Γιώργος Πολ. Παπαδάκης, Σμιλευτής του άρρητου

 Γιώργος Πολ. Παπαδάκης, Σμιλευτής του άρρητου, Δίφρος 2025, σελ. 48

 

  Έχουμε παρουσιάσει όλα τα βιβλία του Γιώργου Πολ. Παπαδάκη, από τότε που ξεκινάει η φιλία μας, αρχές του 2004, σε μια βιβλιοπαρουσίαση. Ήταν το βιβλίο του Σταμάτη Δανά, «Στα μονοπάτια του ανέφικτου», το οποίο παρουσιάσαμε από κοινού.

  Ο Γιώργος Πολ. Παπαδάκης έχει μια ευρεία γκάμα συγγραφικών δραστηριοτήτων και ενδιαφερόντων, που δεν θα ήθελα να σπαταλήσω το χώρο να την αναφέρω, γι’ αυτό θα σας παραπέμψω στην ανάρτησή μου για την προηγούμενη ποιητική του συλλογή, «Λαξευτής τοπίων».

  Υπαρξιακές αγωνίες και οντολογικές αναζητήσεις αποτελούν τον παραδειγματικό άξονα των ποιημάτων του Γιώργου. Δεν είναι τυχαίο που συναντήσαμε 13 φορές τη λέξη «χρόνο»,  σε διάφορες πτώσεις που παραπέμπει στο οντολογικό («Επτά χρόνια κι άλλες τόσες αιωνιότητες κι ο χρόνος καμπυλώνει, ξαναρχίζει, σαν να ’ταν γραμμένος σε βιβλίο που δε λέει να τελειώσει») και 7 φορές η λέξη «χρόνια», που παραπέμπει στο υπαρξιακό. «Πώς πέρασαν τα χρόνια» είναι ένα από τα διακείμενα της συλλογής.

  Η διακειμενικότητα είναι το κύριο χαρακτηριστικό της ποίησής του, την οποία συναντήσαμε και στην προηγούμενη συλλογή. Οι αναφορές σε συγγραφείς και ποιητές είναι άφθονες, καθώς και η παράθεση αποσπασμάτων τους. Κολακεύουν τον επαρκή αναγνώστη, αλλά δεν αφήνουν και τον «ανεπαρκή» στην απογοήτευση. Παρατίθεται η πηγή τους στις σημειώσεις στο τέλος της συλλογής.

  Όμως καιρός να δώσουμε το λόγο στο Γιώργο, παραθέτοντας αποσπάσματα.

 

  Τα μυαλά της γενιάς μου

παραπαίουν μεταξύ φρόνησης και αυταπάτης

 

  Και της δικής μου, ανάμεσα στο συμβιβασμό της πραγματικότητας και το μη συμβιβασμό της ουτοπίας.

 

«Μην πιστεύεις ό,τι βλέπεις.

κι η αλήθεια,

ψευδαίσθηση ανώτερη,

κατασκευή μιας ανώτερης νοημοσύνης».

 

  De omnibus dubitandum est.

 

Κι όμως, σε βλέπω παντού,

σε αγγίζω παντού,

σε αγκαλιάζω παντού–

ίσως γιατί η απουσία σου

είναι πιο παρούσα

απ’ την παρουσία μου

 

  Το ερωτικό εμφιλοχωρεί στα ποιήματα κάθε ποιητή, όπως και σε σχεδόν κάθε ταινία.

 

Η ροή του χρόνου μας σκεπάζει διαρκώς,

πανταχόθεν∙

καμιά δίοδος διαφυγής.

Αιχμάλωτοι σε χοάνη που στενεύει,

μας ρουφά αθέατη σπείρα.

 

  Από τα πιο υπαρξιακά αποσπάσματα της συλλογής.

 

  Στο ίδιο ποίημα πιο κάτω, βλέπουμε το οντολογικό:

 

ποιος ο πανούργος χρονομέτρης

που γελά με τα συντρίμμια μας;

 

Τα κεριά του Καβάφη έχουν σβήσει προ πολλού.

Φυτίλια φωτίζονται απ’ το φεγγάρι,

νομίζουν τα καημένα πως καίνε ακόμη.

 

  Στους οντολογικούς και υπαρξιακούς προβληματισμούς εμφιλοχωρεί πάντα μια μελαγχολία. Όπως και στο παρακάτω:

 

…έχουμε ακόμα λίγη χαρά να μοιράσουμε

πριν πέσει η αυλαία,

ή μήπως η αυλαία έχει πέσει

και δεν το καταλάβαμε;

 

Η ζωή είναι –λέει– μια ψευδαίσθηση.

Μα τότε κι οι μνήμες

είναι τρύπες γεμάτες φως,

κρυμμένες στις τσέπες της συνείδησης.

Κι αν τις αγγίξεις, ξυπνούν σαν σπίρτα

στο πιο βαθύ σκοτάδι.

 

  «Οι μνήμες είναι τρύπες γεμάτες φως». Οι μεταφορές του Παπαδάκη είναι ιδιαίτερα εύστοχες, πρωτότυπες και τολμηρές.

 

Ο Άμλετ σκούπισε το βλέμμα, σαν να έσβηνε λάδι σε λυχνάρι.

Και τότε, χωρίς βιάση, ρώτησε: «Κι αν η απάντηση είναι να ζεις –

για ποιον ζεις; για ποιον πεθαίνεις;»

 

  Ο Παπαδάκης πηγαίνει πιο πέρα τον υπαρξιακό προβληματισμό του Άμλετ.

 

Η ζωή μου είναι μια κούπα νερό.

είτε τη γεύεσαι γουλιά-γουλιά,

είτε σε πνίγει πριν το καταλάβεις.

 

Μηδέν άγαν

 

Μου είπαν: πήδηξε – θα ανυψωθείς

 

Vivere pericolosamente

 

Λένε: «Ζήσε στο παρόν».

Το μόνο παρόν που ζω είναι τα μάτια σου.

 

  Εγώ, τα χείλη σου.

 

Μα στα πλοκάμια του έρωτα αν πέσεις,

ζήλια, αγωνία, πληγές που δεν φαίνονται,

ρίσκο συνεχές σαν κύμα που δεν κοπάζει.

Αφόρητη γίνεται η ζωή.

 

  Όπως είπε ο Woody Allen, Sex alleviates tension. Love causes it.

 

  Να μην ξεχάσω το χόμπι μου, να ανιχνεύω κανονικά μέτρα, κυρίως ιαμβικούς δεκαπεντασύλλαβους σε πεζά κείμενα και σε πεζόμορφα ποιήματα:

 

το βλέμμα του ήταν θάλασσα πριν από καταιγίδα

Η ενοχή είναι σαφής, όταν μιλά ο Νόμος

  Και ένας αμφίβραχυς:

αχόρταγο βάραθρο ατέλειωτης πείνας για νιότη

  Και ένας ανάπαιστος:

Η ΣΙΩΠΗ ΜΟΥ ΜΙΛΟΥΣΕ ΤΗ ΝΥΧΤΑ

  Είναι τίτλος ποιήματος, με κεφαλαία. Σε αντίθεση με τα ποιήματα της προηγούμενης συλλογής, εδώ τα τιτλοφορεί.

 

  Εξαιρετικά και αυτά τα ποιήματα του Γιώργου, ευχόμαστε να είναι καλοτάξιδα.

Ching Doe (陶秦), The blue and the black, 1+2 (1966)

 Ching Doe (陶秦), The blue and the black, 1+2 (1966)

 

  Μια συγκινητική ιστορία αγάπης βλέπουμε σε αυτή την ταινία, μεταφορά μυθιστορήματος. Το φόντο της, ο σινοϊαπωνικός πόλεμος.

  Μου θύμισε την ταινία των Cai Chusheng και Zheng Junli «The spring river flows east» (1947). Και στις δυο βλέπουμε τη γυναίκα σταθερή στον έρωτά της, ενώ ο άντρας είναι ασταθής.

  Η Linda Dai Lin τα παίζει όλα για όλα, θέλει να συζήσει με τον αγαπημένο της. Φεύγει από το σπίτι, νοικιάζει, δουλεύει νοσοκόμα. Του λέει να συγκατοικήσουν. Να το σκεφτεί. Τελικά αρνείται.

  Και πάλι βλέπουμε τους γονείς να μπαίνουν εμπόδιο στα αισθήματα των παιδιών.

  Αυτή εξοργίζεται, αλλά δεν παύει να τον αγαπά.

  Όταν αυτός της προτείνει να τον ακολουθήσει στο Chongqing, την πρωτεύουσα της ελεύθερης Κίνας, συμφωνεί. Όμως την αποτρέπει ο αδελφός του που είναι στην αντίσταση, θα είναι εμπόδιο. Υπακούει.

  Εκεί θα τα φτιάξει με την κόρη ενός «πολέμαρχου».

  Νόμιζα ότι το εθνικιστικό κόμμα τους είχε εξολοθρεύσει το 1927, αλλά μάλλον κάποιους από αυτούς τους εξουδετέρωσε δίνοντάς τους «αρματολίκια». Είναι διοικητής του Sichuan.

  Η κόρη αυτή έχει δύστροπο χαρακτήρα, πράγμα που προσημαίνει ότι η σχέση τους δεν θα έχει καλό τέλος.

  Οι γιαπωνέζοι συνθηκολογούν άνευ όρων, στις 10 Αυγούστου του 1945.

  Και αρχίζει ο εμφύλιος.

  Την πόλη θα την καταλάβουν οι κομμουνιστές, προλαβαίνει δεν προλαβαίνει να φύγει για την Ταϊβάν, όπου καταφεύγουν όλοι οι κυβερνητικοί.

  Μόλις που καταφέρνει να μπει στο αεροπλάνο, τραυματισμένος στο πόδι από σφαίρα.

  Θα καθίσει καιρό στο νοσοκομείο, και τελικά δεν θα αποφύγει τον ακρωτηριασμό.

  Η αρραβωνιαστικιά του τα φτιάχνει με κάποιον που ήταν στην υπηρεσία του πατέρα της. Όταν ανακαλύπτει ότι τα έχει με άλλη, θα προσπαθήσει να αυτοκτονήσει με υπνωτικά χάπια.

  Από τις αντιρεαλιστικές συμπτώσεις: νοσοκόμα της είναι η Linda Dai Lin.

  Όχι, δεν μπορεί να θυσιάσει τη ζωή της δίπλα σε έναν κουτσό.

  Η Linda Lin Dai όμως θα το κάνει.

  Ο έρωτάς της ήταν βαθύς, όχι ο επιφανειακός της κόρης του πολέμαρχου.   

  Για την αυτοκτονία της τέταρτης αυτόχειρος, της Linda Lin Dai, γράφουμε στην ανάρτησή μας για μια άλλη ταινία της, την «The lotus lamp» (1965) του Yue Feng.

Wang Tianlin 王 天 林 aka Wong Tin-Lam, The greatest civil war on earth (1961)

 Wang Tianlin 王 天 林 aka Wong Tin-Lam, The greatest civil war on earth (1961)

 

  Με την Kitty Ting Hao, (丁皓) κλείνουμε με την «ομάδα» των αυτόχειρων ηθοποιών. Οι άλλες τρεις ήταν η Ruan Lingyu, η Ai Xiao και η Linda Lin Dai.

  Ποιος είναι ο μεγαλύτερος εμφύλιος πόλεμος στη γη;

  Είναι ο πόλεμος Βορείων και Νοτίων.

  Μην πάει ο νους σας στον αμερικάνικο εμφύλιο.

  Είναι η Βόρεια Κίνα και η Νότια Κίνα, στην οποία ζουν και τα 80 τόσα εκατομμύρια καντονέζοι.

  Και είναι μια περίπου αντιστροφή του κινέζικου τίτλου 南北和, Nan bei he, συμφιλίωση Βορρά Νότου.

  Στο Χονγκ Κονγκ μιλάνε καντονέζικα, όμως οι σκηνοθέτες του Χονγκ Κονγκ όπως ο Wong Tin-Lam τις ταινίες τους τις έχουν στα μανταρίνικα, για να πιάσουν στην ευρύτερη κινέζικη αγορά.

  Από τις πιο απολαυστικές κωμωδίες που έχω δει ποτέ.

  Δίπλα στο ραφτάδικο του νότιου νοικιάζει και εγκαθιστά το ραφτάδικό του ο βόρειος.

  Που, συμπτωματικά, νοικιάζει στο διαμέρισμα που μένει ο νότιος, στον ίδιο όροφο.

  Φιλικότατος ο βόρειος, επιφυλακτικότατος ο νότιος.

  Τα φαγητά του βορρά είναι καλύτερα.

  Όχι, του νότου.

  Η όπερα του βορρά (όπερα του Πεκίνου. Beijing σημαίνει πρωτεύουσα του βορρά) είναι καλύτερη από την καντονέζικη όπερα. Και αρχίζουν να τραγουδούν καθένας την όπερά του, ταυτόχρονα.

  Οι γυναίκες του βορρά είναι πιο όμορφες.

  Καλέ τι μας λες, οι γυναίκες του Νότου είναι πιο όμορφες.

  (Μεταξύ μας, η κόρη του βόρειου, η αεροσυνοδός Kitty Ting Hao, είναι πιο όμορφη από την κόρη του νότιου).

  Η αεροσυνοδός τα έχει με κάποιον, ενώ αυτός που την φλέρταρε από το αεροπλάνο την «ξεχνάει» για την κόρη του νότιου.

  Οι γονείς ούτε να ακούσουν για τους υποψήφιους γαμπρούς.

  Όμως αυτοί θα τους ξελασπώσουν από τα οικονομικά τους προβλήματα.

  Δίπλα στους μεγάλους είναι και τα πιτσιρίκια, ένα αγοράκι και ένα κοριτσάκι, αδελφάκια των μεγάλων, απολαυστικότατα, που τους εκβιάζουν για χαρτζιλίκι για να μην μαρτυρήσουν στους γονείς τους τη σχέση τους.

  Την Kitty Ting Hao (1939-1967) την είδαμε και στην ταινία του Bu Wancang «Dreams come true» (1960). Αντιγράφω από την ανάρτησή μου γι’ αυτήν.

  «Αυτοκτόνησε στα εικοσιεπτά της, στο Λος Άντζελες όπου είχε μεταναστεύσει. Δεν έκανε την καριέρα που ήλπιζε, και της έλειπε πολύ ο γιος της την επιμέλεια του οποίου είχε αναλάβει ο πατέρας του μετά το χωρισμό της. Αυτοκτόνησε κρατώντας στην αγκαλιά της μια φωτογραφία του, ενώ άφησε τέσσερα γράμματα, ένα σ’ αυτόν και άλλα τρία σε τρεις φίλους της».

  Εξαιρετική κωμωδία. 7, εγώ έβαλα 8.

Ξεχνάω. Την κωμωδία αυτή την είχα δει πριν τρία χρόνια, αλλά δεν το θυμόμουνα καθόλου. Έγραψα τότε, ο σύνδεσμος είναι εδώ

Η σύζυγος στα κινέζικα

 Η σύζυγος στα κινέζικα

爱人 κατά λέξη, η αγαπημένη μου

老婆 κατά λέξη, η γριά μου

Cai Chusheng (1906-1968)

 Cai Chusheng (1906-1968)

 

  O Cai Chusheng γεννήθηκε στη Σαγκάη από καντονέζους γονείς. Δούλεψε σε χαμηλόβαθμες θέσεις σε διάφορα στούντιο πριν γίνει βοηθός του Zheng Zhengqiu. Στις αρχές της δεκαετίας του ’30 γύρισε ταινίες με την εταιρεία παραγωγής Lianhua που έγιναν επιτυχίες. Καταγγέλλει κοινωνικές αδικίες, όπως όλοι οι σκηνοθέτες της περιόδου εκείνης, που τον τοποθετούσαν όλο και πιο Aριστερά. Στην ταινία «Άνοιξη στο Νότο» (1932) καταγγέλλει το φεουδαρχικό έθιμο ο πατέρας να επιβάλλει στο γιο ποια θα παντρευτεί. Στο «Ροζ όνειρο» έχει σαν θέμα την απιστία του άντρα. Παρατάει τη γυναίκα του για την γκόμενα, την παντρεύεται, όμως αυτή τον εγκαταλείπει. Θα ξαναγυρίσει στην πρώην του σε ένα ευτυχισμένο τέλος. Στο «Τραγούδι των ψαράδων», που γνώρισε μεγάλη επιτυχία και βραβεύτηκε στο φεστιβάλ της Μόσχας, διεκτραγωδεί τη μοίρα των ψαράδων που με δυσκολία τα βγάζουν πέρα. «Του χαρτοπαίχτη, του ψαρά, του κυνηγού το πιάτο, εννιά φορές είν’ εύκαιρο, και μια φορά γεμάτο», παροιμία που μου την έλεγε συχνά ο πατέρας μου. Στη «Νέα γυναίκα» βλέπουμε την καταγγελία της σεξουαλικής παρενόχλησης των προϊσταμένων, και του κίτρινου τύπου. Το 22λεπτο φιλμ «Five little friends», η δική του συμμετοχή στη «Συμφωνία του Lianhua» (1937) δείχνει την επίθεση μιας ομάδας παιδιών ενάντια στον απαγωγέα ενός μικρού κοριτσιού, που θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν μεταφορά μιας επερχόμενης επανάστασης. 

  Όπως είδα στην βιογραφική ταινία του Stanley Kwan για την Ruan Lingyu (αυτοκτόνησε στα εικοσιπέντε της) με τίτλο «Center stage» και που πρωταγωνίστησε σε τρεις ταινίες του, πρέπει να είχε σχέσεις μαζί της.

  Κατά τον πόλεμο κατέφυγε στο Χονγκ Κονγκ, και όταν αυτό καταλήφθηκε από τους Ιάπωνες πήγε στο Chongqing, την πρωτεύουσα της Κίνας κατά τη διάρκεια του πολέμου.

  Από τις ταινίες που γύρισε στη μεταπολεμική περίοδο θα ξεχωρίσει η «The spring river flows east» (1947), σε συνσκηνοθεσία με τον Zheng Junli. Σ’ αυτήν διεκτραγωδείται η μοίρα της γυναίκας και καυτηριάζεται η ηθική αναλγησία και ο καριερισμός του άντρα (Αχ, πού ’σαι νιότη που ’δειχνες πως θα γινόμουν άλλος).

  Θα υποστεί και αυτός τις διώξεις που υπέστησαν τόσοι και τόσοι κατά την Πολιτιστική Επανάσταση και θα υποχρεωθεί σε αυτοκριτική.

  Καθώς ήταν ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένος στα γυναικεία προβλήματα, στον ελεύθερο  χρόνο του έκανε μαθήματα σε γυναίκες.

Zheng Zhengqiu (1889-1935)

 Zheng Zhengqiu (1889-1935)

 

  Ο Zhang Zhengqiu γεννήθηκε το 1889 στη Σαγκάη και πέθανε το 1935. Μαζί με τον Zhang Shichuan γύρισαν την πρώτη ταινία μυθοπλασίας, «The difficult couple» το 1913. Οι δυο τους ίδρυσαν το 1922 την πρωτοποριακή κινηματογραφική εταιρεία παραγωγής Mingxing και γύρισαν την πιο παλιά σωζόμενη ταινία, την «Laborer’s love», μια κωμωδία, πάνω στο μοτίβο Τα σύνορα της αγάπης. Φτωχός μανάβης αυτός, ο γιατρός δεν του δίνει την κόρη του, παρά μόνο αν καταφέρει να του αυξήσει την πελατεία. Και ακολουθούν πολλά απολαυστικά επεισόδια.

  Σεναριογράφος, σκηνοθέτης αλλά και παραγωγός, γύρισε 53 ταινίες μέχρι τον πρόωρο θάνατό του. Ήταν και αυτός ένας από τους αριστερούς σκηνοθέτες της δεκαετίας του ’30.

  Είδαμε και την ταινία του «Twin sisters» (1934). Μέσα από την ιστορία των δίδυμων αδελφών, ο Zheng Zhengqiu διεκτραγωδεί τη μοίρα των γυναικών, τόσο των φτωχών όσο και των πλουσίων.

Alireza Khatami (1980 - )

 Alireza Khatami (1980 - )

 

  O Αλιρεζά Χαταμί είναι ιρανοκαναδός σκηνοθέτης και σεναριογράφος. Θα υπογραμμίσουμε την ιδιότητά του ως σεναριογράφου, που του επέτρεψε να συνσκηνοθετήσει την ταινία «Terrestrial verses» (2023) με τον Ali Asgari. Στις δυο σκηνοθετικές του δουλειές υπογράφει ο ίδιος το σενάριο.

  H πρώτη σκηνοθετική του δουλειά είναι η ταινία «Versos de oblivion» (2017) σε ισπανική γλώσσα, ενώ η δεύτερη και τελευταία μέχρι στιγμής «The things you kill» (2025) είναι στα τούρκικα.

  Στην πρώτη ταινία του στρέφεται, έμμεσα μια και τοποθετεί την πλοκή της ταινίας του σε μια λατινοαμερικάνικη χώρα, κατά του ιρανικού καθεστώτος. Σ’ αυτήν βλέπουμε την ανθρωπιά του υπεύθυνου ενός νεκροτομείου, που «κλέβει» το πτώμα μιας σκοτωμένης σε διαδήλωση ώστε να το θάψει κανονικά και να μην ριχτεί στο σωρό με τα άλλα πτώματα στην κορυφή ενός λόφου. Στην ταινία παρακολουθούμε τις περιπέτειές του μέχρι να τα καταφέρει.

  Στη δεύτερη βλέπουμε ένα επεισόδιο πατροκτονίας που ο Χαταμί το εμπνεύστηκε από πραγματικό γεγονός που συνέβη στην Τεχεράνη. Είναι πάνω στο μοτίβο της «Ορέστειας»: ο πατέρας του σκότωσε τη μητέρα του και αυτός πήρε την εκδίκησή του σκοτώνοντάς τον. Στη συνέχεια θα διώκεται από τις ερινύες.

Ιωάννης Καποδίστριας (1944)

 

Ιωάννης Καποδίστριας (1944)

 

  Τελικά διαπιστώνω ότι τις εμμονές του Καζαντζάκη μόνο διαβάζοντας τα θεατρικά του έργα μπορείς να τις συνειδητοποιήσεις πλήρως. Η λιτότητα των επεισοδίων που υπαγορεύουν οι θεατρικές συμβάσεις τις κάνει πιο ανάγλυφες.

  Μια κύρια εμμονή του Καζαντζάκη, που δεν φαίνεται τόσο στα μυθιστορήματά του, είναι ο απελπισμένος αγώνας του τραγικού ήρωα και η αξιοπρέπεια με την οποία αντιμετωπίζει τον αναπόφευκτο θάνατό του, αξιοπρέπεια που του απαγορεύει να τον αποφύγει, να τρέξει να σωθεί. Εδώ συναντάμε την υπαρξιακή «επιλογή» του Σαρτρ: επιλέγουμε την ουσία που θα δώσουμε στην ύπαρξή μας. Και η ελευθερία μας συνίσταται ακριβώς σ’ αυτή την επιλογή και όχι στις «αυθαίρετες πράξεις», τις actes gratuites του Καμύ. Ο υπεράνθρωπος μένει και αγωνίζεται, αντιμετωπίζοντας ατάραχος το αναπόφευκτο της μοίρας. Τα ανθρωπάκια το βάζουν στα πόδια.

  «Δεν είναι η Μοίρα παντοδύναμη· η ψυχή ’ναι

του ελεύτερου, του αγνού κι απελπισμένου ανθρώπου!» (σελ. 121).

  Για να εικονογραφήσει αυτή την «εμμονή» του ο Καζαντζάκης προβαίνει και σε ιστορικές αυθαιρεσίες. Εν τάξει, δεν μπορούμε να ξέρουμε αν αντιμετώπισε ο Νικηφόρος Φωκάς τους δολοφόνους του με αξιοπρέπεια ή όχι, όμως αδυνατούμε να πιστέψουμε ότι ο Ιωάννης Καποδίστριας όδευε στην εκκλησία περιμένοντας το θάνατό του, προειδοποιημένος. Ο Καζαντζάκης τον παρουσιάζει όπως θα παρουσιάσει λίγο αργότερα το Χριστό στον «Τελευταίο Πειρασμό»: πιστεύοντας πως ο θάνατός του θα είναι χρήσιμος για την Ελλάδα, οδεύει θαρραλέα να τον συναντήσει.

  «Στο σύμφωνο με την Ελλάδα, όπου έχω βάλει

τη βούλα μου με το Θεόν εγγύη,

μπήκεν η ρήτρα ετούτη, πρώτη, Θοδωράκη:

«Αν τύχει κι είναι χρήσιμος, μπορεί, μια μέρα

ο θάνατός σου στην πατρίδα, Καποδίστρια,

να πεθάνεις!» Υπόγραψα, κι ως τίμιος άντρας

είμαι έτοιμος την ’πογραφή μου να τιμήσω.

  Εδώ βλέπουμε ότι ο Καζαντζάκης με λεκτικές ακροβασίες προσπαθεί να μείνει πιστός στον ιαμβικό δεκατρισύλλαβο, κάτι που δεν έκανε στις πρώτες του τραγωδίες. Να σημειώσουμε ακόμη ότι το μέτρο των χορικών είναι επίσης ο ανάπαιστος, και πάλι με ανισοσύλλαβους στίχους.

  Και ένα τελευταίο απόσπασμα:

«Σιχάθηκα τους Έλληνες· μοχτώ, παλεύω

πονώ και χάνουμε γι’ αυτούς μα δεν τους θέλω·

το αθάνατο το φως μολεύουν της Ελλάδας!» (σελ. 34).

  Τι να κάνουμε, αυτός είναι πάντα ο λαός. Αυτό το κατάλαβε πρώτος και καλύτερος ο Μωυσής, όταν κατέβηκε από το όρος Σινά.

  Εδώ ο Καζαντζάκης συναντάει τον Νίτσε. Περιφρονεί τον απλό λαό, μόνο η ηρωική προσωπικότητα τον ενδιαφέρει. Βέβαια στο «Ο Χριστό ξανασταυρώνεται» θα παρουσιάσει μια προσωπικότητα που προβάλει μέσα από τον απλό λαό, το Μανωλιό. Και ο Καπετάν Μιχάλης δεν είναι κάποια ιστορική διασημότητα. Όμως στις τραγωδίες του ο Καζαντζάκης είναι ειδολογικά περιορισμένος.

  Ο λαός είναι πάντα αυτός που είναι, δεν μπορεί να έχει τα χαρακτηριστικά των μεγάλων προσωπικοτήτων. Οι δημαγωγοί υπάρχουν γιατί υπάρχει ο δήμος. Το αν θα τον περιφρονήσεις ή θα τον αγαπήσεις δεν εξαρτάται από το λαό, εξαρτάται από εσένα. Ακόμη και στην άρια φυλή ξεχωρίζουν οι ηγέτες από τις μάζες, γι’ αυτό ο Χίτλερ είχε δώσει τόση σημασία στην προπαγάνδα, δηλαδή στο παραμύθιασμα του απλού λαού.

  Κάποιοι αγαπούν τον λαό, κάποιοι τον περιφρονούν. Όποιος κι αν είναι ο λαός, ας τον αγαπούμε, όπως ο Σολωμός.

  Δυστυχισμένε μου λαέ, καλέ και αγαπημένε.

Πάντοτε ευκολόπιστε και πάντα προδομένε.

Ching Doe, Tween blades of doom (1969)

 Ching Doe, Tween blades of doom (1969)

 

  Παράτησα την «ομάδα» των αυτόχειρων για να δω μια ταινία wuxia του σκηνοθέτη της ταινίας «The blue and the black», την οποία θα δω μετά, επιστρέφοντας στην ομάδα. Πλησίαζαν μεσάνυχτα, δεν είχα κουράγιο να τη δω καθώς είναι σε δυο μέρη, και βέβαια απαιτητική.

  Στο έμπα χίλιους έκοψε, στο έβγα δυο χιλιάδες, ο κινέζος Διγενής Ακρίτας. Πάντα μόνος εναντίον πολλών, τους οποίους εξοντώνει, χωρίς τα μαγικά του «Βασιλιά των πιθήκων», κεντρικό πρόσωπο στο «Ταξίδι της Δύσης».

  Έργο εκδίκησης, θα εκδικηθεί τη συμμορία που σκότωσε τον πατέρα του και τη μητέρα του.

  Το καινούριο σε αυτή την ταινία, και ιδιαίτερα ανθρωπιστικό: Δεν σκότωσε τον φυσικό αυτουργό, που υποχρεώθηκε από την οργάνωση στην οποία είχε υποχρεωθεί να συμμετάσχει να διαπράξει το έγκλημα, επειδή λυπήθηκε το γιο του. Όμως θα σκοτώσει στο τέλος τον ηθικό αυτουργό, τον αρχηγό αυτής της εγκληματικής οργάνωσης.

  Και βέβαια θα υπάρξει το romance, αλλά μόνο σαν υποψία. Στο τέλος θα φύγει μαζί με την κοπέλα και τον πατέρα της.

  Θα υπάρξει και ένας προδότης στο μέγαρο του κυβερνήτη, τον οποίο θα σκοτώσουν (θεία δίκη) οι δικοί του, καθώς του την έφερε ο εκδικητής, βάζοντας μέσα στην μεγάλη κασετίνα, αφού έβγαλε τα πολύτιμα πετράδια, δυο κομματιασμένες μάσκες που φορούσαν τα μέλη της οργάνωσης.

  Και βέβαια η ταινία τελειώνει με μια μονομαχία ανάμεσα στην αρχηγό της και τον εκδικητή. Δεν είχαμε καμιά αμφιβολία ότι θα τον σκοτώσει.

  Μου άρεσε η ταινία, και φαντάζομαι θα άρεσε περισσότερο στους λάτρεις του είδους.

  Κάποια εποχή έβλεπα μετά μανίας ταινίες με σαμουράι. Τώρα θα δω και όλες τις ταινίες του, που κάποιες είναι wuxia, για να ξεμπερδεύω μια και καλή μαζί του, να τον δω πακέτο.

Όποιος βιάζεται πληρώνει

 Όποιος βιάζεται πληρώνει  

Μια ακόμη παράφραση.

Την εμπνεύστηκα καθώς έδωσα ένα ακόμη κομμάτι ενός βιβλίου μου (μη ρωτάτε ποιου) στην τεχνητή νοημοσύνη (ας τη διαφημίσω, την https://grok.com/ , νομίζω κάνει τις καλύτερες μεταφράσεις) να μου το μεταφράσει.

Μου μεταφράζει λίγο κάθε μέρα. Αν ήθελα να μου το μεταφράσει όλο κατ’ ευθείαν θα έπρεπε να πληρώσω συνδρομή.

Βρίσκεται στον ίδιο παραδειγματικό άξονα με το απόφθεγμα που παράφρασα, «Όποιος βιάζεται σκοντάφτει». Αν σκοντάφτοντας έχεις κανένα σπάσιμο, θα πληρώσεις, γιατρούς κ.λπ.

Τάκης Βογόπουλος, The loner (2025)

 Τάκης Βογόπουλος, The loner (2025) 

 

  Από χθες στο Στούντιο

  Δεν έχω δει άλλο ελληνικό western. Δεν ξέρω καν αν υπάρχει.

  Πάντως είναι ένα μεταμοντέρνο western. Η πλοκή διαδραματίζεται στην άγρια Δύση. Ακούμε ένα ζεϊμπέκικο, τη συννεφούλα και ένα άλλο που δεν το ξέρω, το ήξερε όμως ο φίλος μου ο Γιάννης που μαζί βλέπαμε την ταινία.

  Δεν μου άρεσε η ταινία.

  Τη βρήκα αφηγηματικά ασαφή, με τη συχνή εναλλαγή πλάνων σε χώρο και χρόνο.

  Κάποιες σκηνές νόμιζα ότι ήταν από ταινία horror, δεν άντεχα να τις βλέπω. Σκηνές βασανιστηρίων.

  Καλά, τίποτα δεν μου άρεσε στην ταινία;

  Μου άρεσε η μουσική, ήταν πράγματι μουσική για ταινία western.

  Και βέβαια το θέμα της ταινίας, η εκδίκηση. Τώρα βλέπω άλλο ένα τέτοιο έργο εκδίκησης, το «Tween blades of blue» (1969) του Ching Doe.

Yue Feng, The lotus lamp (1965)

 Yue Feng , The lotus lamp (1965)

 

  Το έγραψα σε προηγούμενη ανάρτηση: σπάνια βλέπω ταινίες ξεκρέμαστα, συνήθως τις βλέπω ομαδοποιημένες. Εδώ είναι μια μικρή ομαδοποίηση, μόλις τέσσερις ταινίες.

  Σε συζήτηση που είχα με μια ΑΙ, μου είπε ότι εκτός από την Ruan Lingyu και την Ai Xia, υπήρξαν, μεταγενέστερα, και δυο άλλες ηθοποιοί που αυτοκτόνησαν. Η μια είναι η Linda Lindai. 林黛, Lin Dai, εύκολο να φτιάξει από το πραγματικό της όνομα το δυτικό Linda. Όλοι οι καντονέζοι του Χονγκ Κονγκ το κάνανε αυτό, βάζανε μπροστά από το κινέζικο ένα δυτικό. Και ο Feng Yueh δεν υπήρξε εξαίρεση, μπροστά έβαλε το όνομα Griffin. Το ίδιο και η άλλη αυτόχειρας, η Kitty Ting Hao 丁皓, που και αυτή δούλεψε στο Χονγκ Κονγκ και που θα δούμε μια ταινία της.

  Αλλά φαίνεται όχι μόνο οι καντονέζοι. Και η δασκάλα μου στον Σύνδεσμο Φιλίας Ελλάδας Κίνας είχε και το δυτικό όνομα Helen. Το κινέζικο το ξέχασα.

  1934-1964, αυτοκτόνησε στα τριάντα της. Επικολλώ το σχετικό απόσπασμα από τη βικιπαίδεια.

  She committed suicide at home in Hong Kong in July 1964,^[2] using an overdose of sleeping pills and inhalation of methane gas, due to family matters referred to by the media as "trivial". Her death shocked the Chinese community. She left behind two unfinished films, The Lotus Lamp and Blue And Black (I and II).

  Θα δούμε και αυτές τις δυο ταινίες της.

  Τελικά η ταινία που είδαμε είναι ημιτελής, αν και ο σκηνοθέτης της έδωσε ένα τέλος. Κανείς δεν θα φανταζόταν ότι στο σενάριο υπήρχε και συνέχεια.

  Αλλά να μιλήσουμε για την πλοκή.

  Τα σύνορα της αγάπης είναι το μοτίβο. Αυτή, θεά. Αυτός, κοινός θνητός, φοιτητής, που απέτυχε στις παγκινεζικές (κατά το πανελλαδικές) εξετάσεις.

  Απαγορευμένος έρωτας, ο αδελφός της είναι άτεγκτος πάνω σ’ αυτό.

  Καρπός του έρωτά τους ένα μωρό.

  Που θα πρέπει να το κρύψουν.

  Και πάλι οι συμπτώσεις:

  Στη ταινία του Ali Asgari «Till tomorrow» που είδαμε πριν τρεις μέρες βλέπουμε πάλι την προσπάθεια να κρύψουν το μωρό.

  Πιέζει τον νεαρό να φύγει, πρέπει να σωθεί για να σώσει και το μωρό. Αυτήν, θα την τιμωρήσει ο αδελφός της θάβοντάς την μέσα στα σπλάχνα ενός βουνού.

  Ο γιος (είναι αγόρι) θα μεγαλώσει, και θέλει να μάθει για τη μητέρα του.

  Και φυσικά, με τη βοήθεια ενός μάγου, θα την ελευθερώσει, το happy end είναι δεδομένο.

  Τώρα, πώς μου ήλθε στο μυαλό το σημειωτικό τετράγωνο του Greimas;

  Υποκείμενο, το ζευγάρι. Βοηθός, η φίλη της. Αντίμαχος ο αδελφός με την ακολουθία του, ανάμεσα στην οποία είναι και ένας που μπορεί και μεταμφιέζεται σε σκύλο. Το αντικείμενο-στόχος, η σωτηρία του μωρού.

  Το ίδιο και στη συνέχεια: Υποκείμενο, ο γιος. Βοηθός, ο μάγος. Αντίμαχος, ο κακός θείος. Αντικείμενο, η απελευθέρωση της μητέρας του.

  Η ταινία τελειώνει με την απελευθέρωσή της.

  Τι να πρόβλεπε άραγε το σενάριο για μετά;

Όταν αποδεικνύεσαι πιο έξυπνος από την τεχνητή νοημοσύνη.

 Όταν αποδεικνύεσαι πιο έξυπνος από την τεχνητή νοημοσύνη. 

-Τι να κάνω αν μου κλέψουν το κινητό;

-Πηγαίνεις στο https://www.google.com/android/find/ και επιλέγεις (πρόταση δική μου) επαναφορά στις εργοστασιακές ρυθμίσεις. Μετά παίρνεις τηλέφωνο στο 13822 και ζητάς να σου απενεργοποιήσουν τη sim.

-Μήπως η αντίστροφη σειρά είναι καλύτερη; Είναι πιο εύκολο να βρω ένα τηλέφωνο παρά έναν υπολογιστή.

-Έχεις απόλυτο δίκιο.

Σημειώστε το τηλέφωνο, ελπίζω να μην το χρειαστείτε.

Η πρώτη επιλογή είναι η σημαντική, για να μην σας αδειάσουν λογαριασμούς και σας φορτώσουν την πιστωτική σας κάρτα. Η δεύτερη, απλά για να μη δει ο κλέφτης φωτογραφίες, τις επαφές σας κ.λπ.

Ali Asgari, Until tomorrow (2022)

 Ali Asgari, Until tomorrow (2022)

 

  Πέρασαν ακριβώς 20 χρόνια από τότε που η «Ταρανέ» του Rasoul Sandrameli αποφάσισε να μην κάνει έκτρωση και να κρατήσει το παιδί.

  Στην ταινία του Ali Asgari η Αγγελική (Fereshteh) ακολουθεί το παράδειγμά της. Ο φίλος της δεν καταφέρνει να την πείσει να κάνει έκτρωση, με αποτέλεσμα να χωρίσουν.

  Τι να κάνει όμως τώρα που θα την επισκεφτούν οι γονείς της, εντελώς απρόοπτα, λόγω κάποιου δυστυχήματος ενός συγγενικού τους προσώπου; Δεν ξέρουν για το παιδί. Πού να το κρύψει;

  Πρώτα να κρύψει πράγματα του μωρού.

  Κάποιοι στην πολυκατοικία της αρνούνται, μόλις και μετά βίας καταφέρνει να βρει κάποιους να τα κρατήσουν.

  Το πρόβλημα τώρα είναι με το μωρό.

  Ένα ισχυρότατο σασπένς: θα τα καταφέρει;

  Θα περάσει αρκετές περιπέτειες. Η φίλη της για την οποία ήταν σίγουρη ότι θα το κρατούσε την συνέλαβε η αστυνομία. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι έβαλε το δάκτυλό του ο άντρας της με τον οποίο βρίσκεται σε διάσταση.

  Και τώρα τι γίνεται;

  Στην οδύσσειά της έχει συνοδό την κολλητή της.

  Μετά από κάποιες άλλες αποτυχημένες απόπειρες αναγκάζεται να προσφύγει στον πρώην φίλο της. Έχει μια φίλη που εργάζεται σε νοσοκομείο, θα το κρατήσει στην μαιευτική κλινική.

  Ο διευθυντής της κλινικής θα της την πέσει κανονικά. Το βάζει στα πόδια τρομοκρατημένη.

  Τελικά θα το κρατήσει η φίλη της στον φοιτητικό ξενώνα, παρόλα τα ρίσκα.

  Γυρνώντας στο σπίτι βλέπει ότι κρατάει μια πιπίλα, ξέχασε να την αφήσει στη φίλη της.

  Επιστρέφει.

  Όμως όχι για να αφήσει την πιπίλα, αλλά για να πάρει το μωρό.

  Οι γονείς της την περιμένουν στις σκάλες.

  -Τίνος είναι το μωρό;

  Δεν απαντάει. Ανεβαίνει τις σκάλες.

  Έχω αναφερθεί συχνά στο ανοιχτό τέλος.

  Συνήθως είναι ψηφιακό: Θα ζήσει ή θα πεθάνει; Θα σμίξουν ξανά ή όχι;

  Εδώ είναι αναλογικό.

  Στο τελευταίο πλάνο τη βλέπουμε να στρέφεται πίσω, προς την κάμερα. Προς τους γονείς της που την ακολουθούν;

  Ή μήπως κατάλαβαν και δεν την ακολουθούν;

  Και αν την ακολουθούν, πώς θα αντιδράσουν όταν μάθουν ότι το μωρό είναι δικό της; Θα το καταπιούν αφού της βάλουν της φωνές; Θα την αποκληρώσουν;

  Η Ταρανέ με τον φυλακισμένο πατέρα της κάνουν όνειρα για το μωρό.

  Η Αγγελική;

  Δεν ξέρουμε.

  Αν στη Δύση οι γονείς δυσκολεύονται να αποδεχτούν μια τέτοια κατάσταση, φαντάζομαι στο Ιράν.

  Εξαιρετική στο ρόλο της η Sadaf Asgari. Την έχουμε ήδη δει στις ταινίες του Asgari «Disappearance» και «Terrestrial verses» καθώς και στη «Γιάλντα, η νύχτα της συγχώρεσης» του Μασούντ Μπαχσί που προβλήθηκε στις ελληνικές αίθουσες.

  Εξαιρετική ταινία, για να δω τη βαθμολογία της.  

  6,6, εγώ έβαλα 8.

Ali Asgari and Alireza Khatami, Terrestrial verses (2023)

 Ali Asgari and Alireza Khatami, Terrestrial verses (2023)

 

  Μα αφορμή την ταινία «Αυτά που σκοτώνεις» που προβάλλεται από την Πέμπτη που μας πέρασε στους κινηματογράφους.

  The film contains nine vignettes in which ordinary Iranian citizens struggle against the power of religiously-guided authoritarianism in everyday situations.

  Θα γράψουμε δυο λόγια για κάθε μια από τις 9 βινιέτες.

  Στην πρώτη βλέπουμε έναν ιρανό να προσπαθεί να πείσει έναν αρμόδιο υπάλληλο να εγγράψει τον νεογέννητο γιο του (ονομοτοδοσία) με το όνομα David. Αυτός αρνείται, δεν είναι ιρανικό όνομα. Γιατί όχι Davood; επιμένει ο άλλος, αφού είναι το ίδιο (Δαυίδ). Η γυναίκα μου θέλει David.

  Από το διάλογο:

  -Το να διαλέξεις το όνομα David είναι σαν να διάλεγε ένας ευρωπαίος ένα ιρανικό όνομα για το παιδί του.

  Προφανώς δεν είχε ακούσει για τον Darius Milhaud, που η πρώτη συμφωνία του είναι από τις αγαπημένες μου. Θυμήθηκα και τον Cyrus Vance, αμερικανό διαπραγματευτή σε μια κρίση με το κυπριακό το 1967. Όσο για τη Ντάρια, το θηλυκό του Δαρείος, είναι πολύ συνηθισμένο όνομα σε ανατολικές χώρες. Ντάρια είναι το όνομα της γυναίκας του Μπαλκόνσκι στο «Πόλεμος και Ειρήνη».

  Σελένα η δεύτερη βινιέτα, όπου βλέπουμε ένα κοριτσάκι να χορεύει φορώντας ακουστικά. Είναι σε ένα κατάστημα με παιδικά, η μητέρα του θέλει να του αγοράσει κάτι για μια σχολική γιορτή. Όχι, με τίποτα κόκκινο, απαγορεύεται.

  Θυμήθηκα την ατάκα των εφηβικών μου χρόνων: φωτιά στα κόκκινα.

  3. Αράμ

      Πάλι θυμήθηκα: Αράμ Χατσατουριάν. Αγαπημένο μου το κονσέρτο για βιολί του.

      William Saroyan, Το όνομά μου είναι Αράμ.

  Η διευθύντρια ανακρίνει την μαθήτρια, ήλθε στο σχολείο με το δίκυκλο ενός αγοριού. Αρχικά αρνείται, αλλά μετά λέει ότι θα πει την αλήθεια, αλλά υπό τον όρο να μην τηλεφωνήσει στον πατέρα της. Το παραδέχεται, και λέει και το όνομα του αγοριού. Η διευθύντρια κάνει να σηκώσει το τηλέφωνο. Σταθείτε, της φωνάζει, δεν τηρείται την υπόσχεσή σας. Κι εγώ σας είδα την Παρασκευή στο πάρκο, με έναν άντρα, σας έγραψα μάλιστα με το κινητό μου… αλλά δεν θα το μαρτυρήσω.

  Σηκώνεται και φεύγει.

  4. Σαντάφ

  Της πήραν το ταξί της γιατί την έπιασε η κάμερα να μη φοράει τσαντόρ. Αποκλείεται, λέει.

  Περιμένουν το mail με τη φωτογραφία. Να την.

  -Μα δεν είμαι εγώ, είναι ο αδελφός μου.

  -Να έλθει να μας το πει ο ίδιος.

  Αν δεν της δώσουν το ταξί, δεν θα μπορεί να δουλέψει, και τότε πώς να πληρώσει τη δόση, θα της το πάρουν.

  5. Faezeh

  Είδε την αγγελία, πάει για συνέντευξη. Είναι κατασκευαστική εταιρεία.

  Αυτός της κολλάει κανονικά.

  Κάποια στιγμή σηκώνεται και φεύγει.

  Αυτός τη βρίζει.

  6. Farbod

 Του κάνει ολόκληρη ανάκριση για τα τατουάζ που έχει, για να του δώσει την επαγγελματική άδεια οδήγησης. Τα σχολιάζει επικριτικά. -Μα είναι ποιήματα του Ρούμι. -Έχει και καλύτερα ο Ρούμι.

  7. Siamak.

  Περνάει από εξετάσεις στα θρησκευτικά για να τον προσλάβουν. Τι σούρες ξέρει. Αλλά και να δείξει πώς πλένεται πριν προσευχηθεί.

  Δεν ήξερα ότι είναι αυστηρό το τελετουργικό του πλυσίματος πριν την προσευχή. Πρώτα το αριστερό χέρι…

  Αυτός που του παίρνει συνέντευξη απαγγέλει σούρες στα αραβικά.

  Κάπου θα έπρεπε να το γράψω, ας το γράψω εδώ.

  Πόσο περήφανοι μπορεί να είναι οι ιρανοί, που πήραν από τους άραβες τόσο τη θρησκεία όσο και το αλφάβητο, και παρόλα αυτά διάβασα ότι τους μισούν, ακριβώς γιατί τους είχαν κατακτήσει.

  Ας το γράψω και αυτό. Ο χριστιανισμός διαδόθηκε με την πειθώ. Οι προσηλυτισμένοι πείθονταν σ’ αυτά που τους έλεγαν. Το ισλάμ, αντίθετα, διαδόθηκε με τα όπλα. Οι προσήλυτοι δεν πείθονταν, απλά αλλαξοπιστούσαν υπό την απειλή της μάχαιρας (θυμήθηκα την «Μαχαιριά», 2015, του Φατίχ Ακίν) και το «Ceddo», 1977, του Ousmane Sembene, ταινίες στις οποίες δείχνονται οι βίαιοι εξισλαμισμοί).

  8. Ali

  Αυτό πρέπει να είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοβιογραφικό.

  Ο Ali δεν είναι άλλος από τον Ali Asgari.

  Που βέβαια δεν σκότωσε τον πατέρα του, αλλά δείχνει για ποιους λόγους απορρίφτηκε το σενάριό του.

  Που θα το γυρίσει αργότερα σε ταινία ο Alireza Khatami, αυτή που προβάλλεται από την Πέμπτη που μας πέρασε. Ο Χαταμί ζει στον Καναδά, απρόσβλητος από το καθεστώς.

  9. Mehri

  Η καημένη, έχασε το σκυλάκι της. Της το πήρε η αστυνομία μέσα από τα χέρια της. Κατά το ισλάμ λέει είναι βρώμικο ζώο. Τα πάνε για ευθανασία. Πηγαίνει στο αστυνομικό τμήμα, την αποπαίρνουν ευγενικά. Αυτή επιμένει, ακούει το σκυλάκι της που αντιδρά όταν το φωνάζει με το όνομά του.

  Μα ήταν τόσο απλό, να την αφήσουν να πάει να δει τα σκυλιά.

  Τελικά συμφωνεί να της δώσουν κάποιο άλλο. Τουλάχιστον αυτό θα γλιτώσει.

  Ξεχνώ, γι’ αυτό και κρατώ frame για κάτι που θέλω να προσθέσω στην ανάρτησή μου, εκτός από αυτά βέβαια από τα οποία θέλω να διαλέξω για να βάλω στην ανάρτηση. Ατάκα του αστυνομικού: -Κυρία μου, αν κάποιος σ’ αυτή την πόλη χαθεί, δεν μπορούν να τον βρουν.

  Πολύ καυστικές για το καθεστώς αυτές οι βινιέτες, όπου βλέπουμε σε μονόπλανο μόνο τον ενδιαφερόμενο, που το όνομά του είναι ο τίτλος κάθε βινιέτας.

  Όχι, που θα τον άφηναν έτσι. Το παρακάτω κείμενο από τη βικιπαίδεια βρίσκεται στο βιογραφικό του.

  The satirical film Terrestrial Verses he co-directed with Alireza Khatami was entered into the Un Certain Regard section of the 2023 Cannes Film Festival; upon his return in Iran, Asgari got his passport temporarily confiscated and was banned from directing other films.

  Το παρακάτω είναι από τον σύνδεσμο της βικιπαίδειας για την ταινία.

  Asgari and Khatami worked on the script together, but had difficulty finding a producer and ultimately produced the film at their own expense with financial support from friends. The film was then shot within seven days.

  7,2 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 8.

Alireza Khatami, Los versos del olvido (2017)

 Alireza Khatami, Los versos del olvido (2017)

 

  Μα αφορμή την ταινία «Αυτά που σκοτώνεις» που προβάλλεται από προχθές στους κινηματογράφους.

  Το έγραψα και στην ανάρτηση γι’ αυτήν, «Οι στίχοι της λησμονιάς» μου άρεσαν περισσότερο.

  Ο ηλικιωμένος υπεύθυνος του νεκροτομείου και ο νεκροθάφτης είναι τα κεντρικά πρόσωπα της ταινίας, η πλοκή της οποίας που διαδραματίζεται σε μια μη κατονομαζόμενη χώρα της Λατινικής Αμερικής που τελεί υπό δικτατορικό καθεστώς. Φυσικά το μυαλό όλων πάει στη δικτατορία των ισλαμιστών στην πατρίδα του σκηνοθέτη, ο οποίος ζει στον Καναδά.

  Στην ταινία «Αυτά που σκοτώνεις» είχαμε έναν Ορέστη.

  Εδώ, έχουμε έναν ηλικιωμένο άνδρα με βαθιά ανθρωπιά.

  Κουβαλάνε σωρούς τους νεκρούς διαδηλωτές στο νεκροτομείο και μετά τους παίρνουν και τους θάβουν σε λάκκους στο βουνό.

  Το νεκροτομείο θα κλείσει καθώς θα κλείσει και το γειτονικό νεκροταφείο, οι νεκροί στο εξής θα θάβονται αλλού.

  Οι άντρες του καθεστώτος ξεχνάνε δυο πτώματα.

  Ο ηλικιωμένος αυτός έχει κρύψει το ένα, μια νεαρή κοπέλα, αποφασισμένος να της προσφέρει μια κανονική ταφή.

  Θα συναντήσει πολλές γραφειοκρατικές δυσκολίες.

  Πιστοποιητικό γέννησης;

  Ευτυχώς θα το προμηθεύσει μια γυναίκα, που προφανώς η κόρη της ήταν ανάμεσα στους διαδηλωτές και εξαφανισμένη στο σωρό των πτωμάτων που ρίχτηκαν στο λάκκο.

  Αλλά θα διατρέξει και πραγματικό κίνδυνο: οι αστυνομικοί επιστρέψουν, μήπως ξεχάστηκε κανένα πτώμα.

  Ο κόσμος έχει μαζευτεί στην εκκλησία, το φέρετρο είναι εκεί, αλλά ο παπάς αργεί. Τότε αναλαμβάνει ένας τυφλός να ξεκινήσει με μια αυτοσχέδια τελετουργία. Σε λίγο καταφτάνει ο παπάς.

  -Άργησες, του λέει.

  Σ’ αυτό διείδα ένα αντικληρικαλιστικό πνεύμα. Ο κλήρος, σαν ένα γρανάζι της εξουσίας, δεν βιαζόταν καθόλου.

  6,6 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 8.

Aparna Sen, The Japanese wife (2010)

 Aparna Sen, The Japanese wife (2010)

 

  Είναι από τις πιο ωραίες ιστορίες αγάπης που έχω δει ποτέ.

  Πάνω στο μοτίβο, τα σύνορα της αγάπης.

  Αυτός, δάσκαλος, ζει στην Ινδία.

  Αυτή, ζει στην Ιαπωνία με τη μητέρα της, την οποία περιποιείται.

  Έρωτας δια αλληλογραφίας.

  Αλλά και διά τηλεφώνου κάποιες φορές.

  Ανταλλάσσουν δώρα.

  Του στέλνει ένα δακτυλίδι.

  Αυτός, φάρμακα. Συμβουλεύεται γιατρούς, του λένε να τους πει τα συμπτώματα.

  Μάλλον είναι αρθρίτιδα.

  Τελικά είναι καρκίνος.

  Κάνει χημειοθεραπεία.

  Την ντροπαλή κοπέλα που του προξένευαν πριν χρόνια και που δεν κατάφερε καν να δει το πρόσωπό της, παντρεύτηκε.

  Έκανε ένα γιο αλλά έμεινε χήρα.

  Θα έλθει να μείνει με τη θεία με την οποία μένει και αυτός, από τότε που πέθαναν οι γονείς του.

  Η γιαπωνέζα του στέλνει ένα χαρταετό.

  Θα τον δώσει στο γιο της να τον πετάξει. Το επεισόδιο με το συναγωνισμό με τους χαρταετούς είναι απολαυστικό, και αρκετά μεγάλο σε διάρκεια. Ινδία versus Ιαπωνία.

  Πώς θα τελειώσει άραγε αυτή η ιστορία;

  Αρπάζει πνευμονία.

  Παρέκβαση: Να κάνετε το εμβόλιο της πνευμονίας, το τελευταίο πιάνει μια πολύ μεγάλη γκάμα πνευμονιόκοκκων.

  Κλείνει η παρέκβαση.

  Πεθαίνει.

  Και η ταινία κλείνει με αυτή να έρχεται από την Ιαπωνία σπίτι του. Την βλέπουμε να περιφέρεται σ’ αυτό και να περιεργάζεται το χώρο που έζησε.

  Σαν να μη μας τα λέει καλά ο σεναριογράφος, θα πείτε.

  Άκου έρωτας από απόσταση, χωρίς να έχουν ιδωθεί καν!

  Ένα ίδιο έρωτα έζησε και ο Μπαλζάκ. Πρόσφατα ξαναείδα ένα μίνι σήριαλ με τη ζωή του. Όμως αυτοί τελικά συναντήθηκαν, και όταν πέθανε ο άντρας της παντρεύτηκαν.

  Για να ρωτήσω την τεχνητή νοημοσύνη πόσα χρόνια είχαν σχέση από μακριά (αυτή πολωνέζα ευγενής, ζούσε με την άντρα της στη Ρωσία).

  Τελικά συναντήθηκαν μετά από ένα χρόνο, όμως αλληλογραφούσαν για 18 ολόκληρα χρόνια πριν παντρευτούν, λίγους μήνες πριν πεθάνει ο Μπαλζάκ, το 1850.

  Έγραψα σε άλλη ανάρτηση ότι αποφεύγω να βλέπω ταινίες στο άσχετο, όμως με συγκινούν πολύ οι ιστορίες αγάπης, και όταν έπεσα πάνω της είπα ότι θα τη δω.    

  7,6 η βαθμολογία της.

Alireza Khatami, Αυτά που σκοτώνεις (The things you kill, 2025)

 Alireza Khatami, Αυτά που σκοτώνεις (The things you kill, 2025)

 

  Από προχθές στους κινηματογράφους.

  Το μοτίβο της ταινίας είναι αυτό της Ορέστειας, αντεστραμμένο. Εκεί είχαμε τον μητροκτόνο, εδώ τον πατραλία (πατροκτόνος, ξέρω την αρχαιοελληνική λέξη εδώ και δεκαετίες, μάλλον διαβάζοντας τον Οιδίποδα Τύραννο).

  Τον σκότωσε γιατί σκότωσε τη μητέρα του. Ήταν ανάπηρη, περπατούσε με Π, και τα είχε με γκόμενα.

  Υπαρξιακό το έργο, στο τέλος θα δούμε πλάνα με το αντίστοιχο των ερινύων.  

  Μου αρέσουν οι ταινίες με αφηγηματική σαφήνεια, και με ξενερώνουν όταν υπάρχουν αφηγηματικά κενά.

  Όμως πιο πριν με ξενέρωσε το ρεαλιστικά απίθανο.

  Είχε συνεργό στη δολοφονία.

  Τον έδεσε με μια αλυσίδα σε ένα δένδρο. Δίπλα είχε φτιάξει κάτι σαν σκυλόσπιτο, πιο μεγάλο φυσικά, για να τον προφυλάσσει από τη βροχή και τον ήλιο, και να κοιμάται. Του έφερνε φαγητό και νερό.

  Αλήθεια, τι θα τον έκανε;

  Την τελευταία φορά που τον επισκέφτηκε τον βρήκε ξαπλωμένο χάμω. Τον σκουντάει με το πόδι, αυτός είναι ακίνητος. Μάλλον πέθανε.

  Πηγαίνει και λύνει την αλυσίδα, και ο άλλος του επιτίθεται και τυλίγει την αλυσίδα γύρω από το λαιμό του. Αγωνίζεται να ξεφύγει.

  Στο επόμενο πλάνο τον βλέπουμε να γυρίζει κρατώντας ένα φτυάρι στο χέρι.

  Η αφηγηματική αναμονή είναι ότι τον σκότωσε και τον έθαψε. Όμως είναι σκηνοθετικά εντελώς ανορθόδοξο να μην δείξει πώς ξέφυγε από αυτό το θανάσιμο σφίξιμο, τουλάχιστον αυτό, και τον εξουδετέρωσε.

  Δίπλα σ’ αυτό υπάρχουν και τα οικογενειακά προβλήματα, άσχετα με το κορυφαίο επεισόδιο της πατροκτονίας.

  Όχι, παρά τα ενδιαφέροντα επί μέρους επεισόδια η ταινία δεν μου άρεσε. Όμως, σαν ιρανός που είναι, αποφάσισα να δω και την άλλη του ταινία, την πρώτη του, «Los versos del olvido» (2017). Την είδα χθες βράδυ, αυτή μου άρεσε πολύ. Θα δω και αυτή που γύρισε με τον Ali Asgari, τον οποίο έχω δει πακέτο.

  Να σημειώσουμε ακόμη: Η πλοκή διαδραματίζεται στην Τουρκία, η γλώσσα που ακούμε είναι τα τούρκικα, όμως διαβάζω στην διαφημιστική αφίσα που παραθέτει η βικιπαίδεια, «σύμφωνα με χρονικά της Τεχεράνης». Υποθέτω λοιπόν ότι υπήρξε ένα συμβάν πατροκτονίας στην Τεχεράνη, το οποίο ο Χαταμί αναπλάθει στην ταινία του τοποθετώντας την πλοκή, για ευνόητους λόγους, όχι στην Τεχεράνη αλλά στην Τουρκία. Η Τουρκία επιλέχτηκε πιθανόν λόγω τους μουσουλμανικής θρησκείας. Όσο για την πρώτη του ταινία, όπως φαίνεται και από τον τίτλο, την τοποθετεί σε μια μη κατονομαζόμενη λατινοαμερικάνικη χώρα, με ένα δικτατορικό καθεστώς. Και φυσικά η γλώσσα είναι τα ισπανικά.   

Ho Menghua, Journey to the west, Princes iron fan ((鐵扇公主, 1966)

 Ho Menghua, Journey to the west, Princes iron fan ((鐵扇公主, 1966)

 

  Μετά το animation με τον ίδιο τίτλο των Wang Guchan και Wang Laiming (1941) είδαμε και την ταινία του Ho Menghua, που έχει γυρίσει και άλλες ταινίες με επεισόδια από το κλασικό κινέζικο μυθιστόρημα του 16^ου αιώνα «Ταξίδι στη Δύση».

  Το ταξίδι αυτό το επιχειρεί ένας ταοιστής μοναχός, ο Tang Sanzang,  έχοντας παρέα τον Sha Wujing, ένα κοινό θνητό, τον Zhu Bajie, έναν  γουρουνόμορφο άνθρωπο που διαθέτει μαγικές ιδιότητες και τον Wu Sukong, βασιλιά των πιθήκων, που διαθέτει ακόμη πιο πολλές. Και μια από αυτές βέβαια είναι η ικανότητα της μεταμόρφωσης, την οποία όμως έχουν και οι εχθροί τους.

  Το μεγαλύτερο μέρος της μαγείας αυτού του παραμυθιού έγκειται ακριβώς σε αυτές τις μεταμορφώσεις, που οδηγούν την πλοκή σε ανατροπές. Για παράδειγμα, οι τρεις όμορφες κοπέλες που προσπαθούν να παρασύρουν τον ταοϊστή καλόγερο στο ναό τους με σκοπό να τον κάνουν σούπα, γιατί τρώγοντας από τις σάρκες του θα αποκτήσουν αθανασία, στην πραγματικότητα ήταν δαιμόνισες. Το πιο κωμικό επεισόδιο της πλοκής είναι αυτό που ο Zhu Bajie μαγεύεται από την ομορφιά αυτών των κοριτσιών και πέφτει θύμα τους. Βέβαια στο τέλος θα τις εξοντώσουν.

  Το επεισόδιο αυτό αποτελεί κατά κάποιο τρόπο συνέχεια του επεισοδίου το οποίο παρουσιάζεται στην ταινία του 1941, που είναι η κλοπή της σιδερένιας βεντάλιας για να σβήσουν μια τεράστια πυρκαγιά που ξέσπασε στα δυτικά και δεν λέει με τίποτα να σβήσει.

  6,7 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 8.