Αντρέα Καμιλλέρι, Το σχήμα του νερού

 

Αντρέα Καμιλλέρι, Το σχήμα του νερού (μετ. Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου), Πατάκης 1999, σελ. 249

 

  O τίτλος μου δημιούργησε αμέσως τον συνειρμό: Guillermo del Torro, «Το σχήμα του νερού» (2017). Πέρα από τον ίδιο τίτλο όμως, καμία άλλη σχέση.

  Ποτέ μη λες ποτέ.

  Στην κριτική μου για το «Σκάνδαλο του πατρός Μπράουν» του Τσέστερτον γράφω: «Έχω πια αποκρυσταλλωμένη αντίληψη: δεν πρόκειται ποτέ να ξαναδιαβάσω αστυνομικό μυθιστόρημα ή διήγημα». Τώρα, με κάποια αφορμή, διάβασα δυο. (Μετά θυμήθηκα ότι πριν λίγα χρόνια διάβασα και ένα της Αγκάθα Κρίστι, την «Ποντικοπαγίδα», όμως δεν έκανα ανάρτηση).

  Θεωρώ το αστυνομικό μυθιστόρημα ως παραλογοτεχνία. Ως συνηγορία της αντίληψής μου (για τον επαρκή αναγνώστη θα δημιουργηθεί ο συνειρμός με την «Συνηγορία παραλογοτεχνίας» του Πέτρου Μαρτινίδη) παραθέτω το παρακάτω απόσπασμα από μια ιστοσελίδα: «Ως παραλογοτεχνία κατά καιρούς έχουν χαρακτηριστεί το αστυνομικό μυθιστόρημα, η επιστημονική φαντασία, τα κόμικς, τα γουέστερν και οι αισθηματικές ιστορίες».

  Το «Σχήμα του νερού» είναι το ένα από τα δυο αστυνομικά μυθιστορήματα που διάβασα.

  Όμως η αστυνομική πλοκή είναι σχεδόν προσχηματική, για να καταγγείλει ο Καμιλλέρι τη διαφθορά που υπάρχει στην πολιτική. Η τριτοπρόσωπη αφήγηση, παρά την ψυχρή αποστασιοποίησή της, του δίνει την δυνατότητα να εποπτεύσει πλευρές και παρασκήνια που δεν θα μπορούσε ένας πρωτοπρόσωπος αφηγητής όπως στο «Παλιά, πολύ παλιά» του Πέτρου Μάρκαρη.

  Μου θύμισε κάπως αστυνομική ταινία.

  Στις αστυνομικές ταινίες έχουμε τον αστυνομικό που δεν είναι παντρεμένος αλλά έχει φιλενάδα, ή αν δεν έχει θα φλερτάρει, και μάλλον θα πηδηχθεί με κάποια, που συνήθως παίζει σημαντικό ρόλο στην πλοκή. Όμως δεν είναι αυτή η περίπτωση εδώ. Η κοπέλα του είναι εκτός πλοκής, ενώ μια που τον φλερτάρει είναι αστυνομικίνα. Αλλά θα έλθει σε επαφή με ένα από τα κεντρικά πρόσωπα της πλοκής, μια σουηδέζα «θεά», χωρίς βέβαια να συνευρεθούν σεξουαλικά, αν και αυτή δεν θα είχε αντίρρηση. Προσπαθούν να την ενοχοποιήσουν για ένα φόνο, και αυτός θα τη σώσει. Επίσης δεν θα πέσει το πιστολίδι στο οποίο μας έχουν συνηθίσει οι αστυνομικές ταινίες, και το οποίο βέβαια είναι σ’ αυτές πιο εντυπωσιακό από ότι σε μια μυθιστορηματική αφήγηση.

  Και κάτι ακόμη.

  Στα παραλογοτεχνικά είδη δεν υπάρχει η λογοτεχνικότητα της γραφής η οποία είναι διεκπεραιωτική αλλά η συναρπαστικότητα της πλοκής, με τα σασπένς και τις ανατροπές. Δεν πρόσεξα καμιά μεταφορά, αλλά και αν υπάρχει σε αυτά τα είδη, είναι για να φωτίσει σημασιολογικά η μεταφορά το μεταφερόμενο, και όχι για τη λογοτεχνικότητά της.

  Και βέβαια η αφήγηση κινείται γραμμικά (πιθανόν να υπάρχουν και εξαιρέσεις) για να μην μπερδεύεται ο αναγνώστης. Οι όποιες αναδρομές είναι σύντομες, και έχουν σαν στόχο να φωτίσουν την πλοκή.

  Επίσης υπάρχει αρκετός διάλογος, που της δίνει ζωντάνια.

  Και τώρα κάποια αποσπάσματα.

  «Ο Τζέτζε [συμμαθητής του και τώρα από τη μεριά των παρανόμων] χαμογέλασε. -Κανόνισε εσύ να μεταφερθείς στο Τμήμα Ηθών και θα το ανακαλύψεις μόνος σου. Εμένα χαρά μου θα ήταν να βοηθήσω έναν ταλαίπωρο σαν κι εσένα, που τα βγάζει πέρα μονάχα με ένα μισθό και περιφέρεται με μπαλωμένα παντελόνια» (σελ. 65).

  Δεν υπάρχει αστυνομική ταινία που να μην αναφέρεται στη διαφθορά της αστυνομίας. Τη βλέπουμε και εδώ σαν δεύτερο θέμα, μετά τη διαφθορά στην πολιτική.

  «-Όποιος δεν έχει πάρει την Ίγκριντ, να σηκωθεί όρθιος. Και οι πέντε έμειναν καθιστοί» (σελ. 137).

  -Αν υπάρχει κανείς που δεν τον έχω πηδήξει, να κάνει ένα βήμα μπροστά.

  Κορυφαίος σκηνοθέτης απευθυνόμενος στο θίασό του. Το άκουσα σε κουτσομπολιό σε μια φιλολογική παρέα. Εδώ βρέθηκε ένας που έκανε ένα βήμα μπροστά.

  «…ποτέ στη ζωή του δεν είχε πάει με πόρνη, ούτε και είχε πατήσει το πόδι του σε οίκο ανοχής, την εποχή ακόμη που ήταν ανοιχτοί» (σελ. 153).

  Ήταν ανοιχτοί και έκλεισαν;

  Βαριέμαι να ψάξω να βρω πότε και πώς.

  Το Βατικανό είναι παντοδύναμο, αυτό σίγουρα ήταν πίσω από το κλείσιμο των οίκων ανοχής.

  «Φαίνεται πως η Μαφία αύξησε την τιμή. Είναι γνωστό ότι ζητάει όλο και περισσότερα και οι πολιτικοί δεν είναι πάντα σε θέση να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις (σελ. 217).

  Ένα από τα αποσπάσματα που δείχνουν την διαφθορά των πολιτικών.

  Έπεσαν και εδώ στην αντίληψή μου τρεις ιαμβικοί δεκαπεντασύλλαβοι, που φυσικά πιστώνονται στον μεταφραστή.

Με πνεύμα αναλυτικό και λάτρης του θεάτρου (σελ. 37)

Ο Τζόρτζιο σηκώθηκε με λυγερές κινήσεις (σελ. 162)

Με λάστιχα που στρίγγλιζαν το ίδιο οργισμένα (σελ. 197)

 

Garry Keane και Andrew McConnell, Γάζα (2023)

 

Garry Keane και Andrew McConnell, Γάζα (2023)

 

Από σήμερα στο Στούντιο. 

  Θα κάνω κάτι το ανορθόδοξο: αντί να γράψω για το ντοκιμαντέρ θα παραθέσω το ενημερωτικό σημείωμα που στάλθηκε από τη New Star.

  GAZA των Garry Keane και Andrew McConnell από τις 7/12 στους κινηματογράφους σε Α ΠΡΟΒΟΛΗ από τη NEW STAR Το αριστουργηματικό ντοκιμαντέρ πιο επίκαιρο από ποτέ. “Μοναδικά αποκαλυπτική και εντελώς διαφωτιστική, το GAZA επιτρέπει στο κοινό να ταυτιστεί με τους μοναδικούς ρυθμούς της συνηθισμένης ζωής σε μια περιοχή που ταράζεται από συγκρούσεις” “Ένα υπέροχο ντοκιμαντέρ που εστιάζει στην καθημερινή ζωή της «ανοιχτής φυλακής» της Μέσης Ανατολής.” Observer GAZA Σκηνοθεσία: Garry Keane, Andrew McConnell Φωτογραφία Andrew McConnell Μοντάζ: Mick Mahon Μουσική: Ray Fabi Γλώσσα: Αραβικά, Αγγλικά Παραγωγή: Ιρλανδία, Καναδάς, Γερμανία Έτος: 2019 Διάρκεια: 92 min ΣΥΝΟΨΗ Σε αυτή τη συγκινητική ταινία, ξεδιπλώνεται ένα όμορφο πορτρέτο καθημερινών πολιτών της Γάζας, που ζουν τις ζωές πέρα από τα ερείπια της αιώνιας σύγκρουσης. Ελεύθεροι από το κλισέ του ρεπορτάζ ειδήσεων, αποκαλύπτουμε έναν τόπο ομορφιάς μέσα στην καταστροφή, μέσα από τις ζωές των εξαιρετικών ανθρώπων του. Η ταινία μας επικεντρώνεται σε δύο έφηβους από τα αντίθετα άκρα του κοινωνικού χάσματος της Γάζας, τον Κάρμα και τον Αχμέντ. Στο αυτοσχέδιο σπίτι του Αχμέτ ζει η μεγαλύτερη οικογένεια της Γάζας με 14 γιους, 22 κόρες, έναν πατέρα και τρεις συζύγους. Λιγότερο από 10 μίλια μακριά, το πολυτελές διαμέρισμα της Κάρμα, μαζί με τη φιλελεύθερη μητέρα του, τον παραδοσιακό πατέρα και τις τρεις αδερφές της λένε μια διαφορετική ιστορία. Ο Αχμέντ δεν κοιτάζει πέρα από τη Γάζα για τους στόχους της ζωής του και ονειρεύεται να γίνει μεγάλος ψαράς στα μόλις τρία μίλια περιορισμένου νερού πέρα από την ακτή. Αλλά καθώς το Κάρμα ατενίζει τη θάλασσα, θρηνεί για τις απρόσιτες ευκαιρίες που γνωρίζει ότι βρίσκονται πέρα από αυτό. Μαζί με τους δύο κεντρικούς μας χαρακτήρες, ακολουθούμε έναν σκηνοθέτη θεάτρου που ανεβάζει μια παραγωγή για τις κοινωνικές διαφορές στη λωρίδα, έναν ταξιτζή, έναν εστιάτορα στον τελευταίο όροφο και δίδυμες γυναίκες διοργανώτριες γάμων. Μέσα από αυτές τις συνηθισμένες ζωές με πλούσια παρατήρηση, αποκτάμε ένα περίπλοκο πορτρέτο της ζωής σε αυτό το αξιοσημείωτο μέρος. Η Γάζα μπορεί να έχει χτυπηθεί και να σπάσει, αλλά παραμένει ζωντανή και με χρώμα. Ένας λαός αήττητος, και μέσα από την ταινία βλέπουμε μια εύγλωττη, ανθεκτική, αστεία και θαρραλέα ομάδα ψυχών, στις ζωές των οποίων ο παγκόσμιος φακός επικεντρώνεται, χωρίς όμως να βλέπει πραγματικά. Ο έμπειρος Ιρλανδός σκηνοθέτης Garry Keane και ο βραβευμένος φωτογράφος Andrew McConnell έχουν ενσωματωθεί βαθιά στην κοινότητα και τον πολιτισμό και έχουν δημιουργήσει πρωτοφανή σύνδεση. Έχουν αναπτύξει ένα ξεκάθαρο όραμα για μια ταινία για την ανείπωτη ιστορία της Γάζας μέσα από τους ανθρώπους της. Μια γερμανο-ιρλανδο-καναδική συμπαραγωγή με τις Real Films, Filmoption International, Fine Point Films, gebrueder beetz filmproduktion και ZDF σε συνεργασία με την ARTE. Οι εκπληκτικές εικόνες που συλλαμβάνει, οι πλούσιοι χαρακτήρες που συναντάμε – θα υποθέσετε ότι αυτό από μόνο του θα ήταν αρκετά ισχυρό. Αλλά οι δημιουργοί ταινιών προσθέτουν μια παρεμβατική παρτιτούρα που περιστασιακά ανατρέπει την εικόνα από την παρατήρηση με καθαρή ματιά. Wendy Ide – The Observer https://www.theguardian.com/film/2019/aug/10/gaza-documentary-film-everyday-life-keane- mcconnell

 

Terry Loane, Ο τελευταίος στρατιώτης (The last rifleman, 2023)

 

Terry Loane, Ο τελευταίος στρατιώτης (The last rifleman, 2023)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  «Ο τελευταίος στρατιώτης» είναι από τις ταινίες που λέμε «απλά καλές». Η βαθμολογία της στο ΙΜDb είναι 6,7.

  Την είδα ευχάριστα.

  Έχουμε το «σασπένς του πώς» θα τα καταφέρει να φτάσει στη Νορμανδία, στην επέτειο της απόβασης· γιατί ειδολογικά ξέρουμε ότι θα τα καταφέρει. Είναι βετεράνος, παρασημοφορημένος, ήταν στην απόβαση.

  Είναι 92 χρονών, με ένα σωρό προβλήματα υγείας. Μόλις πέθανε η γυναίκα του (ενδοκειμενικά). Αποκλείεται να του επιτρέψουν από το γηροκομείο όπου βρίσκεται να κάνει ένα τόσο μακρινό ταξίδι, από το Μπέλφαστ στη Νορμανδία.

  Και το σκάει.

  Και αρχίζει η περιπέτεια.

  Θα βρεθούν άτομα που θα τον βοηθήσουν.

  Θα κινδυνέψει, λόγω της υγείας του, δυο φορές.

  Δεν είναι μια ταινία ηρωοποίησης, κάθε άλλο. Αποκαλύπτει ένα προσωπικό δράμα.

  Αν πω και άλλα θα κάνω σπόιλερ.

  Εξαιρετικός ο Pierce Brosnan στο ρόλο του βετεράνου. Πόσο χρονών να είναι άραγε στην πραγματικότητα;

  Κοίτα να δεις, μόλις 70 χρονών.

  Και τον έπαιξε τόσο πειστικά, αυτός ο άλλοτε Τζέημς Μποντ.

  Τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές το σκέφτηκα, να δω καμιά ταινία του.

  Άκουσα κάτι στην ταινία που δεν το ήξερα.

  Υπήρχε μια ένωση, ένα κίνημα, δεν θυμάμαι ακριβώς, καθολικών και προτεσταντών, να διώξουν τους Άγγλους από την Ιρλανδία. Αδύναμο, βραχύβιο, για να μην έχω ακούσει γι’ αυτό μέχρι σήμερα.

  Δυστυχώς η θρησκευτική ταυτότητα εξακολουθεί να είναι πιο καθοριστική. Αν δεν ήταν έτσι, η Κροατία, η Βοσνία και η Σερβία θα ήταν ενωμένες σε ένα κράτος, παρά τις τρεις θρησκείες που τις χωρίζουν. Και δεν θα είχε υπάρξει αυτό το αδελφοκτόνο μακελειό του 1990, που κράτησε πέντε ολόκληρα χρόνια.