Mohammad
Hamzei, Azar (2017)
Εν όψει της προβολής της ταινίας του Hamzei «Ο αρχηγός» στο
Στούντιο και στο Αθήναιο στις 30 Απριλίου.
H Αζάρ (που σημαίνει φωτιά στα
ιρανικά) μου θύμισε την «Σάρα»
(1993) του δολοφονημένου Dariush
Mehrjui, μεταφορά της Νόρας («Κουκλόσπιτο») του Ίψεν.
Ο άντρας της μαζί με
τον ξάδελφό του στήνουν μια επιχείρηση, εστιατόριο με ντελίβερι ταυτόχρονα.
Όμως κάπου την σπάει ο ξάδελφος στα οικονομικά, αφήνοντας τον εκτεθειμένο.
Τσακώνονται. Του δίνει μια σπρωξιά.
Όσα δεν φέρνει η ώρα
τα φέρνει μια στιγμή. Ο ξάδελφος πέφτει πίσω, με το κεφάλι του να κτυπάει στο
σώμα ενός καλοριφέρ. Πεθαίνει.
Και τώρα τι γίνεται;
Στον κόσμο μας,
φόνος εξ αμελείας, όχι εκ προμελέτης, με μια πολύ ελαφρότερη ποινή.
Δεν μπορεί, το ίδιο
θα συμβαίνει και στο Ιράν.
Αναρωτιόμουνα.
Αμ δε.
Αντιγράφω την ατάκα:
-Είμαι τόσο κοντά στο θάνατο.
Αυτό της το λέει ο
άντρας της, στη φυλακή.
Ας κάνω ένα
γενικότερο σχόλιο. Μια είναι η θρησκεία, ο ιουδαϊσμός. Με δυο μεγάλες αιρέσεις,
τον χριστιανισμό και τον μουσουλμανισμό. Ο ιουδαϊσμός βρίσκεται πιο κοντά στον
μουσουλμανισμό: απαγόρευση χοιρινού κρέατος, περιτομή. Το ότι οι εβραίοι δεν
λιθοβολούν την μοιχαλίδα και δεν ακολουθούν το «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» του
προφήτη τους του Μωυσή, είναι γιατί κουβάλησαν στο Ισραήλ την ευρωπαϊκή κουλτούρα
τους, διώχνοντας τους Παλαιστίνιους από τις εστίες τους.
Η σαρία είναι σαφής:
ο φόνος πληρώνεται με φόνο. Εκτός και αν οι συγγενείς του σκοτωμένου δεχθούν να
«δεχθούν» χρηματική αποζημίωση από τον φονιά.
Ο πατέρας του
σκοτωμένου δεν είναι καθόλου διατεθειμένος για κάτι τέτοιο.
Στην απελπισία του
τον καλεί στη φυλακή και του λέει ότι τσακώθηκε με το γιο του γιατί
γλυκοκοίταζε τη γυναίκα του. Αυτός, για να δεχθεί την χρηματική αποζημίωση
θέτει έναν όρο: να χωρίσει με τη γυναίκα του.
Την καλεί στη φυλακή
και της το λέει. Θα χωρίσουν εικονικά. Όταν αποφυλακισθεί θα την πάρει να
φύγουν σε άλλη γη σ’ άλλα μέρη, που δεν τους ξέρει κανείς. Της ομολογεί τι είπε
στον πατέρα του σκοτωμένου, φοβόταν για τη ζωή του.
Στο μεταξύ αυτή
γίνεται ρόμπα στα μάτια όλων.
Όμως αποκαλύπτεται
το ψέμα, τι γλυκοκοίταζε τη γυναίκα του ο ξάδελφος, αφού ήταν ήδη
αρραβωνιασμένος, όμως δεν τολμούσε να το πει στον πατέρα του γιατί δεν θα
συναινούσε στο γάμο.
Η Αζάρ, όπως και η
Σάρα, όπως και η Νόρα, ζητάει διαζύγιο, πραγματικό και όχι εικονικό.
Θα πάει να μείνει με
τους γονείς της. Την εξευτέλισε ο άντρας της με αυτό που έκανε, δεν τον θέλει
πιά.
Περίεργο:
Το 2000 που η Μαρζιέ
Μεσκινί, η γυναίκα του Mohsen
Makhmalmbaf, γύρισε την ταινία «Την
ημέρα που έγινα γυναίκα», η γυναίκα δεν απαγορευόταν να πηγαίνει με
ποδήλατο, παρόλο που η κοινωνία το έβρισκε κατακριτέο. Όμως, διαβάζω στην
ανάρτησή μου, «Αν και δεν υπάρχει επίσημος νόμος που να απαγορεύει στις
γυναίκες να ποδηλατούν, το 2016 ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί
Χαμενεΐ [Αυτόν που σκότωσαν πρόσφατα οι αμερικάνοι], εξέδωσε φετφά (θρησκευτική
γνωμοδότηση) που απαγορεύει στις γυναίκες να ποδηλατούν σε δημόσιους χώρους,
θεωρώντας ότι αυτό μπορεί να προκαλέσει "ηθική διαφθορά" και να
παραβιάσει την "αγνότητα" των γυναικών».
Για τις μηχανές, τις
μοτοσυκλέτες, φαίνεται δεν υπήρχε ανάλογο φετφά. Ο άντρας της και ο γιος της
την παρακολουθούν σε αγώνα motocross,
γεμάτοι θαυμασμό, στην αρχή της ταινίας. Όμως, όταν ο ντελιβεράς του
εστιατορίου απουσιάζει, η Νίκι Καρίμι (εξαιρετική στο ρόλο της) θα παραδίδει η
ίδια τις παραγγελίες με τη μηχανή της, προς αγανάκτηση του πατέρα του
σκοτωμένου που έτυχε να τη δει.
Παρά τις οικονομικές
δυσκολίες, και με την ενθάρρυνση των δύο υπαλλήλων τους, είχε αποφασίσει να
κρατήσει το μαγαζί.
Σε μια κοινωνία που
η γυναίκα μετράει το μισό ενός άντρα, έχω δει ταινίες, που δεν τις θυμάμαι, στις
οποίες παρουσιάζεται η γυναίκα με δυναμισμό και αποφασιστικότητα. Τη «Σάρα» την
ανέφερα, θυμάμαι και την «Ταρανέ» (2002) του Ρασούλ Σαντραμελί.
Από τους 351 που
βαθμολόγησαν, ο μέσος όρος βγήκε 4,6. Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι οι
περισσότεροι ήταν φαλλοκράτες ιρανοί. Εγώ έβαλα 8.
Την ταινία την βρήκα στο https://www.imvbox.com/en, όπου είχα
συνδρομή για τρία νομίζω χρόνια. Μετά σταμάτησα, δεν είχε νόημα. Παράτησα την
«Εισαγωγή στον Ιρανικό κινηματογράφο» στην ενότητα με τον κινηματογράφο για
παιδιά (μετεπαναστατικά), και δεν θα επιστρέψω παρά αφού τελειώσω – αν τελειώσω
– την «Εισαγωγή στον κινέζικο κινηματογράφο». Από περιέργεια έψαξα για άλλες
ταινίες του Hamzei στο imvbox. Ήταν η μοναδική που
είχε υπότιτλους (πάντα τις έβλεπα με τους αγγλικούς). Ο «Αρχηγός» δεν υπήρχε,
αλλά φαντάζομαι θα μας στείλει σύνδεσμο ο Κοσσιβάκης που μας ενημέρωσε για την προβολή.