Εύη Στάμου, Who was Here? (2025)

 Εύη Στάμου, Who was Here? (2025)

 

  Λένε ότι η ΑΙ θα προκαλέσει μια διανοητική νωθρότητα, καθώς δεν θα σκεφτόμαστε γιατί θα σκέφτεται αυτή για μας.

  Σε κάποιο βαθμό έχουν δίκιο αυτοί που το υποστηρίζουν, και θα το επιβεβαιώσω με τη δική μου περίπτωση. Έχω τελειώσει το τμήμα αγγλικών σπουδών του ΕΚΠΑ, και φυσικά θα μπορούσα να κάνω μόνος μου τη μετάφραση των πληροφοριών που βρήκα στο διαδίκτυο για την ταινία. Όμως…

  Γιατί να χάνω χρόνο και να πονοκεφαλιάζω; Έτσι κι αλλιώς η ΑΙ θα την κάνει καλύτερα. Ξέρω, κάνει λάθη, έχει μεταφράσει κάμποσα βιβλία μου, και εγώ περιορίζομαι στην επιμέλεια, συχνά με τη βοήθεια άλλης ΑΙ. Τα έχω αναρτήσει στο amazon.com και στο academia.edu

  Να οι μεταφράσεις δυο κειμένων που βρήκα στο διαδίκτυο για την ταινία.

  Είναι ένα πειραματικό μικρο-ιστορικό ντοκιμαντέρ που εμβαθύνει στην επεξεργασία προσωπικών αρχείων και μαρτυριών, με τη συνδρομή — σε διαφορετικά στάδια της παραγωγής — εργαλείων και λογισμικών τεχνητής νοημοσύνης. Έχοντας εκπαιδεύσει ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης με απομαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις και αρχειακό υλικό από την παιδική και εφηβική ηλικία του πατέρα της — μια περίοδο που συνέπεσε με την άνοδο της ελληνικής στρατιωτικής χούντας — η σκηνοθέτης ξεκινά μια συνομιλία με το γλωσσικό μοντέλο, αναζητώντας βοήθεια στην προσπάθειά της να καλύψει τα κενά και τις ασυνέπειες που έχει εντοπίσει στην οικογενειακή της ιστορία. Οι απρόβλεπτες στροφές στον διάλογό τους θα αναδείξουν με ακόμα πιο καθαρό τρόπο την εύθραυστη φύση της ιστορικής αλήθειας και θα φωτίσουν τις νέες απειλές που αντιμετωπίζει αυτή η έννοια στη μετα-ανθρώπινη τεχνολογική εποχή. «Ποιος ήταν Εδώ;» είναι μια ταινία για τη μνήμη, τη μεταβίβαση του διαγενεακού τραύματος και τις μικρο-ιστορικές αφηγήσεις στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

 

 Το ντοκιμαντέρ διερευνά τη βιογραφία του πατέρα της μέσα από έναν διάλογο με την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία έχει τροφοδοτηθεί με αρχεία και μαρτυρίες, συνδυάζοντας την προσωπική μνήμη με το ιστορικό, διαγενεακό τραύμα.

 

  Τελικά βλέπω ότι με τον πατέρα της είχαμε βίους παράλληλους. Είμαστε σχεδόν, αν όχι, της ίδιας ηλικίας.

  Με τις αναπόφευκτες διαφορές.

  Η ομοιότητα:

  Και οι δυο καταγόμαστε από φτωχές αγροτικές οικογένειες.

  Η διαφορά:

  Αν δεν σπούδαζε θα γινόταν αγρότης ή παπάς.

  Εγώ, μόνο αγρότης. Παπάς αποκλειόταν.

  Η ομοιότητα:

  Και οι δυο σπουδάσαμε, εκπαιδευτικοί.

  Η διαφορά: εγώ καθηγητής, αυτός δάσκαλος.

  Τα χωριά μας. 

  Διαφορές:

  Το δικό του, φτωχό χωριό. Φόρεσε παπούτσια στα επτά του. Ο μόνος που πήγε γυμνάσιο.

  Το δικό μου: Το πιο πλούσιο χωριό της επαρχίας εκείνη την εποχή, μόνο ένας συμμαθητής μου, από πολύ φτωχή οικογένεια, δεν φορούσε παπούτσια. Πολλοί πήγαν στο γυμνάσιο, και αρκετοί ήταν ήδη με πανεπιστημιακές σπουδές, πριν από πολλές δεκαετίες. Ανάμεσά τους ο συμμαθητής του πατέρα μου, Αριστείδης Δερμιτζάκης, γιατρός, γεννηθείς το 1903.

  Ομοιότητα:

  Και οι δυο κάναμε τη θητεία μας την εποχή της χούντας.

  Διαφορές: Αυτός, απλός φαντάρος.

  Εγώ: Έφεδρος ανθυπολοχαγός.

  Θυμήθηκα και το πηλήκιο, που με τόση ανακούφιση το πετάξαμε όταν έγινε κυβέρνηση η Ένωση Κέντρου, το 1964. 

  Πάντως, για να συνοψίσω για την ανάρτηση, μεγάλο εργαλείο η ΑΙ.