Orson Welles, Η κυρία από τη Σαγκάη (The Lady from Shanghai, 1947)

 Orson Welles, Η κυρία από τη Σαγκάη (The Lady from Shanghai, 1947)

 

  Δεν μου αρέσουν τα film noir, για αυτό θα παραθέσω αμέσως τη βαθμολογία της: 7,5.

  Όμως να παραθέσω και το παρακάτω απόσπασμα από τη βικιπαίδεια:

  Although the Columbia Pictures film initially received mixed reviews, it has grown in stature over the years. In 2018, the film was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress as being "culturally, historically, or aesthetically significant.

  Ας κάνω μια και καλή το spoiler: την πλοκή μπορείτε να τη διαβάσετε στη βικιπαίδεια.

  Εδώ απλά θα σχολιάσω κάποια σημεία του έργου:

  Ο Orson Welles ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά τη Ρίτα Χέηγουορθ.

  Με την πρώτη ματιά, σημαίνει ότι ερωτεύεσαι το έξω.

  Καλά, δεν είδε το μέσα;

  Και ο Μίσκιν ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά, και μάλιστα από φωτογραφία, τη Ναστάζια Φιλίποβνα, γιατί είδε το μέσα της. Ναι, αν είσαι καλός φυσιογνωμιστής, και αν δεν παρασύρεσαι από την ομορφιά, μπορείς να δεις το μέσα.

  Ήθελα ένα happy end σ’ αυτό τον έρωτα, όμως…

  Αφηγείται στο τρίο που τον προσέλαβαν στη θαλαμηγό (είναι ναυτικός) για μια κρουαζιέρα, μια ιστορία: Ψάρεψε έναν καρχαρία. Γεμάτος αίματα ο καρχαρίας. Οι άλλοι καρχαρίες μυρίστηκαν το αίμα και τον κατασπάραξαν. Μετά άρχισαν να κατασπαράζουν ο ένας τον άλλο, ώσπου δεν έμεινε κανείς.

  Το σπόιλερ θα το κάνω, η ιστορία αυτή λειτουργεί σαν προσήμανση, όμως μόνο στο τέλος το καταλαβαίνεις.

  Δεν θυμάμαι πώς το διατύπωσε ο Welles, από εκεί που βρισκόταν στην κορυφή άρχισε να κατεβαίνει.

  Καμιά μεταγενέστερη ταινία του δεν ξεπέρασε τον «Πολίτη Κέην».

  Ηθικό δίδαγμα: μην ξεμυαλίζεστε έτσι εύκολα από την πρώτη γκόμενα που θα συναντήσετε.

 

Gus Van Sant, Μια θάλασσα από δέντρα (The sea of trees, 2015)

 Gus Van Sant, Μια θάλασσα από δέντρα (The sea of trees, 2015)

 

  Τον Gus Van Sant τον είδα πακέτο, πριν 13 χρόνια. Εκείνη την εποχή έγραφα για όλες τις ταινίες σε ένα αρχείο.

  Τον είχα ξεχάσει. Και ξαφνικά βλέπω ότι την Πέμπτη προβάλλεται η τελευταία του ταινία, η «Ομηρία».

  Για να δούμε, τι ταινίες είχε γυρίσει πριν που δεν τις είχα δει;

  Δύο.

  Η πρώτη είναι «Μια θάλασσα από δέντρα».

  Χθες είδα ένα βίντεο στο youtube, μια ομιλία που έκανε ο Απόστολος Δοξιάδης σε ένα πανεπιστήμιο στο Λονδίνο. Μιλάει για τον «αξεπέραστο» Αριστοτέλη και ότι τον αναφέρει κάμποσες φορές (δεν θυμάμαι πόσες) ο Syd Field, που έχει γράψει βιβλία-οδηγίες για τη συγγραφή ενός καλού σεναρίου.

  Υπάρχει όντως η αναλογία «Μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας, μέγεθος εχούσης…».

  Όμως υπάρχουν και οι διαφορές.

  Στον τραγωδία έχουμε «Σασπένς του πώς», φτάνουμε στο τέλος, που είναι ήδη γνωστό στους θεατές από την μυθολογία. Στο σενάριο, αλλά και στο μυθιστόρημα γενικά, έχουμε «σασπένς του τι» θα γίνει στο τέλος.

  Ακόμη:

  Η τραγωδία κινείται ευθύγραμμα στο χρόνο. Το μοντάζ δίνει τη δυνατότητα να κινείται η πλοκή διαδοχικά σε δυο χρόνους.

  Επίσης:

  Η ταινία αυτή του Gus Van Sant είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα πώς μπορεί να έχουμε ταυτόχρονα «σασπένς του πώς» και «σασπένς του τι».

  Με πιο τρόπο;

  Ξεκινώντας in media res.

  Βλέπουμε τον Αμερικάνο να προχωράει μέσα στο «δάσος των αυτοκτονιών», το Aokigahara. Στο δρόμο συναντάει αποτρεπτικές πινακίδες. Κάποια στιγμή πέφτει πάνω σε μια πινακίδα που λέει «Απαγορεύεται η είσοδος». Βέβαια το φράγμα είναι συμβολικό. Περνάει μέσα. Σταματάει κάπου. Βγάζει ένα σωληνάριο με χάπια. Μόλις έχει πάρει το δεύτερο και βλέπει κάποιον να βογκάει.

  Έχει κομμένες τις φλέβες του. Θα προσπαθήσει να τον σώσει.

  Θα προσπαθήσουν και οι δυο να βρουν την έξοδο, να σωθούνε, σε μια περιπέτεια γεμάτη απρόοπτα.

  Το σασπένς του τι: θα τα καταφέρουν;

  Το σασπένς του πώς: Γιατί έφτασε στο σημείο ο Αμερικάνος να θέλει να αυτοκτονήσει;

  Και περνάμε σε ένα προηγούμενο χρόνο, στην Αμερική, με τη γυναίκα του.

  Είναι τεταμένες οι σχέσεις τους.

  Είναι αλκοολική.

  Το ότι την απάτησε μια φορά και το έμαθε, είναι ένα πρώτης τάξεως άλλοθι για τον αλκοολισμό της.

  Όμως λειτουργεί κανονικά, πωλήτρια σε ένα real estate.

  Οι αφηγηματικοί χρόνοι εναλλάσσονται, από το τώρα πηγαίνουμε στο τότε, αρκετές φορές.

  To απρόοπτο:

  Έχει όγκο στο κεφάλι.

  Το σασπένς:

  Θα τη γλιτώσει;

  Η ανατροπή:

  Είναι καλοήθης.

  Και δεύτερη ανατροπή:

  Πάνω στο ασθενοφόρο που τη μεταφέρει πέφτει μια νταλίκα.

  Σκοτώνεται.

  Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για «σασπένς του γιατί» θέλει να αυτοκτονήσει, αλλά δεν είναι και τόσο σημαντικό. Και μόνο το γεγονός ότι πέθανε η γυναίκα του είναι αρκετό. Όμως ο ίδιος μας λέει αργότερα: αποφάσισε να αυτοκτονήσει, γιατί ένιωθε ενοχές.

  Καθώς προχωρούν ψάχνοντας για έξοδο, ο γιαπωνέζος του δείχνει μια ορχιδέα πάνω σε ένα βράχο: από εδώ έχει περάσει μια ψυχή, του λέει.  

  Το δάσος είναι γεμάτο ψυχές.

   Ο γιαπωνέζος, τραυματισμένος, δεν μπορεί να προχωρήσει. Ο Αμερικάνος του λέει ότι θα έλθει οπωσδήποτε να τον πάρει.

  Με ένα κινητό, με αδύνατο σήμα, καταφέρνει τελικά να τον εντοπίσουν.

  Τον βλέπουμε σε κρεβάτι νοσοκομείου, μετά από 12 μέρες.

  Δεν υπήρχε κανείς άλλος, έψαξαν και δεν βρήκαν τίποτα, του λένε. Εξάλλου οι κάμερες που καταγράφουν δεν είδαν κανένα να περνάει μέσα στο δάσος.

  Μόλις συνέλθει θα τρέξει να τον βρει.

  Αρχίζουμε να υποπτευόμαστε.

  Βρίσκει την καπαρντίνα με την οποία τον είχε σκεπάσει. Τη σηκώνει. Από κάτω βρίσκει μια ορχιδέα.

  Ήταν η ψυχή της γυναίκας του που με αυτό τον τρόπο προσπάθησε να τον σώσει.

  Το 6,1 της ταινίας την αδικεί.

  Εγώ έβαλα 8.

  Έχω γράψει πολλές φορές κάτι ανάλογο.

  Ας γράψω για μια φορά το διορθωτικό: de gustibus non est disputandum. Εμένα άρεσε, αλλά όχι και στους περισσότερους που είδαν την ταινία.  

  Εδώ έχω γράψει συγκεντρωτικά για τον Gus Van Sant.

Alan Pakula, Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου (All president’s men, 1976)

 Alan Pakula, Όλοι οι άνθρωποι του προέδρου (All president’s men, 1976)

 

  Ξαναείδα την ταινία με αφορμή την επανέκδοσή της.

  Βέβαια, οι νεότεροι δεν θα ξέρουν για την υπόθεση watergate. Η διάρρηξη στα γραφεία των δημοκρατικών ήταν μόνο ένα επεισόδιο στην συνολική προσπάθεια διαβολής των δημοκρατικών, ώστε να κερδίσουν τις προεδρικές εκλογές, τις οποίες κέρδισαν τελικά. Η πλαστογράφηση μιας επιστολής ενός δημοκρατικού στην οποία καταφερόταν εναντίον του Καναδά και…

  -Ο γερουσιαστής Χάμφρυ έβγαινε με call girl; Ρωτάει έκπληκτος ο Ντάστιν Χόφμαν (αγαπημένος μου ηθοποιός).

  -Βοήθησε τη δημοτικότητά του, σχολιάζει σαρκαστικά ο άλλος.

  Ας το γράψουμε τώρα, η ταινία γυρίστηκε μόλις δυο χρόνια μετά την έκδοση του βιβλίου των Carl Bernstein και Bob Woodward (στο ρόλο του ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ) με τον ίδιο τίτλο που έχει η ταινία.

  Μπορεί να έχει χάσει το στοιχείο της επικαιρότητας που είχε όταν γυρίστηκε, όμως είναι συναρπαστική, σαν αστυνομικό θρίλερ, και σίγουρα το 7,9 της βαθμολογίας το απόκτησε και από άτομα που είδαν πολύ αργότερα την ταινία (εγώ έβαλα 8).

  Στα γράμματα τέλους διαβάζουμε για γεγονότα που μεσολάβησαν μετά, τις ομολογίες των εμπλεκομένων, με κορυφαίο βέβαια την παραίτηση του Νίξον.

  Ήξερε ο Νίξον για όλα αυτά;

  Ρώτησα το perplexity, και μου έδωσε αυτή την απάντηση:

  «Η ταινία αφήνει ανοιχτό το ερώτημα της άμεσης εμπλοκής του Νίξον στη διάρρηξη, αλλά η ιστορία ήταν λιγότερο επιεικής: ο πρόεδρος μπορεί να μην έδωσε την εντολή, όμως συμμετείχε ενεργά στη συγκάλυψη — και αυτό αποδείχθηκε αρκετό για την πτώση του».

Lu Chuan (1971 - )

 Lu Chuan (1971 - )

 

  Από σήμερα, «Nanjing, Nanjing» και «Kekexili», και κάποιες μέρες στο Στούντιο παρουσία του σκηνοθέτη (βλέπε https://www.athinorama.gr/cinema )

 

  «In 1988, Lu, due to his father's opposition to pursuing film studies, entered the PLA Institute of International Relations at Nanjing (now Institute of Foreign Languages in National University of Defense Technology, Nanjing) to study English. After graduation from the military institute, he was assigned to work at the Unit 749 (later known as the Bureau 749), a secret military institution involved in researching paranormal phenomena and human superpowers for weapon development, under the Commission for Science, Technology and Industry for National Defense (COSTIND).

  Παραθέσαμε όλη την περίοδο του βιογραφικού του από τη βικιπαίδεια, γιατί η υπηρεσία του στο «Γραφείο 749» φαίνεται να τον κατατρύχει, αφού η τελευταία ταινία του έχει τον ίδιο τίτλο, ενώ γίνεται αναφορά σε αυτό το γραφείο στην ταινία του «Chronicles of the ghostly tribe». Και οι δυο είναι ταινίες επιστημονικής φαντασίας, και στις δυο θα δούμε τα ίδια τέρατα-εξωγήινους, καθώς και άτομα μιγάδες, από εξωγήινους και ανθρώπους, που θα σώσουν τη γη.  

  Και οι δυο έχουν πολύ χαμηλή βαθμολογία, 5,1 πρώτη, 3,9 η δεύτερη.

  Ο Λου κατατάσσεται στην έκτη γενιά των κινέζων σκηνοθετών, όμως η κατάταξη αυτή είναι περισσότερο ηλικιακή. Βέβαια είχε και αυτός τρεις φορές πρόβλημα με τη λογοκρισία, όπως έχουν συχνά οι σκηνοθέτες της έκτης γενιάς, στις ταινίες του «Nanjing, Nanjing» που έχει σαν θέμα την σφαγή των κατοίκων της Nanjing από τους γιαπωνέζους, με 300.000 τόσους νεκρούς, πιστεύω η καλύτερη ταινία του με βαθμολογία 7,8, «Bureau 749», με βαθμολογία 3,9 και «The last supper», ιστορική ταινία, που και αυτή είχε χαμηλή βαθμολογία, 5,8.

  Να υποθέσουμε ότι η χαμηλή βαθμολογία οφείλεται στο είδος, ιστορική ταινία και ταινίες επιστημονικής φαντασίας;

  Πάντως, ήδη με τις πρώτες του ταινίες, «The missing gun», αστυνομική ταινία, και «Kekexili», ταινία που αναφέρεται σε πραγματικά γεγονότα, τους vigilantes που προστάτευαν την θιβετιανή αντιλόπη από τους λαθροθήρες, κέρδισε τη διεθνή αναγνώριση.

  Εξαιρετικό και το ντοκιμαντέρ του «Born in China», στο οποίο παρακολουθούμε τις ζωές τριών οικογενειών: πάντα, πιθήκων και μιας λεοπάρδαλης με τα μικρά της, καθώς και μιας αγέλης από αντιλόπες.

Joseph Kosinski, Top gun: Maverick (2022)

 Joseph Kosinski, Top gun: Maverick (2022)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  Ένα sequel το καταλαβαίνεις πιο καλά αν δεις και την ταινία της οποίας αποτελεί sequel, έτσι είδα και το Top gun του 1986 (το οποίο, διαβάζω, θα προβάλλεται για μια βδομάδα σε κινηματογράφους).

  Πέρασαν σχεδόν σαράντα χρόνια, τελικά ο Τομ Κρουζ είναι πολύ καλοδιατηρημένος.

  Τότε, είχαμε αερομαχίες, εκπαιδευτικές και πραγματικές.

  Εδώ έχουμε βομβαρδισμούς, εκπαιδευτικούς αλλά και πραγματικούς.

  Πρόκειται να βομβαρδίσουν μια χώρα (δεν κατονομάζεται, αλλά τι είναι εκείνο που κάνει νιάου νιάου στα κεραμίδια;) η οποία έχει εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου.

  Φυσικά είναι καλά προστατευμένες. Ανάμεσα σε δυο βουνά, στις πλαγιές των οποίων υπάρχουν συστοιχίες πυραύλων για να καταρρίψουν πιθανούς εισβολείς.

  Το πρόβλημα είναι: Να πετάνε σε χαμηλό ύψος για να μην εντοπισθούν από τα ραντάρ, πράγμα που θα είχε σαν συνέπεια να απογειωθούν τα καταδιωκτικά, όμως με όλο το ρίσκο ενός ατυχήματος, πρόσκρουσης σε ένα βουνό.

  Και το πιο σημαντικό: πρέπει να αναπτύξουν τρομερή ταχύτητα, να πετύχουν όσο πιο γρήγορα γίνεται το στόχο τους, για να μπορέσουν μετά να ξεφύγουν και να επανέλθουν σώοι στο αεροπλανοφόρο.

  Μόνο ο εκπαιδευτής Μάβερικ θα πετύχει το στόχο στον προβλεπόμενο χρόνο. Να δούμε τώρα τι θα συμβεί στην πραγματικότητα.

  Στο τέλος της ταινίας βλέπουμε την πραγματική επίθεση. Συναρπαστική, γεμάτη σασπένς και απρόοπτα.

  Θα ήθελα πολύ να μαρτυρήσω το τέλος, που το είδα και σε μια άλλη ταινία, όμως είναι πρώτη προβολή και δεν θέλω να κάνω σπόιλερ.

  Μόνο σε δυο ταινίες το είδα, δεν ξέρω αν υπάρχει και σε άλλες, και έτσι δεν μπορούμε να μιλάμε για μοτίβο.

  Είχα την περιέργεια, ρώτησα το perplexity, και έμαθα πολύ ενδιαφέροντα πράγματα, που αξίζει να τα μάθετε και εσείς. Αντιγράφω και επικολλώ.

  «Ναι, οι αερομαχίες και στις δύο ταινίες Top Gun βασίζονται σε πραγματικές πτήσεις με αληθινά μαχητικά αεροσκάφη. Στο Maverick (2022) υπήρξε ελάχιστη ψηφιακή επεξεργασία (μόνο για εφέ όπως πυραύλους), ενώ στο 1986 ήταν σχεδόν 100% πρακτικά γυρίσματα.

Top Gun (1986)

Οι σκηνές γυρίστηκαν με F-14 Tomcats και A-4 Skyhawks από το πραγματικό Top Gun πρόγραμμα του Πολεμικού Ναυτικού. Τα «MiG-28» ήταν F-5 Tigers βαμμένα μαύρα, και οι πιλότοι (συμπεριλαμβανομένων ηθοποιών) έκαναν τις πτήσεις. Μόνο οι εκρήξεις και κάποιες καταστροφές έγιναν με μοντέλα.

Top Gun: Maverick (2022)

Πάλι πραγματικά αεροσκάφη (F/A-18 Super Hornets, F-35), με τον Tom Cruise και το καστ να πετούν οι ίδιοι μετά από εκπαίδευση. Πάνω από 700 πτήσεις, με κάμερες μέσα στα cockpits για αυθεντική αίσθηση — green screen ελάχιστα.

Τι είναι το green screen;

Το green screen είναι μια πράσινη οθόνη (ή τοίχος) που χρησιμοποιείται σε γυρίσματα ταινιών, βίντεο και τηλεοπτικών εκπομπών, ώστε να αντικατασταθεί εύκολα το φόντο ψηφιακά στην επεξεργασία.

Πώς λειτουργεί

Με τη μέθοδο chroma key, το πράσινο χρώμα "κόβεται" ψηφιακά από το βίντεο, γιατί σπάνια εμφανίζεται σε δέρμα ή ρούχα, και αντικαθίσταται με οποιοδήποτε φόντο — π.χ. ουρανό, διαστημόπλοιο ή στούντιο ειδήσεων. Το πράσινο προτιμάται από το μπλε για καλύτερη αντίθεση με ανθρώπινους τόνους.

Στο Top Gun Maverick, το green screen χρησιμοποιήθηκε ελάχιστα, κυρίως για εφέ όπως πυραύλους, ενώ οι πιλότοι πετούσαν πραγματικά. Χρησιμοποιείται ευρέως σε sci-fi, μετεωρολογικούς χάρτες και live streaming».

  8,2 η βαθμολογία της, πάρα πολύ υψηλή.

Χάρης Ραφτογιάννης, Το ποτάμι (2024)

 Χάρης Ραφτογιάννης, Το ποτάμι (2024)

 

  Μιλάω συχνά για το μοτίβο «Τα σύνορα της αγάπης», όπου το ειδύλλιο μπορεί να έχει happy end ή όχι, ανάλογα με το τι δυσκολίες θα συναντήσει στο ζευγάρι στην πορεία της σχέσης τους (Ο «Ερωτόκριτος» είναι το πιο χαρακτηριστικό έργο). Όμως υπάρχει ένα μοτίβο που μοιάζει, χωρίς να είναι το ίδιο: «Ασύμμετροι έρωτες».

  Το μοτίβο αυτό το ξέρω περισσότερο στη λογοτεχνία. Συγκεκριμένα το συνάντησα σε δυο βιβλία του David Herbert Lawrence, το «Η παρθένα και ο τσιγγάνος» και «Ο εραστής της Λαίδης Τσάτερλη». Διαφορετικοί οι κόσμοι του άντρα και της γυναίκας.

  Τώρα να μην το χωρίσουμε στα δυο, και φτάσουμε σε έναν κατακερματισμό όπως στο Les Deux Cent Mille Situations dramatiques του Étienne Souriau.

  Η διαφορά της ταινίας από τα έργα του Lawrence: Εδώ η κοπέλα είναι χαμηλής κοινωνικής τάξης, δηλαδή τι χαμηλής, περιθωριακής, ενώ αυτός είναι μηχανικός. Αυτοί ζουν από τα σκουπίδια και από τα πουλιά που πέφτουν σκοτωμένα, καθώς συγκρούονται με διερχόμενα οχήματα, θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή των οδηγών. Ο μηχανικός, που έχει αναλάβει ένα έργο εκεί κοντά, κολλάει χαρτιά στο σχήμα γερακιού πάνω στα σύρματα, για να αποτρέπει τα πουλιά να πλησιάζουν.

  Και αυτοί πώς θα ζήσουν; Ένα σημαντικό μέρος της διατροφής τους είναι τα σκοτωμένα πουλιά.

  Πρέπει να τον διώξουν, και να κατεβάσουν τα «γεράκια». Σκηνοθετούν ένα ατύχημα, αυτή πέφτει μπροστά στο αυτοκίνητό του. «Μοτίβο» και αυτό, γνωστό το κόλπο. Μόνο που εδώ υπάρχει η διαφορά: δεν το κάνουν για τα λεφτά, αν και θα τα καλοδεχτούν η μάνα της και ο φίλος της (τον οποίο δεν τον θέλει) όταν τους τα προσφέρει, αλλά για να τον διώξουν.

  Όμως αυτός δεν φεύγει.

  Και σιγά σιγά αναπτύσσεται ένα ειδύλλιο ανάμεσά τους.

  Όταν θα απολυθεί από την εταιρεία καθώς τον βρίσκει αντίθετο μια κομπίνα που ετοιμάζουν, η κοινωνική απόσταση έχει πια μικρύνει.

  Το happy end είναι πια δεδομένο.

  Αντιμετωπίζουν το μέλλον με αισιοδοξία.

  Πολύ μου άρεσε η ταινία. Romance+happy end. Ας μην άρεσε σε άλλους (η βαθμολογία της είναι 5,9), εγώ έβαλα 7. 

Θανάσης Βασιλείου, Λο (2025)

 Θανάσης Βασιλείου, Λο (2025)

 

  Το έχω ξαναπεί, μου αρέσουν οι (αυτό)βιογραφίες. Όμως στον κινηματογράφο βλέπεις μόνο βιογραφίες. Η ταινία «Λο» αποτελεί μια εξαίρεση: είναι αυτοβιογραφική.

  Ο Θανάσης Βασιλείου επιστρέφει στην Ελλάδα από τη Γαλλία όπου είναι εγκατεστημένος. Πέθανε η μητέρα του και γυρνάει στην πατρίδα του για να τακτοποιήσει τα κληρονομικά.

  Χρέη βαραίνουν την κληρονομιά. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι πάντα εύκολο να βρεις αν η αξία της κληρονομιάς υπερβαίνει το ύψος το χρεών, ώστε να την αποδεχτείς. Ο Βασιλείου όμως την αποδέχεται, μας λέει τελικά. Αν δεν την αποδεχτεί, χάνει το σπίτι που μεγάλωσε.

  Ο πατέρας του τους εγκατέλειψε. Δεν τον επισκεπτόταν συχνά, είχε κάνει δική του οικογένεια. Η μητέρα του ξαναπαντρεύτηκε, όμως πέθανε, όπως και ο πατριός του.

  Ο παππούς του λέει ότι ο πατέρας του ήταν στην ΕΣΑ. «Λο», του φωνάζει η κόρη του, σώπα στα ηπειρώτικα.

  Πού πάει το μυαλό σας;

  Φυσικά ότι ήταν ένας βασανιστής της ΕΣΑ.

  Βλέπουμε (και βλέπει) ντοκιμαντερίστικα πλάνα την εποχή της χούντας. Θα δει μήπως ανάμεσα στους εσατζίδες που κτυπάνε τον κόσμο και τον πατέρα του;

  Μου θύμισε την ταινία «One second» του Τζανγκ Γιμόου. Αντιγράφω από την ανάρτησή μου: «Αυτός θέλει να δει την κόρη του που, όπως του είπαν, βρίσκεται στα επίκαιρα υπαριθ. 22. Κτύπησε έναν ερυθροφρουρό με αποτέλεσμα να βρεθεί σε ένα στρατόπεδο εργασίας, νομίζω τα λέγανε αναμόρφωσης. Η γυναίκα του τον χώρισε, η κόρη του δεν θέλει να έχει παρτίδες μαζί του αλλιώς διακυβεύεται το μέλλον της. Έχουν περάσει έξι χρόνια, τώρα είναι δεκατεσσάρων χρονών, και είναι ανάμεσα στα άτομα που διακρίθηκαν για την προσφορά τους σε μια περιοχή».

  Έχει έξι χρόνια να δει την κόρη του, και θα την δει για ένα δευτερόλεπτο στα επίκαιρα υπαριθ. 22.

  Η ανατροπή.

  Σε μια συνάντηση με τον πατέρα του, αργότερα, μαθαίνει ότι ναι, ήταν στην ΕΣΑ, όταν έκανε τη θητεία του, 1961-1962. Δεν είχε σχέση με τη χούντα.

  Αναρωτιέμαι γιατί έχει αμφιβολίες. Οι χρονολογίες κολλάνε. Ογδονταπεντάρης τώρα, σίγουρα τότε πρέπει να υπηρέτησε τη θητεία του.

  Ανάμεσα στα βιβλία της μητέρας του βρίσκει ένα, αυτό που έγραψε η Οριάνα Φαλάτσι, ιταλίδα δημοσιογράφος, για τον άντρα που αγαπούσε, τον Αλέκο Παναγούλη.

  Και μια ατάκα από την ταινία:

  «Η Φαλάτσι έγραψε ένα ολόκληρο βιβλίο για τον άντρα που αγαπούσε, εσύ;»

  Εγώ έγραψα δύο. Για την τελευταία, μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.

  Θα ήθελα να προσθέσω και τα παρακάτω, για να υπάρχουν κάπου.

  Έκανα μια κοινοποίηση μιας ανάρτησης του Ανδρέα Ρουμελιώτη για τον Γιώργο Παναγούλη, που είχε τη φωτογραφία του. Επικολλώ από το κείμενο:

  «ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ, ΑΓΝΟΕΙΤΑΙ... ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΜΟΝΟ ο Αλέκος και ο Στάθης ήρωες της αντίστασης και της ελευθερίας. ΣΤΙΣ 24 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1967, η χούντα του Παπαδόπουλου ΔΟΛΟΦΟΝΗΣΕ και ΕΞΑΦΑΝΙΣΕ ΤΟ ΠΤΩΜΑ του μεγαλύτερου αδερφού τους, του ΓΙΩΡΓΟΥ, 28 ετών, αξιωματικού του Ελληνικού Στρατού.

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗΣ λιποτάκτησε από τον στρατό για να πολεμήσει τη στρατιωτική δικτατορία.

ΙΚΑΝΟΣ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΑΣ, τέλειος αναρριχητής. Κολυμπούσε επί 5,5 ώρες, καλύπτοντας 10 ναυτικά μίλια. Έτρεχε την απόσταση Θήβα – Σκαραμαγκά με πλήρη εξάρτυση και είχε εκπαιδευτεί ως ΒΑΤΡΑΧΑΝΘΡΩΠΟΣ.

ΠΕΡΑΣΕ ΚΟΛΥΜΠΩΝΤΑΣ από τον Έβρο στην Τουρκία, παρουσιάστηκε στην ιταλική πρεσβεία της Κωνσταντινούπολης και ζήτησε πολιτικό άσυλο, δεν τα κατάφερε, πήγε στη Συρία και μετά στη Δανία. Όταν επέστρεψε στη Συρία και από εκεί πέρασε στον Λίβανο, ΣΥΝΕΛΗΦΘΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΙΣΡΑΗΛΙΝΟΥΣ που τον έβαλαν σιδεροδέσμιο στο πλοίο «Άννα-Μαρία» για να δικαστεί από το Στρατοδικείο της χούντας στην Ελλάδα.

ΤΟ ΠΛΟΙΟ ΕΦΤΑΣΕ στον Πειραιά, αλλά ΧΩΡΙΣ τον Γιώργο.

Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕ τον Τύπο μεταπολιτευτικά, αλλά και αυτή δεν διαλευκάνθηκε ποτέ. Ήταν μία από τις πολλές σκοτεινές ιστορίες της επτάχρονης δικτατορίας.

Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΠΟΥ ΕΙΔΕ τον Γιώργο ήταν ένας καμαρότος που άνοιξε την καμπίνα έξω από τη Σύρο: «Βρήκα εκείνο το παιδί και μου είπε (…) Του ’δωσα το φαγητό και του είπα “καλή τύχη”, κύριε υπολοχαγέ». Ο πλοίαρχος του «Άννα-Μαρία» καταδικάστηκε σε φυλάκιση πέντε μηνών, καθώς θεωρήθηκε ένοχος απελευθέρωσης κρατουμένου από αμέλεια…

Η ΣΟΡΟΣ ΤΟΥ ΔΕΝ ΒΡΕΘΗΚΕ ΠΟΤΕ».

  Κάτω από την κοινοποίηση μου έγραψε σχόλιο μια φίλη. Το αντιγράφω:

  «αμαλια λεοντοπουλου

Δεν τα γνώριζα, καλώς τα δημοσίευσης, το μόνο που έχω να προσθέσω, όχι ότι έχει καμία σημασία, μόνο χάριν της πληροφόρησης, είναι ότι σκοτώθηκε ο Αλέκος, στο τροχαίο, εντελώς μπροστα μας, ειμαστον οικογενειακώς στο αυτοκίνητο, κόντεψε να πεζή απάνω μας, μας προσπέρασε, έτρεχε απίστευτα, και σε δύο δευτερα,γυρισε δεξιά, και έπεσε σε μια ράμπα, ίσια στον τοίχο. Φεύγοντας εμείς, δεν σταματήσαμε, δεν γνωρίζαμε ποιος είναι, μετά από λίγο, μάθαμε».

  Για μένα έχει σημασία, που πριν λίγες μέρες είχα κάνει μια ανάρτηση στο blog μου και στο facebook για τις θεωρίες συνομωσίας.

  Πολύ καλή ταινία, 7,5 η βαθμολογία της.

Εύη Στάμου, Who was Here? (2025)

 Εύη Στάμου, Who was Here? (2025)

 

  Λένε ότι η ΑΙ θα προκαλέσει μια διανοητική νωθρότητα, καθώς δεν θα σκεφτόμαστε γιατί θα σκέφτεται αυτή για μας.

  Σε κάποιο βαθμό έχουν δίκιο αυτοί που το υποστηρίζουν, και θα το επιβεβαιώσω με τη δική μου περίπτωση. Έχω τελειώσει το τμήμα αγγλικών σπουδών του ΕΚΠΑ, και φυσικά θα μπορούσα να κάνω μόνος μου τη μετάφραση των πληροφοριών που βρήκα στο διαδίκτυο για την ταινία. Όμως…

  Γιατί να χάνω χρόνο και να πονοκεφαλιάζω; Έτσι κι αλλιώς η ΑΙ θα την κάνει καλύτερα. Ξέρω, κάνει λάθη, έχει μεταφράσει κάμποσα βιβλία μου, και εγώ περιορίζομαι στην επιμέλεια, συχνά με τη βοήθεια άλλης ΑΙ. Τα έχω αναρτήσει στο amazon.com και στο academia.edu

  Να οι μεταφράσεις δυο κειμένων που βρήκα στο διαδίκτυο για την ταινία.

  Είναι ένα πειραματικό μικρο-ιστορικό ντοκιμαντέρ που εμβαθύνει στην επεξεργασία προσωπικών αρχείων και μαρτυριών, με τη συνδρομή — σε διαφορετικά στάδια της παραγωγής — εργαλείων και λογισμικών τεχνητής νοημοσύνης. Έχοντας εκπαιδεύσει ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης με απομαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις και αρχειακό υλικό από την παιδική και εφηβική ηλικία του πατέρα της — μια περίοδο που συνέπεσε με την άνοδο της ελληνικής στρατιωτικής χούντας — η σκηνοθέτης ξεκινά μια συνομιλία με το γλωσσικό μοντέλο, αναζητώντας βοήθεια στην προσπάθειά της να καλύψει τα κενά και τις ασυνέπειες που έχει εντοπίσει στην οικογενειακή της ιστορία. Οι απρόβλεπτες στροφές στον διάλογό τους θα αναδείξουν με ακόμα πιο καθαρό τρόπο την εύθραυστη φύση της ιστορικής αλήθειας και θα φωτίσουν τις νέες απειλές που αντιμετωπίζει αυτή η έννοια στη μετα-ανθρώπινη τεχνολογική εποχή. «Ποιος ήταν Εδώ;» είναι μια ταινία για τη μνήμη, τη μεταβίβαση του διαγενεακού τραύματος και τις μικρο-ιστορικές αφηγήσεις στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

 

 Το ντοκιμαντέρ διερευνά τη βιογραφία του πατέρα της μέσα από έναν διάλογο με την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία έχει τροφοδοτηθεί με αρχεία και μαρτυρίες, συνδυάζοντας την προσωπική μνήμη με το ιστορικό, διαγενεακό τραύμα.

 

  Τελικά βλέπω ότι με τον πατέρα της είχαμε βίους παράλληλους. Είμαστε σχεδόν, αν όχι, της ίδιας ηλικίας.

  Με τις αναπόφευκτες διαφορές.

  Η ομοιότητα:

  Και οι δυο καταγόμαστε από φτωχές αγροτικές οικογένειες.

  Η διαφορά:

  Αν δεν σπούδαζε θα γινόταν αγρότης ή παπάς.

  Εγώ, μόνο αγρότης. Παπάς αποκλειόταν.

  Η ομοιότητα:

  Και οι δυο σπουδάσαμε, εκπαιδευτικοί.

  Η διαφορά: εγώ καθηγητής, αυτός δάσκαλος.

  Τα χωριά μας. 

  Διαφορές:

  Το δικό του, φτωχό χωριό. Φόρεσε παπούτσια στα επτά του. Ο μόνος που πήγε γυμνάσιο.

  Το δικό μου: Το πιο πλούσιο χωριό της επαρχίας εκείνη την εποχή, μόνο ένας συμμαθητής μου, από πολύ φτωχή οικογένεια, δεν φορούσε παπούτσια. Πολλοί πήγαν στο γυμνάσιο, και αρκετοί ήταν ήδη με πανεπιστημιακές σπουδές, πριν από πολλές δεκαετίες. Ανάμεσά τους ο συμμαθητής του πατέρα μου, Αριστείδης Δερμιτζάκης, γιατρός, γεννηθείς το 1903.

  Ομοιότητα:

  Και οι δυο κάναμε τη θητεία μας την εποχή της χούντας.

  Διαφορές: Αυτός, απλός φαντάρος.

  Εγώ: Έφεδρος ανθυπολοχαγός.

  Θυμήθηκα και το πηλήκιο, που με τόση ανακούφιση το πετάξαμε όταν έγινε κυβέρνηση η Ένωση Κέντρου, το 1964. 

  Πάντως, για να συνοψίσω για την ανάρτηση, μεγάλο εργαλείο η ΑΙ.

 

Tony Scott, Top gun (1986)

 

Tony Scott, Top gun (1986)

 

  Εν όψει της προβολής του sequel την Πέμπτη, αποφάσισα να ξαναδώ το Top gun.

  Στην ανάρτησή μου για το Razzia έγραψα για τις ειδολογικές μου προτιμήσεις, και ότι στην κορυφή είναι τα drama (κοινωνικές). Μετά είναι οι κωμωδίες και αυτές που σου ανεβάζουν την αδρεναλίνη.

  Ανάμεσα σ’ αυτές είναι και οι πολεμικές.

 Μια υποκατηγορία είναι οι αερομαχίες.

 Που πολύ μου αρέσουν.

 Και εδώ έχουμε πάλι το μοτίβο: Ο χαρισματικός, που όμως είναι ιδιόμορφος, απείθαρχος.

  Τέτοιος είναι ο Τομ Κρουζ.

  Και βέβαια υπάρχει το ειδύλλιο. Είπαμε, αν ο Syd Field θεωρεί το σασπένς ως εκ των ων ουκ άνευ σε ένα σενάριο, εγώ θεωρώ ότι όταν δεν υπάρχουν στο σενάριο un homme et une femme, κάτι λείπει.

  Πολύ ωραίο το ειδύλλιο ανάμεσα στον Τομ Κρουζ και στην Kelly McGillis.

  Μα μόνο εκπαιδευτικές πτήσεις θα βλέπουμε, σκηνές από πραγματικές αερομαχίες δεν θα δούμε;

  Τελικά είδαμε, στο τέλος, με Ming.

  Βλάβη στο αεροπλάνο, πέφτει (σε εκπαιδευτική πτήση), προλαβαίνουν μεν να εκτιναχθούν και να πέσουν στη θάλασσα με τα αλεξίπτωτα, όμως ο σύντροφός του πεθαίνει.

  Νιώθει ενοχές, παρόλο που αθωώνεται, δεν ήταν υπεύθυνος για το ατύχημα.

  Και ακούμε την ατάκα: Να πετάξει (ο Τομ Κρουζ) όσο πιο σύντομα γίνεται.

  Το είχα διαβάσει πριν δεκαετίες σε ένα βιβλίο ψυχολογίας που μετάφρασα.

  Αυτούς που καταρρίπτονταν, μόλις έβγαιναν από το νοσοκομείο τους έστελναν κατευθείαν να πετάξουν, γιατί αν καθυστερούσαν, τους έπιανε μετά φοβία.

  Δυστυχώς ένας φίλος, επώνυμος, δεν το είχε διαβάσει το βιβλίο. Όταν χώθηκε κάτω από ένα φορτηγό με τη μηχανή του, δεν τόλμησε να την ξανακαβαλήσει.  

  Εγώ όμως το είχα διαβάσει.

  Πριν σαράντα χρόνια μια γυναίκα, που πήγαινε για πρώτη φορά στο κέντρο της Αθήνας, με πέταξε στο απέναντι πεζοδρόμιο, στην Κυψέλης. Ευτυχώς φορούσα το κράνος, μια εποχή που δεν ήταν υποχρεωτικό. Έκανε μια τρύπα αλλά εγώ γλίτωσα τη ζωή μου. Όμως έσπασα το χέρι μου, που μπήκε στο γύψο.

  Και τι έκανα μόλις τον έβγαλα;

  Καβάλησα αμέσως τη μηχανή.

  7 η βαθμολογία της, με βρίσκει απολύτως σύμφωνο.

Αντιστροφές: kiss and fuck

 Αντιστροφές: kiss and fuck

 

  Βλέποντας στον Τομ Κρουζ να φιλιέται με την παρτενέρ του στο Top gun (είπα να το ξαναδώ, μια και το sequel του, Top gun: Maverick, θα προβληθεί την Πέμπτη) έκανα τη σκέψη:

  Στον κινηματογράφο ισχύει το αντίθετο από ό,τι στα μπουρδέλα .

  Στα μπουρδέλα έχει μόνο fuck. Το kiss αποτελεί εξαίρεση, από κάποιες, και μόνο για κάποιους.

  Στον κινηματογράφο υπάρχει μόνο kiss, όχι fuck.

  Εδώ οι εξαιρέσεις είναι σπανιότατες. Να μην επεκταθώ, να αναφέρω μόνο το 9 songs του Michael Winterbotom.

Nabil Ayouch, Razzia (2017)

 Nabil Ayouch, Razzia (2017)

 

  Νομίζω είναι ευκαιρία να μιλήσω εδώ πιο εκτεταμένα για τις κινηματογραφικές μου προτιμήσεις.

  Στην κορυφή βρίσκονται τα κοινωνικά έργα (drama), που μιλάνε για τον άνθρωπο και για την κοινωνία. Όλα τα άλλα, που απλά προσφέρουν γέλιο, ή αγωνία ανεβάζοντας την αδρεναλίνη, έρχονται στη συνέχεια.

  Η ταινία «Razzia» του Nabil Ayouch, τον οποίο βλέπω πακέτο, εικονογραφεί καθαρά την προτίμησή μου.

  Στην ταινία παρακολουθούμε πέντε ιστορίες που σε κάποιο βαθμό διαπλέκονται.

  Γιατί πέντε ιστορίες.

  Δεν θυμάμαι ποια ταινία είδα που επίσης ήταν τέσσερις πέντε ιστορίες που εικονογραφούσαν ένα θέμα. Το θέμα για να καλυφθεί δεν ήταν δυνατόν να καλυφθεί μόνο με μια ιστορία. Έτσι ο σκηνοθέτης παρουσίασε τις ιστορίες αυτές, που κάθε μία έδειχνε μια πλευρά του θέματος.

  Το ίδιο κάνει και ο Nabil Ayouch.

  Το θέμα του είναι η ζωή στο Μαρόκο. Με μια ιστορία δεν θα μπορούσε να δείξει όλες τις πλευρές, ενώ με κάθε μια ξεχωριστά μπορεί να παρουσιάσει αρκετές.

  Οι άραβες του Μωάμεθ κατέλαβαν το Magreb, τις βόρειες χώρες της Αφρικής. Οι ντόπιοι κάτοικοι, οι Καμβύλοι, ήσαν όπως εμείς επί τουρκοκρατίας, ή καλύτερα όπως οι Κούρδοι στην Τουρκία. Ή μάλλον χειρότερα: ένα μεγάλο μέρος τους αφανίστηκε, και σήμερα είναι μειοψηφία στην ίδια τους την πατρίδα.

  Δεν μπορώ να μην το γράψω αυτό.

  Όλοι είμασταν στο πλευρό των Αλγερινών, που προσπάθησαν να αποτινάξουν τον γαλλικό ζυγό και τα κατάφεραν.

  Όμως οι Βερβέροι δεν κατάφεραν να αποτινάξουν τον αραβικό ζυγό, και σήμερα είναι μια μειονότητα στην πατρίδα τους, 15-20% του πληθυσμού, μου λέει ο Perplexity, προσθέτοντας «Ελληνικό διπλωματικό σημείωμα αναφέρει περίπου 17% Βερβέροι στον πληθυσμό».

  Μια υποομάδα των Βερβέρων είναι οι Καμβύλοι. Μια Καμβύλη, τραγουδίστρια, τραγουδούσε τον πόνο της για την κατάκτηση της πατρίδας της από τους άραβες. Την απείλησαν ότι θα τη σκοτώσουν και το έσκασε στη Γαλλία.

  Το ίδιο έγινε και στο Μαρόκο. Οι κατακτητές άραβες κάθισαν στα πεδινά ενώ οι Βερβέροι, στην συντριπτική τους πλειοψηφία, ζουν στα βουνά του Άτλαντα.

  Ρωτάω πάλι τον Perplexity, και μου απαντάει: «Η βερβερική (Amazigh) έχει ανακηρυχθεί συν‑επίσημη γλώσσα στο Μαρόκο, δίπλα στα αραβικά, από το συνταγματικό ανασχηματισμό του 2011».

  Όμως πριν το 2011, ίσως μια πενταετία πιο πριν, μου είπε η φίλη μου – κατά το ένα τέταρτο Βερβέρα, από τη γιαγιά της, τη μητέρα της μητέρας της – ότι οι Βερβέροι αγωνίζονται να τους επιτραπεί να διδάσκονται τη γλώσσα τους. Μου έφερε μάλιστα και μια γραμματική, και το αλφάβητό της ήταν σαν το δικό μας, όχι σαν τα αραβικά «σκωληκογράμματα» όπως τα χαρακτήρισε προσφυώς μια φίλη μου.

  Το 1982 που διαδραματίζεται η μια ιστορία, ο προοδευτικός δάσκαλος διδάσκει τους μαθητές σε ένα βερβέρικο χωριό κάπου στα βουνά του Άτλαντα στη βερβέρικη γλώσσα. Έρχεται ο επιθεωρητής. Μήπως δεν έχει υπόψη του την καινούρια εγκύκλιο, που λέει ότι η διδασκαλία πρέπει να γίνεται αποκλειστικά στα αραβικά, τη γλώσσα του Κορανίου; Μα δεν καταλαβαίνουν τα παιδιά αραβικά, μόνο βερβέρικα. Δεν έχει σημασία, εσύ πρέπει να διδάσκεις στα αραβικά.

  Το αποτέλεσμα βέβαια ήταν να απολυθεί. Θα φύγει από το χωριό. Λέει στην αγαπημένη του ότι θα επιστρέψει. Αυτή ξέροντας ότι δεν θα επιστρέψει, πηγαίνει στην Καζαμπλάνκα για να τον αναζητήσει.

  Τον πρώτο καιρό, μετά σταμάτησε, την ακούμε να λέει, ηλικιωμένη πια.

  Ο Nabil Ayouch έχει μόνο κατά τα τρία τέταρτα αραβικό αίμα στις φλέβες του, το άλλο τέταρτο είναι εβραϊκό, από την προγιαγιά του, από την πλευρά της μητέρας του. Μάλιστα, διάβασα παλιά, ότι θα προσπαθούσε για τη συμφιλίωση αράβων και εβραίων στην Παλαιστίνη. Προφανώς στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας γύρισε και τα ντοκιμαντέρ «My land» και «To my land».

  Ο ηλικιωμένος εβραίος θρηνεί για το θάνατο του φίλου του στη Μεδίνα. Δεν υπήρχε εκεί εβραίικο νεκροταφείο για να τον θάψουν, τον πήγαν αεροπορικώς στη Γαλλία. Όμως μην ανησυχείς, τον καθησυχάζει ο γιος του, εδώ υπάρχουν αρκετοί εβραίοι.

  Πώς βρέθηκαν εκεί;

  Κατά την ισπανική Reconquista, κατά την οποία οι ισπανοί έδιωξαν από τα εδάφη τους, μετά από 700 χρόνια κατοχή, τους άραβες, υποχρεώνοντας όσους ήθελαν να μείνουν, άραβες και εβραίους, να ασπαστούν τον χριστιανισμό. Πολλοί κατέφυγαν στο Μαρόκο, και σαν διωχθέντες και οι δυο υπήρχε μια ανοχή από τους άραβες απέναντι στους εβραίους.

  Αλήθεια, πόσο μεγάλη;

  Η νεαρή πόρνη το βάζει στα πόδια μόλις βλέπει στο δωμάτιό του ένα πίνακα με την πεντάλφα, και ασφαλώς και άλλα εβραϊκά σύμβολα που δεν αναγνώρισα.

  Αναβίωση του ισλαμισμού, που την ήξερα από τη φίλη μου. Διαδήλωση στο δρόμο με άντρες και γυναίκας να φωνάζουν Σαρία, και Η γυναίκα δεν είναι ίση με τον άντρα.

  Ανεργία. Οι νέοι διαδηλώνουν στους δρόμους, σπάζοντας και καίγοντας.

  Ο άντρας, ενώ καπνίζει ο ίδιος, δυσανασχετεί όταν η γυναίκα του παίρνει και αυτή τσιγάρο. Και δεν του αρέσει καθόλου η ιδέα να πάει να δουλέψει.

  Η γυναίκα καταφέρνει και κάνει έκτρωση. Δεν θα ήθελε να της τύχει κόρη, και να υποφέρει όσα υποφέρουν οι γυναίκες στην κοινωνία τους. Τυχερή, δεν έμαθε ο άντρας της ότι ήταν έγκυος. Δεν είχε όμως την ίδια τύχη και η γυναίκα στην ταινία «Θα φύγω μια μέρα» που προβάλλεται από την Πέμπτη που μας πέρασε. Ο πατέρας της το μαρτύρησε στον άντρα της, άθελά του, νόμισε ότι το ήξερε. Βέβαια εμμένει στην απόφασή της.

  Βλέπουμε και τους νέους να διασκεδάζουν.

  Και κοριτσάκια να μιλάνε για το σεξ και για την παρθενιά.

  Οι γυναίκες δεν φοράνε μαντήλα.

  Και βλέπουμε και σκηνή σεξ.

  Μια τέτοια ταινία δεν θα μπορούσε ποτέ να γυριστεί στο Ιράν.

 

Lu Chuan, Bureau 749 (2024)

 Lu Chuan, Bureau 749 (2024)

 

  Και με το «Γραφείο 749» τελειώνουμε με τον Lu Chuan, τον οποίο είδαμε πακέτο με αφορμή την προβολή στο Στούντιο δυο ταινιών του παρουσία του, του «Kekexili» και του «Nanjing, Nanjing».

  Το «Γραφείο 749» κατά κάποιο τρόπο είναι η συνέχεια του «Chronicles of the ghostly tribe».

   To στόρι έχει περίπου τον ίδιο σκελετό. Οι δαίμονες, εξωγήινοι, που απειλούν τη γη, ένας «μιγάς», που θα τον χρησιμοποιήσουν για να σώσουν τη γη, και ένα happy end στο ειδύλλιο, που μας δείχνεται στο τέλος, μετά από 5 νομίζω χρόνια. Έχουν και ένα παιδάκι.

  Έχει ενδιαφέρον η ιστορία αυτής της ταινίας.

  Ο Λου υπηρέτησε δυο χρόνια σε…

  Ας κάνω καλύτερα αντιγραφή και επικόλληση από τη βικιπαίδεια.

  In 1988, Lu, due to his father's opposition to pursuing film studies, entered the PLA Institute of International Relations at Nanjing (now Institute of Foreign Languages in National University of Defense Technology, Nanjing) to study English. After graduation from the military institute, he was assigned to work at the Unit 749 (later known as the Bureau 749), a secret military institution involved in researching paranormal phenomena and human superpowers for weapon development, under the Commission for Science, Technology and Industry for National Defense (COSTIND).

  Η υπηρεσία του στο Γραφείο 749 τον κατατρύχει. Και στην ταινία «Chronicles of the ghostly tribe» γίνεται αναφορά σ’ αυτή την υπηρεσία. Έτσι επιχειρεί μια «θεματική» συνέχεια. Βλέπουμε τα ίδια τέρατα να πολεμούν με τους ανθρώπους. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτά τα τέρατα είναι ένα φετίχ γι’ αυτόν.

 Και το πραγματικά δραματικό της ιστορίας:

 Τα γυρίσματα ξεκίνησαν το 2018, όμως προβλήματα λογοκρισίας και χρηματοδότησης καθυστέρησαν πολύ την προβολή της, κατά έξι ολόκληρα χρόνια. Ο Λου γύριζε διαφημιστικά για να μαζέψει λεφτά ώστε να συνεχίσει τα γυρίσματα. Κάποιοι πρόσφεραν αφιλοκερδώς το χρόνο τους.

  Το αποτέλεσμα;

  Μόλις 3,9 η βαθμολογία της. Μια ταινία, που για τα γυρίσματά της είχε χύσει κυριολεκτικά αίμα. Και δεν υπάρχει ξεχωριστό λήμμα για την ταινία, για να δούμε ποια ήταν η πρόσληψή της από τους κριτικούς.

  Εμένα όμως, περιέργως, μου άρεσε. Την απόλαυσα «εικαστικά», όπως απολαμβάνει κανείς τον ποιητικό κινηματογράφο. Όσο για την πλοκή, εξωγήινοι-τέρατα, δεν μου κολλάει καθόλου.

Lu Chuan, Chronicles of the ghostly tribe (九层妖塔, 2015)

 Lu Chuan, Chronicles of the ghostly tribe (九层妖塔, 2015)

 

  Ο εννιαόροφος πύργος δαιμόνων, ο κινέζικος τίτλος.

  Έχω γράψει ότι η επιστημονική φαντασία δεν είναι είδος που μου αρέσει, και ας έχω γράψει μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, «Το μυστικό των εξωγήινων». Όμως όταν ένα σκηνοθέτη τον βλέπω πακέτο, αναγκαστικά θα δω κάθε ταινία που έχει γράψει. Τον Lu Chuan τον βλέπω πακέτο, γιατί εκτός του ότι είναι κινέζος θα παραβρεθεί στην προβολή των ταινιών του Nanjing, Nanjing και Kekexili στις 14 του μηνός στο Στούντιο.

  Εξωγήινα τέρατα, δαίμονες, κατατροπώθηκαν από τους γήινους και φυλακίστηκαν σε ένα πύργο. Όμως κάποιοι δραπέτευσαν και ζευγάρωσαν με θνητούς (πώς διάβολο, αυτό που βλέπουμε στην ταινία είναι τέρατα, άλλαξαν μορφή;) Αυτοί που γεννήθηκαν κουβαλάνε το στίγμα, τις ικανότητες των εξωγήινων χωρίς να το ξέρουν.

  Περίπλοκη η πλοκή, δεν έχει νόημα να την αφηγηθώ, δηλαδή τι να την αφηγηθώ, εδώ δεν την γράφει η βικιπαίδεια, γιατί να μπω στον κόπο, καθώς δεν την έχω καλοκαταλάβει. Να πω μόνο ότι υπάρχουν δυο ζευγάρια, περισσότερο ή λιγότερο δεμένα. Ένα romance ανεβάζει πάντα μια ταινία.

   Αν αφήσεις στην άκρη την πλοκή απολαμβάνεις τα ψηφιακά εφέ, ιδιαίτερα στην αρχή με την ομάδα που προσπαθεί να ξεφύγει από τέρατα και νυχτερίδες, που μόλις σε ακουμπήσουν αρπάζεις φωτιά.

  Χαμηλή η βαθμολογία της, 5,1, εγώ, καθώς δεν είμαι λάτρης του είδους, δεν θα βαθμολογήσω.

8 Μαΐου, Παγκόσμια ημέρα του γαϊδάρου

 

Ναι, στις 8 Μαΐου έχει αναφερθεί σε διάφορες χώρες ως ανεπίσημη «Παγκόσμια Ημέρα του Γαϊδάρου» ή ημέρα αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση για τα γαϊδούρια και τη σημασία τους για τον άνθρωπο. Δεν είναι επίσημη διεθνής εορτή όπως π.χ. μια ημέρα του ΟΗΕ, αλλά χρησιμοποιείται από φιλοζωικές οργανώσεις και κοινότητες για να αναδειχθεί η αξία τους.

Ο Γάιδαρος πράγματι συνδέεται παραδοσιακά με:
• υπομονή,
• επιμονή,
• αντοχή,
• εργατικότητα,
• και ηρεμία.
Παρότι συχνά χρησιμοποιείται άδικα ως προσβολή στη λαϊκή γλώσσα, στην πραγματικότητα είναι ιδιαίτερα έξυπνο και προσεκτικό ζώο. Η «πεισματάρικη» συμπεριφορά του συνήθως οφείλεται στο ότι αξιολογεί τον κίνδυνο πριν κινηθεί, αντί να αντιδρά παρορμητικά.
Σε πολλούς πολιτισμούς ο γάιδαρος συμβολίζει την ταπεινότητα και τη δύναμη μέσα από τη σιωπηλή επιμονή.
Πόσοι από σας ξέρετε το "Συναξάρι του τιμημένου γαϊδάρου", έργου της κρητικής λογοτεχνίας πριν την κρητική αναγέννηση; Σας προτρέπω να διαβάσετε από τη σελίδα 31 και μετά του βιβλίου μου "Η λαϊκότητα της κριτικής λογοτεχνίας" (αναρτημένο στο academia.edu στο τέλος του κεφαλαίου "Η πρώτη περίοδος της πνευματικής ζωής".

Amélie Bonnin, Θα φύγω μια μέρα (Partir un jour, 2025)

 Amélie Bonnin, Θα φύγω μια μέρα (Partir un jour, 2025)

 

  Από χθες στους κινηματογράφους

  «Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο», λέει η Μάρω Βαμβουνάκη.

  Όταν ένας παλιός έρωτας τελειώσει, ο χρόνος τον απομακρύνει από την καθημερινή ζωή και τον τοποθετεί σε έναν «παράδεισο» της μνήμης, δηλαδή σε έναν χώρο όπου δεν υπάρχει πια σύγκρουση, φθορά ή επανάληψη, μου λέει o Perplexity.

  Όμως όταν οι παλιοί ερωτευμένοι ξανασυναντηθούν;

  Δεν είχε υπάρξει, αν κατάλαβα καλά, πραγματική ερωτική σχέση, αλλά μια βαθιά ερωτική συμπάθεια ανάμεσα στους δυο συμμαθητές.

  Έχει δυο χρόνια σχεδόν να επισκεφτεί τους γονείς της. Τους επισκέπτεται τώρα, μετά το έμφραγμα του πατέρα της. Δεν εννοεί να κλείσει το εστιατόριο που λειτουργεί με τη μητέρα της. Εκεί έμαθε μαγειρική, έγινε σεφ, μάλιστα έπαιξε και σε μια τηλεοπτική σειρά με ανάλογο περιεχόμενο, και τώρα ετοιμάζει, με τον σύζυγό της, το εστιατόριο που θα ανοίξει στο Παρίσι.

  Θα της κρύψει ότι είναι παντρεμένος. Φαντάζομαι χωρίς υστεροβουλία.

  Να πω μόνο το εξής: είναι εντελώς φαλλοκρατικό αυτό που κυκλοφορεί, και το επαναλαμβάνω και εγώ χιουμοριστικά παρά το ότι επανειλημμένα έχω δηλώσει ότι είμαι φεμινιστής, «Ο άντρας δεν ξεχνάει ποτέ την πρώτη του αγάπη, και η γυναίκα-την τελευταία».

  Φαντάζομαι και οι δυο θυμούνται την πρώτη τους αγάπη, αλλά πόσο συχνά και έντονα, σ’ αυτό θα υπάρχει πάντα διαφορά.

  Η ταινία δεν έχει εντυπωσιακά σασπένς (ας το μαρτυρήσω αυτό, ο άντρας της αποδεικνύεται πιο ζηλιάρης από ότι η γυναίκα του παλιού της φλερτ), και υπάρχει ένα αρκετά συγκινητικό επεισόδιο.

  Το σασπένς, λέει ο Syd Field, είναι εκ των ων ουκ άνευ σε ένα σενάριο (το έγραψα κι εγώ πριν διαβάσω το βιβλίο του, το διάβασα τώρα στην κριτική που έγραψα για το βιβλίο της Βαμβουνάκη, το 1992).

  Ας κάνω ένα σασπένς, εξωκειμενικό, στην κριτική μου.

  Αυτή μένει έγκυος, θέλει να το ρίξει, από την αρχή συμφώνησαν ότι δεν θα κάνουν παιδιά.

  Τι θα γίνει τελικά, θα κάνει έκτρωση;

  Τι λέει η αφηγηματική αναμονή;

  Δεν κρατιέμαι να μην κάνω ένα μικρό σπόιλερ: οι αφηγηματικές αναμονές συχνά διαψεύδονται.

  Δεν είναι καμιά συνταρακτική ταινία, το 6,3 με βρίσκει σύμφωνο. Σίγουρα βλέπεται ευχάριστα.

Να μη φοβάσαι να διαφέρεις

 Να μη φοβάσαι να διαφέρεις

 

  Μου έχουν πει: εσύ διαφέρεις από τους άλλους.

  Ο Καζαντζάκης έγραψε: Αλίμονο στο χωριό που έχει μόνο άγιους, και αλίμονο στο χωριό που κανείς δεν είναι άγιος

  Δεν βλέπω τηλεόραση, την έχω μόνο σαν μόνιτορ για να βλέπω ταινίες.

  -Μα καλά, δεν θέλεις να ενημερώνεσαι, να δεις τι συμβαίνει στον κόσμο;

  -Τη γενική εικόνα την έχω, το να προσθέσω ένα κομμάτι του παζλ της ήδη γνωστής εικόνας δεν έχει σημασία. Εξάλλου έχω άλλα πράγματα να κάνω.

  Έκανα προ ημερών μια ανάρτηση, αντιγράφω ένα απόσπασμα.

  «Πίσω από τους πολέμους κρύβονται οι βιομηχανίες παραγωγής όπλων. Οι ηγέτες των χωρών ή εκβιάζονται, ή δωροδοκούνται, ή είναι απλά ηλίθιοι. Φυσικά μπορεί να συμβαίνουν και τα τρία».

  Μπορεί να μη βλέπω τηλεόραση, αλλά υπάρχουν ενημερωτικά reels τα οποία ακούω ενώ τρώγω. Είδα δυο εικοσάλεπτα reels λίγες μέρες μετά που μιλούσαν για ένα σκάνδαλο διαπλοκής μιας ουκρανικής βιομηχανίας παραγωγής όπλων με ευρωπαίους πολιτικούς. Αναφέρθηκαν νομίζω και σε άλλα σχετικά σκάνδαλα. Το δεύτερο reel το σταμάτησα μόλις τέλειωσα το φαγητό.

Chen Shuyao (陈书瑶), Manting (曼婷2024)

 Chen Shuyao (陈书瑶), Manting (曼婷2024)

 

  Είναι η τρίτη ταινία της Chen Shuyao. Έχει γυρίσει άλλες δυο ταινίες μικρού μήκους, την εξάλεπτη Roquiem for a wrestler, a musical, και την 14λεπτη Winter by the river. Eστιάζει σε προσωπικές σχέσεις και μνήμη, κυρίως με γυναικείους χαρακτήρες.

  Δυο συμμαθήτριες που είχαν λεσβιακές σχέσεις συναντώνται μετά από δεκαετίες. Γύρω στα εξήντα τους και οι δύο. «Και θέλω και δεν θέλω…». Προσπαθούν να αποφύγουν, πότε η μια πότε η άλλη, η μια την άλλη, όμως τελικά τις βλέπουμε μαζί. Μαθαίνουμε τότε για την παλιά τους σχέση.

  Ποια άφησε την άλλη;

  -Εσύ, παντρεύτηκες.

  -Όχι εσύ, γι’ αυτό παντρεύτηκα.

  Και οι δυο με διαζύγια πίσω τους.

  Ποια θα είναι η συνέχεια;

  Έχει ενδιαφέρον το τέλος.

  Έχω γράψει συχνά για το ανοικτό τέλος, θυμάμαι το «Ένας χωρισμός» του Ασγάρ Φαρχάντι. Δεν θυμάμαι αν έχω γράψει για το αμφίσημο τέλος.

  Γιατί τέτοιο είναι το τέλος αυτής της ταινίας.

  Φτάνουν στο σπίτι της μιας, η οποία εμφανίζεται και πιο συχνά στα πλάνα. Αγκαλιάζονται. Λέει στην άλλη, καθώς είναι αγκαλιασμένες. -Τα μαλλιά σου μυρίζουν ωραία. Θα μπορούσα να μοιραστώ το σαμπουάν μου μαζί σου.

  Ολοφάνερα αυτό είναι πρόσκληση για επανασύνδεση. Είναι μόνες και οι δυο. Καθώς η άλλη δεν απαντάει:

  -Σου συμβαίνει κάτι άσχημο;

  -Ξέρω. Ξέρεις, κάτι δεν πάει καλά με μας τις δυο.

  Τελικά τι έγινε;

  Μετά από ένα μακρύ, αλλά όχι σφιχτό αγκάλιασμα, η πρώτη γυρνάει για να πάει στο σπίτι της. Σταματά, γυρνάει και την κοιτάζει. Η άλλη έχει μείνει στη θέση της. Στο επόμενο πλάνο η κάμερα εστιάζει στον αναμμένο φανοστάτη (είναι νύχτα). Και στο τελευταίο η κάμερα γυρνάει στο χώρο που στεκόντουσαν. Είναι άδειος.

  Στο ανοιχτό τέλος, π.χ. στην ταινία του Φαρχάντι, δεν έχει σημασία με ποιο γονιό αποφάσισε τελικά το κοριτσάκι να μείνει. Ο Φαρχάντι θέλει να τονίσει μ’ αυτό ότι δεν έχει σημασία, αυτό που έχει σημασία είναι το τραύμα που βιώνει το κοριτσάκι από τον χωρισμό των γονιών του. Στο αμφίσημο τέλος αυτής της ταινίας δεν ξέρουμε αν η άλλη την ακολούθησε τελικά ή έφυγε.

  Γιατί το αμφίσημο τέλος;

  Ίσως γιατί έτσι ικανοποιούνται τόσο οι θεατές που θα ήθελαν το happy end μιας επανασύνδεσης όσο οι θεατές που θα προτιμούσαν το unhappy end της μη επανασύνδεσης.

  Και δυο λόγια για τη σκηνοθέτιδα.  

  Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Wenzhou (温州), παραθαλάσσια πόλη της νοτιοανατολικής Κίνας. Αρχικά σπούδασε φωτοδημοσιογραφία στο Pennsylvania State University. Το 2018 μετακόμισε στη Νέα Υόρκη για μεταπτυχιακές σπουδές (Master of Fine Arts) στο New York University.

  Μια ακόμη hua qiao, κινέζα της διασποράς.

  Αναρωτιέμαι πως να νιώθει, αλλά και οι άλλοι κινέζοι, με την ένταση στις σχέσεις ανάμεσα στην πατρίδα της την Κίνα και στις ΗΠΑ, με τη σημερινή κρίση στον κόλπο.