Ildykó Enyedi, Σιωπηλή φίλη (Stille Freundin, 2026)

 Ildykó Enyedi, Σιωπηλή φίλη (Stille Freundin, 2026)

 

  Από χθες στους κινηματογράφους

  Ας ξεκινήσουμε από αυτό: η Ildyko Enyedi είναι μια εξαιρετική σκηνοθέτις την οποία βλέπω πακέτο. Η προηγούμενη ταινία της που είδαμε ήταν «Η ιστορία της γυναίκας μου».

  Τρεις ιστορίες μας δείχνει στην ταινία της η Enyedi, που διαδραματίζονται το 1908, το 1972 και το 2022. Και βέβαια δεν τις δείχνει στη χρονολογική τους διαδοχή, αλλά σπάει επεισόδια και πλάνα κάθε ιστορίας δίνοντάς τις έτσι σε μη γραμμική σειρά.

  Συνδετικός κρίκος: Η μυστική ζωή των φυτών.

  Πριν δεκαετίες διάβασα το βιβλίο των Peter Tompkins και Christopher Bird που με εντυπωσίασε. Τα φυτά έχουν αισθήματα, αντιδρούν σε αυτά που συμβαίνουν γύρω τους. «Μας κάνουν μπανιστήρι», ακούμε το σχόλιο κάποιου (τη συνέχεια δεν τη λέει… ότι αν κάνεις σεξ με τη φίλη σου μέσα στο δάσος μη νομίζεις ότι δεν σας βλέπουν).

  Με αισθητήρες παρακολουθούν τα αισθήματα των φυτών οι δυο συγγραφείς. Θυμάμαι, γιατί μου άρεσε, ότι τα φυτά δείχνουν ευχαρίστηση όταν ακούν κλασική μουσική, όχι όμως ροκ.

  Γιατί μου άρεσε;

  Γιατί και μένα μου αρέσει η κλασική μουσική.

  Και τα κρητικά (παρεμπιπτόντως, παίζω λύρα). Αυτά είναι τα δυο είδη μουσικής που ακούω. Όλα τα όλα, τυχαία. Δηλαδή όχι εντελώς, στο tiktok έχω ανακαλύψει, και έχω μεταφράσει ανάμεσα στα άλλα το Une te dua, σ’ αγαπώ, 你有没有爱过来我, με αγάπησες ποτέ; Και Fără tine, χωρίς εσένα (στη ζωή, δεν είναι ωραία).

  Όμως την πιο εντυπωσιακή μαρτυρία την διάβασα σε μια νουβέλα του Στρατή Μυριβήλη, «Ο Παν». Αντιγράφω από την ανάρτησή μου το σχετικό απόσπασμα:

  «Του χαρίζεται ένας χρόνος, θα αποφυλακισθεί. Τι θα κάνει έξω; Συγκινημένος πηγαίνει να αποχαιρετήσει τη συκαμνιά.

  «-Ο Τσαλέκος αφήνει γεια στην καρυδιά του!

Τα μάτια του γιόμιζαν από το πράσινο της φυλλωσιάς, ύστερα αυτό το πράσινο άρχισε να σαλεύει. Ήτανε μια θάλασσα δροσερή από φύλλα, που θρόιζε με μικρά – μικρά κύματα και σκέπαζε τον κόσμο. Τα δάκρυα γέμισαν το στέρνο του, ξεχείλισαν από τα μάτια κ’ έτρεχαν πάνω στα μάγουλά του.

  -Ο Τσαλέκος κλαίει! είπαν οι κατάδικοι, και στρίμωχναν τα κουρεμένα τους κεφάλια να δουν.

  Έκλαιγε. Οι πόρτες ήταν ανοιχτές, μπορούσε στη στιγμή να σηκωθεί να φύγει, κι αυτός καθόταν εκεί πάνω στο πεζούλι, με τα χέρια αφημένα στα γόνατα, με τη ράχη στον τοίχο. Ώρες καθόταν, κοίταζε την καρυδιά του κ’ έκλαιγε».

  Έξαφνα ένας φυλακισμένος φώναξε.

  -Δείτ’ εκεί ένα μυστήριο. Το δέντρο μαράθηκε!

  Τότες από παντού ξαπλώθηκε τούτο το μουρμουρητό. Από κελί σε κελί, από θάλαμο σε θάλαμο. Από τις σκοπιές, από το οίκημα της φρουράς, από τα Γραφεία. Όλοι το ξανάλεγαν, όσοι μπορούσαν έτρεχαν να δουν το μυστήριο.

  Ήταν αλήθεια ένα πράμα απίστευτο.

  Η καρυδιά άρχισε να κρεμάζει τα φύλλα της, που έγερναν πανιασμένα σα να τους έριξες ζεματιστό νερό. Άρχισε από τα χαμηλά κλαδιά και προχωρούσε προς τα πάνου.

  Κι ο Τσαλέκος όλο κοίταζε ανάμεσ’ από τα δάκρυά του το δέντρο κ’ έκλαιγε».

  Έτσι τελειώνει η νουβέλα».

  Δεν θα μπορούσα να το ξεχάσω ποτέ: ο Μυριβήλης αναφέρεται σε αληθινό περιστατικό, γράφει σε υποσημείωση.

  Συνδετικός κρίκος στις τρεις ιστορίες είναι ένα δέντρο γκίνγκο. Ο Tony Leung Chiu-wai (τρίτη ιστορία), προσκεκλημένος καθηγητής από το Χονγκ Κονγκ, το συνδέει με αισθητήρες, όπως και η Yun Huang στο γεράνι της (δεύτερη ιστορία). Εμένα όμως μου άρεσε περισσότερο η πρώτη, που σατιρίζει τον φαλλοκρατισμό της εποχής. Η εξεταστική επιτροπή θα προσπαθήσει να ταπεινώσει την Lun Wedler που έκανε αίτηση εισαγωγής στο πανεπιστήμιο, στο οποίο μέχρι τότε οι γυναίκες δεν είχαν πρόσβαση. Απαντάει με επιτηδειότητα στις ερωτήσεις τους, και είναι η μόνη από τις υποψήφιες γυναίκες που θα εισαχθούν. Και η οικογένεια που τη φιλοξενεί θα τη διώξει, γιατί θεωρεί δεδομένο ότι η επίσκεψή της στο δάσος δεν ήταν για επιστημονική έρευνα αλλά για να βρεθεί με κάποιο φίλο.  

  Υπάρχει και η Léa Seydoux, διδάκτωρ, που επικοινωνεί με τον Tony, προσκεκλημένο καθηγητή σε πανεπιστήμιο της Γερμανίας, με βιντεοκλήσεις.

  Trivia: Και στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσός μέχρι πρότινος δεν μπορούσαν να γίνουν μέλη γυναίκες. Ήμουν παρών σε μια συγκέντρωση που ο φίλος μου ο … τους ξέχεσε κυριολεκτικά, φέρνοντάς μας όλους σε αμηχανία. Όμως είχε αποτέλεσμα. Άλλαξαν το καταστατικό και τώρα μπορούν να γίνουν μέλη και γυναίκες.

  Εξαιρετική και αυτή η ταινία της Enyedi, 7,3 η βαθμολογία της.