Κι άλλες μαντινιάδες-Πες της το με μια μαντινιάδα, αφού μπορείς (σελ. 50)

Πες της το με μια μαντινιάδα, αφού μπορείς

Το έχω ξανακάνει, και από ό,τι φαίνεται θα το ξανακάνω, να φτιάχνω από μια πεζή ανάρτηση σε τοίχο φίλου στο facebook μαντινιάδα. Αυτή τη φορά ήταν από ανάρτηση του ανιψιού μου του Γιώργου. Ιδού η ανάρτηση, ιδού και η μαντινιάδα.

 

Να μου πεις απλα πως θελεις να με δεις και ολα τα τελειωνω ,
σε σενα με χαριζω , για σενανε που λιωνω

 

Το ατονικό προφανώς οφείλεται στο ό,τι την έγραψε σε tablet ή σε κινητό. Κρίνοντας από την ώρα της ανάρτησης, βρίσκεται στο σχολείο. Ελπίζω να την έγραψε στο διάλειμμα και όχι στην ώρα του μαθήματος. Εκτός και αν του έκανε μάθημα η ξαδέλφη μου, και είχε το θάρρος.

 

Πες μου πως θέλεις να με δεις και όλα τα τελειώνω

και δίνομαί σου χάρισμα, για σένανε που λιώνω.

Γιώργο, πες της το με μια μαντινιάδα, αφού μπορείς.

Κι άλλες μαντινιάδες-Ευχές για τα γενέθλια Νο 2 (σελ. 49)

Ευχές για τα γενέθλια Νο 2

Αγαπητή φίλη στο facebook μου έστειλε μήνυμα ρωτώντας με πώς γράφεται το «να τα εκατοστήσεις», με «η» ή με «ι». Την παρέπεμψα σε ένα σχετικό σύνδεσμο, προκρίνοντας όμως τη γραφή με «η», μια και αυτή χρησιμοποιούν οι περισσότεροι, όπως διαπίστωσα με αναζήτηση στο google. Ψάχνοντας όμως μου ήλθε ξαφνικά στο μυαλό ένα λογοπαίγνιο, στηριγμένο πάνω στο εφέ της ομωνυμίας, και της το είπα για να γελάσει. Μετά σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να φτιάξω μ’ αυτό μια μαντινιάδα για την κατηγορία «κι άλλες μαντινιάδες». Είναι η παρακάτω:

Χρόνια πολλά σου εύχομαι, να τα 100στύσεις

και να ’σαι πάντα ευτυχής, ποτέ μη δυστυχήσεις

  

Και πάλι οι «ρίζες της σύμπτωσης»: Δεν έχουν περάσει ούτε οκτώ ώρες από την ανάρτηση, και λίγο μετά τα μεσάνυχτα βλέπω στο facebook ότι έχει τα γενέθλιά του ο φίλος μου ο Θόδωρας. Είναι από τους ελάχιστους φίλους μου που θα τολμούσα να τους ευχηθώ με αυτή τη μαντινιάδα. Και του ευχήθηκα.  

Νικόλας Ευαντινός, Ενεός…

Νικόλας Ευαντινός, Ενεός… Μανδραγόρας 2011, σελ. 41

Η παρακάτω βιβλιοκριτική δημοσιεύτηκε στο Λέξημα

Μια ακόμη εξαιρετική ποιητική συλλογή του Νικόλα Ευαντινού, που τη διαβάζεις και μένεις ενεός

  Μετά τις «Μικρές αγγελίες και ειδήσεις» και τον «Ρουβίκωνα στα μέτρα μας» ο Νικόλας Ευαντινός, από την Ιεράπετρα και αυτός όπως κι εγώ, εκδίδει την τρίτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Ενεός…».

  Ενώ τα ποιήματα των περισσότερων ποιητικών συλλογών έχουν μια χαλαρή έως καθόλου σύνδεση, με τον τίτλο τους να είναι τις περισσότερες φορές ο τίτλος ενός από τα ποιήματα, ο Νικόλας δένει σφιχτά τα ποιήματά του με πολύ πρωτότυπες επινοήσεις. Στην πρώτη συλλογή τα ποιήματα ήταν σαν μικρές αγγελίες. Στη δεύτερη, η θεματική ήταν η αδυναμία του σύγχρονου ανθρώπου να διαβεί έστω και μικρούς Ρουβίκωνες. Στην τρίτη του αυτή ποιητική συλλογή χρησιμοποιεί, όπως και στην πρώτη, μια μορφολογική επινόηση: κάθε ποίημα ξεκινάει με τη λέξη «ενεός», δηλαδή «άφωνος από κατάπληξη» (το λήμμα από το Μείζον Ελληνικό Λεξικό του Φυτράκη). Κατά τα άλλα η θεματική γκάμα της συλλογής είναι πολύ πλατειά.

  Ο Ευαντινός φαίνεται να επιστρέφει στον σουρεαλισμό του Εμπειρίκου, αλλά χωρίς τον κρυπτικό-αυτόματο χαρακτήρα της γραφής του. Στην πραγματικότητα πρόκειται περισσότερο για έναν εικαστικό και/ή κινηματογραφικό σουρεαλισμό.  Υπάρχουν ποιήματα που μου θυμίζουν Μαργκρίτ και Νταλί, αλλά και ποιήματα που μου θυμίζουν τον «Ανδαλουσιανό σκύλο» και τις ταινίες του Ζαν Κοκτώ.

«Ενεός μπροστά στην ακίνητη γυναίκα που κάθεται σε μπαλκόνι, λίγο πριν αρχίσει η μπόρα»

Ήχος από τσόφλι που ραγίζει. Ξεπεταρίζουν νεοσσοί στα πόδια της. Γύρω της φύλλα που στροβιλίζονται σαν μαβιές θλιμμένες ώρες. Ψύχραιμη, σαν να κρατά μια κούπα με καφέ στο χέρι, φυλλορροεί μπροστά στη συννεφιά. Χαμογελά και με κοιτά. Τότε από τους ώμους τη σηκώνουν λευκά, αυτόφωτα περιστέρια – πότε μεγάλωσαν; – και την εντοιχίζουν στον ουράνιο θόλο. Οι πρώτες σταγόνες κυλούν πια, από τις τρύπιες του υδρορροές. Σταγόνα κι αυτή, σαν τις τόσες σιωπηλές γυναίκες του κόσμου, πέφτει στο πεζοδρόμιο. Την προσπερνά ο κόσμος δρομέας. Ουρλιάζει οπαδικά επιφωνήματα με τη δύναμη των κεραυνών.

Την αφουγκράζομαι, είναι βροχή που μου καθαρίζει το πρόσωπο. Πέφτει με ένα γνώριμο, αργό μοτίβο που μου λέει να μην ανησυχώ (σελ. 23).

Επίσης:

«Ενεός, γιατί δεν είχε γάλα»

  

 Ώρα κρατούσε το ακουστικό και έτρεμε. Δεν κρύωνε. Έκλαιγε. Σιγά-σιγά η άσπρη κελεμπία που στεκότανε στον θαλαμίσκο του καρτοτηλεφώνου γινόταν σύννεφο, ομίχλη παχιά.

Στο τέλος χύθηκε στο τσιμέντο σαν γάλα και δεν σταματούσε, έγινε αστείρευτο λευκό ποτάμι που άρχισε να κυλά και να κυλά, και έφτασε στη θάλασσα, πέρασε τη διώρυγα και εισέβαλε στη μακρινή ήπειρο και κυλούσε ώσπου εισήλθε στην πατρίδα, μπήκε στο χωριό, στο μαγαζί με το τηλέφωνο και σταμάτησε

στους αστραγάλους της γυναίκας που κρατούσε το ακουστικό μιλώντας στον ξενιτεμένο με το μωρό στη ρώγα και του έλεγε πως δεν είχε γάλα (σελ. 31).

  Είναι προφανές ότι πραγματικές εικόνες μετασχηματίζονται με την ποιητική γλώσσα του Ευαντινού σε quasi σουρεαλιστικούς πίνακες, αποπνέοντας έναν έντονο ερωτισμό ο πρώτος, ένα αίσθημα συμπόνιας ο δεύτερος.

  Ένα ακόμη ποίημα που ξεχωρίσαμε είναι το «Ενεός μπροστά στο μέλλον της δημόσιας σφαίρας», πολύ χαρακτηριστικό για το «Αποκαλυπτικό» του ύφος:

  …Όταν στάξει σκοτάδι η μέλαινα χολή της πόλης, και σαν σκυλιά σκύψουν οι νέοι να ξεδιψάσουν, οι φωτοστεφανωμένοι θα τρέξουν να προλάβουν τον βαθύτερο τάφο. Από τους ωκεανούς θα αναδυθεί ο πιο παγωμένος ήλιος… (σελ. 16).

  Ένα υφολογικό χαρακτηριστικό του Ευαντινού το οποίο παρατηρήσαμε και στις προηγούμενες συλλογές του είναι η κατά καιρούς παρεμβολή καθημερινών φράσεων ενός χαμηλού υφολογικού επιπέδου: «Πώς τα κατάφερες μπαγάσα να έχεις για τσομπάνη σου κοτζάμ Απόλλωνα», «Τέρμα τα παραμύθια. Ένα κι ένα κάνουν δυο», «φιρί φιρί το πας» «σχολικοί σπασίκλες», κ.ά.

  Η εικονοπλαστική δύναμη του Ευαντινού σε τολμηρές μεταφορές φαίνεται πολύ χαρακτηριστικά στο ποίημα «Ενεός μπροστά στην όραση», που διακρίνεται επίσης για το εφέ της απαρίθμησης και το εφέ της επανάληψης:

...

Έτσι

πότε το σπίτι είναι ένα μεγάλο στόμα που καταπίνει σιωπές σαν ηρεμιστικά για να κοιμηθεί

και πότε όχι,

πότε τα μάτια των ανθρώπων είναι ανάποδες πινέζες που εξακοντίζουν λήθη και πότε όχι,

πότε τα κορμιά κάτω από τα παλτά είναι πύρινοι κίονες της κόλασης, άκαυτα στην αιωνιότητα και πότε όχι,

πότε η κιθάρα είναι μια λεπτοκαρυά που στοίχειωσε στο ξύλο της των σπίνων το τιτίβισμα και πότε όχι,

πότε τα αστέρια είναι οι τρύπες που άνοιξε στον ύπνο του κόσμου το μυδραλιοβόλο του Θεού και πότε όχι,

πότε το ασταμάτητο γάβγισμα των πεινασμένων σκύλων οιωνός για κάποια παντοτινή παύση της ιστορίας και πότε όχι… (σελ 34).

  Όπως και στον «Ρουβίκωνα στα μέτρα μας», ο Ευαντινός μιλάει για τους ποιητές χρησιμοποιώντας μια μεταφορά: «Οι ποιητές, ψάρια που δεν καταδέχονται σε δίχτυ να σπαρταρούν».

  Και θυμήθηκα μια ατάκα από την «Σιωπηλή μονομαχία» του Κουροσάβα που είδα πριν λίγες μέρες: «Υπάρχουν δυο τύποι ασθενών, άλλοι ουρλιάζουν από τον πόνο, ενώ κάποιοι άλλοι τον υπομένουν στάζοντας από ιδρώτα». Οι ποιητές ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία.

  Το έχω ξαναγράψει, μου έχει γίνει χόμπι να ανιχνεύω κανονικούς ιαμβικούς δεκαπεντασύλλαβους στον ελεύθερο στίχο της σύγχρονης ποίησης, αλλά ακόμη και σε πεζά κείμενα, που είναι σαν να ξέφυγαν ασυνείδητα από τον συγγραφέα. Βλέπω δυο τέτοιους στίχους στο ποίημα «Ενεός στον ίσκιο της νίκης του Καρυωτάκη» που όμως, στην περίπτωση αυτή, συνετέθησαν συνειδητά, μια και βρίσκονται μέσα σε παρένθεση: «Πώς διακόπτει έτσι ο μικρός τη μέθη των συμπάντων;» και «Ήλιε που καις τα άτακτα σβήσε και το  δικό μου».

  Δεν μας εξέπληξε που ο Ευαντινός έχει γράψει ένα ποίημα για τον αείμνηστο Νίκο Ξυλούρη. Μουσικός και τραγουδοποιός και ο ίδιος, έχει εκδώσει πρόσφατα ένα μουσικό άλμπουμ με τίτλο «Πανταχού απών» με εξαίρετα τραγούδια. Ο «Τζογαδόρος» είναι αυτό που μας άρεσε περισσότερο. Από το ποίημα «Ενεός στην αθιβολή του Ψαρονίκου» θα παραθέσουμε τους τελευταίους στίχους.

 

  …και από τότε γίνηκε ο πρώτος και μοναδικός άγγελος που ρίζωσε στο χώμα, φόρεσε σαρίκι και λέει το «ρο» όπως το άκουγε στην κούνια του, τότε που έκλωθε το Φως, σώμα δίχως σκιά. Γιατί, ξέχασα να το πω, ο Νίκος δεν είχε σκιά… (σελ. 39).

  Έχοντας διαβάσει και τις προηγούμενες ποιητικές συλλογές του Νικόλα, όχι, δεν μείναμε ενεοί. Ξέροντας το ταλέντο του ήμασταν σίγουροι ότι θα βρισκόμασταν μπροστά σε εξαιρετικά ποιήματα.

Νικόλας Ευαντινός, Μικρές αγγελίες και ειδήσεις

Νικόλας Ευαντινός, Μικρές αγγελίες και ειδήσεις, Γαβριηλίδης 2008

Η παρακάτω βιβλιοκριτική δημοσιεύτηκε στο Λέξημα

Ένας νέος ποιητής εκφράζει την αγωνία της νέας γενιάς μπροστά σε μια πραγματικότητα που γίνεται όλο και πιο ζοφερή

  «Μικρές Αγγελίες και ειδήσεις» είναι ο τίτλος της ποιητικής συλλογής του Νικόλα Ευαντινού που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη. Και πράγματι, όσα από τα ποιήματα της συλλογής αυτής δεν είναι «ειδήσεις», τιτλοφορούνται: «χαρίζεται…», «ζητείται…», «πωλείται…», «ενοικιάζεται…» κ.λπ., όπως και οι μικρές αγγελίες. Μέσα από τα ποιήματα αυτά ο Ευαντινός σαρκάζει και αυτοσαρκάζεται, με μια νιχιλιστική διάθεση απέναντι στη σύγχρονη πραγματικότητα που «όπου κι αν ταξιδέψουμε μας πληγώνει».

 

  …Ήλθε η εποχή των δολοφόνων!

  Τα χάρτινα θηριοσφαγεία,

  όπου τεμαχίζουν νυχθημερόν

  τα μέλη της ορμής μας,

  είναι έκτοτε εσαεί διανυκτερεύοντα

  για όποιον φιλήσυχο πολίτη τα χρειαστεί…» (από το «Αναταραχές στη χώρα των Φράγκων», σελ. 24).

 Ο σαρκασμός στο επόμενο ποίημα φαίνεται ήδη από τον τίτλο: «Εξαγγελία αύξησης φόρου σε είδος πρώτης ανάγκης». Το παραθέτουμε ολόκληρο.

 

  Αρχή που σέβεται τον εαυτό της

 

  εξήγγειλε την αύξηση του φόρου

  για το θέαμα του μελαχρινού πουλιού

  καθώς σχίζει το γκρίζο της χαραυγής

  κουβαλώντας άγραφα ημιτόνια

  στις δυο του φτερούγες.

  Οι κινητοποιήσεις αναμένονται μεγάλες

  απ’ όσους

  ο ήλιος ανταμώνει ξάγρυπνους

  δηλαδή αντιστεκόμενους.

  Κι όμως κανείς τους

  δεν ζητά την πλήρη φοροαπαλλαγή

  Οι καιροί άλλωστε δεν είναι ευνοϊκοί. (σελ. 28).

  Ο Ευαντινός είναι ιδιαίτερα επινοητικός στις μεταφορές του, από τις οποίες τρέφεται άλλωστε κατά κόρον η ποίηση.

  Ευρέθη πελαργός,

  τόσο ευγενής, που

  στέκονταν στη βροχή

  όπως η θλίψη μας

  στου κόσμου τη βοή…

  Παρακαλώ ας έρθει να τον πάρει κάποιος

  πριν καταφτάσουν οι κλούβες της περίθαλψης

  άγριων συναισθημάτων. Ευχαριστώ. (από το «Άγριο πουλί ζητά βοήθεια», σελ. 15).

  Η γενέθλια γη, όπως και στην ποίηση του συμπατριώτη μας του Μανώλη Πρατικάκη, τρέφει την εικονοπλασία του Ευαντινού.

  Πωλείται σκύλος

  ράτσας απροσδιόριστης

  λευκός σαν το χιόνι της πλήξης,

  ύψους ίσαμε την στάθμη του ήλιου στην Ιεράπετρα

  ατίθασος και ανυπάκουος…

  Παρακαλώ για τυχόν ενδιαφέρον

  ας ειδοποιηθώ γρήγορα

  προτού κατασπαραχθώ. (Από το «Πωλείται σκύλος», σελ. 14).

    Σαρκάζοντας του πεζολόγους ποιητές στο ποίημα «Ενοικιάζεται ρήση» δίνει το στίγμα της δικής του ποιητικής, που χωρίς να είναι κρυπτική, δεν είναι εύκολα προσβάσιμη, πράγμα που απογοήτευσε φίλτατο συμπατριώτη μας ο οποίος τον κριτικάρισε γι αυτό στην προηγούμενη ποιητική του συλλογή, εκδομένη με το πραγματικό του όνομα (το Ευαντινός είναι ψευδώνυμο. Παραθέτουμε ολόκληρο το ποίημα).

 

  Ενοικιάζεται η ρήση:

  «είμαι πεζός, δεν σκαμπάζω

  από ποίηση»

  σε ποιητή που φιλοδοξεί

  να είναι πεζο-δρόμιο,

  έδαφος στέρεο για την πορεία

  προς τον θάνατο της πορείας (σελ. 17). 

  Έχουμε τη συνήθεια να ανιχνεύουμε διάσπαρτους ιαμβικούς δεκαπεντασύλλαβους που ξεπηδούν αυθόρμητα και ασύνειδα τόσο σε ποιήματα όσο και σε πεζά στους σύγχρονους λογοτέχνες μας. Το δημοτικό μας τραγούδι δεν τους αφήνει να κοιμηθούν στις Πλάτρες. Στον Ευαντινό δεν μπορέσαμε να ανιχνεύσουμε τέτοιους στίχους. Ανιχνεύσαμε όμως στην «Επιστολή εφήβου» ένα δεκαεξασύλλαβο σε τροχαϊκό μέτρο. Το μέτρο αυτό, με ελάχιστες εξαιρέσεις όπως στον «Ύμνο στην Ελευθερία», χρησιμοποιήθηκε σε σατιρικά ποιήματα από ποιητές του προπερασμένου αιώνα. Σ’ αυτό το ποίημα, για να το πούμε χρησιμοποιώντας μια καίρια και γι αυτό τετριμμένη μεταφορά, ο Ευαντινός «έχει πιάσει το σφυγμό της νεολαίας».

  Και είμαι νέος σαν χειμώνας π’ ανασαίνει πυρωμένος

  μα την πλάση αργοπαγώνει, που τη σφίγγω και με ζώνει

  σαν καλώδιο οθόνης, σαν σειρά πληκτρολογίων

  σ’ ένα δρόμο που τελειώνει ’πα στα δόντια των θηρίων,

  ’κείνων των μουγγών τεράτων που γεννούν αβυσσαλέα

  μέσα μου την ενστικτώδη της καρδιάς γονυκλισία… (σελ. 40)

 

  Επινοητικός και πρωτότυπος, σαρκαστικός και αυτοσαρκαστικός, με μια ρωμαλέα νιτσεϊκή, καθόλου καταθλιπτική απαισιοδοξία, ο Ευαντινός αποτελεί μια από τις περισσότερα υποσχόμενες φωνές της νέας ποιητικής γενιάς.

  Μπάμπης Δερμιτζάκης