Lu Chuan, Kekexili, mountain patrol (可可西里, 2004)

 Lu Chuan, Kekexili, mountain patrol (可可西里, 2004)

 

  Πριν χρόνια είχα διαβάσει για τους vigilantes, που προστάτευαν επιβάτες σε μετρό από επιθέσεις ληστών και χούλιγκαν στις ΗΠΑ. Τώρα βλέπω ότι υπήρξαν τέτοιοι και στο Kekexili, μια μακρινή περιοχή στο Θιβέτ, για να προστατέψουν τη θιβετιανή αντιλόπη από τους λαθροθήρες, που μοσχοπουλούσαν τα δέρματά της στις αγορές του εξωτερικού.

  Αρχηγός τους ο Ritai, που βασίζεται στο αληθινό πρόσωπο του Sonam Dargye. H ταινία ξεκινάει με την εκτέλεσή του από τους λαθροθήρες.

  Δεν κάνω spoiler, δεν υπάρχει στην ταινία. Τους δολοφόνους του τους κυνήγησαν. Αυτόν που τον πυροβόλησε τον σκότωσαν επί τόπου, ένας άλλος καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε ενώ κάποιοι άλλοι σε μακροχρόνιες φυλακίσεις. Αν παρακολουθήσετε τους συνδέσμους στη βικιπαίδεια θα μάθετε λεπτομέρειες.

  Στη συνέχεια βλέπουμε έναν δημοσιογράφο να επισκέπτεται τους vigilantes. Τους ακολουθεί στην καταδίωξη των λαθροκυνηγών.

  Η ταινία έχει τη σκληρότητα του western, με τη διαφορά ότι η πλοκή διαδραματίζεται σε ένα ορεινό τοπίο που κάποια στιγμή θα σκεπαστεί από χιόνι. Οι κίνδυνοι παραμονεύουν. Ένας εκπρόσωπος κάποιου από τους χρηματοδότες που ήλθε να παρακολουθήσει τα γυρίσματα σκοτώθηκε σε τροχαίο. Όλοι οι συντελεστές στην ταινία υπέφεραν. Δεν ξέρω αν συνέβη πραγματικά το επεισόδιο, κάποιον τον κατάπιε η άμμος.

  Το ρεπορτάζ του δημοσιογράφου συγκίνησε το κοινό και ταρακούνησε τις αρχές. Κρατικές μονάδες φύλαξης του Kekexili αντικατέστησαν τους vigilantes, που αντιμετώπιζαν συχνά οικονομικά προβλήματα. Όσο για τον Dargye, του έστησαν άγαλμα.

  Εξαιρετική ταινία. Θα προβληθεί με άλλες τρεις (εμείς είδαμε τις δυο, το «Nanjing, Nanjing» και «Γεννημένη στην Κίνα». Η τρίτη είναι για τους ολυμπιακούς του Πεκίνου) μεταξύ 12 και 19 Μάη στο το Στούντιο, παρουσία του σκηνοθέτη. Μην τις χάσετε.

  Παρεμπιπτόντως, τον Lu Chuan τον βλέπουμε πακέτο. Είδαμε την πρώτη του ταινία, «The missing gun», και θα δούμε άλλες τρεις.   

Lee Sang-il, Εθνικός θησαυρός (Kokuho, 2025)

 Lee Sang-il, Εθνικός θησαυρός (Kokuho, 2025)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  Οι αναμνήσεις με συγκινούν όλο και περισσότερο. Το «Πώς δενότανε το ατσάλι» με γύρισε 60 χρόνια πίσω, όταν διάβασα το μυθιστόρημα μαθητής. Ο «Εθνικός θησαυρός» με γύρισε πίσω 25 χρόνια, τότε που έγραφα το βιβλίο μου «Εισαγωγή στο θέατρο της Ιαπωνίας και της Κίνας» (εκδόθηκε το 2010 από τις εκδόσεις ΑΛΔΕ).

  Ο «Εθνικός θησαυρός» (κάτι αντίστοιχο του народный артист, λαϊκού καλλιτέχνη, τίτλος που δινόταν σε διακεκριμένους καλλιτέχνες στην πρώην ΕΣΣΔ), είναι ο τίτλος που απονεμήθηκε στον Kikuo, onnagata του θεάτρου Καμπούκι.

  Τι είναι onnagata;

  Αντιγράφω από το βιβλίο μου.

  «  Η απαγόρευση των γυναικών στη σκηνή οδήγησε στο φαινόμενο του onnagata, του ηθοποιού που παίζει γυναικείους ρόλους…».

  Γράφω πάρα πολλά, ας περιοριστώ σ’ αυτό.

  Τον Kikuo, γιο ενός yakuza που τον σκοτώνει μια αντίπαλη συμμορία, τον αναλαμβάνει υπό την προστασία του ο Hanjiro, διάσημος onnagata. Είχε εντυπωσιαστεί από το ερασιτεχνικό παίξιμό του ως onnagata.

  Τον εκπαιδεύει παράλληλα με το γιο του, σαν onnagata. Σκληρός, απαιτητικός δάσκαλος. Όμως καλός δάσκαλος. Και ενώ η παράδοση λέει ότι τη διεύθυνση του θιάσου την παραδίδει ο πατέρας στο γιο, ο Hanjiro αποφασίσει να τη δώσει στον Kikuo και όχι στον γιο του τον Shunsuke. Και ενώ οι δυο έφηβοι ήταν αγαπημένοι φίλοι, οι σχέσεις τους περνάνε μια κρίση. Ο Shunsuke σηκώνεται και φεύγει μαζί με τη γυναίκα του και την κόρη του. Αυτή ξενοδουλεύει, αυτός παίζει σε καφέ και μπαρ.

  Να μην κάνω σπόιλερ και πω όλη την πλοκή, θα πω μόνο ότι οι δυο αγαπημένοι φίλοι ξανασμίγουν. Γίνονται ένα duo onnagata, και παίζουν ανάλογα έργα.

  Ένα πολύ μεγάλο μέρος της πλοκής είναι αποσπάσματα από έργα Καμπούκι.

  Θα ήθελα να ευχαριστήσω από αυτές τις γραμμές τον pen friend μου Otani Toshinori, που μου έστειλε βιντεοκασέτες με έργα Καμπούκι (το λαϊκό θέατρο), Νο (το αριστοκρατικό θέατρο) και Bunraku (κουκλοθέατρο), μια εποχή που δεν μπορούσα να βρω τίποτα στο διαδίκτυο, τότε που έγραφα το βιβλίο.

  Μια ανάλογη ταινία είναι η «Αντίο Παλλακίδα μου» του Chen Kaige, όπου εκεί βλέπουμε εκτενή αποσπάσματα από την ομώνυμη όπερα του Πεκίνου.

  Το τέλος της ταινίας, με δυο κορυφαία επεισόδια, είναι συγκλονιστικό.

  Η παράσταση του «Η κοπέλα ερωδιός» αποτελεί κατά κάποιο τρόπο και μια αντικατοπτρική ιστορία (mise en abyme), ή καλύτερα μια προσήμανση.

  Η ερωδιός μεταμορφώνεται σε γυναίκα, και ερωτεύεται έναν νέο. Ο έρωτάς της όμως δεν βρίσκει ανταπόδοση, οδηγώντας τη σιγά σιγά στο θάνατο·  σε αντίθεση με το «Άσπρο φίδι» στην ομώνυμη όπερα του Πεκίνου, που μεταμορφώθηκε σε γυναίκα, ερωτεύθηκε έναν νεαρό και ο έρωτάς της βρήκε ανταπόκριση.

  Ο χορός της γυναίκας ερωδιού είναι από τους κορυφαίους χορούς στο Καμπούκι, όπως και ο «Χορός του λιονταριού». Έψαξα να τον βρω στο youtube. Κάποιος έκανε ακριβώς αυτό που έκανα κι εγώ, αφήνοντας σχόλιο: «Τον είδα αφού είδα το Kokuho».

  Υφολογικά βρήκα κάτι πρωτότυπο, αν και δεν νομίζω δεν είναι το μοναδικό. Οι σκηνές σε κάποια «επεισόδια» βρίσκονται όχι στον συνταγματικό, αλλά στον παραδειγματικό άξονα.

  Παραθέτω δυο συνδέσμους με τον χορό του ερωδιού (Sagi musume).  

  7,6 η βαθμολογία της, εγώ, και για συναισθηματικούς λόγους, δεν μπορούσα να βάλω κάτω από 9.

https://www.youtube.com/watch?v=1KxDVAUghWY https://www.youtube.com/watch?v=3wXgh0uUv3k

Jeanette Nordahl, Ξεκινήματα (Beginnings, 2025)

 Jeanette Nordahl, Ξεκινήματα (Beginnings, 2025)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  Μια υψηλή βαθμολογία μπορεί να την παίρνει μια ταινία για το θέμα, ενώ μια άλλη για την πραγμάτευσή του (πλοκή) και τη σκηνοθεσία. Ίσως το 6,8 η ταινία της Νορντάλ το πήρε για το θέμα.

  Κλασικό το μοτίβο: Ο άντρας αποφασίζει να εγκαταλείψει την οικογένεια για την γκόμενα.

  Όμως στα παιδιά να μην το πουν ακόμη, παρά μόνο όταν θα είναι οριστικό και τελεσίδικο. Υπάρχει και το πρόβλημα, πρέπει η γκόμενα να εγκατασταθεί στο καινούριο της σπίτι.

  Εδώ όμως παρουσιάζεται ένα άλλο πρόβλημα: η γυναίκα παθαίνει εγκεφαλικό, και η αποκατάσταση είναι πολύ αργή. Ο άντρας της δεν τολμάει να την εγκαταλείψει, χρειάζεται τη βοήθειά του.

  Τα μεγάλα θύματα σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι τα παιδιά. Η αντίδραση της μεγάλης κόρης, που χωρίς να της το πουν έχει μάθει, θα είναι εντελώς απροσδόκητη (σασπένς: τι είδους αντίδραση θα είναι αυτή; ).

  Τελικά τι θα γίνει στο τέλος;

  Το σπόιλερ που θα κάνω είναι εντελώς ανορθόδοξο: Εσείς τι φαντάζεστε ότι θα γίνει στο τέλος; Στύψετε το μυαλό σας και θα καταλάβετε.

  Όχι, δεν μου άρεσε η ταινία.

  Trivia.

  Να το ξαναπώ άλλη μια φορά, έχω πάθος με τις συμπτώσεις.

  Πριν λίγες μέρες ένας φίλος μου έπαθε εγκεφαλικό, ευτυχώς πολύ μικρό. Χωρίς κινητικά προβλήματα, σε μισή ώρα είχε αποκατασταθεί η ομιλία του.

  Προχθές έκανα μαγνητική τομογραφία, σπονδυλικής στήλης. Και η γυναίκα μπήκε σ’ αυτό το σωλήνα, τον οποίο βλέπουν με φρίκη οι κλειστοφοβικοί.

  Όσο για το νοσοκομείο, το έφαγα στη μάπα πριν ενάμισι χρόνο, για δυόμισι ολόκληρους μήνες. Και θα ξαναπάω σε ένα μήνα περίπου για εγχείρηση προστάτη.

Lu Chuan The missing gun (寻枪, 2002)

 Lu Chuan The missing gun (寻枪, 2002)

 

  Τον Lu Chuan τον βλέπουμε πακέτο, μια και θα δούμε όσο περισσότερους κινέζους σκηνοθέτες μπορούμε πακέτο, και επειδή θα γίνει μια εβδομάδα προβολής ταινιών του στο Στούντιο το Μάιο, με την παρουσία του. Το «Όπλο που λείπει» είναι η πρώτη του ταινία.

  H πλοκή: Ο Ma Shan, αστυνομικός χάνει το όπλο του. Για την ακρίβεια του το κλέβουν στο γάμο της αδελφής του. Και βρισκόμαστε μπροστά στο μοτίβο της αναζήτησης: Ψάχνει απεγνωσμένα να το βρει.

  Η πρώην του δολοφονείται, θα θεωρηθεί ένοχος και θα φυλακισθεί, όμως μετά θα ελευθερωθεί, άλλος είναι ο ένοχος. Πιο πριν είχε να αντιμετωπίσει και τη ζήλια της γυναίκας του.

  To imdb δεν έχει καθόλου την αίσθηση του χιούμορ. Χαρακτηρίζει την ταινία σαν crime, drama, mystery, ενώ η λέξη comedy απουσιάζει. Ίσως δεν την αντιλαμβάνεται στην ερμηνεία του Wen Jiang, που τον είδαμε σαν σκηνοθέτη και πρωταγωνιστή στην ταινία «Devils on the doorstep», με μια underacting ερμηνεία, στον αντίποδα εντελώς της overacting ερμηνείας ενός ας πούμε Mr. Bean.

  Και είδαμε επίσης το σαρδόνιο τέλος, που δεν είναι αναμενόμενο ούτε στα crime ούτε στις comedy: O «κακός» που, και εδώ είναι το περίεργο, δεν είναι ο κλασικός κακός, έχει κάθε λόγο να σκοτώσει, μόνο που έκανε λάθος, τον πέρασε για τον άλλο. Και πώς τελειώνει η ταινία; Με την ψυχή του Ma Shan να βγαίνει από το σώμα του, και να προχωράει προς την κατεύθυνση της κάμερας ξεκαρδιζόμενη στα γέλια.

  Παρόμοιο τέλος είδαμε και στο «Διάβολοι στο κατώφλι».  

Επιφυλάξεις για την ΑΙ

 Επιφυλάξεις για την ΑΙ

 

  Φίλος που είναι ενάντια στην ΑΙ (συνήθως είναι ενάντια στην ΑΙ εκείνοι που δεν την χρησιμοποιούν, κυρίως γιατί δυσκολεύονται, και για τους οποίους ισχύει η παροιμία «όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια»), μου μετέφερε, με κάποια ασάφεια, τις επιφυλάξεις ενός διακεκριμένου γλωσσολόγου (όχι, δεν είναι ο φίλος μου ο Χαραλαμπάκης) για την ΑΙ. Ρώτησα την ΑΙ για να είμαι σίγουρος, και μου είπε πως δήλωσε ότι η ΑΙ «Μπορεί να μειώσει τη σχέση μας με τη γλώσσα και με τη σκέψη μας» (δικά του λόγια).   

  Εγώ θα σχολιάσω λέγοντας ότι οι αριθμομηχανές έχουν κάνει πολλούς να ξεχάσουν τις τέσσερις πράξεις που μαθαίναμε στο δημοτικό, και το πληκτρολόγιο (κτυπάω τυφλό σύστημα) με έχει κάνει να δυσκολεύομαι στο γράψιμο με το στυλό (έτσι κι αλλιώς ήμουν πάντα κακογράφος, 5 καλλιγραφία 10 μαθηματικά), κάποιες λίγες φορές που πρέπει να γράψω με το χέρι.

  Αλλά ο λόγος είναι για την ΑΙ. Τη χρησιμοποιώ κατά κόρον, είμαι ένθερμος θιασώτης της αλλά ξέρω ότι δεν είναι αλάνθαστη, έχω αναφερθεί σ’ αυτό και σε άλλες αναρτήσεις μου. Τα αφεντικά του claude.ai μάλιστα κρατάνε πισινή, γράφοντας στο τέλος της ιστοσελίδας, «Claude is AI and can make mistakes. Please double-check responses».

  Το αποψινό που συνέβη είχε πλάκα.

  Ο Κλωντ (ωραίο όνομα, μου θυμίζει τον Ντεμπισί)  μου μεταφράζει ένα αυτοβιογραφικό μου κείμενο στα αγγλικά, Esperanto και στα κινέζικα, το δεύτερο μετά από κάποιο άλλο. Ο λόγος; Να τα εξασκήσω, διαβάζοντας και κάνοντας επιμέλεια της μετάφρασης που μου κάνει. Τον έπιασα τρεις φορές να κάνεις λάθος. Του το υποδείκνυα βέβαια κομψά: -Μήπως είναι καλύτερα να γράφαμε… Στο τέλος μου γράφει: «καλό μάτι», κλείνοντάς μου το μάτι πονηρά με ένα e-moji.

  Η συνειρμική μου μνήμη λειτουργεί θαυμάσια, και θα κλείσω με μια ανάμνησή μου, που πυροδοτήθηκε από το «μάτι».

  Χειμώνας, λιομάζωμα. Αγροτικό δρομάκι. Ο συμμαθητής και φίλος μου προχωράει πεζός. Απέναντι έρχεται ο καθηγητής μας… (ας μην πω το όνομά του, συγχωρεμένος τώρα) με τη μηχανή του. Πάνω στο ντεπόζιτο έχει τοποθετήσει ένα τσουβάλι ελιές. Λίγα μέτρα πριν τον προσπεράσει, πέφτει με τη μηχανή. Σηκώνεται, ο φίλος μου έχει φτάσει σχεδόν απέναντί του, και του λέει: «Ανάθεμά σε Μαυρόματε, μάτι που το ’χεις».

Lav Diaz, Μαγγελάνος (Magalhães, 2025)

 Lav Diaz, Μαγγελάνος (Magalhães, 2025)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  Δεν πρόκειται για μια κλασική βιογραφική ταινία. Είναι μια ταινία ποιητική, εικαστική, στυλιζαρισμένη, αργόσερτη, με κομβικά επεισόδια της ζωής του Μαγγελάνου, τα περισσότερα δεικτικά και όχι πυρηνικά, που να πυροδοτούν δηλαδή παραπέρα δράση.   

  Είναι χαρακτηριστικό ότι ο φιλιππινέζος Diaz αποφεύγει τις σκηνές μάχης, και όταν τις παρουσιάζει τις παρουσιάζει εκ του μακρόθεν, με την κάμερα κρυμμένη πίσω από δέντρα, αποδίδοντάς τη ηχητικά. Όμως παρουσιάζει το τέλος της μάχης, με το έδαφος να είναι στρωμένο με πτώματα.

  Με τα επεισόδια να διαδραματίζονται στις αρχές του 15^ου αιώνα, είναι φυσικό να υπάρχουν διχογνωμίες όπως προς την ιστορική ακρίβεια βιογραφικών στοιχείων. Και βέβαια, μπορώ να υποθέσω ότι ποιητική αδεία έκανε το αγαλματίδιο του Ιησού μαύρο, πιστεύοντας ότι θα ήταν πιο πειστικός τρόπος για τον προσηλυτισμό των ιθαγενών· που βέβαια κάποια στιγμή, κάποιοι, αντέδρασαν όταν τους κατέστρεψε τα είδωλα των προγονικών θεών με αποτέλεσμα να τους επιτεθούν και να τους σκοτώσουν, αυτόν και τους περισσότερους συντρόφους του.

  Για τον Μαγγελάνο ήξερα απλά ότι ήταν θαλασσοπόρος, δεν κάθισα ποτέ να μάθω για τα βιογραφικά του, ή και αν έμαθα τα ξέχασα. Ίσως ό,τι έμαθα να ήταν από κάποιο εγχειρίδιο ιστορίας στο γυμνάσιο. Εδώ μαθαίνω ότι ήταν πορτογάλος, γλίτωσε από ένα σοβαρό τραυματισμό στο πόδι, παντρεύτηκε την κοπέλα που τον περιποιήθηκε, έπεσε σε δυσμένεια του πορτογάλου βασιλιά, αλλά μπαίνοντας στην υπηρεσία του Ισπανού βασιλιά, μετά από ένα μεγάλο ταξίδι, ανακάλυψε τις Φιλιππίνες.

  Ταινία σινεφίλ, δεν με εκπλήσσει το 6,4 της βαθμολογίας της. Εγώ έβαλα 8.

Mark Donskoy, Πώς δενότανε το ατσάλι (Как закалялась сталь, 1942)

 Mark Donskoy, Πώς δενότανε το ατσάλι (Как закалялась сталь, 1942)

 

  Λέω, κάνω λάθος; Άλλα πράγματα είδα στην ταινία και άλλα γράφει το imdb και μια άλλη ιστοσελίδα. Σαν πλοκή της ταινίας αναφέρουν την πλοκή του βιβλίου, που όμως δεν είναι έτσι. Στο βιβλίο ο νεαρός Πάφκα (Πάβελ Κορτσάγιν) συμμετέχει στον αγώνα ενάντια στους αντεπαναστάτες, ενώ στην ταινία ενάντια στους γερμανούς.

  Ας πούμε κάποια πράγματα που δεν λέγονται στην ταινία, και εγώ τα έμαθα πολύ αργότερα.

  Κατηγορήθηκε ο Λένιν για προδοσία, ότι έδωσε ρώσικα εδάφη στους γερμανούς με αντάλλαγμα την ειρήνη, για να προχωρήσει απερίσπαστος στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού.

  Όμως ποια προδοσία;

  Ο Λένιν έδωσε στους γερμανούς δυο χώρες που ήταν κατακτημένες από τη ρωσική αυτοκρατορία. Η μια ήταν η Πολωνία και η άλλη η Ουκρανία.

  Βέβαια ο γερμανικός ζυγός, στην Ουκρανία ειδικά που οι σχέσεις της με τη Ρωσία χρονολογούνταν εκατονταετίες, ήταν αβάσταχτος, και αυτός ήταν ο λόγος που το παρτιζάνικο κίνημα ήταν πολύ ανεπτυγμένο. Και η ταινία, γυρισμένη το 1942, είχε στόχο να τονώσει το εθνικό φρόνιμα για την αντίσταση στους γερμανούς.

  Ταινία ενηλικίωσης, αλλά λίγο διαφορετική από τις άλλες. Υπάρχει βέβαια το ρομάντζο, βασικό στοιχείο, με την Τόνια, όμως η ενηλικίωση εδώ είναι το ότι ο νεαρός Πάφκα γίνεται ένας συνειδητός αγωνιστής στις τάξεις των παρτιζάνων.

  Την ταινία την είδα με συγκίνηση, γιατί με είχε συγκινήσει πολύ το μυθιστόρημα που διάβασα μαθητής γυμνασίου, όπως και το «Ένας πραγματικός άνθρωπος» του Μπορίς Πολεβόι και το «Με τη θηλειά στο λαιμό» του Τζούλιους Φούτσικ, τσέχικο αυτό. Βέβαια δεν θυμόμουνα την πλοκή, που στην ταινία, όπως είπαμε, είναι αρκετά διαφορετική.