Σεπτεμβρίου 2012, εννιά χρόνια πριν. Είναι μια από τις «Ιστορίες του τάφου».

  «Η ιστορία διαδραματίστηκε πριν πολλά χρόνια στο Ηράκλειο. Μάλιστα την έγραψε και μια εφημερίδα.

  Ένας ανθυπολοχαγός πηγαίνει σε ένα χορό. Ξεχωρίζει μια ωραία κοπέλα που φαίνεται ασυνόδευτη. Χορεύει σχεδόν όλο το βράδυ μαζί της. Του αρέσει πολύ, νοιώθει ψιλοερωτευμένος μαζί της.

  Κάποια στιγμή η χοροεσπερίδα τελειώνει. Η κοπέλα πρέπει να πάει σπίτι της.  

  Προθυμοποιείται να τη συνοδεύσει. Και τη συνοδεύει. Κατά τα φαινόμενα, άρεσε και αυτός στην κοπέλα.

  Έξω κάνει κρύο. Η κοπέλα είναι ντυμένη ελαφριά. Ο ανθυπολοχαγός, σαν γνήσιος ιππότης, βγάζει το σακάκι του και της το ρίχνει στους ώμους. Όχι όμως και χωρίς κάποια υστεροβουλία. Θέλει να την ξαναδεί. Έτσι, όταν φτάνουν σπίτι της, «ξεχνάει» να της το ζητήσει. Πιθανότατα και αυτή «ξεχνάει» να του το επιστρέψει. 

  Την επομένη πηγαίνει στο σπίτι της. Κτυπάει την πόρτα. Του ανοίγει μια ηλικιωμένη γυναίκα. Ζητάει την… Αυτή τον κοιτάζει περίεργα. –Καλά, πού την ξέρεις; τον ρωτάει. -Ήμασταν μαζί χθες βράδυ στη χοροεσπερίδα, απαντάει αυτός. Όταν τέλειωσε ο χορός τη συνόδευσα μέχρι εδώ. Της έριξα μάλιστα το σακάκι μου στους ώμους της για να μην κρυώνει, και ήλθα τώρα να το πάρω.

  Η γυναίκα αυτή, με την έκπληξη ζωγραφισμένη στο πρόσωπό της, του λέει να περάσει μέσα. Την ακολουθεί στο σαλόνι, όπου βλέπει μια μεγάλη φωτογραφία της κοπέλας κρεμασμένη στον τοίχο. –Είναι κόρη σας; τη ρωτάει. –Ναι, του απαντάει αυτή, και είναι τρία χρόνια πεθαμένη.

  Η έκπληξή του ήταν μεγαλύτερη από την έκπληξη τη δική της, όταν της είπε ότι ήσαν μαζί χθες βράδυ στο χορό. –Δεν με πιστεύεις; συνεχίζει αυτή. Πάμε στο νεκροταφείο και θα δεις.

  Πηγαίνουν στο νεκροταφείο. Από μακριά, πάνω σε ένα τάφο, διακρίνει το σακάκι του. Και όταν έφτασαν κοντά είδε και τη φωτογραφία της, δίπλα στο καντήλι και το θυμιατό».

  Την παρακάτω ιστορία τη διάβασα απόψε στα «Ημερολόγια της τριλογίας Ακυβέρνητες Πολιτείες» του Στρατή Τσίρκα.

  «Ο Λεφάκης. Γίγαντας. Παλαιστής. Πρωταθλητής. Ήρεμος. Δεν έπαιρνε ποτέ μέρος στους καυγάδες…

  Η περίεργη ιστορία του.

  Σ’ ένα πάρτυ, ένα κορίτσι· πιάνει κουβέντα μαζί της, τη συνοδεύει το βράδι. Άσπρο τούλινο φουστάνι. Μια ρομαντική οπτασία. Κρύωνε. Έβγαλε το σακάκι του και το έριξε στους ώμους της.

  -Πού μένεις;

  -Από δω…

  Περίεργο, εκεί δεν είχε σπίτια, ήταν νεκροταφεία. Όταν φτάσανε στο Ελληνικό κοιμητήριο την έχασε! Το πρωί βρήκε το σακάκι του πάνω στον τάφο ενός κοριτσιού. Το ίδιο όνομα που του είχε πει.

  Το γράψαν οι εφημερίδες. Ο Λεφάκης, όταν τον ρωτούσαν, απόφευγε: Αυτή είναι μια παλιά ιστορία…».

23-9-2021

Friday, September 17, 2021

Naser Taghvai, Dress rehearsal (2005)

Naser Taghvai, Dress rehearsal (2005)

 


  Έχω δει άλλα τρία ντοκιμαντέρ για τη δραματική τέχνη Taziyeh του σιιτικού ισλάμ. Στην ενιαία ανάρτηση που έκανα γράφω αρκετά γι’ αυτήν.

  Έχω γράψει για άλλες τέσσερις ταινίες του Naser Taghvai, ενός κορυφαίου σκηνοθέτη του ιρανικού Νέου Κύματος, με τελευταία την «Απελευθέρωση». Σειρά έχει σήμερα το ντοκιμαντέρ «Dress rehearsal», μια κινηματογραφημένη παράσταση Tazieh.

  Όπως η τραγωδία αρχικά αναπαριστούσε τα πάθη του θεού Διόνυσου, έτσι και το Tazieh αναπαριστά το δραματικό τέλος του Χουσεΐν, του εγγονού του Μωάμεθ, το 680, σε μια διαπάλη για την εξουσία. Οι οπαδοί του δημιούργησαν τη σιιτική αίρεση του ισλάμ. Το Ιράν είναι σιιτικό, ενώ η πλειοψηφία του πληθυσμού του Ιράκ είναι επίσης σιίτες, οι οποίοι είχαν παραμεριστεί από τον σουνίτη Σαντάμ Χουσεΐν.

  Τρεις στρατηγοί στέλνονται να αντιμετωπίσουν τον Χουσεΐν. Όλοι τους είναι απρόθυμοι. Μα να σκοτώσουν τον εγγονό του Μωάμεθ; Τελικά θα υποχρεωθούν. Ο Χουρ θα μετανιώσει, θα θρηνήσει πάνω στο πτώμα του νεκρού Χουσεΐν, με αποτέλεσμα να τον σκοτώσουν.

  Να σημειώσουμε την εναλλαγή ανάμεσα στην τραγουδιστή εκφορά του λόγου, όπως διαβάζεται το κοράνι, και στην απλή εκφορά του, όπως είναι δηλαδή η καθημερινή ομιλία.

  Ένα απόσπασμα υπάρχει στο youtube, όπου μπορείτε να το δείτε.