Kenji Mizoguchi 31. 1956 Street of Shame (Akasen Chitai)

Kenji Mizoguchi 31. 1956 Street of Shame (Akasen Chitai)

  Ο «Δρόμος της ντροπής» είναι ένας γιαπωνέζικος «Δρόμος με τα κόκκινα φώτα». Με την τελευταία του αυτή ταινία ο Μιτζόγκουτσι (πέθανε τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς, από λευχαιμία, στα 58 του χρόνια) ξαναγυρνάει στο αγαπημένο του θέμα.

  Εδώ δεν έχουμε γκέισες που εκδίδονται, το σπίτι είναι πορνείο, οι γυναίκες σ’ αυτό είναι πόρνες που ντύνονται με κιμονό, σαν γκέισες. Ο φακός παρακολουθεί τις πόρνες αυτές στην προσωπική τους ζωή, δίνοντας έτσι ένα πανόραμα των προβλημάτων και των καταστάσεων που αντιμετωπίζουν.

  Μια πρέπει να ζήσει τον άρρωστο άντρα της που έχει και τη φροντίδα του μωρού τους. Ήταν έτοιμοι να αυτοκτονήσουν (οι διπλές αυτοκτονίες είναι συνηθισμένο φαινόμενο στην Ανατολή), και η γυναίκα νιώθει πολύ ευτυχής που δεν το έκαναν, το μωρό τους δίνει μεγάλη χαρά. Μια άλλη αντιμετωπίζει την απόρριψη του γιου της που, μεγάλος πια, δεν θέλει να έχει καμιά σχέση μαζί της εξαιτίας της δουλειάς της, ξεχνώντας ότι αυτή τον συντηρούσε στέλνοντας λεφτά στο σπίτι των παππούδων του με τους οποίους μεγάλωσε. Μια άλλη προσπαθεί να ξεφύγει με τον γάμο. Ο άντρας της υποτίθεται ότι είναι ευκατάστατος κατασκευάζοντας τσόκαρα. Σε λίγο καιρό όμως συνειδητοποιεί ότι την ήθελε σαν άμισθη βοηθό, να του φροντίζει επί πλέον και το σπίτι. Γυρίζει πίσω. Η όμορφη Ayako Wakao, την οποία είδαμε και στην ταινία «Μια γκέισα» στο ρόλο της μαθητευόμενης γκέισας, έχει την μεγαλύτερη πελατεία. Φυλάσσει τα λεφτά της, έχει το σκοπό της. Έναν πελάτη που είναι ερωτευμένος μαζί της τον ξεγελάει ότι τάχα θα τον παντρευτεί και του αποσπάει πολλά χρήματα. Στο τέλος, έχοντας μαζέψει αρκετό κομπόδεμα, φεύγει από το πορνείο και ανοίγει ένα κατάστημα με υφάσματα. Μια τρελαίνεται. Μια άλλη αποπέμπει τον πατέρα της που προσπαθεί να την πάρει από το πορνείο. Της λέει ότι πέθανε η μητέρα της. -Δεν είσαι καλύτερος, του λέει, που γύριζες με τη μια και με την άλλη αντί να φροντίσεις να θεραπευθεί η μητέρα μου, και πριν περάσει χρόνος από το θάνατό της πήγες και ξαναπαντρεύτηκες. Βλέπουμε και τη νεαρή υπηρέτρια του πορνείου να πιέζεται από την αφεντικίνα της  να δουλέψει σαν πόρνη γιατί η μητέρα της την έπαιρνε τηλέφωνο και της ζητούσε χρήματα, είχε μαζευτεί μεγάλο χρέος, ήταν αδύνατο να το αποπληρώσει σαν υπηρέτρια. Και η ταινία τελειώνει βλέποντάς τη, φοβισμένη, να προσπαθεί δειλά δειλά να καλέσει τους περαστικούς, μισοκρυμμένη πίσω από την πόρτα του σπιτιού. Οι παλιές, έξω στο δρόμο, προσπαθούν να τους παρασύρουν σχεδόν με το ζόρι.

  Μεγάλος ο Μιτζόγκουτσι, το είπαμε, χάρηκα πολύ που αποφάσισα να δω όλες του τις ταινίες.   

  Μπορείτε να δείτε την ταινία στο youtube με ιαπωνικούς υπότιτλους. Μπορείτε να την κατεβάσετε και να ψάξετε για αγγλικούς. Τη δική μου ανάρτηση, με αγγλικούς, την κατέβασαν.

  Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία Yang Guifei.

Kenji Mizoguchi 30. 1955 Princess Yang Kwei-Fei (Yokihi)

Kenji Mizoguchi 30. 1955 Princess Yang Kwei-Fei (Yokihi)

  Κι αυτή ταινία εποχής, κι αυτή έγχρωμη, όμως εδώ, σε αντίθεση με την προηγούμενη, διεκτραγωδείται άλλη μια φορά η μοίρα της γυναίκας.

  Η Yang Guifei (έτσι μεταγράφεται στα κινέζικα pinyin το όνομά της. Το Guifei σημαίνει ανώτερη παλλακίδα), δούλευε σαν υπηρέτρια, παρόλο που ανήκε στην οικογένεια Yang που είχε αρκετή επιρροή στο παλάτι. Αυτή την επιρροή κοίταζαν να την αυξήσουν προσφέροντας στον αυτοκράτορα, που ήταν απαρηγόρητος από τον θάνατο της γυναίκας του, μια από τις τρεις κόρες της οικογένειας. Ο αυτοκράτορας τις αρνήθηκε και τις τρεις. Ένας φιλόδοξος στρατηγός πρόσεξε την ομορφιά της Yang Guifei, ξαδέλφη τους (όταν μιλάμε για οικογένεια εκείνη την εποχή μιλάμε για εκτεταμένη οικογένεια, αυτό που λέμε εμείς σήμερα «σόι») και την παρουσίασε στον αυτοκράτορα. Του άρεσε, και έγινε η ευνοούμενή του. Ταυτόχρονα αυξήθηκε η επιρροή των τριών αδελφών, ενώ δυο άλλα μέλη της οικογένειας κατέλαβαν ανώτατες θέσεις. Όμως ήταν διεφθαρμένοι, ο λαός υπέφερε από τη βαριά φορολογία, και ένας φιλόδοξος στρατηγός αποφάσισε να εκμεταλλευτεί τη δυσαρέσκεια αυτή για να ανεβεί ο ίδιος στο θρόνο, κάνοντας επανάσταση. Ενώ βάδιζε κατά της πρωτεύουσας ο αυτοκράτορας δραπέτευσε με την Yang Guifei, έχοντας μαζί του πιστούς του στρατιώτες και τους δυο της οικογένειας Yang. Όμως και οι στρατιώτες που έμειναν στην πρωτεύουσα του ήσαν πιστοί, ήξεραν ότι η οικογένεια Yang ήταν η αιτία της λαϊκής δυσαρέσκειας, ο αυτοκράτορας τους ήταν συμπαθής. Σκότωσαν τις τρεις αδελφές και πήγαν και βρήκαν το βασιλιά. Του είπαν ότι μένουν πιστοί σ’ αυτόν, αλλά τα μέλη της οικογένειας Yang πρέπει να σκοτωθούν. Σκοτώνουν τους δυο που είχε μαζί του ο αυτοκράτορας, ενώ την Yang Guifei την αναγκάζουν να απαγχονισθεί. Επιστρέφοντας ο αυτοκράτορας στην πρωτεύουσα βλέπει ότι ήδη τον είχε εκτοπίσει ο γιος του. Φυσικά είναι απαρηγόρητος από το θάνατο της ευνοούμενής του παλλακίδας.

  Μου άρεσε που ο Μιτζόγκουτσι δεν έδειξε ρεαλιστικά τον απαγχονισμό της αλλά «συνεκδοχικά», πρώτα δείχνοντάς την να δίνει στους στρατιώτες την εσάρπα της για να κρεμαστεί μ’ αυτήν και όχι με το σχοινί που είχαν ήδη ετοιμάσει, και έπειτα δείχνοντας απλώς τα κοσμήματά της που έριξε κατά γης πριν ανεβεί στην κρεμάλα.

  Στην Yang Guifei αναφέρομαι σε τρία σημεία στο βιβλίο μου «Εισαγωγή στο θέατρο της Ιαπωνίας και της Κίνας». Παραθέτω τα σχετικά αποσπάσματα. Το πρώτο:

  «Πολλοί συγγραφείς έγραψαν για το kunqu. Οι πιο σημαντικοί ήσαν ο Hong Sheng από το Νότο και ο Kong Shangren από το Βορρά. Ο Hong Sheng έγραψε έντεκα δράματα, από τα οποία πιο δημοφιλές στην εποχή του ήταν το Ανάκτορο της Αιωνιότητας. Αναφέρεται στον έρωτα του αυτοκράτορα Ming Huang (712-755) της δυναστείας Tang και της παλλακίδας του Yang Gui Fei. Οι δυο ερωτευμένοι έδωσαν όρκο μπροστά στο Ανάκτορο της Αιωνιότητας να μη χωρίσουν ποτέ. Όταν σε μια επανάσταση η παλλακίδα αναγκάστηκε από τους επαναστάτες να κρεμαστεί, ο αυτοκράτορας κράτησε τον όρκο του και πήγε να της κρατήσει για πάντα συντροφιά στο Ανάκτορο της Σελήνης. Η ιστορία αυτή αποτέλεσε το θέμα πολλών έργων, όπως Η ιστορία της αιώνιας λύπης του Chen Hong. Σε μια ημέρα πένθους για τη βασιλομήτορα είχε την ατυχή ιδέα να παρουσιάσει αυτό το έργο. Τιμωρήθηκε σκληρά γι’ αυτή την επιλογή, έχασε τη θέση του και εκδιώχτηκε από τον Λογοτεχνικό Όμιλο. Μόλις είχε περάσει τα 50 όταν έπεσε μεθυσμένος από ένα ιστιοφόρο στο νερό και πνίγηκε. Ένας φίλος του έγραψε γι’ αυτόν σε ένα ποίημά του: Ο δάσκαλος συνθέτει στίχους, η πρώτη γυναίκα παίζει το λαούτο, η δεύτερη τραγουδάει. Τι εικόνα ευτυχισμένης αρμονίας!».

  Διαφέρει από την ιστορία του Μιτζόγκουτσι, και αναρωτιέται κανείς αν είναι περισσότερο ή λιγότερο πιστός απ’ αυτόν στο ιστορικό γεγονός.

  Και το δεύτερο.

  «Κατά τη δυναστεία Tang (618-907) αναπτύχθηκε παραπέρα ο αυλικός χορός, ιδιαίτερα κατά τη διακυβέρνηση του αυτοκράτορα Ming Huang (Xuan Zong, 712-755). Αυτός ίδρυσε την πρώτη θεατρική σχολή, τον Αχλαδόκηπο (Li Yuan), για χατίρι της αγαπημένης του παλλακίδας Yang Gui Fei, για την οποία γράφηκαν πάρα πολλά έργα, όπως Η μεθυσμένη ομορφιά. (Σημείωση: Σ’ αυτό το έργο ο αυτοκράτορας «στήνει» σε ένα ερωτικό ραντεβού την αγαπημένη του παλλακίδα, πηγαίνοντας σε μια άλλη, και αυτή γίνεται τύφλα στο μεθύσει. Χρησιμοποιείται ως έργο αναφοράς από την Jo Riley στο έργο της Chinese theater and the actor in performance, Cambridge, 1997, Cambridge University Press). Ο αυτοκράτορας, για να κάνει την αγαπημένη του να γελάσει, ανέβαινε συχνά πάνω στη σκηνή, μαζί με τους άλλους ηθοποιούς, ντυμένος κλόουν».

  Εκτός από το έργο Κουν Τσου στο οποίο αναφερθήκαμε στην προηγούμενη παράγραφο, διαβάζουμε εδώ ότι γράφηκαν με βάση το ιστορικό αυτό γεγονός πολλά θεατρικά έργα.

  Και το τρίτο.

  Ο Bai Pu ή Bai Zhenfu (1226-μετά το 1306) καταγόταν από οικογένεια αξιωματούχων. Μετά την κατάρρευση της δυναστείας κατέφυγε στον Νότο, στο Gin Ling (Nanjing). Αποτραβηγμένος από τη δημοσιότητα, έχοντας αρνηθεί διοικητικά πόστα, αφιερώθηκε στο γράψιμο. Από τα 16 δράματα που έγραψε σώζονται τρία, και αποσπάσματα από άλλα τρία.

  Το πρώτο είναι Ο αυτοκράτορας Ming της δυναστείας Tang ακούει τη νυχτερινή βροχή να πέφτει πάνω στο δένδρο wu tung (παυλόνια). Είναι ο γνωστός αυτοκράτορας στον οποίο αναφερθήκαμε πιο πριν, ο ιδρυτής του Αχλαδόκηπου. Η παλλακίδα Yang Gui Fei, για να μην την σκέφτεται ο αυτοκράτορας κατά τη διάρκεια της μάχης και μειωθεί η ανδρεία του, αυτοκτονεί».

  Το έργο αυτό διασκευάστηκε αργότερα στην όπερα του Πεκίνου «Αντίο παλλακίδα μου, που έδωσε και το όνομα στη γνωστή ταινία του Chen Kaige. Την ανέβασα ολόκληρη στο youtube, δώρο της δασκάλας μου στον Σύνδεσμο Φιλίας Ελλάδας-Κίνας κυρίας Yu, καθηγήτριας γλωσσολογίας στο πανεπιστήμιο της Σαγκάης.

  Πάνω στην ιστορία της Yang Guifei έχουν γυριστεί και πέντε ταινίες, όπως διαβάζω στον σύνδεσμο της βικιπαίδειας που αναφέρεται στη βιογραφία της. Μια από αυτές βρίσκεται στο youtube, εδώ  και  εδώ. Μια άλλη τη γύρισε ο Chen Kaige, τον οποίο σκοπεύω να δω κάποια στιγμή πακέτο. Έχει γυριστεί και σήριαλ πάνω στην ιστορία της. Θα δω όποια ταινία βρω για την Yang Guifei, για να κάνω επί πλέον εξάσκηση στα κινέζικά μου.

Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία «Tales of the Taira clan».

  Την ταινία ΔΕΝ μπορείτε να τη δείτε στο youtube με αγγλικούς υπότιτλους. Τώρα που κοίταξα στο youtube για επιβεβαίωση πριν αναρτήσω είδα ότι την κατέβασαν. Ίσως ήταν δική μου ανάρτηση, δεν θυμάμαι.  

Kenji Mizoguchi 29. 1955 Tales of the Taira Clan (Shin Heike Monogatari 新・平家物語)

Kenji Mizoguchi 29. 1955 Tales of the Taira Clan (Shin Heike Monogatari 新・平家物語)

  

 Με την ταινία αυτή έχουμε μια μεγάλη στροφή στο έργο του Μιτζόγκουτσι.

  Κατ’ αρχάς, η ταινία είναι έγχρωμη, μια από τις δυο έγχρωμες που γύρισε. Έπειτα, αναφέρεται σε ένα ιστορικό γεγονός που διαδραματίστηκε τον 12^ο αιώνα (Η ιστορία ξεκινάει το 1137, διαβάζουμε στα γράμματα της αρχής). Τρίτο, δεν διεκτραγωδείται πια η μοίρα της γυναίκας. Απεναντίας η γυναίκα, μητέρα του κεντρικού ήρωα, έχει κακό και φιλόδοξο χαρακτήρα. Δεν διστάζει να εγκαταλείψει τον άντρα της και τα παιδιά της αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Υπήρξε courtesan, ερωμένη του αυτοκράτορα. Όταν αυτός σε μια επίσκεψή του στο σπίτι της είδε να πηδάει από το παράθυρο ένας καλόγερος την παράτησε, ήθελε την αποκλειστικότητα, τι διάβολο αυτοκράτορας ήταν, όμως ήθελε και να την «αποκαταστήσει». Έτσι την πάντρεψε με τον ένα από τους δυο ακόλουθούς του που τον συνόδευαν στις επισκέψεις του.

  Ο γιος, όταν μαθαίνει αυτή την ιστορία, αναρωτιέται τίνος γιος είναι, του αυτοκράτορα ή του καλόγερου; -Είσαι δικός μου γιος, του λέει ο πατέρας του.

  Ναι, είναι δικός του γιος αφού τον μεγάλωσε, και τον αγαπάει σαν να είναι γνήσιο παιδί του. Αλλά και ο γιος, όταν μαθαίνει ότι σκοπεύουν να τον δολοφονήσουν, τρέχει και τον σώζει.

  Τα υιοθετημένα παιδιά το ξέρουν αυτό, γονιός είναι αυτός που τα μεγάλωσε και όχι αυτός που τα γέννησε· αν και, στην περίπτωσή τους, μόνο ποια είναι η βιολογική τους μητέρα μπορεί να μάθουν κάποια μέρα, ο πατέρας είναι σχεδόν πάντα άγνωστος. Βρέθηκα μπροστά στη συνάντηση ενός τέτοιου γιου με την πραγματική του μητέρα, σαν ένας δεύτερος διερμηνέας. Ο γιος μεγάλωσε στη Σουηδία, δεν ήξερε ελληνικά, μόνο σουηδικά. Φυσικά η συζήτηση γινόταν στα αγγλικά.

  Ταραγμένη εποχή, βλέπουμε τη σύγκρουση ανάμεσα στον καλόγερο-αυτοκράτορα που είχε αποσυρθεί σε μοναστήρι, και στον νυν αυτοκράτορα. Οι σαμουράι τους οποίους επιστράτευσαν οι ευγενείς που υποστήριζαν τον αυτοκράτορα θα παίξουν μεγάλο ρόλο σ’ αυτές τις συγκρούσεις. Και η ταινία τελειώνει με τον γιο να προφητεύει την αρχή της ένδοξης περιόδου των σαμουράι. Στο εξής οι σαμουράι θα έπαιζαν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στην ιαπωνική κοινωνία.

  Ο νεαρός ανήκει στη φυλή των Τάιρα.

  Για τη φυλή αυτή διάβασα για πρώτη φορά, πριν χρόνια, στο βιβλίο του John Meynard Smith, «Η θεωρία της εξέλιξης». 

  Ελάχιστα χρόνια αργότερα από την εποχή που συνέβησαν τα γεγονότα της ταινίας (ξεκίνησαν το 1937, διαβάζουμε στα γράμματα της αρχής) ξέσπασε μια σύγκρουση ανάμεσα στις φυλές των Μιναμότο (λέγονται και Γκέντσι) και των Τάιρα (λέγονται και Χάικε), οι οποίοι κυριαρχούσαν μέχρι τότε και ο αυτοκράτορας απ’ αυτή τη φυλή διάλεγε τους αξιωματούχους του. Αυτή διήρκησε πέντε χρόνια (1180-1185) και λέγεται πόλεμος Γκεμπέι. Μια αποφασιστική μάχη δόθηκε σε ένα κόλπο. Οι νικημένοι Τάιρα ζήτησαν να σωθούν τρέχοντας στη θάλασσα, και πολλοί πνίγηκαν.

  Οι ψαράδες στον κόλπο αυτό έβγαζαν κάποια οστρακοειδή που είχαν πάνω τους ραβδώσεις που σχημάτιζαν διάφορα σχήματα. Κάποια από τα σχήματα αυτά έμοιαζαν με ανθρώπινα πρόσωπα. Οι προληπτικοί ψαράδες νόμιζαν ότι ήταν μέσα σ’ αυτά τα οστρακοειδή (έχω ξεχάσει πώς τα λένε, ίσως είναι σαν αυτό που βρήκα στο διαδίκτυο) οι ψυχές των πνιγμένων Τάιρα, και τα έριχναν πίσω στη θάλασσα. Αυτά, αναπαραγόμενα, κληροδοτούσαν τα ίδια περίπου σχήματα στους απογόνους τους, με αποτέλεσμα, μετά από εκατοντάδες χρόνια, όλα τα οστρακοειδή στον κόλπο αυτό να έχουν πάνω στο όστρακο το σχήμα ενός προσώπου. 

  Την ταινία μπορείτε να τη δείτε στο youtube με αγγλικούς υπότιτλους.

  Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία «The woman in the rumor».