Γουίλιαμ Φώκνερ, Η βουή και η μανία
Γουίλιαμ Φώκνερ, Η βουή και η μανία.
Τελειώνοντας την ανάγνωση του μυθιστορήματος μού ήλθε στο νου αυτός ο χαρακτηρισμός: αφηγηματικό ζάπινγκ. Γράφοντας την εποχή του μεταμοντερνισμού ο Φώκνερ χρησιμοποιεί διαφορετικές αφηγηματικές τεχνικές σε κάθε ένα από τα τέσσερα κεφάλαια του έργου. Στο πρώτο έχουμε τη λεγόμενη «stream of consciousness», τη ροή της συνείδησης στον εσωτερικό μονόλογο ενός διανοητικά καθυστερημένου νέου. Μου θύμισε τον «Λούσια» του Νίκου Χουλιαρά. Στο δεύτερο έχουμε επίσης τον εσωτερικό μονόλογο του ενός από τους δυο αδελφούς του. Διαταραγμένη προσωπικότητα, ο αδελφός αυτός θα αυτοκτονήσει. Με εξαίρεση το θαυμάσιο και σχετικά εκτενές μέρος όπου αφηγείται την περιπέτειά του με το μικρό κοριτσάκι των Ιταλών εμιγκρέδων, η αφήγηση αποτελείται από σύντομα σπαράγματα μνήμης και θραύσματα σκέψεων. Στο τρίτο μέρος ο Φώκνερ εγκαταλείπει τον μοντερνισμό για τον μεταμοντερνισμό της διαυγούς αφήγησης, σαν αυτής του μυθιστορήματος των κλασικών του 19ου αιώνα, αν και έχουμε επίσης πρωτοπρόσωπη αφήγηση, όχι ενός ατόμου διαταραγμένου ψυχικά αλλά ενός σχετικά ισορροπημένου ατόμου, γι αυτό και με περισσότερη συνοχή. (Ψυχικά ισορροπημένου, γιατί ηθικά, άστα να πάνε στο διάβολο. Έβαλε χέρι στα λεφτά της ανηψιάς του, μέχρι που αυτή του τα βούτηξε, παίρνοντας για τόκο και τις δικές του οικονομίες). Στην τριτοπρόσωπη αφήγηση, την κυρίαρχη αφήγηση του ρεαλιστικού μυθιστορήματος, επιστρέφουμε στο τέταρτο μέρος, με εστίαση στο πρόσωπο της μαύρης υπηρέτριας, «του μόνου θετικού προσώπου του μυθιστορήματος», όπως γράφει το αυτί του εξωφύλλου. (Αλλά για στάσου, δηλαδή ο ΑΜΕΑ είναι από χέρι αρνητικός;)
Ο χρόνος της αφήγησης είναι ένα ζιγκ ζαγκ. Μετά το πρώτο μέρος που επιγράφεται «Απριλίου 7η, 1928» έχουμε μια αναδρομή 18 χρόνων με τίτλο «Ιουνίου 2α, 1910. Στο τρίτο μέρος πηγαίνουμε μια μέρα πριν από το πρώτο μέρος, την «Απριλίου 6η, 1928» για να πηδήσουμε στο τέταρτο στην «Απριλίου 8η, 1928». Τουλάχιστον το τέλος είναι στη σωστή του θέση.
Τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές μου έρχεται η σκέψη μήπως το κίνημα του μεταμοντερνισμού οφείλεται στο φαινόμενο του εθισμού. Ο κόσμος, συγγραφείς και αναγνώστες, είχαν βαρεθεί πια να διαβάζουν και να γράφουν όπως τον 19ο αιώνα, και αναζήτησαν νέους τρόπους γραφής. Ίσως να υπερβάλλω, αλλά ένα άρθρο του Άρθουρ Καίσλερ με τίτλο «Ο εθισμός στην τέχνη», το οποίο διάβασα μαθητής, με εντυπωσίασε ιδιαίτερα, και έχω την τάση να το χρησιμοποιώ σαν ερμηνευτικό pass- partout σε πολλά φαινόμενα. Και επειδή κάθε αλλαγή δεν σημαίνει αναγκαστικά και πρόοδο (στο νου μου, σαν εκπαιδευτικός, μου έρχονται οι κατά καιρούς διατυμπανιζόμενες μεταρρυθμίσεις στην παιδεία), γι αυτό και το κίνημα του μοντερνισμού δεν ρίζωσε, και οι συγγραφείς σήμερα έχουν επιστρέψει στην αφηγηματική διαύγεια των κλασικών (αν μπορούσαν ας έκαναν και αλλιώς, τα βιβλία τους θα έμεναν στα αζήτητα.)
Το έργο πραγματεύεται την πτώση μιας οικογένειας του Αμερικανικού Νότου. Και μου έρχεται μια ακόμη σκέψη: Γιατί μαγεύονται οι συγγραφείς τόσο με την «πτώση»; Η λέξη «Πτώση» υπάρχει σαν τίτλος σε έργο του Καμύ, και βρίσκεται επίσης στον τίτλο ενός έργου του Έντγκαρ Άλλαν Πόε («Η πτώση του οίκου των Άσερ»). Αλλά η ιστορία με την πτώση ξεκινάει πιο παλιά, από τις τραγωδίες, με την πτώση του οίκου των Ατρειδών και των Λαβδακιδών. Ο Τόμας Μαν μας αφηγήθηκε επίσης την πτώση των Μπούντενμπρουκς», και ο Μάρκες την πτώση μιας άλλης οικογένειας στα «Εκατό χρόνια μοναξιάς». Υπάρχουν κι άλλες, κάπου έχω ξαναγράψει, δεν θυμάμαι πού. Και τώρα που ξαναδιαβάζω αυτό το κείμενο για να το διορθώσω θυμάμαι και το «Μυστικό της κοντέσας Βαλαίρενας» του Ξενόπουλου.
Διαβάζοντας τη βιογραφία του συγγραφέα (καταθλιπτικός και αλκοολικός) κάνω τη σκέψη ότι οι Αμερικανοί πεζογράφοι είναι, σαν τους καταραμένους ποιητές, καταραμένοι πεζογράφοι. Πρόσφατα διάβασα ένα δείγμα από δυο απ’ αυτούς. Ξεκινώντας από τον «Τρούμαν», έχοντας σαν ερέθισμα την ομώνυμη κινηματογραφική ταινία αλλά και ένα ντοκιμαντέρ στο κανάλι της βουλής, διάβασα το «Πρόγευμα στο Τίφανις» και μια αρκετά εκτενή βιογραφία. Στη συνέχεια Κερουάκ. Ερέθισμα: ένα βιογραφικό ντοκιμαντέρ, πάλι στο κανάλι της βουλής. Αντίδραση: «Στο δρόμο», από τη βιβλιοθήκη του Βήματος. Φίτζεραλντ δεν έχω διαβάσει ακόμη, αλλά ξέρω για τη ζωή του. Και κοίτα να δεις άγνοια, ξαναδιαβάζοντας τώρα στη Wikipedia τη βιογραφία του, είδα ότι αυτούς τους πεζογράφους τους χαρακτήρισαν συλλήβδην ως «η χαμένη γενιά». Ο Χέμινγουεη φαινόταν ο πιο ισορροπημένος, αλλά και αυτός δεν την γλύτωσε. Σαν τον Τζακ Λόντον αυτοκτόνησε. Και πρόσφατα διάβασα στη «Θεραπεία του Σοπενάουερ» του Ίρβιν Γιάλομ (αργότερα θα γράψω δυο λογάκια και γι αυτήν) ότι ο Χεμινγουέη είχε δηλώσει «Εμένα ο ψυχαναλυτής μου είναι η γραφομηχανή μου». Για πολλά χρόνια φαίνεται ότι αυτός ο ψυχαναλυτής τον στήριζε, όμως στο τέλος τον πρόδωσε. Βρισκόταν στην Κούβα όταν πήρε ένα κυνηγετικό όπλο και τίναξε τα μυαλά του στον αέρα, στα εξήντα δύο του.
Ρε μπας και το keyboard στο κομπιούτερ μου είναι ο δικός μου ψυχαναλυτής; Αν ναι, να πάρω ένα καλύτερο, έτσι, για σιγουριά. Και αυτό βέβαια καλό είναι, ασύρματο, αλλά φτηνιάρικο.
Μπάμπης Δερμιτζάκης 20-10-2007
Saturday, October 20, 2007
Wednesday, October 17, 2007
Ημέρα περιβάλλοντος
Η Μαργαρίτα μάλλον το έκανε, αλλά αφού το έκανε, ας παραπέμψουμε κι εμείς στην ημέρα περιβάλλοντος, μια και την τιμήσαμε χωρίς να το ξέρουμε.
Sunday, October 7, 2007
Φραντς Κάφκα, Η μεταμόρφωση
Φράντς Κάφκα, Η μεταμόρφωση
Φράντς Κάφκα (1883-1924), Η μεταμόρφωση.
Τη «Δίκη» και το «Κάστρο» τα διάβασα πριν πάρα πολλά χρόνια. Στη βιογραφία του Κάφκα με είχε εντυπωσιάσει το γεγονός ότι σώθηκαν σαν από θαύμα. Ετοιμοθάνατος ο Κάφκα, είχε παρακαλέσει το φίλο του και μετέπειτα βιογράφο του Max Brod να καταστρέψει τα χειρόγραφα. Αυτός πήγε στην κόλαση γιατί αγνόησε την επιθυμία του φίλου του, αλλά ο Δάντης μεσολάβησε και μεταφέρθηκε στον παράδεισο, γιατί πρόσφερε στην ανθρωπότητα δυο από τα μεγαλύτερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας: Τη «Δίκη», η οποία εκδόθηκε ένα χρόνο μετά το θάνατο του συγγραφέα, και τον «Πύργο», που εκδόθηκε μετά από δυο χρόνια.
Η «Μεταμόρφωση» βρισκόταν επί χρόνια στο ράφι των τύψεων, μέχρι που πρόσφατα αποφάσισα να τη διαβάσω, πριν ένα μήνα περίπου. Αυτό που γράφει η Wikipedia, ότι οι πρώτες γραμμές της έχουν γίνει διάσημες και παρατίθενται συχνά, είναι κάτι που το έχω επιβεβαιώσει εδώ και πολλά χρόνια:
As Gregor Samsa awoke one morning from uneasy dreams he found himself transformed in his bed into a gigantic insect. The original German is this:
Als Gregor Samsa eines Morgens aus unruhigen Träumen erwachte, fand er sich in seinem Bett zu einem ungeheueren Ungeziefer verwandelt.
Πριν ξεκινήσω να γράφω αυτές τις γραμμές είπα να ρίξω μια ματιά στην Encyclopaedia Britannica, στη βιογραφία του συγγραφέα. Από εκεί επιλέγω δυο φράσεις που φωτίζουν ένα από τα βασικά θέματα του έργου: την απελπισία του Κάφκα που δεν γνώρισε την αποδοχή και την αγάπη του πατέρα του. Η απελπισία αυτή εκδραματίζεται σε τρία από τα διηγήματα της συλλογής. Οι φράσεις αυτές είναι: (για τον πατέρα του) belonged to a race of giants and was an awesome, admirable, but repulsive tyrant. Και: may be sought after and begged in vain for approval. Αναζητάει την επιδοκιμασία του, γράφει η Encyclopaedia Britannica, ενώ πιο σωστό νομίζω είναι ότι αναζητάει την αγάπη του.
Η αναζήτηση της πατρικής αγάπης και επιδοκιμασίας μοιάζει με μια απωθημένη επιθυμία, που εμφανίζεται μεταφιεσμένη, σαν νευρωσικό σύμπτωμα, στο φανταστικό των διηγημάτων του. Αλλά, τώρα που το σκέφτομαι, μήπως η λογοτεχνία ολόκληρη δεν είναι παρά μια μεταμόρφωση απωθημένων λίγο πολύ επιθυμιών, οι οποίες όμως, όπως κάθε απώθηση, πασχίζουν ταυτόχρονα να αποκαλυφτούν αλλά και να κρυφτούν, σαν νευρωσικό σύμπτωμα;
Τρία από τα διηγήματα αποκαλύπτουν, υπό το φως της βιογραφίας, τη θεματική αυτή. Είναι χαρακτηριστικό το τέλος του διηγήματος που δίνει τον τίτλο στη συλλογή. Παρουσιάζεται η οικογένεια του μεταμορφωμένου σε έντομο ήρωα να νοιώθει ανακουφισμένη μετά το θάνατό του. Στην «Κρίση» ο ήρωας σιγοφωνάζει πέφτοντας από τη γέφυρα για να αυτοκτονήσει: « ‘Αγαπημένοι μου γονείς, κι όμως πάντοτε σας αγαπούσα’. Εκείνη τη στιγμή η κυκλοφορία πάνω στη γέφυρα ήταν αφάνταστα μεγάλη». Έτσι τελειώνει το διήγημα.
Όμως το φαινόμενο της μεταμφίεση της απωθημένης επιθυμίας που αγωνίζεται να βγει στο φως δεν εκφράζεται πουθενά πιο χαρακτηριστικά από ότι στο διήγημα «Οι έντεκα γιοι».
Πρόκειται για ένα εξαιρετικά πρωτότυπο διήγημα. Έχουμε έναν πατέρα να παρουσιάζει σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση τα πορτρέτα των έντεκα γιων του, ενώ απουσιάζει παντελώς η πλοκή. Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σαν διδακτικό υλικό στη διδασκαλία της προσωπογραφίας. Ο Κάφκα στον ενδέκατο γιο δίνει το δικό του πορτρέτο, την αυτοπροσωπογραφία του. «Μερικές φορές με κοιτάζει σα να θέλει να μου πει: θα σε πάρω μαζί μου πατέρα. Κι εγώ σκέφτομαι: Είσαι ο τελευταίος που θα εμπιστευόμουν». Υπάρχει καλύτερη έκφραση της αγάπης του γιου, αλλά και της απόρριψής του από τον πατέρα; Τα υπόλοιπα δέκα πορτρέτα λες και φτιάχτηκαν για να μπερδέψουν τον αναγνώστη ως προς τη σημασία του τελευταίου.
Η θεματική αυτή εντάσσεται στη γενικότερη θεματική της οποίας αποτελεί υποκατηγορία, όχι μόνο αυτών των διηγημάτων, αλλά και του συνολικού έργου του Κάφκα: τη θεματική της ματαίωσης, της αποτυχίας, είτε αυτή αναφέρεται στον έρωτα, όπως στο συντομότατο (μιας σελίδας) διήγημα «Στη γαλαρία», είτε γενικά στη ζωή, όπως στο «Ένας αγροτικός γιατρός». Τα έργα του Κάφκα, κινούμενα στα όρια του φανταστικού, αποτελούν μια αλληγορία του πραγματικού.
Μπάμπης Δερμιτζάκης, 7-10-2007
Φράντς Κάφκα (1883-1924), Η μεταμόρφωση.
Τη «Δίκη» και το «Κάστρο» τα διάβασα πριν πάρα πολλά χρόνια. Στη βιογραφία του Κάφκα με είχε εντυπωσιάσει το γεγονός ότι σώθηκαν σαν από θαύμα. Ετοιμοθάνατος ο Κάφκα, είχε παρακαλέσει το φίλο του και μετέπειτα βιογράφο του Max Brod να καταστρέψει τα χειρόγραφα. Αυτός πήγε στην κόλαση γιατί αγνόησε την επιθυμία του φίλου του, αλλά ο Δάντης μεσολάβησε και μεταφέρθηκε στον παράδεισο, γιατί πρόσφερε στην ανθρωπότητα δυο από τα μεγαλύτερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας: Τη «Δίκη», η οποία εκδόθηκε ένα χρόνο μετά το θάνατο του συγγραφέα, και τον «Πύργο», που εκδόθηκε μετά από δυο χρόνια.
Η «Μεταμόρφωση» βρισκόταν επί χρόνια στο ράφι των τύψεων, μέχρι που πρόσφατα αποφάσισα να τη διαβάσω, πριν ένα μήνα περίπου. Αυτό που γράφει η Wikipedia, ότι οι πρώτες γραμμές της έχουν γίνει διάσημες και παρατίθενται συχνά, είναι κάτι που το έχω επιβεβαιώσει εδώ και πολλά χρόνια:
As Gregor Samsa awoke one morning from uneasy dreams he found himself transformed in his bed into a gigantic insect. The original German is this:
Als Gregor Samsa eines Morgens aus unruhigen Träumen erwachte, fand er sich in seinem Bett zu einem ungeheueren Ungeziefer verwandelt.
Πριν ξεκινήσω να γράφω αυτές τις γραμμές είπα να ρίξω μια ματιά στην Encyclopaedia Britannica, στη βιογραφία του συγγραφέα. Από εκεί επιλέγω δυο φράσεις που φωτίζουν ένα από τα βασικά θέματα του έργου: την απελπισία του Κάφκα που δεν γνώρισε την αποδοχή και την αγάπη του πατέρα του. Η απελπισία αυτή εκδραματίζεται σε τρία από τα διηγήματα της συλλογής. Οι φράσεις αυτές είναι: (για τον πατέρα του) belonged to a race of giants and was an awesome, admirable, but repulsive tyrant. Και: may be sought after and begged in vain for approval. Αναζητάει την επιδοκιμασία του, γράφει η Encyclopaedia Britannica, ενώ πιο σωστό νομίζω είναι ότι αναζητάει την αγάπη του.
Η αναζήτηση της πατρικής αγάπης και επιδοκιμασίας μοιάζει με μια απωθημένη επιθυμία, που εμφανίζεται μεταφιεσμένη, σαν νευρωσικό σύμπτωμα, στο φανταστικό των διηγημάτων του. Αλλά, τώρα που το σκέφτομαι, μήπως η λογοτεχνία ολόκληρη δεν είναι παρά μια μεταμόρφωση απωθημένων λίγο πολύ επιθυμιών, οι οποίες όμως, όπως κάθε απώθηση, πασχίζουν ταυτόχρονα να αποκαλυφτούν αλλά και να κρυφτούν, σαν νευρωσικό σύμπτωμα;
Τρία από τα διηγήματα αποκαλύπτουν, υπό το φως της βιογραφίας, τη θεματική αυτή. Είναι χαρακτηριστικό το τέλος του διηγήματος που δίνει τον τίτλο στη συλλογή. Παρουσιάζεται η οικογένεια του μεταμορφωμένου σε έντομο ήρωα να νοιώθει ανακουφισμένη μετά το θάνατό του. Στην «Κρίση» ο ήρωας σιγοφωνάζει πέφτοντας από τη γέφυρα για να αυτοκτονήσει: « ‘Αγαπημένοι μου γονείς, κι όμως πάντοτε σας αγαπούσα’. Εκείνη τη στιγμή η κυκλοφορία πάνω στη γέφυρα ήταν αφάνταστα μεγάλη». Έτσι τελειώνει το διήγημα.
Όμως το φαινόμενο της μεταμφίεση της απωθημένης επιθυμίας που αγωνίζεται να βγει στο φως δεν εκφράζεται πουθενά πιο χαρακτηριστικά από ότι στο διήγημα «Οι έντεκα γιοι».
Πρόκειται για ένα εξαιρετικά πρωτότυπο διήγημα. Έχουμε έναν πατέρα να παρουσιάζει σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση τα πορτρέτα των έντεκα γιων του, ενώ απουσιάζει παντελώς η πλοκή. Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σαν διδακτικό υλικό στη διδασκαλία της προσωπογραφίας. Ο Κάφκα στον ενδέκατο γιο δίνει το δικό του πορτρέτο, την αυτοπροσωπογραφία του. «Μερικές φορές με κοιτάζει σα να θέλει να μου πει: θα σε πάρω μαζί μου πατέρα. Κι εγώ σκέφτομαι: Είσαι ο τελευταίος που θα εμπιστευόμουν». Υπάρχει καλύτερη έκφραση της αγάπης του γιου, αλλά και της απόρριψής του από τον πατέρα; Τα υπόλοιπα δέκα πορτρέτα λες και φτιάχτηκαν για να μπερδέψουν τον αναγνώστη ως προς τη σημασία του τελευταίου.
Η θεματική αυτή εντάσσεται στη γενικότερη θεματική της οποίας αποτελεί υποκατηγορία, όχι μόνο αυτών των διηγημάτων, αλλά και του συνολικού έργου του Κάφκα: τη θεματική της ματαίωσης, της αποτυχίας, είτε αυτή αναφέρεται στον έρωτα, όπως στο συντομότατο (μιας σελίδας) διήγημα «Στη γαλαρία», είτε γενικά στη ζωή, όπως στο «Ένας αγροτικός γιατρός». Τα έργα του Κάφκα, κινούμενα στα όρια του φανταστικού, αποτελούν μια αλληγορία του πραγματικού.
Μπάμπης Δερμιτζάκης, 7-10-2007
Saturday, October 6, 2007
Ντέηβιντ Λοτζ, Σκέψεις, σκέψεις...
Σταματάω τη σιωπή. Έγραψα εκτενές σχετικό κείμενο, που με κάποιους αδέξιους χειρισμούς δεν μπορώ να ανοίξω για να το αναρτήσω. Βαριέμαι να το ψάξω μόνος μου, περιμένω τη βοήθεια του καθηγητή πληροφορικής του Βαρβακείου. Προς το παρόν άνακοινώνω ότι γράφω σύντομα σημειώματα για βιβλία που διάβασα και αναρτώ στο blog του Λέξημα. Εδώ θα παραπέμπω μόνο τον τίτλο του βιβλίου και το link.
Ξεκινάμε λοιπόν, David Lodge, Σκέψεις, σκέψεις.
David Lodge, Σκέψεις, σκέψεις…
Στο Λέξημα γράφω βιβλιοκριτικές. Αυτές πρέπει να ανταποκρίνονται σε κάποια στάνταρντ. Ένα από αυτά είναι η έκταση. Συχνά όμως διαβάζω βιβλία για τα οποία θα ήθελα να γράψω δυο λογάκια, όχι όμως στην έκταση μιας βιβλιοκριτικής, και με το φροντισμένο ύφος της. Ακόμη, οι βιβλιοκριτικές μου πρέπει να περιμένουν τη σειρά τους. Έτσι, σχολιάζοντας το θέμα στη συντακτική ομάδα πρότεινα να γράφω δυο πραγματάκια στο blog του Λέξημα για τα βιβλία που διάβασα πρόσφατα και για τα οποία δεν σκοπεύω, ή καλύτερα δεν έχω διάθεση, να γράψω βιβλιοκριτική. Η πρόταση έγινε αποδεκτή, και ξεκινάω. Έχω να γράψω για κάμποσα βιβλία, τα περισσότερα από τη βιβλιοθήκη του «Βήματος» (χαρτόδετα, μόνο με πέντε ευρώ, από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας). Θα αρχίσω από το πιο πρόσφατο, που το τέλειωσα μόλις χθες. Είναι το «Σκέψεις, σκέψεις…» (αγγλικός τίτλος Thinks) του David Lodge, όχι από τη βιβλιοθήκη του Βήματος αλλά από τη σειρά «Λογοτεχνική Βιβλιοθήκη» των εκδόσεων Bell, 2001. (Ναι, το αγόρασα πριν κάποια χρόνια, και τώρα αξιώθηκα να το διαβάσω).
O David Logde γεννήθηκε το 1935, και τώρα είναι επίτιμος καθηγητής (δηλαδή συνταξιούχος). Δίδαξε επί χρόνια Λογοτεχνία. Έχει γράψει πολλά έργα θεωρίας της Λογοτεχνίας. Τρία από αυτά το χρησιμοποίησα στο διδακτορικό μου. (The art of Fiction, London 1992, Penguin. The modes of modern writing, London 1977, Edward Arnold. The language of Fiction, London 1966, Routledge and Kegan. Κάνω copy and paste από τη βιβλιογραφία του διδακτορικού μου).
Επίσης έχει γράψει έντεκα μυθιστορήματα μέχρι το «Thinks». Το πρώτο που διάβασα ήταν το «Small world», («Μικρός είναι ο κόσμος» στα ελληνικά), και με ενθουσίασε τόσο που έγραψα μια βιβλιοκριτική που δημοσιεύτηκε στο «Διαβάζω». Ο έξυπνος τρόπος γραφής και το χιούμορ είναι αρετές που πάντα μου άρεσαν σε ένα βιβλίο. Έτσι διάβασα και όλα όσα έχουν κυκλοφορήσει μέχρι τώρα στα ελληνικά.
Τα μυθιστορήματά του κατατάσσονται στο είδος «πανεπιστημιακό μυθιστόρημα». Κι αυτό γιατί οι ήρωές του, οι περισσότεροι τουλάχιστον, είναι πανεπιστημιακοί, και σ’ αυτά περιγράφεται η ζωή και η ατμόσφαιρα στα πανεπιστήμια. Τα περιστατικά που αναφέρει, κάποιος άλλος θα τα είχε πραγματευθεί με σαρκασμό, αυτός όμως τα πραγματεύεται με καλοπροαίρετο χιούμορ. Τα ξενοπηδήματα, οι επαγγελματικές αντιζηλίες και οι διάφορες ίντριγκες συνιστούν το μεγαλύτερο μέρος της πλοκής.
Να γράψουμε λοιπόν δυο λογάκια για το «Σκέψεις, σκέψεις…»
Η πλοκή αναφέρεται στις εξωσυζυγικές σχέσεις του Μέσσεντζερ και της γυναίκας του, της Κάρι. Οι δυο κύριοι ήρωες οι οποίοι σηκώνουν το μεγαλύτερο μέρος της αφήγησης είναι ο Μέσσεντζερ και η Έλεν, μια συγγραφέας που πρόσφατα σκοτώθηκε ο άντρας της και διδάσκει ως επισκέπτρια καθηγήτρια δημιουργική γραφή. Και τι σύμπτωση!!! Διαβάζοντας το μυθιστόρημα μιας από τις μαθήτριές της ανακαλύπτει ότι η μαθήτρια αυτή είχε πηδηχτεί με τον άντρα της. Στην αρχή εξοργίζεται, μετά όμως συμβιβάζεται με τη σκέψη.
Ο Μέσσεντζερ κάποια στιγμή μαθαίνει ότι πιθανόν να έχει καρκίνο στο συκώτι. Η λίμπιντό του καταρρέει. Μετά από κάποιες μέρες αγωνίας μαθαίνει ότι ευτυχώς επρόκειτο για μια απλή κύστη.
Δεν τελειώνουν όμως όλα με happy end. Ένα από τα πρόσωπα του έργου που θεωρείται ύποπτο για διακίνηση παιδικής πορνογραφίας, μπροστά στο σκάνδαλο και τον ατιμασμό προτιμά να αυτοκτονήσει. Τελικά αποδεικνύεται υπερβολική η ευαισθησία του, αφού το πορνογραφικό υλικό που βρίσκεται στο κομπιούτερ του δεν είναι παρά φωτογραφίες μικρών κοριτσιών, όχι όμως σε σεξουαλική πράξη.
Πάνω σε τέτοιου είδους επεισόδια περιστρέφεται η πλοκή, που με το σασπένς που ενυπάρχει σε κάθε πλοκή κρατάει την προσοχή του αναγνώστη, ώστε να μη βαρεθεί τα δοκιμιακά κομμάτια του έργου, συζητήσεις κυρίως των ηρώων του, πάνω στην τεχνητή νοημοσύνη. Αποτελούσε το θεωρητικό ενδιαφέρον του Lodge εκείνη την εποχή, και διάβασε ένα σωρό σχετικά βιβλία, τα οποία παραθέτει επιλογικά στις «Ευχαριστίες».
Το πιο ενδιαφέρον για μένα στο μυθιστόρημα αυτό είναι η αφηγηματική του τεχνική. Ενώ το κλασικό ρεαλιστικό μυθιστόρημα επιλέγει συνήθως μια αφήγηση, είτε την πρωτοπρόσωπη είτε την τριτοπρόσωπη, τα σύγχρονα μυθιστορήματα καταφεύγουν σε πιο σύνθετες αφηγηματικές τεχνικές, με πολλούς αφηγητές, πολλά είδη γραφής, με κάθε είδος να διαθέτει τις στυλιστικές του ιδιαιτερότητες. Αυτή την τεχνική, σε τόσο ευρεία έκταση, την συνάντησα για πρώτη φορά στον John dos Passos (1996-1970). Ανάλογο στην ποίηση, και στα καθ’ ημάς, είναι το «Άξιον εστί» του Ελύτη.
Έτσι λοιπόν, στο έργο αυτό του Lodge συναντάμε την «ροή συνείδησης» (stream of consciousness), αλλά με ένα ρεαλιστικά πρωτότυπο τρόπο ελεύθερου συνειρμού. Ο Μέσσεντζερ, για να μελετήσει τη συνείδηση, καταγράφει αυθόρμητα τις σκέψεις που του έρχονται σε ένα μαγνητοφωνάκι, με σκοπό να τις απομαγνητοφωνήσει και να τις μελετήσει αργότερα. Βέβαια ο χαρακτήρας αυτός του ελεύθερου συνειρμού χάνεται στα τελευταία αποσπάσματα, όπου οι σκέψεις του ήρωα έχουν μεγαλύτερη συνοχή και σχετίζονται πιο άμεσα με την πλοκή. Όμως στην αρχή αυτοί οι συνειρμοί είναι αρκετά ελεύθεροι ώστε να αναφέρεται και στα ξενοπηδήματά του.
Η Έλεν αντίθετα χρησιμοποιεί ημερολόγιο. Ο Μέσσεντζερ δεν θα τολμούσε ποτέ να είναι τόσο αποκαλυπτικός σε ημερολόγιο. Το ημερολόγιο διατρέχει πάντοτε τον κίνδυνο να διαβαστεί από κάποιον που δεν πρέπει. Και ο Lodge αξιοποιεί το ενδεχόμενο αυτό για να προωθήσει την πλοκή: Ο Μέσσεντζερ, περιμένοντας την Έλεν, δεν αντιστέκεται στον πειρασμό και του ρίχνει μια ματιά (βρίσκεται σε αρχεία του υπολογιστή της). Έτσι θα μάθει ότι η γυναίκα του τον απατά. Σοκάρεται, αλλά μετά σκέπτεται ότι τελικά η περίπτωση είναι «μια σου και μια μου», και το αντιμετωπίζει πιο στωικά. Δεν θα χωρίσει. Και ο Λοτζ, επειδή δεν θέλει να αφήσει ούτε την Έλεν μόνη, στο «Έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα» μας λέει, στην τελευταία παράγραφο, ότι και η Έλεν βρήκε το σύντροφό της, ένα συγγραφέα λογοτεχνικών βιογραφιών.
Με τις φωνές των δύο ηρώων εναλλάσσεται και η κλασική τριτοπρόσωπη αφήγηση, όπου ο συγγραφέας μας δίνει πληροφορίες που δεν θα μπορούσαν ίσως να μας δώσουν οι ήρωες. Υπάρχει ακόμη και η ομιλία της Έλεν για το πώς βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη μια μυθιστοριογράφος, καταληκτήρια στο σχετικό συνέδριο. Όμως η πιο μεγάλη υφολογική πρωτοτυπία είναι η παράθεση, σε δυο σημεία του βιβλίου, ανταλλαγής email, με τον χαρακτηριστικό λογότυπο, τον αφρόντιστο τρόπο γραφής και τα ορθογραφικά λάθη που χαρακτηρίζουν τα email.
Είπα πολλά, γιατί το βιβλίο το διάβασα πρόσφατα. Για τα υπόλοιπα βιβλία, που τα διάβασα το καλοκαίρι εν είδει βιβλιοθεραπείας, θα γράψω λιγότερα. Όμως για να μη φορτώσω αυτό το κείμενο τα αφήνω για άλλη φορά.
Μπάμπης Δερμιτζάκης
Αθήνα 6-10-07,
Ξεκινάμε λοιπόν, David Lodge, Σκέψεις, σκέψεις.
David Lodge, Σκέψεις, σκέψεις…
Στο Λέξημα γράφω βιβλιοκριτικές. Αυτές πρέπει να ανταποκρίνονται σε κάποια στάνταρντ. Ένα από αυτά είναι η έκταση. Συχνά όμως διαβάζω βιβλία για τα οποία θα ήθελα να γράψω δυο λογάκια, όχι όμως στην έκταση μιας βιβλιοκριτικής, και με το φροντισμένο ύφος της. Ακόμη, οι βιβλιοκριτικές μου πρέπει να περιμένουν τη σειρά τους. Έτσι, σχολιάζοντας το θέμα στη συντακτική ομάδα πρότεινα να γράφω δυο πραγματάκια στο blog του Λέξημα για τα βιβλία που διάβασα πρόσφατα και για τα οποία δεν σκοπεύω, ή καλύτερα δεν έχω διάθεση, να γράψω βιβλιοκριτική. Η πρόταση έγινε αποδεκτή, και ξεκινάω. Έχω να γράψω για κάμποσα βιβλία, τα περισσότερα από τη βιβλιοθήκη του «Βήματος» (χαρτόδετα, μόνο με πέντε ευρώ, από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας). Θα αρχίσω από το πιο πρόσφατο, που το τέλειωσα μόλις χθες. Είναι το «Σκέψεις, σκέψεις…» (αγγλικός τίτλος Thinks) του David Lodge, όχι από τη βιβλιοθήκη του Βήματος αλλά από τη σειρά «Λογοτεχνική Βιβλιοθήκη» των εκδόσεων Bell, 2001. (Ναι, το αγόρασα πριν κάποια χρόνια, και τώρα αξιώθηκα να το διαβάσω).
O David Logde γεννήθηκε το 1935, και τώρα είναι επίτιμος καθηγητής (δηλαδή συνταξιούχος). Δίδαξε επί χρόνια Λογοτεχνία. Έχει γράψει πολλά έργα θεωρίας της Λογοτεχνίας. Τρία από αυτά το χρησιμοποίησα στο διδακτορικό μου. (The art of Fiction, London 1992, Penguin. The modes of modern writing, London 1977, Edward Arnold. The language of Fiction, London 1966, Routledge and Kegan. Κάνω copy and paste από τη βιβλιογραφία του διδακτορικού μου).
Επίσης έχει γράψει έντεκα μυθιστορήματα μέχρι το «Thinks». Το πρώτο που διάβασα ήταν το «Small world», («Μικρός είναι ο κόσμος» στα ελληνικά), και με ενθουσίασε τόσο που έγραψα μια βιβλιοκριτική που δημοσιεύτηκε στο «Διαβάζω». Ο έξυπνος τρόπος γραφής και το χιούμορ είναι αρετές που πάντα μου άρεσαν σε ένα βιβλίο. Έτσι διάβασα και όλα όσα έχουν κυκλοφορήσει μέχρι τώρα στα ελληνικά.
Τα μυθιστορήματά του κατατάσσονται στο είδος «πανεπιστημιακό μυθιστόρημα». Κι αυτό γιατί οι ήρωές του, οι περισσότεροι τουλάχιστον, είναι πανεπιστημιακοί, και σ’ αυτά περιγράφεται η ζωή και η ατμόσφαιρα στα πανεπιστήμια. Τα περιστατικά που αναφέρει, κάποιος άλλος θα τα είχε πραγματευθεί με σαρκασμό, αυτός όμως τα πραγματεύεται με καλοπροαίρετο χιούμορ. Τα ξενοπηδήματα, οι επαγγελματικές αντιζηλίες και οι διάφορες ίντριγκες συνιστούν το μεγαλύτερο μέρος της πλοκής.
Να γράψουμε λοιπόν δυο λογάκια για το «Σκέψεις, σκέψεις…»
Η πλοκή αναφέρεται στις εξωσυζυγικές σχέσεις του Μέσσεντζερ και της γυναίκας του, της Κάρι. Οι δυο κύριοι ήρωες οι οποίοι σηκώνουν το μεγαλύτερο μέρος της αφήγησης είναι ο Μέσσεντζερ και η Έλεν, μια συγγραφέας που πρόσφατα σκοτώθηκε ο άντρας της και διδάσκει ως επισκέπτρια καθηγήτρια δημιουργική γραφή. Και τι σύμπτωση!!! Διαβάζοντας το μυθιστόρημα μιας από τις μαθήτριές της ανακαλύπτει ότι η μαθήτρια αυτή είχε πηδηχτεί με τον άντρα της. Στην αρχή εξοργίζεται, μετά όμως συμβιβάζεται με τη σκέψη.
Ο Μέσσεντζερ κάποια στιγμή μαθαίνει ότι πιθανόν να έχει καρκίνο στο συκώτι. Η λίμπιντό του καταρρέει. Μετά από κάποιες μέρες αγωνίας μαθαίνει ότι ευτυχώς επρόκειτο για μια απλή κύστη.
Δεν τελειώνουν όμως όλα με happy end. Ένα από τα πρόσωπα του έργου που θεωρείται ύποπτο για διακίνηση παιδικής πορνογραφίας, μπροστά στο σκάνδαλο και τον ατιμασμό προτιμά να αυτοκτονήσει. Τελικά αποδεικνύεται υπερβολική η ευαισθησία του, αφού το πορνογραφικό υλικό που βρίσκεται στο κομπιούτερ του δεν είναι παρά φωτογραφίες μικρών κοριτσιών, όχι όμως σε σεξουαλική πράξη.
Πάνω σε τέτοιου είδους επεισόδια περιστρέφεται η πλοκή, που με το σασπένς που ενυπάρχει σε κάθε πλοκή κρατάει την προσοχή του αναγνώστη, ώστε να μη βαρεθεί τα δοκιμιακά κομμάτια του έργου, συζητήσεις κυρίως των ηρώων του, πάνω στην τεχνητή νοημοσύνη. Αποτελούσε το θεωρητικό ενδιαφέρον του Lodge εκείνη την εποχή, και διάβασε ένα σωρό σχετικά βιβλία, τα οποία παραθέτει επιλογικά στις «Ευχαριστίες».
Το πιο ενδιαφέρον για μένα στο μυθιστόρημα αυτό είναι η αφηγηματική του τεχνική. Ενώ το κλασικό ρεαλιστικό μυθιστόρημα επιλέγει συνήθως μια αφήγηση, είτε την πρωτοπρόσωπη είτε την τριτοπρόσωπη, τα σύγχρονα μυθιστορήματα καταφεύγουν σε πιο σύνθετες αφηγηματικές τεχνικές, με πολλούς αφηγητές, πολλά είδη γραφής, με κάθε είδος να διαθέτει τις στυλιστικές του ιδιαιτερότητες. Αυτή την τεχνική, σε τόσο ευρεία έκταση, την συνάντησα για πρώτη φορά στον John dos Passos (1996-1970). Ανάλογο στην ποίηση, και στα καθ’ ημάς, είναι το «Άξιον εστί» του Ελύτη.
Έτσι λοιπόν, στο έργο αυτό του Lodge συναντάμε την «ροή συνείδησης» (stream of consciousness), αλλά με ένα ρεαλιστικά πρωτότυπο τρόπο ελεύθερου συνειρμού. Ο Μέσσεντζερ, για να μελετήσει τη συνείδηση, καταγράφει αυθόρμητα τις σκέψεις που του έρχονται σε ένα μαγνητοφωνάκι, με σκοπό να τις απομαγνητοφωνήσει και να τις μελετήσει αργότερα. Βέβαια ο χαρακτήρας αυτός του ελεύθερου συνειρμού χάνεται στα τελευταία αποσπάσματα, όπου οι σκέψεις του ήρωα έχουν μεγαλύτερη συνοχή και σχετίζονται πιο άμεσα με την πλοκή. Όμως στην αρχή αυτοί οι συνειρμοί είναι αρκετά ελεύθεροι ώστε να αναφέρεται και στα ξενοπηδήματά του.
Η Έλεν αντίθετα χρησιμοποιεί ημερολόγιο. Ο Μέσσεντζερ δεν θα τολμούσε ποτέ να είναι τόσο αποκαλυπτικός σε ημερολόγιο. Το ημερολόγιο διατρέχει πάντοτε τον κίνδυνο να διαβαστεί από κάποιον που δεν πρέπει. Και ο Lodge αξιοποιεί το ενδεχόμενο αυτό για να προωθήσει την πλοκή: Ο Μέσσεντζερ, περιμένοντας την Έλεν, δεν αντιστέκεται στον πειρασμό και του ρίχνει μια ματιά (βρίσκεται σε αρχεία του υπολογιστή της). Έτσι θα μάθει ότι η γυναίκα του τον απατά. Σοκάρεται, αλλά μετά σκέπτεται ότι τελικά η περίπτωση είναι «μια σου και μια μου», και το αντιμετωπίζει πιο στωικά. Δεν θα χωρίσει. Και ο Λοτζ, επειδή δεν θέλει να αφήσει ούτε την Έλεν μόνη, στο «Έζησαν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα» μας λέει, στην τελευταία παράγραφο, ότι και η Έλεν βρήκε το σύντροφό της, ένα συγγραφέα λογοτεχνικών βιογραφιών.
Με τις φωνές των δύο ηρώων εναλλάσσεται και η κλασική τριτοπρόσωπη αφήγηση, όπου ο συγγραφέας μας δίνει πληροφορίες που δεν θα μπορούσαν ίσως να μας δώσουν οι ήρωες. Υπάρχει ακόμη και η ομιλία της Έλεν για το πώς βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη μια μυθιστοριογράφος, καταληκτήρια στο σχετικό συνέδριο. Όμως η πιο μεγάλη υφολογική πρωτοτυπία είναι η παράθεση, σε δυο σημεία του βιβλίου, ανταλλαγής email, με τον χαρακτηριστικό λογότυπο, τον αφρόντιστο τρόπο γραφής και τα ορθογραφικά λάθη που χαρακτηρίζουν τα email.
Είπα πολλά, γιατί το βιβλίο το διάβασα πρόσφατα. Για τα υπόλοιπα βιβλία, που τα διάβασα το καλοκαίρι εν είδει βιβλιοθεραπείας, θα γράψω λιγότερα. Όμως για να μη φορτώσω αυτό το κείμενο τα αφήνω για άλλη φορά.
Μπάμπης Δερμιτζάκης
Αθήνα 6-10-07,
Saturday, August 25, 2007
Σχετικά με την ΕΔΕ μου: Οι κίνδυνοι στο διαδίκτυο
Έχω ενημερώσει κάποιους φίλους για την εξέλιξη της ΕΔΕ που μου γίνεται, και νομίζω ότι πρέπει να ενημερώσω και τους επισκέπτες του blog μου.
Από την αρχή είχα την υποψία, για να μην πω τη βεβαιότητα, ότι στόχος της ήταν να παρεμποδισθεί η εκ νέου επιλογή μου ως σχολικός σύμβουλος. Δεν μπορούσα όμως να φανταστώ τη διαδικασία. Ήμουν πρώτος στη λίστα με τα αντικειμενικά μόρια, και επίσης πήρα εικοσάρια στην συνέντευξη. Υπάρχει σχετικό έγγραφο που λέει ότι οι ΕΔΕ που δεν έχουν τελεσιδικήσει δεν λαμβάνονται υπόψη στη συνέντευξη, και ο δικός μου φάκελος που είχε σταλεί από την προανάκριση ήταν ακόμη κλειστός. Μια αβανταδόρικη ερώτηση από την κα Κυρκίνη, την οποία και ευχαριστώ από αυτές τις γραμμές, σχετικά με τις 8 ξένες γλώσσες μου και τα κινέζικά μου, που μου έδωσε την ευκαιρία να μιλήσω για τις σχέσεις ασιατικού θεάτρου με την αρχαία τραγωδία, είχε σαν αποτέλεσμα να πάρω εικοσάρια από όλους, με εξαίρεση ένα 19. Έτσι βρέθηκα πρώτος και στην τελική λίστα με 50.25 μόρια, την οποία αναμενόταν να υπογράψει η υπουργός. (Παρεμπιπτόντως, επειδή κοίταξα από περιέργεια τους πίνακες, είδα ότι είχα πάρει τα περισσότερα μόρια από όλους τους φιλολόγους πανελλαδικά, και από όλες τις ειδικότητες μόνο ένας ηλεκτρολόγος (ΠΕ17) είχε πάρει περισσότερα μόρια, 50,82, ενώ κάτω από μένα ήταν μία συνάδελφος των αγγλικών με 50 μόρια). Πολλοί είχαν μάθει για την πρωτιά μου, όπως κι εγώ με τηλεφώνημα στο αρμόδιο γραφείο. Δεχόμουν συγχαρητήρια, και με ειρωνεύονταν όταν έλεγα ότι μόνο όταν υπέγραφε η υπουργός θα έπαυε η αγωνία μου.
Οι φόβοι μου επαληθεύτηκαν. Η υπουργός ζήτησε την αναπομπή του ονόματός μου, με αποτέλεσμα σε δεύτερη συνεδρίαση του συμβουλίου επιλογής όπου δώσαμε την συνέντευξη τα εικοσάρια που πήρα να μετατραπούν σε τριάρια (εκτός από δύο που παρέμειναν 20), και έτσι από την πρώτη βρέθηκα στην 42η θέση.
Και ερωτώ: Γιατί δυο μέτρα και δυο σταθμά; Ήταν πιο τρομερά τα σόκιν ανέκδοτά μου στο blog μου σε σχέση με το σκάνδαλο που προκλήθηκε με τη σύμβουλο των αγγλικών με την αλλαγή στις βαθμολογίες στις πανελλαδικές, πράγμα για το οποίο διατάχθηκε ΕΔΕ και παρενέβη ο εισαγγελέας, και παρολαυτά επιλέγη εκ νέου; (Κατά τη γνώμη μου σωστά, αφενός γιατί δεν είχε τελεσιδικήσει η ΕΔΕ της, και επειδή στο τέλος τέλος εκτελούσε εντολές). Και τι να πω για τα δυο ανέκδοτα που μου καταμαρτυρούν, όπως διάβασα στην κοινοποίηση του εγγράφου για την τελική παραπομπή μου, όπου το ένα αναφέρεται σε κάποια ζώα του δάσους που έπαιρναν παραισθησιογόνες ουσίες, και το άλλο σε ένα παιδί που παρίστατο μάρτυρας των εξωσυζυγικών σχέσεων των γονιών του υπονομεύοντας έτσι το θεσμό της οικογένειας; (Παρεμπιπτόντως, τα θέματα αυτών των δύο ανεκδότων τα βρήκα μετά και στο βιβλίο του Τζακ Κερουάκ «Στο δρόμο». Μήπως το βιβλίο αυτό θα πρέπει να απαγορευθεί;) Τελικά όχι μόνο με τα σόκιν, αλλά με κανένα ανέκδοτο δεν μπορείς να είσαι ασφαλής.
Αυτοί είναι οι κίνδυνοι του διαδικτύου. Ο μόνος συνάδελφος που ξέρω να έχει επίσης ιστοσελίδα κατηγορήθηκε για κάποιες αναρτήσεις του, άδικα κατά τη γνώμη μου, και ίσως αυτό δεν είναι άμοιρο του γεγονότος ότι επίσης δεν επελέγη εκ νέου ως σχολικός σύμβουλος.
Συνάδελφοι bloggers, προσοχή. Στο post μου με τον προβληματισμό «Επωνυμία versus ψευδωνυμία» συζήτησα απλώς τα υπέρ και τα κατά. Τώρα τάσσομαι αναφανδόν υπέρ της ψευδωνυμίας, χωρίς βέβαια και αυτό να αποτελεί απόλυτη προστασία, όπως φαίνεται στο κείμενο της Διεθνούς Αμνηστίας, στην προ-προτελευταία ανάρτησή μου.
Ξαναθυμίζω τις προδημοσιεύσεις μου, αλλά και τις τελευταίες δημοσιεύσεις μου, στην ιστοσελίδα μου http://users.otenet.gr/~hdermi
Από την αρχή είχα την υποψία, για να μην πω τη βεβαιότητα, ότι στόχος της ήταν να παρεμποδισθεί η εκ νέου επιλογή μου ως σχολικός σύμβουλος. Δεν μπορούσα όμως να φανταστώ τη διαδικασία. Ήμουν πρώτος στη λίστα με τα αντικειμενικά μόρια, και επίσης πήρα εικοσάρια στην συνέντευξη. Υπάρχει σχετικό έγγραφο που λέει ότι οι ΕΔΕ που δεν έχουν τελεσιδικήσει δεν λαμβάνονται υπόψη στη συνέντευξη, και ο δικός μου φάκελος που είχε σταλεί από την προανάκριση ήταν ακόμη κλειστός. Μια αβανταδόρικη ερώτηση από την κα Κυρκίνη, την οποία και ευχαριστώ από αυτές τις γραμμές, σχετικά με τις 8 ξένες γλώσσες μου και τα κινέζικά μου, που μου έδωσε την ευκαιρία να μιλήσω για τις σχέσεις ασιατικού θεάτρου με την αρχαία τραγωδία, είχε σαν αποτέλεσμα να πάρω εικοσάρια από όλους, με εξαίρεση ένα 19. Έτσι βρέθηκα πρώτος και στην τελική λίστα με 50.25 μόρια, την οποία αναμενόταν να υπογράψει η υπουργός. (Παρεμπιπτόντως, επειδή κοίταξα από περιέργεια τους πίνακες, είδα ότι είχα πάρει τα περισσότερα μόρια από όλους τους φιλολόγους πανελλαδικά, και από όλες τις ειδικότητες μόνο ένας ηλεκτρολόγος (ΠΕ17) είχε πάρει περισσότερα μόρια, 50,82, ενώ κάτω από μένα ήταν μία συνάδελφος των αγγλικών με 50 μόρια). Πολλοί είχαν μάθει για την πρωτιά μου, όπως κι εγώ με τηλεφώνημα στο αρμόδιο γραφείο. Δεχόμουν συγχαρητήρια, και με ειρωνεύονταν όταν έλεγα ότι μόνο όταν υπέγραφε η υπουργός θα έπαυε η αγωνία μου.
Οι φόβοι μου επαληθεύτηκαν. Η υπουργός ζήτησε την αναπομπή του ονόματός μου, με αποτέλεσμα σε δεύτερη συνεδρίαση του συμβουλίου επιλογής όπου δώσαμε την συνέντευξη τα εικοσάρια που πήρα να μετατραπούν σε τριάρια (εκτός από δύο που παρέμειναν 20), και έτσι από την πρώτη βρέθηκα στην 42η θέση.
Και ερωτώ: Γιατί δυο μέτρα και δυο σταθμά; Ήταν πιο τρομερά τα σόκιν ανέκδοτά μου στο blog μου σε σχέση με το σκάνδαλο που προκλήθηκε με τη σύμβουλο των αγγλικών με την αλλαγή στις βαθμολογίες στις πανελλαδικές, πράγμα για το οποίο διατάχθηκε ΕΔΕ και παρενέβη ο εισαγγελέας, και παρολαυτά επιλέγη εκ νέου; (Κατά τη γνώμη μου σωστά, αφενός γιατί δεν είχε τελεσιδικήσει η ΕΔΕ της, και επειδή στο τέλος τέλος εκτελούσε εντολές). Και τι να πω για τα δυο ανέκδοτα που μου καταμαρτυρούν, όπως διάβασα στην κοινοποίηση του εγγράφου για την τελική παραπομπή μου, όπου το ένα αναφέρεται σε κάποια ζώα του δάσους που έπαιρναν παραισθησιογόνες ουσίες, και το άλλο σε ένα παιδί που παρίστατο μάρτυρας των εξωσυζυγικών σχέσεων των γονιών του υπονομεύοντας έτσι το θεσμό της οικογένειας; (Παρεμπιπτόντως, τα θέματα αυτών των δύο ανεκδότων τα βρήκα μετά και στο βιβλίο του Τζακ Κερουάκ «Στο δρόμο». Μήπως το βιβλίο αυτό θα πρέπει να απαγορευθεί;) Τελικά όχι μόνο με τα σόκιν, αλλά με κανένα ανέκδοτο δεν μπορείς να είσαι ασφαλής.
Αυτοί είναι οι κίνδυνοι του διαδικτύου. Ο μόνος συνάδελφος που ξέρω να έχει επίσης ιστοσελίδα κατηγορήθηκε για κάποιες αναρτήσεις του, άδικα κατά τη γνώμη μου, και ίσως αυτό δεν είναι άμοιρο του γεγονότος ότι επίσης δεν επελέγη εκ νέου ως σχολικός σύμβουλος.
Συνάδελφοι bloggers, προσοχή. Στο post μου με τον προβληματισμό «Επωνυμία versus ψευδωνυμία» συζήτησα απλώς τα υπέρ και τα κατά. Τώρα τάσσομαι αναφανδόν υπέρ της ψευδωνυμίας, χωρίς βέβαια και αυτό να αποτελεί απόλυτη προστασία, όπως φαίνεται στο κείμενο της Διεθνούς Αμνηστίας, στην προ-προτελευταία ανάρτησή μου.
Ξαναθυμίζω τις προδημοσιεύσεις μου, αλλά και τις τελευταίες δημοσιεύσεις μου, στην ιστοσελίδα μου http://users.otenet.gr/~hdermi
Wednesday, May 23, 2007
Ανακοίνωση
Σταματώ την απεργία στο blog μου για να ανταποκριθώ στο ευγενικό κάλεσμα της φίλης μου της Ελένης, για ανάρτηση μιας ανακοίνωσης.
Στα 200 χρόνια Βυρωνικής ποίησης και στο έτος Σολωμού είναι αφιερωμένη η εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 23/05/2007 στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, (Ιπποδρομίου 3) 8.30 με τίτλο "Λευτεριά για Λίγο πάψε..." Χαιρετίζουν Αλ Δαφνομίλης Μπ. Μπαρμπουνάκης. Μιλούν Π. Τριγάζης, ΓΓ του συλλόγου Μπάιρον για τον Φιλελληνισμό κ τον Πολιτισμό και Τριαντ. Κωτόπουλος, συνεργάτης ΑΠΘ, Ελένη Κάππα-Καρασαββίδου.
Να γίνω πιο συγκεκριμένος για την απεργία μου. Κάνω απεργία γιατί μου γίνεται ΕΔΕ, κατηγορούμενος "για αδικήματα τελούμενα δια του ηλεκτρονικού τύπου'. Πρόκειται για τα σόκιν ανέκδοτα που μου έστειλε η Έρη, για το post με τα στιχάκια για τον Βαρθολομαίο με τα δυο σχετικά σκίτσα που μου έστειλαν διάφοροι,με email και sms, και για μια γυμνόστηθη με την οποία εικονογραφούσα ένα ανέκδοτο, σκοπεύοντας να παραπέμψω σε αυτό με link σε εισήγησή μου σε συνέδριο που έγινε το φθινόπωρο στο Βόλο, με θέμα "Λαϊκά στιχουργήματα και ανέκδοτα", όπου αναφερόμουν στις νέες δυνατότητες του διαδικτύου, περιμένοντας να προσφέρουν στα blogs και τη δυνατότητα ανάρτησης pps. Φυσικά έσβησα τα σχετικά posts εφόσον η υπηρεσία τα θεωρεί επιλήψιμα, παρόλο που δεν τα διώκει ο ποινικός κώδικας όπως μου εξήγησε ο δικηγόρος μου, και όπως μπορούσα να φανταστώ κι εγώ, και από όλες τις περιπτώσεις που αναφέρει το άρθρο 133 του δημισιοϋπαλληλικου κώδικα με το οποίο εγκαλούμαι μόνο η περίπτωση αυτή θα μπορούσε να με αφορά. Φυσικά μου είναι δύσκολο να φανταστώ δικαστήριο να με καταδικάσει για τις παραπάνω αναρτήσεις. Αυτά, για τους φίλους bloggers που αναρωτιούνται.
Έχω χάσει το κέφι μου για σχόλια, νιώθοντας να μου την έχουν στημένη. Σήμερα τα σόκιν, αύριο δεν ξέρω τι. Προς το παρόν θα περιορίζομαι σε προδημοσιεύσεις. Επί τη ευκαιρία θα παραπέμψω και στη δημοσίευση που έγινε στο Έθνος, όπου η φίλη η Ελένη Γκίκα παρουσιάζει τα πιο ενδιαφέροντα blogs, με τη δική της εισαγωγή και το δικό μου κείμενο, γραμμένο με την ευφορία για τα κολακευτικά σχόλια που άκουγα για το blog μου, χωρίς να ξέρω τι με περίμενε.
Και το δικό μου κείμενο
Οι τρέχουσες προδημοσιεύσεις μου για βιβλία της Πέρσας Κουμούτση, Κατερίνας Αγγελάκη Ρουκ, Γρηγορίας Πούλιου, Ελένης Καρασαββίδου και Ελένης Στασινού βρίσκονται στην ιστοσελίδα μου της Otenet. http://users.otenet.gr/~hdermi
Για όλες τις επόμενες προδημοσιεύσεις μου μπορείτε να επισκέπτεστε αυτή την ιστοσελίδα, από το blog μου δεν θα ξαναπαραπέμψω, μέχρι να δω τι θα κάνω με αυτό, αν θα είναι απλώς μια συνέχιση της απεργίας ή αν θα το εγκαταλείψω οριστικά. Έχω σχεδόν έτοιμες για ανάρτηση βιβλιοκριτικές για τον Ανδρέα Μήτσου, την Ελένη Γκίκα, τη Λαμπρίνα Μαραγκού, τον Δημήτρη Βαρβαρήγο και τη Γιασμίνα Χαντρά.
Στα 200 χρόνια Βυρωνικής ποίησης και στο έτος Σολωμού είναι αφιερωμένη η εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 23/05/2007 στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης, (Ιπποδρομίου 3) 8.30 με τίτλο "Λευτεριά για Λίγο πάψε..." Χαιρετίζουν Αλ Δαφνομίλης Μπ. Μπαρμπουνάκης. Μιλούν Π. Τριγάζης, ΓΓ του συλλόγου Μπάιρον για τον Φιλελληνισμό κ τον Πολιτισμό και Τριαντ. Κωτόπουλος, συνεργάτης ΑΠΘ, Ελένη Κάππα-Καρασαββίδου.
Να γίνω πιο συγκεκριμένος για την απεργία μου. Κάνω απεργία γιατί μου γίνεται ΕΔΕ, κατηγορούμενος "για αδικήματα τελούμενα δια του ηλεκτρονικού τύπου'. Πρόκειται για τα σόκιν ανέκδοτα που μου έστειλε η Έρη, για το post με τα στιχάκια για τον Βαρθολομαίο με τα δυο σχετικά σκίτσα που μου έστειλαν διάφοροι,με email και sms, και για μια γυμνόστηθη με την οποία εικονογραφούσα ένα ανέκδοτο, σκοπεύοντας να παραπέμψω σε αυτό με link σε εισήγησή μου σε συνέδριο που έγινε το φθινόπωρο στο Βόλο, με θέμα "Λαϊκά στιχουργήματα και ανέκδοτα", όπου αναφερόμουν στις νέες δυνατότητες του διαδικτύου, περιμένοντας να προσφέρουν στα blogs και τη δυνατότητα ανάρτησης pps. Φυσικά έσβησα τα σχετικά posts εφόσον η υπηρεσία τα θεωρεί επιλήψιμα, παρόλο που δεν τα διώκει ο ποινικός κώδικας όπως μου εξήγησε ο δικηγόρος μου, και όπως μπορούσα να φανταστώ κι εγώ, και από όλες τις περιπτώσεις που αναφέρει το άρθρο 133 του δημισιοϋπαλληλικου κώδικα με το οποίο εγκαλούμαι μόνο η περίπτωση αυτή θα μπορούσε να με αφορά. Φυσικά μου είναι δύσκολο να φανταστώ δικαστήριο να με καταδικάσει για τις παραπάνω αναρτήσεις. Αυτά, για τους φίλους bloggers που αναρωτιούνται.
Έχω χάσει το κέφι μου για σχόλια, νιώθοντας να μου την έχουν στημένη. Σήμερα τα σόκιν, αύριο δεν ξέρω τι. Προς το παρόν θα περιορίζομαι σε προδημοσιεύσεις. Επί τη ευκαιρία θα παραπέμψω και στη δημοσίευση που έγινε στο Έθνος, όπου η φίλη η Ελένη Γκίκα παρουσιάζει τα πιο ενδιαφέροντα blogs, με τη δική της εισαγωγή και το δικό μου κείμενο, γραμμένο με την ευφορία για τα κολακευτικά σχόλια που άκουγα για το blog μου, χωρίς να ξέρω τι με περίμενε.
Και το δικό μου κείμενο
Οι τρέχουσες προδημοσιεύσεις μου για βιβλία της Πέρσας Κουμούτση, Κατερίνας Αγγελάκη Ρουκ, Γρηγορίας Πούλιου, Ελένης Καρασαββίδου και Ελένης Στασινού βρίσκονται στην ιστοσελίδα μου της Otenet. http://users.otenet.gr/~hdermi
Για όλες τις επόμενες προδημοσιεύσεις μου μπορείτε να επισκέπτεστε αυτή την ιστοσελίδα, από το blog μου δεν θα ξαναπαραπέμψω, μέχρι να δω τι θα κάνω με αυτό, αν θα είναι απλώς μια συνέχιση της απεργίας ή αν θα το εγκαταλείψω οριστικά. Έχω σχεδόν έτοιμες για ανάρτηση βιβλιοκριτικές για τον Ανδρέα Μήτσου, την Ελένη Γκίκα, τη Λαμπρίνα Μαραγκού, τον Δημήτρη Βαρβαρήγο και τη Γιασμίνα Χαντρά.
Thursday, May 3, 2007
Τι σύμπτωση!!!
Το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας ζήτησε από τους bloggers, σήμερα, 3 Μαϊου, που είναι Παγκόσμια Ημέρα Ελευθεροτυπίας, να αναρτήσουμε το παρακάτω κείμενο. Σήμερα έμαθα ότι με αφορά προσωπικά. Οι φίλοι bloggers θα δουν το blog μου κλαδεμένο.
κλειστόν λόγω αυστηρής λογοκρισίας
Φαντάσου ότι είσαι ένας νέος 25 χρονών που μένεις σε μια χώρα, η οποία συστηματικά καταπιέζει την ελευθερία της έκφρασης. Οι περισσότερες ιστοσελιδες με θέμα τα ανθρώπινα δικαιώματα “μπλοκάρονται” από ένα εθνικό φίλτρο και δεν εμφανίζονται ποτέ στην οθόνή σου. Θέλεις να επικοινωνείς με ανθρώπους από όλο τον κόσμο κι έτσι χρησιμοποιείς το PalTalk, ένα chat room που αν και η έδρα του είναι στην Νεά Υόρκη αλλά πολλοί χρήστες του μιλάνε τη γλώσσα σου. Στην ουσία είναι το παράθυρο του απομονωμένου κόσμου σου.
Μια μέρα που έχετε μαζευτεί στο σπίτι σου με φίλους και μιλάτε με άλλους χρήστες στο chat room, εισβάλλουν ξαφνικά στις τρεις το πρωί 50 αστυνομικοί, σας χτυπάνε και σε φυλακίζουν σε πλήρη απομόνωση για 9 ολόκληρους μήνες χωρίς ποτέ να σου απαγγελθούν κατηγορίες.
Περνάνε αυτοί οι μήνες και αφήνεσαι «ελεύθερος». Δε φοβάσαι να κατακρίνεις δημόσια την κυβέρνηση και υποστηρίζεις την αναγκαιότητα ειρηνικής αλλαγής της πολιτικής κατάστασης (στη χώρα σου είναι νόμιμο μόνο ένα πολιτικό κόμμα). Περίπου έξι βδομάδες μετά όμως, εκεί που κάθεσαι σε ίντερνετ-καφέ παρέα με τον αδερφό σου και διαβάζεις τα email σου και ειδησεογραφικά sites, σε πλησιάζουν άντρες της Ασφάλειας, σου φοράνε χειροπέδες και σε αναγκάζουν να τους οδηγήσεις σπίτι σου, όπου βρίσκουν και κατάσχουν, μία κάμερα, ένα κασετόφωνο, 2 CD και ένα βιβλίο που για κακή σου τύχη είναι απαγορευμένο επειδή υποστηρίζει την αναγκαιότητα δημοψηφίσματος για πολυκομματισμό στη χώρα.
Αν σε έλεγαν Truong Quoc Tuan και έμενες στο Βιετνάμ, τι νομίζεις ότι θα συνέβαινε μετά;
Θα ήσουν σε ένα κελί σε πλήρη απομόνωση χωρίς καμιά επαφή με δικηγόρους ή συγγενικά πρόσωπα. Θα σε κατηγορούσαν για προπαγάνδα εναντίον του κράτους και θα αναρωτιόσουν, στα αλήθεια για ποιο λόγο και για πόσα κλικ του ποντικιού σου αντιμετωπίζεις 20 χρόνια κάθειρξη…
Ή φαντάσου να δουλεύεις ως δημοσιογράφος σε κινέζικη εφημερίδα.
Τις παραμονές της 15ης επετείου από τη σφαγή στην πλατεία Τιενανμέν, σε συνάντηση του προσωπικού της εφημερίδας, σάς δείχνουν ένα μέμο από το Κεντρικό Τμήμα Προπαγάνδας για το πώς θα πρέπει να καλύψετε τις επετειακές εκδηλώσεις. Σε αυτό δίνονται οδηγίες στους εργαζόμενους στα ΜΜΕ να «κατευθύνουν σωστά την κοινή γνώμη», να «μην δημοσιεύουν ποτέ απόψεις που δεν είναι σύμφωνες με την επίσημη πολιτική» και να καταδίδουν στις αρχές τυχόν υποψίες που έχουν για συναδέλφους τους που επικοινωνούν με δημοκρατικά στοιχεία στο εξωτερικό.
Εσύ κρατάς σημειώσεις από αυτό το μέμο και το στέλνεις με email από τον προσωπικό σου yahoo! λογαριασμό σε κάποιον γνωστό σου στην Αμερική που διαχειρίζεται ένα πολύ γνωστό κινέζικο website, το Δημοκρατικό Φόρουμ. Το email δημοσιεύεται την ίδια μέρα με το ψευδώνυμο “198964” στα ανεξάρτητα κινεζόφωνα websites του εξωτερικού που έτσι κι αλλιώς είναι απαγορευμένα στη χώρα.
Σε συλλαμβάνουν μερικούς μήνες αργότερα. Η εταιρία Yahoo! θα έχει πολύ απλά δώσει τα στοιχεία του λογαριασμού της ηλεκτρονικής σου διεύθυνσης και την ακριβή τοποθεσία από την οποία στάλθηκε το επίμαχο email.
Αν το όνομά σου ήταν Shi Tao και έμενες στην Κίνα, τι νομίζεις ότι θα συνέβαινε μετά;
Θα καταδικαζόσουν με την κατηγορία της προδοσίας κρατικών μυστικών σε 10ετή κάθειρξη. Η γυναίκα σου θα ανακρινόταν καθημερινά από τις αρχές και η δουλειά θα της πίεζε να σε χωρίσει, πράγμα που τελικά θα έκανε. Θα είχες ελάχιστη επαφή με την οικογένειά σου. Θα μεταφερόσουν σε φυλακές υψίστης ασφάλειας και θα σου απαγόρευαν γράφεις ή να διαβάζεις. Η Επιτροπή Προστασίας Δημοσιογράφων θα σου απένειμε το Διεθνές Βραβείο Τύπου για την Ελευθερία, το οποίο φυσικά δε θα μπορούσες να παραλάβεις.
Φαντάσου να μπορούσες να απελευθερώσεις τον Truong Quoc Tuan και τον Shi Tao. Μπορείς!
Μπες στο www.amnesty.org.gr και πάρε μέρος στην εκστρατεία της Διεθνούς Αμνηστίας για την ελευθερία της έκφρασης στο ίντερνετ!
κλειστόν λόγω αυστηρής λογοκρισίας
Φαντάσου ότι είσαι ένας νέος 25 χρονών που μένεις σε μια χώρα, η οποία συστηματικά καταπιέζει την ελευθερία της έκφρασης. Οι περισσότερες ιστοσελιδες με θέμα τα ανθρώπινα δικαιώματα “μπλοκάρονται” από ένα εθνικό φίλτρο και δεν εμφανίζονται ποτέ στην οθόνή σου. Θέλεις να επικοινωνείς με ανθρώπους από όλο τον κόσμο κι έτσι χρησιμοποιείς το PalTalk, ένα chat room που αν και η έδρα του είναι στην Νεά Υόρκη αλλά πολλοί χρήστες του μιλάνε τη γλώσσα σου. Στην ουσία είναι το παράθυρο του απομονωμένου κόσμου σου.
Μια μέρα που έχετε μαζευτεί στο σπίτι σου με φίλους και μιλάτε με άλλους χρήστες στο chat room, εισβάλλουν ξαφνικά στις τρεις το πρωί 50 αστυνομικοί, σας χτυπάνε και σε φυλακίζουν σε πλήρη απομόνωση για 9 ολόκληρους μήνες χωρίς ποτέ να σου απαγγελθούν κατηγορίες.
Περνάνε αυτοί οι μήνες και αφήνεσαι «ελεύθερος». Δε φοβάσαι να κατακρίνεις δημόσια την κυβέρνηση και υποστηρίζεις την αναγκαιότητα ειρηνικής αλλαγής της πολιτικής κατάστασης (στη χώρα σου είναι νόμιμο μόνο ένα πολιτικό κόμμα). Περίπου έξι βδομάδες μετά όμως, εκεί που κάθεσαι σε ίντερνετ-καφέ παρέα με τον αδερφό σου και διαβάζεις τα email σου και ειδησεογραφικά sites, σε πλησιάζουν άντρες της Ασφάλειας, σου φοράνε χειροπέδες και σε αναγκάζουν να τους οδηγήσεις σπίτι σου, όπου βρίσκουν και κατάσχουν, μία κάμερα, ένα κασετόφωνο, 2 CD και ένα βιβλίο που για κακή σου τύχη είναι απαγορευμένο επειδή υποστηρίζει την αναγκαιότητα δημοψηφίσματος για πολυκομματισμό στη χώρα.
Αν σε έλεγαν Truong Quoc Tuan και έμενες στο Βιετνάμ, τι νομίζεις ότι θα συνέβαινε μετά;
Θα ήσουν σε ένα κελί σε πλήρη απομόνωση χωρίς καμιά επαφή με δικηγόρους ή συγγενικά πρόσωπα. Θα σε κατηγορούσαν για προπαγάνδα εναντίον του κράτους και θα αναρωτιόσουν, στα αλήθεια για ποιο λόγο και για πόσα κλικ του ποντικιού σου αντιμετωπίζεις 20 χρόνια κάθειρξη…
Ή φαντάσου να δουλεύεις ως δημοσιογράφος σε κινέζικη εφημερίδα.
Τις παραμονές της 15ης επετείου από τη σφαγή στην πλατεία Τιενανμέν, σε συνάντηση του προσωπικού της εφημερίδας, σάς δείχνουν ένα μέμο από το Κεντρικό Τμήμα Προπαγάνδας για το πώς θα πρέπει να καλύψετε τις επετειακές εκδηλώσεις. Σε αυτό δίνονται οδηγίες στους εργαζόμενους στα ΜΜΕ να «κατευθύνουν σωστά την κοινή γνώμη», να «μην δημοσιεύουν ποτέ απόψεις που δεν είναι σύμφωνες με την επίσημη πολιτική» και να καταδίδουν στις αρχές τυχόν υποψίες που έχουν για συναδέλφους τους που επικοινωνούν με δημοκρατικά στοιχεία στο εξωτερικό.
Εσύ κρατάς σημειώσεις από αυτό το μέμο και το στέλνεις με email από τον προσωπικό σου yahoo! λογαριασμό σε κάποιον γνωστό σου στην Αμερική που διαχειρίζεται ένα πολύ γνωστό κινέζικο website, το Δημοκρατικό Φόρουμ. Το email δημοσιεύεται την ίδια μέρα με το ψευδώνυμο “198964” στα ανεξάρτητα κινεζόφωνα websites του εξωτερικού που έτσι κι αλλιώς είναι απαγορευμένα στη χώρα.
Σε συλλαμβάνουν μερικούς μήνες αργότερα. Η εταιρία Yahoo! θα έχει πολύ απλά δώσει τα στοιχεία του λογαριασμού της ηλεκτρονικής σου διεύθυνσης και την ακριβή τοποθεσία από την οποία στάλθηκε το επίμαχο email.
Αν το όνομά σου ήταν Shi Tao και έμενες στην Κίνα, τι νομίζεις ότι θα συνέβαινε μετά;
Θα καταδικαζόσουν με την κατηγορία της προδοσίας κρατικών μυστικών σε 10ετή κάθειρξη. Η γυναίκα σου θα ανακρινόταν καθημερινά από τις αρχές και η δουλειά θα της πίεζε να σε χωρίσει, πράγμα που τελικά θα έκανε. Θα είχες ελάχιστη επαφή με την οικογένειά σου. Θα μεταφερόσουν σε φυλακές υψίστης ασφάλειας και θα σου απαγόρευαν γράφεις ή να διαβάζεις. Η Επιτροπή Προστασίας Δημοσιογράφων θα σου απένειμε το Διεθνές Βραβείο Τύπου για την Ελευθερία, το οποίο φυσικά δε θα μπορούσες να παραλάβεις.
Φαντάσου να μπορούσες να απελευθερώσεις τον Truong Quoc Tuan και τον Shi Tao. Μπορείς!
Μπες στο www.amnesty.org.gr και πάρε μέρος στην εκστρατεία της Διεθνούς Αμνηστίας για την ελευθερία της έκφρασης στο ίντερνετ!
Subscribe to:
Posts (Atom)
Posts
