Καστοριάδης

 Καστοριάδης

 

  Έπεσα πάνω σε ένα πολύ ωραίο κείμενο για τον Καστοριάδη και το κοινοποίησα στον τοίχο μου στο facebook. Αντιγράφω τις δυο πρώτες περιόδους.

  «Μια μύγα έχει παγιδευτεί μέσα σε ένα γυάλινο μπουκάλι. Πετά συνεχώς, χτυπά στα τοιχώματα, εξαντλείται, αλλά δεν μπορεί να βγει, παρότι η έξοδος ίσως βρίσκεται ανοιχτή λίγο πιο πάνω. Είναι τόσο εγκλωβισμένη στον τρόπο που κινείται και αντιλαμβάνεται τον χώρο, που δεν βλέπει τη διέξοδο.

  Για τον Καστοριάδη, αυτό μοιάζει με τις κοινωνίες και τους ανθρώπους. Ζούμε μέσα σε ιδέες, συνήθειες, συστήματα, ιδεολογίες και «αυτονόητα» που εμείς οι ίδιοι δημιουργήσαμε, αλλά τα θεωρούμε φυσικά και αναπόφευκτα».

  Πριν προχωρήσω, να πω ότι προηγήθηκε σ’ αυτή την αντίληψη ο Bacon με τα είδωλά του, έχω γράψει και άλλη φορά, δεν θέλω να επανέλθω. Εδώ απλά ήθελα να δώσω ένα παράδειγμα που το έχω πει σε φίλους.

  Κλασική ερώτηση: Πιστεύεις στο Θεό; (να μην κολλήσουμε τώρα στο αν ο προφήτης του είναι ο Μωάμεθ).

  Κλασική απάντηση: Πιστεύω σε μια ανώτερη δύναμη.

  Και ο ερωτών και ο απαντών βρίσκονται μέσα στο «μπουκάλι» της μονοθεϊστικής κουλτούρας μας. Αν έκανες αυτή την ερώτηση σε ένα αρχαίο έλληνα, θα σε κοίταζε γεμάτος έκπληξη: Για ποιον θεό μιλάς, για τον Άρη, τον Ποσειδώνα, τον Δία…

  Ο αρχαίος έλληνας βρίσκεται σε άλλο μπουκάλι.

  Και εγώ βρίσκομαι σε άλλο.

  Πώς θα απαντούσα σε κάποιον αν μου έκανε αυτή την ερώτηση;

  Πλάκα μου κάνεις; Τι ένας θεός; Εγώ απλά πιστεύω ότι υπάρχουν ανώτερες δυνάμεις που μας ξεπερνούν, και για τις μόνες για τις οποίες ξέρουμε με σιγουριά κάτι είναι οι εξωγήινοι. Και αυτό το κάτι δεν είναι παρά μόνο η ύπαρξή τους.

  Δεν είσαι στα καλά σου, εδώ υπάρχουν τόσοι και τόσοι που δεν πιστεύουν στους εξωήινους.

  Δεν ξέρω αν το ξέρετε, υπάρχουν τόσοι (αλλά όχι και τόσοι) που δεν πιστεύουν ότι η γη είναι στρογγυλή και γυρνάει γύρω από τον ήλιο.

  Να μην πω όλη την ιστορία, την έχω αφηγηθεί αλλού, ξενέρωσα ξαφνικά στη συζήτηση που είχα με ένα νεαρό (εγώ ήμουν δεκαπεντάχρονος μαθητής) στο μοναστήρι της Φανερωμένης, όταν μου είπε «Και να σκεφτείς ότι κάποιοι πιστεύουν πως η γη είναι στρογγυλή και γυρνάει γύρω από τον ήλιο».

  Φυσικά πού να του πω ότι και εγώ είμαι ένας από αυτούς τους κάποιους.

  Ας μην πιάσουμε και τον Δαρβίνο, γιατί θα πάει μακριά η βαλίτσα.