Nadin Labaki et al., Rio, eu te amo (2014)

Nadin Labaki et al., Rio, eu te amo (2014)

  Διαβάζοντας και το story της «Καπερναούμ» που θα δούμε την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου συνειδητοποίησα το πόσο ευαισθητοποιημένη είναι η Λαμπακί για τους δυστυχισμένους αυτού του κόσμου, όπως, μπορώ να προσθέσω, και ο Κουροσάβα («Dodesukaden») και ο Κορέεντα («Κλέφτες καταστημάτων»). Σίγουρα θα υπάρχουν κι άλλοι που μου διαφεύγουν αυτοί τη στιγμή.

  Το «Ρίο, σ’ αγαπώ» είναι μια συλλογική ταινία, η τρίτη μετά από το «Παρίσι, σ’ αγαπώ» και «Νέα Υόρκη, σ’ αγαπώ» (Κι εσένα Αθήνα σ’ αγαπώ, αλλά άντε να βρεθεί παραγωγός και για σένα).

  Αντίθετα από άλλες συλλογικές ταινίες που έχω δει, σ’ αυτήν εδώ δεν ξεχωρίζουν τα τμήματα που σκηνοθέτησε κάθε σκηνοθέτης. Στο τέλος αναφέρονται τα ονόματα με την εμφάνιση κάποιων σκηνών από τα γυρίσματά τους και έτσι ίσως θυμηθείς τις ιστορίες τους. Ο λόγος πιστεύω που το έκαναν αυτό (τα αρνητικά του είναι προφανή) είναι γιατί εδώ κάποιες ιστορίες διαχέονται μέσα στις άλλες με το μοντάζ. Για παράδειγμα μια ιστορία με ένα ταξιτζή διαχέεται σε τέσσερα νομίζω μέρη. Στα δυο τον βλέπουμε στο ταξί του να μιλάει στους πελάτες του για την άκαρδη που τον παράτησε. Η μια από τις δυο πελάτισσες είναι η Ναντίν Λαμπακί.

  Να το σχολιάσουμε αυτό μια και έχει αφηγηματολογικό ενδιαφέρον.

  Στην πεζογραφία μια σκηνή που συμβαίνει επαναληπτικά δηλώνεται ρηματικά με απερίφραστο τρόπο  (π.χ. παρατατικό, όπως «κάθε καλοκαίρι το πρωί πήγαινε στην παραλία» ή «συνήθιζε να πηγαίνει…) ή, πιο «λογοτεχνικά», με μια πολυμοναδική σκηνή, δηλαδή μια σκηνή που περιγράφεται με πολλές λεπτομέρειες που βέβαια δεν υπήρχαν στις επαναλήψεις τις, όπως για παράδειγμα, αν θυμάμαι καλά, περιγραφές εκκλησιασμού από τον Παπαδιαμάντη. Στην ταινία αυτή οι δυο σκηνές αρκούν για να καταλάβουμε ότι ο ταξιτζής το έκανε συχνά με τους πελάτες του. Έχω ξεχάσει τον τίτλο μιας άλλης ταινίας αλλά θυμάμαι τις σκηνές, ένας να κλωτσάει τον στύλο ενός γραμματοκιβωτίου με αποτέλεσμα να γέρνει και ένας άλλος, αφού παρεμβληθούν άλλες σκηνές, να τον ισιώνει. Θυμάμαι ανάλογες σκηνές και στη «Θεϊκή παρέμβαση» του παλαιστίνιου Ελία Σουλεϊμάν.

  Η ταινία, έχοντας διάφορα επεισόδια με διάφορους σκηνοθέτες, είναι αναπόφευκτο να είναι και πολύ-ειδολογική (multi-genre). Βλέπουμε το horror με τα ζόμπι (Κορεάτης ο σκηνοθέτης) και μια γυναίκα να πετάει στον αέρα, σαν άγγελος. Αλλά φυσικά οι περισσότερες είναι drama.

  Και την Ναντίν Λαμπακί και τον Χάρβεϊ Κέιτελ που είναι μαζί της τους είδαμε και σε μια άλλη ιστορία, στο γύρισμα μιας ταινίας όπου αυτός κάνει τον παπά και αυτή την καλόγρια. Εδώ φτάνουν στο αεροδρόμιο για την ταινία και πέφτουν πάνω σε ένα άστεγο παιδί. Ολόγυρά του είναι και άλλοι άστεγοι.

  Η Λαμπακί έχει μείνει με ξεφόρτιστο το κινητό της, πρέπει να τηλεφωνήσει από ένα καρτοτηλέφωνο. Ο πιτσιρικάς, λίγο μικρότερος από τον μικρό που πρωταγωνιστεί στην «Καπερναούμ», δεν την αφήνει. Της λέει ότι περιμένει τηλεφώνημα από το Χριστό, θέλει να του ζητήσει κάτι. Είναι χωρίς γονείς, ζει με το αδελφό του. Όταν γυρνάει χαρούμενος, λέει, δεν τον κτυπάει.

  Στο μεταξύ εμφανίζεται ο συμπρωταγωνιστής της. Δεν υπάρχει πια πρόβλημα, υπάρχει το δικό του τηλέφωνο.

  Απομακρύνονται.

  Το τηλέφωνο κτυπάει πάνω από το κεφάλι του μικρού. Το σηκώνει. Είναι ο Χριστός. Μετά από μια σύντομη συνομιλία μαζί του τού ζητάει να μιλήσει και με τη μαμά του. Παίρνει το τηλέφωνο η Λαμπακί.

  Θέλει να του ζητήσει μια μπάλα. Ο Κέιτελ τηλεφωνεί σε ένα φίλο του και του ζητάει να αναλάβει «μια θεϊκή αποστολή».

  Εκεί που παίζει σε μια αλάνα με άλλα παιδιά θα πέσει η μπάλα από τον ουρανό. Ολόχαρα όλα τους τρέχουν να την πιάσουν.

  Ενώ βρίσκονται στα γυρίσματα του επεισοδίου που είπαμε πριν, κτυπάει το κινητό του Κέιτελ. Ζητάνε τον Ιησού. Εναλλάξ παίρνουν το τηλέφωνο τα παιδιά και ζητάνε διάφορα, όπως ένα ποδήλατο, αλλά και ένα διαστημόπλοιο.

  Γλυκόπικρη κωμωδία, από τις καλύτερες ιστορίες της ταινίας.  

  Η προηγούμενη ανάρτησή μας για την Λαμπακί ήταν για την ταινία της «Όταν θέλουν οι γυναίκες». Εκεί υπάρχει ο σύνδεσμος και για την αμέσως προηγούμενη, που είναι η πρώτη της.

Nadine Labaki, Όταν θέλουν οι γυναίκες (Where do we go now? 2007)

Nadine Labaki, Όταν θέλουν οι γυναίκες (Where do we go now? 2007)

  Εν όψει της προβολής της «Καπερναούμ» την μεθεπόμενη Πέμπτη.

  Δραματική κωμωδία είναι η δεύτερη ταινία της Ναντίν Λαμπακί (η πρώτη ήταν η «Καραμέλα»), με πότε να βρίσκεται σε πρώτο πλάνο το δράμα και πότε η κωμωδία.

  Η «Καραμέλα» ήταν ένα ιντερμέτζο στις ταινίες για το Λίβανο, που όσες έχω δει μέχρι τώρα έχουν να κάνουν με το δράμα του εμφύλιου. Σε αυτό γυρνάει το βλέμμα της η Λαμπακί με αυτή την ταινία της.

  Ναι, οι άνδρες ρισκάρουν τη ζωή τους, οι τάφοι που υπάρχουν στο νεκροταφείο του χωριού, χωριστά των χριστιανών και χωριστά των μουσουλμάνων, είναι κυρίως ανδρών που έχασαν τη ζωή τους σ’ αυτό τον εμφύλιο. Όμως και οι γυναίκες περνάνε το δικό τους δράμα, χάνοντας τους αγαπημένους τους, γιους ή συζύγους, καμιά φορά και τους δυο.

  Ο παπάς και ο χότζας του χωριού μάταια προσπαθούν να αποτρέψουν τη σύγκρουση των πιστών τους, που βέβαια οι τσακωμοί τους δεν φτάνουν ποτέ στο εκρηκτικό σημείο να έχουμε νεκρούς. Οι γυναίκες φοβούνται, ίσως αυτό να μην κρατήσει για πολύ και να πιάσουν τα όπλα να αλληλοσκοτωθούν. Τι πρέπει να κάνουν;

  Η λυσιστράτεια ιδέα να κάνουν αποχή από τα σεξουαλικά τους καθήκοντα απορρίπτεται όταν πέφτει στο τραπέζι των συζητήσεων. Οι περισσότερες είναι περασμένης ηλικίας, ε, δεν θα σκάσουν δα και οι άντρες τους;

  Σκαρφίζονται άλλο σχέδιο.

  Κουβαλάνε ένα λεωφορείο με ουκρανές για να στρέψουν οι άντρες σ’ αυτές την προσοχή τους. Υποτίθεται ότι το λεωφορείο χάλασε όταν περνούσε από το χωριό τους και κάπου θα έπρεπε να μείνουν.

  Πολλά κωμικά επεισόδια έχουν να κάνουν με την άφιξή τους· που από μόνη της δεν ήταν αρκετή, έπρεπε τους άνδρες να τους χασισώσουν κιόλας (θαυματουργό το χασίσι, θυμήθηκα την ταινία του… να ρισκάρω να τον πω βορειομακεδόνα; Gjorce Stavreski «Το μυστικό συστατικό»).  

  Στο τέλος η ταινία παίρνει μια δραματική τροπή, όταν υπάρχει ένας νεκρός· νεκρός από αδέσποτη σφαίρα, που μπορεί να ήταν είτε χριστιανική είτε μουσουλμανική. Χριστιανός ο νεκρός, ο αδελφός του και οι άλλοι χριστιανοί δεν θα κολλούσαν σ’ αυτή τη λεπτομέρεια. Πόσο μπορούσε να κρατήσει το τέχνασμα της μητέρας, να τον παρουσιάζει σαν άρρωστο;

  Και σκαρφίζονται κάτι εντυπωσιακό: αλλάζουν ενδυμασία, οι χριστιανές γίνονται μουσουλμάνες και οι μουσουλμάνες χριστιανές. Οι άνδρες αν θέλουν να εκδικηθούν θα πρέπει να ξεκινήσουν από τις γυναίκες τους (οι οποίες, παρεμπιπτόντως, είχαν βρει πού έκρυβαν οι άνδρες τα όπλα τους, τα πήραν και τα έθαψαν σε ένα λάκκο).

  Η ταινία τελειώνει με τους χωριανούς αδελφωμένους να συνοδεύουν το φέρετρο του νεκρού. Φτάνοντας στο νεκροταφείο το στριφογυρίζουν αμήχανα, μη ξέροντας προς τα πού να κατευθυνθούν, προς το μέρος που είναι θαμμένοι οι μουσουλμάνοι ή προς το μέρος που είναι θαμμένοι οι χριστιανοί; Ρωτάνε τις γυναίκες: και τώρα πού πάμε;

  Με το εφέ της δισημίας που υποδηλώνει ο αγγλικός τίτλος, μετάφραση του γαλλικού: Et maintenant on va où? Εμείς οι Λιβανέζοι, με τον αλληλοσπαραγμό μας, πού πάμε;

  Αυτή είναι η τελευταία σκηνή της ταινίας, που είναι αφιερωμένη «στις μητέρες μας».

  Υπάρχει και το μοτίβο «τα σύνορα της αγάπης», ανάμεσα στη χριστιανή Λαμπακί και σε ένα μουσουλμάνο. Θα δώσει μια προσήμανση η (σκηνοθέτις) Λαμπακί για την ευόδωση του αμοιβαίου αισθήματός τους, αρκετά ισχνή αλλά ξεκάθαρη.

  Η «Καπερναούμ», είπαμε, θα αρχίσει να προβάλλεται στις αίθουσες την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου.  

 

Nadine Labaki, Caramel (2007)

Nadine Labaki, Caramel (2007)

  Εν όψει της «Καπερναούμ» που θα αρχίσει να προβάλλεται από τις 14-2-2019. Του Αγίου Βαλεντίνου δεν είναι τότε;

  Ξεκαρδιστική κωμωδία, η πρώτη ταινία της Ναντίν Λαμπακί.

  Πέντε γυναίκες μας δείχνει η Ναντίν στην ταινία της, ανάμεσα στις οποίες και τον εαυτό της (φωτογραφία). Μας μιλάει για τους έρωτές τους, τις απογοητεύσεις τους, τις… τις…

  Σε ένα κομμωτήριο όπου δουλεύουν διαδραματίζονται τα περισσότερα επεισόδια. Κωμικά επεισόδια, πολύ ξεκαρδιστικά.

  Το έχω ξαναγράψει, τα κωμικά επεισόδια είναι το βασικό στοιχείο μιας κωμωδίας, μπροστά στα οποία η πλοκή υποχωρεί (να μη γράφω κάθε φορά ότι υπάρχουν και οι εξαιρέσεις). Μόλις που υπάρχει ένα υποτυπώδες σασπένς: τελικά η Ναντίν θα παρατήσει τον γκόμενο (που κάποια στιγμή μαθαίνουμε ότι είναι παντρεμένος) για τον ωραίο αστυνομικό, που της τη χαρίζει στις τροχαίες παραβάσεις της; σασπένς του «πώς» (θα ευοδωθεί το αίσθημα), καθώς η ειδολογική αναμονή είναι δεδομένη μια και έχουμε κωμωδία, και όχι του «αν». Σασπένς του «αν» υπάρχει μόνο στο drama.

  Όμως το ειδύλλιο της θείας τους δεν ευοδώνεται, καθώς την τελευταία στιγμή κάνει πίσω. Ξεβάφεται, δεν πηγαίνει στο ραντεβού. Αυτό βέβαια δεν θα γινόταν σε μια «δυτική» ταινία.  

  Μια γριά ξεκούτα που μένει με τη θεία (αδελφή της; Δεν κατάλαβα) προκαλεί διάφορα ευτράπελα, ενώ βλέπουμε και μια καφετζού να προλέγει τα μέλλοντα.

  Θα αναφερθούμε σε ένα κωμικό εύρημα της Λαμπακί που δεν το έχω ξανασυναντήσει σε ταινία.

  Η Λαμπακί μιλάει με τον γκόμενο στο τηλέφωνο. Ακούμε μόνο αυτή. Ο αστυνομικός που την έχει ερωτευθεί, με πολιτικά, την παρακολουθεί από το απέναντι καφενείο. Πετάει τις δικές του ατάκες χαζεύοντάς τη που «κολλάνε» μ’ αυτά που ακούμε να λέει η Λαμπακί, σαν να πρόκειται για μεταξύ τους συνομιλία.

  Και κάτι που το συνειδητοποίησα για πρώτη φορά.

  Είναι άραγε το «δασκάλεμα» της κοπέλας από τη μαμά της πριν από το γάμο κωμικό επεισόδιο;

  Και βέβαια δεν είναι.

  Όταν όμως έχει προηγηθεί η παρθενορραφή, ε, τότε είναι.

  Ναι, στο Λίβανο φαίνεται ότι υπάρχει ακόμη το ταμπού της παρθενίας, σε χριστιανούς και μουσουλμάνους.

  Το ανέκδοτο για την παρθενορραφή το έγραψα σε μια άλλη μου ανάρτηση που δεν θυμάμαι για ποια ταινία ήταν. Ψάχνοντας στο διαδίκτυο να τη βρω είδα ότι υπάρχει ατόφιο σε μια ιστοσελίδα, μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.

  Εξαιρετική από κάθε άποψη η Λαμπακί, έκανα πολύ καλά που αποφάσισα να δω και τις άλλες δυο ταινίες της πριν την «Καπερναούμ». Ελπίζω να μη βρέξει (ή ό,τι άλλο, όπως θα έλεγε ο Σολωμός) και να τη δω, γιατί την ιρανική ταινία «Το γύρισμα της τύχης» την έχασα χθες στη δημοσιογραφική της προβολή λόγω βροχής.

  Το να τρέχω στο «Ιντεάλ», στο κέντρο της Αθήνας, με το αυτοκίνητο είναι μια ιστορία για αγρίους. Δεν είναι μόνο το μποτιλιάρισμα, είναι και το πάρκιν, έτσι πηγαίνω πάντα με τη μηχανή (easy rider, με honda steed τετρακοσάρα, για τους περίεργους).