Philip Kaufman, Hemingway and Gellhorn

Philip Kaufman, Hemingway and Gellhorn (2012)

Μια και πήραμε φόρα με τις βιογραφίες είπαμε να δούμε και την ταινία «Hemingway and Gellhorn». Σίγουρα δεν το ξέρετε, ούτε και εγώ το ήξερα, η Martha Gellhorn ήταν η τρίτη και προτελευταία γυναίκα του Hemingway. Μαζί πήγαν σαν ανταποκριτές στον ισπανικό εμφύλιο, όπου ο Χεμινγουέη εμπνεύστηκε το αριστούργημά του «Για ποιον κτυπά η καμπάνα» (Παρεμπιπτόντως, την παράφραση «Για ποιον κτυπά η κουδούνα», τη θυμάται κανείς;). Διαβάζοντας το βιογραφικό της έμαθα ότι ήταν η καλύτερη πολεμική ανταποκρίτρια του περασμένου αιώνα, και θεσπίστηκε βραβείο στο όνομά της.  

Συναρπαστική ταινία, με πολεμικές σκηνές, και με υπόκρουση στο πρώτο μέρος το επαναστατικό τραγούδι που τραγουδούσαμε στα νιάτα μας El ejercito del Ebro, rumba la rumba la rumba la. Τους είδαμε και στην Κίνα, να συναντώνται με τον Zhou Enlai. Η Μάρθα έμεινε μαγεμένη, και ο Έρνεστ ζήλεψε.

Και εγώ έμεινα μαγεμένος από τον Zhou Enlai, σε κάποιο ντοκιμαντέρ που τον είδα. Είχε ένα πρόσωπο και μια έκφραση που ενέπνεε άπειρη εμπιστοσύνη. Έτσι αποφάσισα η επόμενη βιογραφική ταινία που θα δω να είναι για τη ζωή του. 

  Η Νικόλ Κίντμαν ήταν εξαιρετική, και ο Clive Owen πολύ καλός. 

Συγγραφείς και μανιοκατάθλιψη

Συγγραφείς και μανιοκατάθλιψη

Hu Mei, Confucius

Hu Mei, Confucius (2010)

 

Δεν ξέρω αν φταίει η ηλικία ή τα οκτώ χρόνια που πέρασαν, είχα ξαναδεί την ταινία αλλά δεν το θυμόμουνα, τυχαία ανακάλυψα ότι την είχα ξαναδεί. Φυσικά δεν μετάνιωσα που την ξαναείδα. 

Έχω δηλώσει ότι μου αρέσουν οι βιογραφίες, αλλά μέχρι τώρα με ενδιέφεραν μόνο οι γραπτές. Σε ένα directory όμως μάζευα και τις κινηματογραφικές. Αποφάσισα λοιπόν, αργά το βράδυ, όταν είναι νωρίς και να κοιμηθώ και αργά για να διαβάσω ή να δω μια ταινία σινεφίλ, αντί να βλέπω χολιγουντιανές να βλέπω βιογραφίες. Ξεκίνησα με τον «Κομφούκιο». Καλογυρισμένη ταινία, ακολουθώντας το γενικό διάγραμμα της ζωής του Κομφούκιου παρουσιάζει συναρπαστικά επεισόδια από τη ζωή του. Διαβάζοντας τη βιογραφία του στη βικιπαίδεια είδα ότι το χριστιανικό «ὃ σὺ μισεῖς ἑτέρῳ μὴ ποιήσεις» το είπε πρώτος ο Κομφούκιος: 己所不欲，勿施于人. Όχι, δεν νομίζω ο Ιησούς να ήξερε κινέζικα, απλά επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά ότι τα μεγάλα πνεύματα…

Το είχα διαβάσει παλιά, ότι ο τάφος του Κομφούκιου σώζεται. Στη βικιπαίδεια βρήκα τη φωτογραφία.

Φανταστείτε λέει να σωζόταν και σε μας ο τάφος του Σωκράτη, ο οποίος θεωρείται το ανάλογο του Κομφούκιου στη Δύση.

Ebrahim Hatamikia, Booy-e Pirahan-e Yusef (The Scent of Joseph's Coat)

Ebrahim Hatamikia, Booy-e Pirahan-e Yusef (The Scent of Joseph's Coat) 1995

Έχουμε δει μια ακόμη εξαιρετική ταινία του Ebrahim Hatamikia, το «Low hights». Η ταινία εκείνη ήταν κωμωδία, αυτή όμως όχι.

Θα μπορούσε να ονομάζεται «Ταξιτζής», μια και ο κεντρικός ήρωας είναι ταξιτζής. Και πραγματικά τον βλέπουμε σε ένα επεισόδιο όπου μια γυναίκα του αφήνει το παιδί της στο ταξί για να το πάρει δήθεν μετά από δυο ώρες. Αυτή όμως παίρνει το αεροπλάνο. Είχε χωρίσει με τον άντρα της. Το παιδί θα το αναλάβουν ευτυχώς οι παππούδες, οι γονείς του.

Στη βικιπαίδεια διαβάζουμε ότι ο Hatamikia ξεκίνησε την καριέρα του γυρίζοντας ντοκιμαντέρ για τον ιρανοϊρακινό πόλεμο. Ο πόλεμος αυτός φαίνεται εξακολουθεί να τον στοιχειώνει. Στην ταινία αυτή μας δείχνει την αγωνία αυτών που περιμένουν τους δικούς τους που έχουν πιαστεί αιχμάλωτοι και πρόκειται να απελευθερωθούν, αλλά και τη θλίψη εκείνων που οι δικοί τους έχουν χαθεί στον πόλεμο.

Η αδελφή (εξαιρετική στο ρόλο της η Niki Karimi) επιστρέφει από το εξωτερικό για να υποδεχθεί τον αδελφό της, αιχμάλωτο πολέμου που πρόκειται να απελευθερωθεί. Αργότερα θα μάθει ότι δεν πρόκειται να επιστρέψει, έχει εκτελεσθεί. Ο ταξιτζής οδύρεται μπροστά στο κενοτάφιο του γιου του, σε μια πραγματικά συγκλονιστική σκηνή. Όλες οι ενδείξεις δείχνουν ότι είναι νεκρός, η στρατιωτική μεταλλική ταυτότητά του βρέθηκε στην κοιλιά ενός καρχαρία.

Όμως και εδώ υπάρχει ανατροπή. Ο γιος του έχει σωθεί, όμως έχει χάσει το ένα του χέρι.

Την ταινία την είδα αναρτημένη στον τοίχο του φίλου μου του Χρήστου, share από το youtube. Με αγγλικούς υπότιτλους έλεγε. Την κατέβασα με τον youtube downloader. Πάω να τη δω, πουθενά υπότιτλοι. Φαίνεται ότι οι υπότιτλοι που μπαίνουν εκ των υστέρων στο youtube δεν κατεβαίνουν. Την είδα λοιπόν κατευθείαν από το youtube. Εδώ είναι ο σύνδεσμος αν επιθυμήσετε να τη δείτε. Τη συνιστώ. Α, και το «Low hights» υπάρχει στο youtube, μπορείτε να τη δείτε κι αυτή.

Wayne C. Booth, The rhetoric of fiction

Wayne C. Booth, The rhetoric of fiction, The university of Chicago press, 1983, σελ. 552

  Το βιβλίο το ξεκίνησα, υποθέτω, το 1995, τότε που τέλειωσα το διδακτορικό. Δεν το διάβασα όλο, μόνο τα δύο τρίτα περίπου. Ίσως γιατί λίγο μετά έκανα την υποστήριξη. Πάντα όμως είχα την έγνοια να το τελειώσω. Αυτό εδέησε να γίνει μετά από 26 χρόνια. Από τα πρώτα δύο τρίτα διάβασα τις υπογραμμίσεις, που δεν ήταν και λίγες. Είπα να γράψω και γι’ αυτό όπως γράφω για όλα τα βιβλία που διαβάζω, όχι όμως και για όλες τις ταινίες που βλέπω.

Ήδη κάθισα και έγραψα δυο λόγια στο facebook σχολιάζοντας ένα απόσπασμα αμέσως μόλις το διάβασα. Είναι τα παρακάτω:

«Το πρόβλημα του αναγνώστη είναι να διακρίνει ανάμεσα στην γνησίως λειτουργική δυσκολία και στα σκοτεινά σημεία που πηγάζουν από αφροντισιά, υπεροψία ή απλή ανοησία» (σελ. 303).
  Εγώ δεν έχω τέτοιο πρόβλημα. Τα σκοτεινά σημεία τα προσπερνώ. Και επειδή τα παραπάνω ισχύουν περισσότερο για την ποίηση, δεν διαβάζω ποίηση, παρά μόνο φίλων».

Έκανα μια ακόμη σκέψη για το λόγο που δεν το τέλειωσα. Δεν ήταν μόνο το ότι «δεν το χρειαζόμουν πια».

Σε τέτοιου είδους βιβλία γίνονται σχολιασμοί μυθιστορημάτων πολλά από τα οποία δεν τα έχει διαβάσει ο αναγνώστης. Το ίδιο κι εγώ. Παρατήρησα ότι αφομοίωνα πολύ καλύτερα αυτά που διάβαζα για βιβλία που ήξερα παρά για βιβλία που δεν είχα διαβάσει. Μάλιστα, όταν έφτασα σε ένα σημείο όπου ο Booth σχολίαζε τον «Ξένο» του Καμύ, σταμάτησα την ανάγνωση. Εδώ και χρόνια ήθελα να τον ξαναδιαβάσω, γιατί μου άρεσε τότε που τον διάβασα φοιτητής. Έτσι και έκανα. Αφού τον διάβασα και έκανα την ανάρτηση συνέχισα το βιβλίο, για να δω ότι και ο Booth είχε τις αμφιβολίες του για τον «Ξένο».

Πολλά και ενδιαφέροντα υπάρχουν σ’ αυτό το βιβλίο, το οποίο θεωρείται κλασικό. Εγώ απλά θα παραθέσω, σχολιάζοντας, κάποιες από τις υπογραμμίσεις που έκανα στο τμήμα του έργου που διάβασα τώρα. Να σημειώσω ότι οι υπογραμμίσεις μου, μετά από 26 χρόνια, είχαν ελαττωθεί σημαντικά.

Στην προηγούμενη σελίδα (302) από όπου το παραπάνω απόσπασμα, διαβάζω: «…φαίνονται να υπονοούν ότι η λογοτεχνία αν δεν είναι δύσκολη, είναι κακή».

Αυτό δια της εις άτοπον απαγωγής. Τα ευπώλητα είναι πάντα εύκολα, άρα...

«Το κυνήγι κρυμμένων συμβόλων και ειρωνείας τράβηξε μέχρι την υπερβολή» (σελ. 368).

Έχω γράψει κι εγώ παλιά για τον φετιχισμό της αναζήτησης κρυμμένων συμβόλων. Γέλασα πολύ όταν διάβασα κάποτε την απάντηση του Ελύτη όταν τον ρώτησαν τι συμβολίζει η «Τρελή ροδιά»: -Τίποτα, είδα μια ροδιά που τη φυσούσε ο άνεμος και εμπνεύστηκα το ποίημα. Όχι ότι είναι υπερερμηνεία το να αναζητήσεις σύμβολα σαν αναγνώστης, εφόσον βέβαια το επιτρέπει το κείμενο (πιο κάτω ο Booth μιλάει σχετικά αναφερόμενος στον Θερβάντες), αλλά πολλοί όντως το παρατραβάνε.

«Μια ακόμη πιο ενοχλητική υποψία είναι ότι προτιμούν τη σημασία από το συναίσθημα» (σελ. 369).

Το είχα γράψει σε σχέση με την τραγωδία. Όλοι αναζητούν σημασίες, όμως ο Αριστοτέλης μιλάει για αισθήματα, φόβο και έλεο. Ο Νίτσε θα θεωρούσε την εποχή μας, όπως θεωρούσε και την εποχή του Σωκράτη και του Πλάτωνα, σαν εποχή παρακμής, εντελώς εγκεφαλική.

«Μαρτυρία από το βιβλίο δεν μπορεί ποτέ να είναι αποφασιστική» (σελ. 369).

Ταιριάζει σαν κριτική του στρουκτουραλισμού, τουλάχιστον μιας ακραίας εκδοχής του.

«Ένα έργο τέχνης που πρέπει να ερμηνευθεί έχει σε κάποιο βαθμό αποτύχει» (σελ. 371).

Προσυπογράφω.

Αυτά τα ολίγα για τον Wayne Booth.

Wayne Blair, Septembers of Shiraz

Wayne Blair, Septembers of Shiraz (2015)

Το έργο είναι βασισμένο σε αληθινά γεγονότα, διαβάζουμε στα γράμματα της αρχής. Ο πλούσιος εβραίος κοσμηματοπώλης έχει μπλεξίματα με το νέο καθεστώς Χομεϊνί. Θα φυλακισθεί και θα βασανισθεί, μάλιστα θα υποστεί και μια εικονική εκτέλεση, όμως θα γλιτώσει δίνοντας όλες του τις αποταμιεύσεις στον φύλακά του, ο οποίος είχε φυλακισθεί στην ίδια φυλακή επί καθεστώτος Σάχη. Ευτυχώς έχει κρύψει κάπου κάποιες πολύτιμες χάντρες, που θα του επιτρέψουν να το σκάσει από τη χώρα μαζί με τη γυναίκα του και την κόρη του. Ο γιος του είχε φύγει για σπουδές στην Αμερική, πριν αρχίσουν τα προβλήματά τους. Το τέλος της ταινίας είναι τυπικά χολιγουντιανό, με την αγωνία αν θα τα καταφέρουν να περάσουν τα σύνορα ή όχι. Ποδαράτοι ανεβαίνουν στο βουνό, ενώ οι φρουροί βρίσκονται στο κατόπιν τους. Ο φύλακάς του όμως δείχνεται μεγαλόψυχος.

Η δική μου γενιά μίσησε τον αιμοσταγή Σάχη, που ήταν ανδρείκελο των ιμπεριαλιστών. Ο επίσης αιμοσταγής Χομεϊνί αποτίναξε την ξένη επικυριαρχία, όμως η γυναίκα έχασε τα δικαιώματα που είχε επί Σάχη. Στο Ισλάμ η γυναίκα είναι πολίτης δεύτερης κατηγορίας, να μην επαναλαμβάνω πράγματα που έχω πει.

Όσο κι αν ξέρω αρκετά πράγματα για το Ισλάμ, μαθαίνω όλο και καινούρια. Στην εκπομπή «Προσωπικά» της Έλενας Κατρίτση την Κυριακή για το Ιράν έμαθα ότι η χειραψία, αλλά προπαντός το φιλί στο μάγουλο σε γυναίκα είναι ποινικό αδίκημα. Και βέβαια δεν θα μπορούσα ποτέ να φαντασθώ, εγώ που είμαι κατά της θανατικής ποινής, ότι το 2015 εκτελέσθηκαν πάνω από 1000 ιρανοί. Οι περισσότεροι λέει ήταν έμποροι ναρκωτικών. Θυμάμαι που και ο Σάχης εκτελούσε κάθε τρεις και μια εμπόρους ναρκωτικών. Όμως αρκετοί θα ήταν και οι πολιτικοί κρατούμενοι. Και ο Σάχης φυσικά εκτελούσε πολιτικούς κρατούμενους.

Την ιστορία την κοιτάζω σχεδόν πάντοτε αποστασιοποιημένα. Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί, όλα είναι παιχνίδια εξουσίας. Και το Ιράν έτσι το βλέπω. Ή μάλλον, τόσο τον Σάχη όσο και τον Χομεϊνί τους βλέπω «κακούς».

Καλά, δεν υπάρχουν καλοί στο Ιράν;

Σίγουρα οι σκηνοθέτες. Ο θάνατος του Αμπάς Κιαροστάμι χθες, πολύ με λύπησε.

Το έθνος (διαβάζω το newsletter) στον τομέα «Κινηματογράφος» γράφει για την «Παγκόσμια μανία για τα καρτούν». Για τον Κιαροστάμι μούγκα. Ούτε στον «Πολιτισμό», ούτε στα «Τελευταία νέα». Όχι όμως και το in.gr

Να μην το ξεχάσω, κοιτάζοντας τα βιογραφικά των ηθοποιών είδα ότι η όμορφη «Teresa», ένα από τα 10 λατινοαμερικάνικα σήριαλ που είδα τη διετία 1991-1993, δεν ήταν άλλη από την Σάλμα Χάγιεκ, που υποδύεται την γυναίκα του κοσμηματοπώλη.