Nabil Ayouch, Razzia (2017)

 Nabil Ayouch, Razzia (2017)

 

  Νομίζω είναι ευκαιρία να μιλήσω εδώ πιο εκτεταμένα για τις κινηματογραφικές μου προτιμήσεις.

  Στην κορυφή βρίσκονται τα κοινωνικά έργα (drama), που μιλάνε για τον άνθρωπο και για την κοινωνία. Όλα τα άλλα, που απλά προσφέρουν γέλιο, ή αγωνία ανεβάζοντας την αδρεναλίνη, έρχονται στη συνέχεια.

  Η ταινία «Razzia» του Nabil Ayouch, τον οποίο βλέπω πακέτο, εικονογραφεί καθαρά την προτίμησή μου.

  Στην ταινία παρακολουθούμε πέντε ιστορίες που σε κάποιο βαθμό διαπλέκονται.

  Γιατί πέντε ιστορίες.

  Δεν θυμάμαι ποια ταινία είδα που επίσης ήταν τέσσερις πέντε ιστορίες που εικονογραφούσαν ένα θέμα. Το θέμα για να καλυφθεί δεν ήταν δυνατόν να καλυφθεί μόνο με μια ιστορία. Έτσι ο σκηνοθέτης παρουσίασε τις ιστορίες αυτές, που κάθε μία έδειχνε μια πλευρά του θέματος.

  Το ίδιο κάνει και ο Nabil Ayouch.

  Το θέμα του είναι η ζωή στο Μαρόκο. Με μια ιστορία δεν θα μπορούσε να δείξει όλες τις πλευρές, ενώ με κάθε μια ξεχωριστά μπορεί να παρουσιάσει αρκετές.

  Οι άραβες του Μωάμεθ κατέλαβαν το Magreb, τις βόρειες χώρες της Αφρικής. Οι ντόπιοι κάτοικοι, οι Καμβύλοι, ήσαν όπως εμείς επί τουρκοκρατίας, ή καλύτερα όπως οι Κούρδοι στην Τουρκία. Ή μάλλον χειρότερα: ένα μεγάλο μέρος τους αφανίστηκε, και σήμερα είναι μειοψηφία στην ίδια τους την πατρίδα.

  Δεν μπορώ να μην το γράψω αυτό.

  Όλοι είμασταν στο πλευρό των Αλγερινών, που προσπάθησαν να αποτινάξουν τον γαλλικό ζυγό και τα κατάφεραν.

  Όμως οι Βερβέροι δεν κατάφεραν να αποτινάξουν τον αραβικό ζυγό, και σήμερα είναι μια μειονότητα στην πατρίδα τους, 15-20% του πληθυσμού, μου λέει ο Perplexity, προσθέτοντας «Ελληνικό διπλωματικό σημείωμα αναφέρει περίπου 17% Βερβέροι στον πληθυσμό».

  Μια υποομάδα των Βερβέρων είναι οι Καμβύλοι. Μια Καμβύλη, τραγουδίστρια, τραγουδούσε τον πόνο της για την κατάκτηση της πατρίδας της από τους άραβες. Την απείλησαν ότι θα τη σκοτώσουν και το έσκασε στη Γαλλία.

  Το ίδιο έγινε και στο Μαρόκο. Οι κατακτητές άραβες κάθισαν στα πεδινά ενώ οι Βερβέροι, στην συντριπτική τους πλειοψηφία, ζουν στα βουνά του Άτλαντα.

  Ρωτάω πάλι τον Perplexity, και μου απαντάει: «Η βερβερική (Amazigh) έχει ανακηρυχθεί συν‑επίσημη γλώσσα στο Μαρόκο, δίπλα στα αραβικά, από το συνταγματικό ανασχηματισμό του 2011».

  Όμως πριν το 2011, ίσως μια πενταετία πιο πριν, μου είπε η φίλη μου – κατά το ένα τέταρτο Βερβέρα, από τη γιαγιά της, τη μητέρα της μητέρας της – ότι οι Βερβέροι αγωνίζονται να τους επιτραπεί να διδάσκονται τη γλώσσα τους. Μου έφερε μάλιστα και μια γραμματική, και το αλφάβητό της ήταν σαν το δικό μας, όχι σαν τα αραβικά «σκωληκογράμματα» όπως τα χαρακτήρισε προσφυώς μια φίλη μου.

  Το 1982 που διαδραματίζεται η μια ιστορία, ο προοδευτικός δάσκαλος διδάσκει τους μαθητές σε ένα βερβέρικο χωριό κάπου στα βουνά του Άτλαντα στη βερβέρικη γλώσσα. Έρχεται ο επιθεωρητής. Μήπως δεν έχει υπόψη του την καινούρια εγκύκλιο, που λέει ότι η διδασκαλία πρέπει να γίνεται αποκλειστικά στα αραβικά, τη γλώσσα του Κορανίου; Μα δεν καταλαβαίνουν τα παιδιά αραβικά, μόνο βερβέρικα. Δεν έχει σημασία, εσύ πρέπει να διδάσκεις στα αραβικά.

  Το αποτέλεσμα βέβαια ήταν να απολυθεί. Θα φύγει από το χωριό. Λέει στην αγαπημένη του ότι θα επιστρέψει. Αυτή ξέροντας ότι δεν θα επιστρέψει, πηγαίνει στην Καζαμπλάνκα για να τον αναζητήσει.

  Τον πρώτο καιρό, μετά σταμάτησε, την ακούμε να λέει, ηλικιωμένη πια.

  Ο Nabil Ayouch έχει μόνο κατά τα τρία τέταρτα αραβικό αίμα στις φλέβες του, το άλλο τέταρτο είναι εβραϊκό, από την προγιαγιά του, από την πλευρά της μητέρας του. Μάλιστα, διάβασα παλιά, ότι θα προσπαθούσε για τη συμφιλίωση αράβων και εβραίων στην Παλαιστίνη. Προφανώς στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας γύρισε και τα ντοκιμαντέρ «My land» και «To my land».

  Ο ηλικιωμένος εβραίος θρηνεί για το θάνατο του φίλου του στη Μεδίνα. Δεν υπήρχε εκεί εβραίικο νεκροταφείο για να τον θάψουν, τον πήγαν αεροπορικώς στη Γαλλία. Όμως μην ανησυχείς, τον καθησυχάζει ο γιος του, εδώ υπάρχουν αρκετοί εβραίοι.

  Πώς βρέθηκαν εκεί;

  Κατά την ισπανική Reconquista, κατά την οποία οι ισπανοί έδιωξαν από τα εδάφη τους, μετά από 700 χρόνια κατοχή, τους άραβες, υποχρεώνοντας όσους ήθελαν να μείνουν, άραβες και εβραίους, να ασπαστούν τον χριστιανισμό. Πολλοί κατέφυγαν στο Μαρόκο, και σαν διωχθέντες και οι δυο υπήρχε μια ανοχή από τους άραβες απέναντι στους εβραίους.

  Αλήθεια, πόσο μεγάλη;

  Η νεαρή πόρνη το βάζει στα πόδια μόλις βλέπει στο δωμάτιό του ένα πίνακα με την πεντάλφα, και ασφαλώς και άλλα εβραϊκά σύμβολα που δεν αναγνώρισα.

  Αναβίωση του ισλαμισμού, που την ήξερα από τη φίλη μου. Διαδήλωση στο δρόμο με άντρες και γυναίκας να φωνάζουν Σαρία, και Η γυναίκα δεν είναι ίση με τον άντρα.

  Ανεργία. Οι νέοι διαδηλώνουν στους δρόμους, σπάζοντας και καίγοντας.

  Ο άντρας, ενώ καπνίζει ο ίδιος, δυσανασχετεί όταν η γυναίκα του παίρνει και αυτή τσιγάρο. Και δεν του αρέσει καθόλου η ιδέα να πάει να δουλέψει.

  Η γυναίκα καταφέρνει και κάνει έκτρωση. Δεν θα ήθελε να της τύχει κόρη, και να υποφέρει όσα υποφέρουν οι γυναίκες στην κοινωνία τους. Τυχερή, δεν έμαθε ο άντρας της ότι ήταν έγκυος. Δεν είχε όμως την ίδια τύχη και η γυναίκα στην ταινία «Θα φύγω μια μέρα» που προβάλλεται από την Πέμπτη που μας πέρασε. Ο πατέρας της το μαρτύρησε στον άντρα της, άθελά του, νόμισε ότι το ήξερε. Βέβαια εμμένει στην απόφασή της.

  Βλέπουμε και τους νέους να διασκεδάζουν.

  Και κοριτσάκια να μιλάνε για το σεξ και για την παρθενιά.

  Οι γυναίκες δεν φοράνε μαντήλα.

  Και βλέπουμε και σκηνή σεξ.

  Μια τέτοια ταινία δεν θα μπορούσε ποτέ να γυριστεί στο Ιράν.