Book review, movie criticism

Friday, March 8, 2024

Blake Edwards, Πρόγευμα στο Τίφανις (Breakfast at Tiffany’s, 1961)

 

Blake Edwards, Πρόγευμα στο Τίφανις (Breakfast at Tiffany’s, 1961)

 


Τρίτη 12 Μαρτίου στις 19:15 με ελεύθερη είσοδο στην Ελληνοαμερικανική Ένωση (Μασσαλίας 22, Αθήνα), για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Τρούμαν Καπότε.

 

  Σχεδόν πάντα διαβάζω πρώτα το βιβλίο και μετά βλέπω την ταινία. Τώρα ξαναδιάβασα τη νουβέλα και ξαναείδα την ταινία, μετά από χρόνια, μόνο που στην ανάρτηση θα βάλω frame από την ταινία.   

  Η νουβέλα είναι μια προσωπογραφία της Χόλη.

  Ποια είναι η Χόλη.

  Από μικρή ορφάνεψε και από τους δυο γονείς της (ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος) και βρέθηκε με τον αδελφό της σε ανάδοχες οικογένειες. Κάποια στιγμή δεν άντεξε, το έσκασε, μαζί με τον αδελφό της φυσικά. Πέφτουν πάνω στη φάρμα του γιατρού Κολάιτλι για να κλέψουν γάλα και αυγά. Αυτός τους περιθάλπει και παντρεύεται τη Χόλι. Όμως αυτή κάποια στιγμή τον εγκαταλείπει, και καταλήγει στη Νέα Υόρκη όπου ζει παίρνοντας πελάτες στις αντρικές τουαλέτες με πενήντα δολάρια. Στην βικιπαίδεια διαβάζω: According to Capote, Golightly is not a prostitute, but an "American geisha".

  Σίγουρα δεν ήταν γκέισα, δεν ξέρει ο Καπότε, αλλά θέλει να υπερασπιστεί την ηρωίδα του.

  Συμπαθητικά ανεύθυνος χαρακτήρας, κερδίζει τη συμπάθεια του συγγραφέα που είναι ο αφηγητής της ιστορίας.

  Και τη δική μας σίγουρα.

  Δεν θα αφηγηθούμε τα διάφορα επεισόδια, αλλά μόνο εκείνα στα οποία η κινηματογραφική μεταφορά διαφέρει από τη νουβέλα.

  Ο συγγραφέας στην ταινία είναι και ζιγκολό. Τα έχει με μια ώριμη, πλούσια γυναίκα. Αυτό δεν υπάρχει στη νουβέλα.

  Στην ταινία ο συγγραφέας ερωτεύεται τη Χόλι. Όχι όμως και στη νουβέλα.

  Στη νουβέλα η Χόλι καταλήγει στο Μπουένος Άιρες. Στην ταινία όμως…

  Εγώ είμαι σαν τον Ποκοπίκο που κρατάει μυστικά, δεν θα κάνω σπόιλερ. Το μόνο που μπορώ να σας πω είναι ότι η ταινία έχει happy end.

  Συχνά γράφω για την υπεροχή της λογοτεχνίας απέναντι στον κινηματογράφο. Εδώ διαπιστώνω ότι μπορούν να υπάρξουν εξαιρέσεις. Σε μια διεκπεραιωτική αφήγηση που βρίθει από διαλόγους, σκηνές όπως η αναζήτηση του γάτου αναγκαστικά υπολείπονται από τις αντίστοιχες κινηματογραφικές. Οι σκηνές μάχης σαφώς είναι πιο εντυπωσιακές στην κινηματογραφική τους μεταφορά από ό,τι στη λογοτεχνική αφήγηση.

  Πριν προχωρήσω στην παράθεση αποσπασμάτων να υπογραμμίσω την εντυπωσιακή ερμηνεία της Ώντρεϊ Χέπμπορν.

  «Αλλά μια μέρα θέλω να γίνω πλούσια και διάσημη – αυτό είναι ένα μέρος του σχεδίου μου. Θα ξυπνήσω ένα πρωί και θα έχω πρόγευμα στου Τίφανη».

Ένα διάσημο κοσμηματοπωλείο.

  «-Πιστεύεις ότι είμαι πραγματικά ερωτευμένη;

  -Δαγκώνει;

  -Δαγκώνει;

  -Σε δαγκώνει όταν είστε στο κρεβάτι;

  -Όχι. Γιατί, είναι τόσο σημαντικό αυτό;»

  Κάποια άλλη τη δαγκώνει.

  «-Έκλεβες συχνά; ρώτησα.

  -Έπρεπε όταν ήμουν πιο μικρή, είπε. Και τώρα κλέβω μερικές φορές. Είναι μια καλή εξάσκηση. Μια μέρα ίσως χρειαστεί να το ξανακάνω».

  Μακάρι να μη χρειαστεί σε μας.

  «Ένιωσα έκπληξη γιατί το να δω την Χόλη σε μια βιβλιοθήκη μου φαινόταν πολύ παράξενο».

  Διάβαζε βιβλία για τη Βραζιλία. Είχε βάλει στο μάτι έναν πλούσιο Βραζιλιάνο. Θα την έπαιρνε στην πατρίδα του, σίγουρο αυτό, θα την παντρευόταν, αυτό το είχε σίγουρο η Χόλη.

  Δεν ξέρουμε αν θα την παντρευόταν τελικά ή όχι γιατί η δουλειά σκάλωσε, η Χόλη μπλέχτηκε σε μια υπόθεση με ναρκωτικά από άγνοιά της, και αυτός την παράτησε. Της έμεινε όμως το εισιτήριο.

  «-Μην παντρευτείς ποτέ ένα άγριο πλάσμα, του είπε η Χόλη. Αυτό ήταν το λάθος του γιατρού. Έφερνε πάντα άγρια πλάσματα στο σπίτι του. Μια φορά ήταν ένα άρρωστο πουλί, μια άλλη ήταν ένα άγριο γατί με σπασμένο πόδι. Δεν πρέπει να δώσεις την καρδιά σου σε ένα άγριο πλάσμα. Αν τους την δώσεις, δυναμώνουν. Και όταν μια μέρα δυναμώσουν αρκετά, θα τρέξουν στο δάσος. Ή θα πετάξουν σε ένα δέντρο. Έπειτα σε ένα πιο ψηλό δέντρο. Τέλος στον ουρανό. Αν αγαπήσεις ένα άγριο πλάσμα υπερβολικά, θα σου φύγει».

  Ήταν κι αυτή ένα πληγωμένο άγριο πλάσμα που περιμάζεψε ο γιατρός.

  «…ένα όμορφο κορίτσι από τους λόφους του Αρκάνσας, η δεσποινίς Margaret Thatcher…».

  Να ήταν άραγε όμορφη στα νιάτα της η τέως αγγλίδα πρωθυπουργός;

Το ξέχασα αυτό, ο Blake Edwards δίνει αρκετές κωμικές πινελιές στην ταινία που δεν υπάρχουν στη νουβέλα, κυρίως μη λεκτικές.  

Thursday, March 7, 2024

Ruán Magan, 100 χρόνια από τον Οδυσσέα (100 Years of Ulysses, 2022)

 

Ruán Magan, 100 χρόνια από τον Οδυσσέα (100 Years of Ulysses, 2022)

 


  Από σήμερα στο Στούντιο

  Τελικά το βιβλίο είναι πιο διάσημο από τον συγγραφέα. Σίγουρα θα υπάρχουν άνθρωποι που θα ξέρουν το βιβλίο και θα έχουν ξεχάσει τον συγγραφέα. Το λέω αυτό, γιατί το ντοκιμαντέρ αυτό είναι μια βιογραφία του James Joyce.

  Ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ, έμαθα πράγματα για τη ζωή του που ή τα άκουσα για πρώτη φορά ή τα είχα ξεχάσει. Επίσης έμαθα πράγματα για την ιστορία της Ιρλανδίας που αγνοούσα.

  Έδιωξαν τους Άγγλους για να πέσουν κάτω από τη δεσποτεία της καθολικής εκκλησίας. Ένας από τους πρώτους αγωνιστές για την ανεξαρτησία της Ιρλανδίας συνάντησε τελικά την εχθρότητα των συμπατριωτών του, δεν συγκράτησα το όνομά του.

  Ο «Οδυσσέας» αντιμετωπίστηκε επίσης με εχθρότητα από τους ιρλανδούς όπως και ο συγγραφέας. Τώρα τον αναγνωρίζουν ως το μεγαλύτερο ιρλανδό συγγραφέα, και το μυθιστόρημά του ως το αριστούργημα όχι μόνο της ιρλανδικής λογοτεχνίας αλλά και της παγκόσμιας.

  Πολλοί τον έχουν στις βιβλιοθήκες τους, πολλοί λίγοι το έχουν διαβάσει μέχρι κάποιο σημείο, και ακόμη λιγότεροι μέχρι τέλους.

  Ο «Οδυσσέας» είναι έργο ζωής του Τζόυς, όπως και η «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη. Όμως δεν είχαν την ίδια μοίρα. Η «Οδύσσεια» του Καζαντζάκη επισκιάστηκε από τα μυθιστορήματα που έγραψε στη συνέχεια. Και τα οποία βέβαια δεν τα έγραψε επτά φορές όπως την «Οδύσσεια». Μάλιστα το αριστούργημά του, την «Αναφορά στον Γκρέκο», δεν πρόλαβε να το διαβάσει δεύτερη φορά, να κάνει διορθώσεις, τον βρήκε ο θάνατος.

  Τον «Οδυσσέα» τον διάβασα και έγραψα γι’ αυτόν.

  Υπάρχει μια κινηματογραφική μεταφορά του «Οδυσσέα» (1967) από τον Joseph Strick.    Στην κριτική που έγραψα για την ταινία, γράφω στο τέλος: Την ταινία μπορείτε να τη δείτε στο youtube με αυτοματοποιημένους αγγλικούς υπότιτλους. Αν πατήσετε πάνω στον σύνδεσμο θα σας βγάλει αυτό: This video is no longer available due to a copyright claim by LeakID. Ακριβώς την τελευταία μέρα του τριμήνου μετά από το οποίο διαγράφεται η ειδοποίηση, μου έκλεισαν τον λογαριασμό.

  Χέστηκα, για να χρησιμοποιήσω την ατάκα αγαπημένης φίλης.  

  Υπάρχει και μια ακόμη κινηματογραφική μεταφορά του «Οδυσσέα» που όμως έχει τίτλο «Bloom», από το όνομα του κεντρικού ήρωα. Γυρίστηκε το 2003 από τον Sean Walsh.

Emily Atef, Κάποια μέρα θα πούμε τα πάντα ο ένας στον άλλο (Irgendwann werden wir uns alles erzählen, 2023)

 

Emily Atef, Κάποια μέρα θα πούμε τα πάντα ο ένας στον άλλο (Irgendwann werden wir uns alles erzählen, 2023)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους.

  Θα ξεκινήσω απ’ αυτό.

  Η ταινία έχει βαθμολογία 5,8 στο IMDb.

  Γιατί άραγε;

  Υπόθεση θα κάνω, μιλώντας για την πρόσληψη.

  Θα πω για μια ακόμη φορά ότι το στόρι, για μας τους απλούς θεατές και όχι για τους θεωρητικούς και τους κριτικούς κινηματογράφου (εγώ αποτελώ εξαίρεση) μετράει περισσότερο από τη σκηνοθεσία.

  Τι είχε το στόρι που, κατά τη γνώμη μου, έκανε να μην αρέσει η ταινία στο ευρύ κοινό;

  Είναι κάτι που δεν το ανέχεται εύκολα, όχι μόνο ο συντηρητικός, αλλά και ο οποιοσδήποτε.

  Δεν μπορείς να συμπαθήσεις την ηρωίδα.

  Η μητέρα της είναι χωρισμένη, ο πατέρας της ετοιμάζεται να παντρευτεί μια ρωσίδα που είναι στην ηλικία τη δική της (για την ακρίβεια ένα χρόνο μεγαλύτερή της, είκοσι χρονών). Αυτή ζει με την οικογένεια του φίλου της, σε ένα διπλανό χωριό. Είναι αγρότες. Όμως ο φίλος της θέλει να σπουδάσει φωτογραφία, έχει αγοράσει ήδη μια πανάκριβη φωτογραφική μηχανή.

  Και ξαφνικά κάνει σχέση με έναν γείτονα, αγρότη επίσης που όμως έχει σκοπό να εκθρέψει άλογα.

  Έχει τα διπλά της χρόνια.

  Σε ταΐζουν, σε ποτίζουν, και εσύ τα φτειάχνεις με τον γείτονα, παίζοντας το κρυφτούλι για να μη σε πάρουν χαμπάρι;

  Βέβαια η ταινία έχει ένα έντονο σασπένς: η αφηγηματική αναμονή είναι πότε και πώς θα τους πάρουν χαμπάρι.

  Η Μαρία (αυτό είναι το όνομά της, φαίνεται το έχει το όνομα) διαβάζει σε όλη τη διάρκεια της πλοκής τους «Αδελφούς Καραμάζωφ». Ο τίτλος της ταινίας, που είναι και η τελευταία φράση της, είναι φράση που λέει ο Αλεξέι στο τέλος του βιβλίου.

  Να πούμε ότι η πλοκή τοποθετείται στην Ανατολική Γερμανία το 1990, τη χρονιά που έγινε η ένωση. Ακούμε για την εισβολή των ρώσων (τη γυναίκα του γείτονα τη βίασαν, και δεν μπόρεσε να ξεπεράσει το τραύμα), και κάποια πράγματα για τη ζωή τότε, που τα αφηγείται η Μαρία.

  Πώς τελειώνει η ταινία;

  Α, όλα κι όλα, εγώ σαν τον Ποκοπίκο είμαι τάφος στα μυστικά, σπόιλερ δεν κάνω. Το μόνο που μπορώ να σας πω είναι ότι έχει ένα δραματικό τέλος και ότι οι αφηγηματικές αναμονές συχνά διαψεύδονται.

  Τελικά μου άρεσε η ταινία;

  Περισσότερο γιατί έκανα πράκτις στα γερμανικά μου.