Chloé Zhao, Hamnet (2025)

 Chloé Zhao, Hamnet (2025)

 

  Εξακολουθεί να παίζεται στους κινηματογράφους

  Hamnet είναι ο Hamlet στα αγγλικά.

  Η ταινία αποτελεί μεταφορά μυθιστορηματικής βιογραφίας.

  Χοντρικά χωρίζεται σε τρία μέρη. Το πρώτο είναι ένα romance, που δεν άρεσε στο φίλο μου το Γιάννη ενώ αντίθετα σε μένα άρεσε, το έχω δηλώσει τόσες φορές ότι μου αρέσουν τα romance. Το ρομάντζο είναι ανάμεσα στον Σαίξπηρ και την Άννα. Δεν συνάντησαν ιδιαίτερες αντιστάσεις από τους δικούς τους, παντρεύτηκαν τελικά.

  Το δεύτερο μέρος είναι το δράμα.

  Ο Σαίξπηρ, επιτυχημένος θεατρικός συγγραφέας και ηθοποιός, αφήνει για μεγάλα διαστήματα την οικογένειά του στο τεράστιο σπίτι που αγόρασε στο Stradford, πράγμα που βέβαια δεν αρέσει καθόλου στη γυναίκα του.

  Ξεσπάει πανώλη. Αρρωσταίνει η κόρη του, το ξεπερνάει, όχι όμως και ο δίδυμος αδελφός της που αρρωσταίνει στη συνέχεια και πεθαίνει. Η μητέρα του είναι απαρηγόρητη, κατηγορεί τον άντρα της που δεν ήταν κοντά του στις τελευταίες του στιγμές. Και ο Σαίξπηρ είναι επίσης απαρηγόρητος.

  Το τρίτο μέρος είναι μια θεατρική παράσταση του Hamlet. Ο Σαίξπηρ τον έγραψε σαν ένα συμβολικό αποχαιρετισμό στο γιο του, με αντιστροφή.

  Ποια είναι αυτή;

  Το φάντασμα του πατέρα του Άμλετ αποχαιρετά το γιο του.

  Αυτό που μου άρεσε ιδιαίτερα στα τελευταία, βουβά πλάνα, ήταν το soundtrack. Βάζω το Shazam και μου το βρίσκει. Είναι το On the nature of daylight του Max Ricther. Προτάθηκε για όσκαρ μουσικής, ενώ η ταινία κέρδισε αρκετά βραβεία. Επαξίως. 7,9 είναι η βαθμολογία της.  

Chen Xihe (陈西禾) και Ye Ming (葉明), Family (1956)

 Chen Xihe (陈西禾) και Ye Ming (葉明), Family (1956)

 

  Η «Οικογένεια» είναι κινηματογραφική μεταγραφή του ομώνυμου μυθιστορήματος του Ba Jin, το πρώτο της τριλογίας «Ταραγμένα χρόνια».

  Πριν χρόνια διάβασα σε reader το δεύτερο και τρίτο μέρος, και ευτυχώς που μου είπε ο φίλος μου ο Κορακιανίτης ότι το πρώτο, η «Οικογένεια», έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά.

  Η πτώση ενός οίκου είναι το θέμα της τριλογίας. Υπάρχουν και άλλα μυθιστορήματα με αυτό το θέμα, αλλά στο μυαλό μου έρχονται, ίσως γιατί είναι τα πιο χαρακτηριστικά, οι «Μπούντενμπροκ» του Τόμας Μαν (θα ήθελα να το ξαναδιαβάσω) και ο «Γατόπαρδος» του Λαμπεντούζα.

  Ο Ba Jin είναι αναρχικός. Το Ba Jin είναι ψευδώνυμο. Το Ba είναι από την πρώτη συλλαβή του Μπακούνιν και το Jin από την τελευταία του Κροπότκιν.

  Πώς γίνεται αυτό;

  Τον Πέτρο Κροπότκιν οι κινέζοι τον μεταγράφουν ως 克鲁泡特金, Ke lu (Πέτρος) Pao te jin (Κροπότικιν).

  Στο μυθιστόρημα αυτό, αλλά και στα άλλα δύο, ο Ba Jin καταφέρεται ενάντια στην πατριαρχεία και στις προλήψεις.

  Ο παππούς δίνει εντολές για τα πάντα. Και ανάμεσα σ’ αυτές είναι και το ποια θα παντρευτούν οι γιοι και οι εγγονοί του.

  Θύμα είναι ο μεγάλος αδελφός, ανίσχυρος μπροστά στη θέληση του παππού. Δεν θα παντρευτεί αυτή που αγαπά αλλά αυτή που του επιβάλει ο παππούς.

  Δεν περνάει άσκημα μαζί της, τον αγαπά, η άλλη όμως πέθανε από «χτικιό», συχνός θάνατος των γυναικών παλιά που υπέφεραν από ερωτική απογοήτευση. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν αποτελεσματικά φάρμακα για τη φυματίωση.

  Ο παππούς πεθαίνει ενώ η γυναίκα του είναι έγκυος. Δεν μπορεί να γεννήσει μέσα στο σπίτι, πρέπει να βγει έξω από τα τείχη της πόλης, γιατί αλλιώς από το σώμα του παππού θα τρέξει αίμα. Ο μικρός γιος κοροϊδεύει για αυτές τις προλήψεις. Είναι αυτός που πάει κόντρα συνέχεια στην οικογένεια, συμμετέχει σε έναν επαναστατικό όμιλο, εκδίδουν και περιοδικό. Αδυσώπητος εχθρός τους ο Κομφούκιος.

  Ξέχασα να πω ότι η πλοκή της τριλογίας διαδραματίζεται κάπου στη μέση της δεκαετίας του 1910, λίγο μετά την επανάσταση.

  Να σημειώσω εδώ: Ο Κομφούκιος δεν ήταν προφήτης ενός θεού, όμως η θέση που καθορίζει στη γυναίκα μέσα στην οικογένεια και στην κοινωνία γενικά είναι παρόμοια με εκείνη του Μωάμεθ. Οι αριστεροί σκηνοθέτες της δεκαετίας του ’30 ήταν σφοδροί πολέμιοι του Κομφουκιανισμού, τον οποίο προπαγάνδιζε το Guomintang, το εθνικιστικό κόμμα.

  Η γυναίκα του πεθαίνει στη γέννα. Ο άντρας της είναι απαρηγόρητος.

  Την υπηρέτρια ο παππούς έχει κανονίσει να την παντρέψει με κάποιο γέρο. Ο μικρός γιος είναι ερωτευμένος μαζί της, θέλει κάποια στιγμή να την παντρευτεί. Αυτή, που επίσης τον αγαπάει, για να αποφύγει αυτό το γάμο πέφτει στο πηγάδι και πνίγεται.

  Το πηγάδι ήταν συχνός τόπος αυτοκτονίας και θανάτωσης εκείνη την εποχή. Η περιβόητη Cixi έριξε στο πηγάδι την αγαπημένη παλλακίδα του ανιψιού της και αυτοκράτορα, γιατί τον ενθάρρυνε σε μεταρρυθμίσεις.

  Εξαιρετική ταινία, δεν κατάλαβα γιατί δεν άρεσε στον Ba Jin.  

  Περισσότερα γράφω στην ανάρτησή μου για το μυθιστόρημα, στην οποία και σας παραπέμπω.  

Jim Jarmusch, Father mother sister brother (2025)

 Jim Jarmusch, Father mother sister brother (2025)

 

  Εξακολουθεί να παίζεται στους κινηματογράφους.

  Μου αρέσει ο Jarmusch για την αργή πλοκή των ταινιών του και τα θέματά τους.

  Η ταινία μου θύμισε τις ταινίες του Hong Sang-soo, με τις casual συζητήσεις.

  Η ταινία χωρίζεται σε τρία μέρη, όμως δεν είναι σπονδυλωτή, αποτελείται από ανεξάρτητα επεισόδια.

  Στο πρώτο ο αδελφός και η αδελφή επισκέπτονται τον ηλικιωμένο πατέρα στο σπίτι του. Ο αδελφός του πηγαίνει και ένα πακέτο με τρόφιμα.

  Ο οποίος τους παρουσιάζεται ως αξιοθρήνητος. Το ρολόι του δεν είναι rolex, είναι μαϊμού. Έχει στην είσοδο μια σακαράκα, το καλό αμάξι του το έχει κρυμμένο. Θα φιλοτιμηθούν να του δώσουν χρήματα. Νομίζω η κόρη του είναι που του δίνει.

  Casual συζήτηση, όμως έχει περάσει η ώρα, πρέπει να πηγαίνουν.

  Από τώρα;

  Δεν έρχονται να τον βλέπουν και τόσο συχνά.

  Μου θύμισε μια καθαρίστριά μου.

  Η κόρη της, μου λέει, έρχεται να την δει. Αν της δώσει λεφτά θα καθίσει ένα μισάωρο. Αν δεν της δώσει, θα φύγει σε δέκα λεφτά.

  Το μήνυμα που υποκρύπτεται πίσω από αυτό το επεισόδιο, η περίπου εγκατάλειψη των γέρο-γονιών από τα παιδιά, φαίνεται πολύ χαρακτηριστικά στο δεύτερο.

  Ζουν στην ίδια πόλη, στο Μπέλφαστ, οι δυο αδελφές και η μητέρα τους. Όμως βλέπονται μόνο μια φορά το χρόνο.

  Της πηγαίνουν άνθη.

  Και εδώ βλέπουμε casual συζητήσεις.

  Μαϊμού το ρολόι που φοράει η μια, όπως και το ρολόι του πατέρα στο προηγούμενο επεισόδιο.

  Ένα από τα θέματα συζήτησης που άνοιξαν ήταν και το τι ζώο είναι στο κινέζικο ωροσκόπιο.

  Κοίτα να δεις, εγώ κινεζο… και δεν το έψαξα ποτέ.

  Ρώτησα το perplexity.

  Με παρέπεμψε σε μια ιστοσελίδα.

  Αν θέλετε και εσείς να δείτε τι ζώο είστε πατήστε εδώ.

Ox (βόδι)

Personality: diligent, dependable, strong, determined

Lucky numbers: 1, 4

Lucky colors: white, yellow, green

Lucky flowers: tulip, peach blossom

  Νομίζω το personality με περιγράφει με αρκετή ακρίβεια, όπως και το γιο μου που είναι τίγρης.

  Εδώ το θέμα του Jarmusch φαίνεται πολύ πιο χαρακτηριστικά. Όχι μόνο για τη μια φορά το χρόνο συνάντηση, αλλά και για τον αποχαιρετισμό. Η μητέρα κάθεται στην εξώπορτα παρακολουθώντας τις που φεύγουν, και εξακολουθεί να μένει εκεί, αγναντεύοντας το δρόμο.

  Όταν χάνουμε τους γονείς μας, τότε νιώθουμε την αξία τους.

  Τα δυο δίδυμα αδέλφια, μετά το θάνατο των γονιών τους σε αεροπορικό δυστύχημα επισκέπτονται το σπίτι που έμεναν όταν γεννήθηκαν, στο Παρίσι. Μαύρος ο πατέρας, λευκή η μητέρα, μιγάδες αυτοί.

  Κοιτάζουν παλιές φωτογραφίες, γεμάτοι συγκίνηση.

  Τι θα κάνουν όλη αυτή τη σαβούρα που είναι στρυμωγμένη σε μια αποθήκη;

  Ανεξάρτητες και οι τρεις ιστορίες, όμως έχουν κοινά σημεία.

  Είναι εξαιρετικά πιθανόν να δούμε και στις τρεις ιστορίες πολλές σκηνές μέσα σε αυτοκίνητο.

  Είναι λιγότερο πιθανόν να γίνεται αναφορά σε rolex και στις τρεις ιστορίες

  Και ακόμη λιγότερο πιθανόν να δούμε και στις τρεις ιστορίες πατινατζήδες να διασχίζουν το δρόμο.

  Εξαιρετικά έξυπνος τρόπος να ενώσει μηχανικά ο Jarmusch τις τρεις ιστορίες· τις οποίες συνδέει με δυο σύντομα πλάνα που θυμίζουν τις πειραματικές ταινίες του Stan Brakhage. Μεταβαλλόμενο χρωματικό φόντο με έγχρωμες λουρίδες που βομβαρδίζονται από πολύχρωμες σπίθες.   

 

Nabil Ayouch, Οι μπλε πέτρες της ερήμου (1992)

 Nabil Ayouch, Οι μπλε πέτρες της ερήμου (1992)

 

  Τον Nabil Ayouch και την Laura Ramsey τους γνώρισα στο «Whatever Lola wants». Με ενθουσίασαν και οι δυο και τους είδα πακέτο. Τώρα όμως έχω να συμπληρώσω το πακέτο του Nabil Ayouch με τρεις ακόμη ταινίες, την εικοσάλεπτη «Οι μπλε πέτρες της ερήμου» και δυο άλλες, μακράς διάρκειας.

  Ο νεαρός είναι ονειροπαρμένος. Είναι αποτραβηγμένος από τους συνομήλικούς του. Πιστεύει ότι στην έρημο υπάρχουν μπλε πέτρες, και το δηλώνει συνέχεια, εμμονικά.

  Μα πώς είναι δυνατόν, κανείς ταξιδιώτης που πέρασε την έρημο δεν είδε μπλε πέτρες.

  Όμως ο μικρός επιμένει, με αποτέλεσμα να εξοργίζει τον πατέρα του.

  Και όχι μόνο.

  Το συμβούλιο του χωριού του απαγορεύει να βγαίνει στο εξής από το σπίτι του.

  Ένας του συμβουλίου, ο πιο πολέμιός του, σε ένα παζάρι θα συναντήσει μια γυναίκα που έχει μια μπλε πέτρα για πούλημα. Θα φύγει βιαστικά.

  Ο μικρός τελικά αποφασίζει να πάει στην έρημο, να βρει μπλε πέτρες.

  Θα πέσει κάτω εξαντλημένος αλλά θα σηκωθεί.

  Και ξαφνικά, ω του θαύματος. Δεν βλέπει μόνο μπλε πέτρες αλλά ολόκληρους μπλε βράχους στο βάθος.

  Οι «αλαφροΐσκιωτοι» έχουν διαισθητικές ικανότητες.

  Αυτό το «συμβούλιο του χωριού» που αποφασίζει να τον θέσει σε κατ’ οίκον περιορισμό με ξενέρωσε.

  Είχα δει ένα τέτοιο συμβούλιο στο «Difret». Καταδικάζουν σε θάνατο το κορίτσι που σκότωσε τον απαγωγέα της.

  Είχα διαβάσει παλιά, ότι ένα τέτοιο συμβούλιο (που απαρτίζεται βέβαια από άντρες) στην Ινδία είχε καταδικάσει μια γυναίκα να τη βιάσουν όλοι οι άντρες του χωριού. Ρώτησα την ΑΙ αν ξέρει τίποτα για αυτή την ιστορία, και ποια η απάντηση; «Όχι, δεν μπορώ να συζητήσω λεπτομέρειες για περιπτώσεις σεξουαλικής βίας ή βιασμού, καθώς αυτό παραβιάζει τους κανόνες περιεχομένου μου».

  Εγώ ξέρω μια μπλε πέτρα (για την ακρίβεια, μπλάβη, όπως λέμε το μπλε στα κρητικά). Τη διέλυε ο πατέρας μου στο νερό, γέμιζε την ψεκαστήρα και ψέκαζε το αμπέλι μας.

  Μια φορά, πήγαινα στο δημοτικό, πήρα τους φίλους μου να πάμε στο αμπέλι μας να φάμε σταφύλια. Είδαμε κάτι μπλε στίγματα πάνω στις ρόγες αλλά δεν κωλώσαμε. Δεν πάθαμε τίποτα εκτός από ένα της παρέας που τον έπιασε διάρροια.  

Felix Chong, Alan Mak and Jonathan Li, The lost bladesman (2011)

 Felix Chong, Alan Mak and Jonathan Li, The lost bladesman (2011)

 

  Και με τον «Χαμένο μαχητή» ολοκληρώσαμε τον υποκύκλο των κινηματογραφικών μεταφορών του «The romance of the three kingdoms». Οι προηγούμενες ήταν οι «Red cliff» και «The resurrection of the dragon» (Ο κύκλος ήταν τα 4 κορυφαία κινέζικα μυθιστορήματα).

  Σε αντίθεση με τον «Κόκκινο βράχο», εδώ ο πρωθυπουργός Cao Cao εμφανίζεται καλός. Συγκατατίθεται να μεταφέρει ο Guan Yu την Qilan στον άντρα της, με τον οποίο ήταν «αδερφοχτοί», παρόλο που θα τον ήθελε κοντά του, του είχε προσφέρει μεγάλες υπηρεσίες, είχε μάλιστα σκοτώσει και έναν στρατηγό του εχθρού του. Και, ξέροντας ότι ο Guan Yu ήταν κρυφά ερωτευμένος με την παλλακίδα του φίλου του, του έδωσε κρυφά ένα αφροδισιακό, ελπίζοντας ότι, έχοντας μια έντονη σεξουαλική επιθυμία θα την βίαζε, οπότε δεν έμπαινε ζήτημα να την επιστρέψει στο φίλο του. Όμως αυτός αντιστάθηκε στον πειρασμό.

  Δίνει εντολή να τον αφήσουν να περάσει από τα πέντε περάσματα για να πάει την παλλακίδα στο φίλο του. Όμως ο βασιλιάς είχε δώσει εντολή να τον σκοτώσουν.

  Και έχουμε επεισόδια που δεν εκλύει το ένα το άλλο αλλά συμπαρατάσσονται, Α+Β+Γ+Δ+Ε. Το αποτέλεσμα; Σαν πλοκή να είναι λίγο πληκτική η ταινία, χωρίς εφέ έκπληξης (το μοναδικό είναι ότι κάποια στιγμή μαθαίνουμε πως ο βασιλιάς, ανώτερος του πρωθυπουργού του, έδωσε εντολή να τον σκοτώσουν), με το μεγαλύτερο μέρος της ταινίας να καταλαμβάνεται από σκηνές wuxu. Θα το τονίσω πάλι, βλέπουμε τον ήρωα, εντελώς αντιρεαλιστικά, μόνο εναντίον όλων.

  Ξέχασα το άλλο: η Qilan θέλει να τον δελεάσει ώστε να μην επιστρέψει στον Cao Cao, λέγοντάς του ότι θα ζητήσει από τον φίλο του να της επιτρέψει να τον παντρευτεί. Όμως ο Guan Yu αρνείται. Έχουν φτάσει στο τελευταίο πέρασμα, από εκεί μπορεί να πάει ασφαλής στον άντρα της (η παλλακίδα τυπικά είναι σύζυγος, ποτέ η πρώτη). Αυτή τον μαχαιρώνει, γιατί δεν θα τον ήθελε να μείνει στην υπηρεσία του Cao Cao, που είναι εχθρός του άντρα της. Όμως εμφανίζονται οι δολοφόνοι του βασιλιά, και σκοτώνεται από ένα βέλος. Αγανακτισμένος από το θάνατό της, παρά το ότι τον μαχαίρωσε, αφού ανταλλάσσει σκληρά λόγια με τον αυτοκράτορα και τον Cao Cao σηκώνεται και φεύγει, ενώ είχε σκοπό να γυρίσει πίσω. Τα επόμενα 20 χρόνια θα πολεμά στο πλευρό του φίλου του. Ο Cao Cao θα θρηνήσει τον θάνατό του.

  Δεν μου άρεσε ιδιαίτερα η ταινία, δεν μου αρέσουν οι ταινίες wuxu, αλλά φαίνεται δεν άρεσε και στους περισσότερους, αφού η βαθμολογία της είναι μόλις 6.  

  Και μια ατάκα από την ταινία, τη θυμήθηκα την τελευταία στιγμή. «Καλύτερα να σε απογοητεύουν οι άλλοι παρά να απογοητεύεις τους άλλους».

Gaston Dorren, 60 γλώσσες, ταξίδι στην Ευρώπη

 Gaston Dorren, 60 γλώσσες, ταξίδι στην Ευρώπη (μετ. Γιώργος Μαραγκός) Μεταίχμιο 2022, σελ. 312

 

  Σαν πολύγλωσσος που είμαι, διάβασα με ενθουσιασμό αυτό το βιβλίο, ενός άλλου πολύγλωσσου. Για την πολυγλωσσία μου γράφω σε ένα από τα «Αυτοβιογραφικά αποσπάσματα» που έχω αναρτήσει στο blog μου, και έχει τίτλο «Η σχέση μου με τις γλώσσες».

  Δηλώνω ότι ξέρω, όχι ότι μιλάω, 8 γλώσσες. Τα ιταλικά τα μίλησα για τελευταία φορά πριν δεκαετίες ενώ τα πορτογαλικά ποτέ. Όμως, μια φορά διάβασα, σε τρεις μέρες, το Teach yourself books Portuguese, και το ξαναδιάβασα άλλες δυο μέρες, για να διαβάσω το βιβλίο Parapsicologia experimental ενός Βραζιλιάνου, του Hernani Guimaraes Andrade, αποσπάσματα από το οποίο παραθέτω στο πρώτο μου βιβλίο «Παραψυχολογία, μύθος ή πραγματικότητα» (Θυμάρι 1991). Τις γλώσσες τις έμαθα για να διαβάζω βιβλία για τις μελέτες μου. Γαλλικά έχω επάρκεια και γερμανικά το Mittelstufe, όμως έχω χρόνια να τα μιλήσω. Το ίδιο και τα αγγλικά, όμως το πρώτο μου δίπλωμα είναι αγγλική φιλολογία (το δεύτερο φιλοσοφία, και το διδακτορικό μου αφηγηματικές τεχνικές). Τα ισπανικά είναι η γλώσσα επικοινωνίας με την αγαπημένη μου, τα ρώσικα τα εξασκώ πότε πότε αλλά δεν θα σας πω πού, και στα κινέζικα έκανα πριν τρία χρόνια ανταλλαγή μαθημάτων. Η μαμά με μάθαινε κινέζικα και εγώ την κόρη της ελληνικά. Αυτό κράτησε για δυο χρόνια.

  Κωλογλώσσα τα κινέζικα, τα διάβασα περισσότερο από όλες τις άλλες γλώσσες (μέχρι και τις αρχές του 6^ου και τελευταίου βιβλίου (advanced) που διδασκόμασταν στον σύνδεσμο φιλίας Ελλάδας-Κίνας) και τα ξέρω λιγότερο από τις υπόλοιπες, παρά το ότι μπορώ να κουτσομιλήσω.

  Το πρώτο από τα αυτοβιογραφικά μου σημειώματα αναφέρεται στο χιούμορ. Αδιόρθωτος ανεκδοτάς, μου άρεσε επί πλέον το βιβλίο του Dorren για το χιούμορ του.

  Το βιβλίο ξεκινάει με τα λιθουανικά. Αργότερα θα διαβάσουμε για τα λετονικά και τα εσθονικά. Επιστράτευσα τη μνημοτεχνική: Λιθουανία και Λετονία έχουν ως αρχικό γράμμα το Λ. Δεν είναι φυσικά αυτός ο λόγος που συγγενεύουν γλωσσικά, ενώ δεν συγγενεύουν με τη γείτονά τους Εσθονία.

  Ο Dorren μιλάει για το πόσο εύκολα μαθαίνεις μια γλώσσα όταν ξέρεις μια της οικογένειας. Το διαπίστωσα και ο ίδιος. Ανέφερα ήδη τα πορτογαλικά, η τελευταία από τις λατινογενείς γλώσσες που διάβασα, ξεκινώντας βέβαια, μαθητής λυκείου, από τα γαλλικά. Το ίδιο συνέβη και με τα ρώσικα. Διάβασα στη συνέχεια, αυτή την πρώτη περίοδο πριν κλείσω τα τριάντα μου, τσέχικα, σερβοκροάτικα και βουλγάρικα. Πριν τρία τέσσερα χρόνια πολωνικά, σλοβένικα και ουκρανικά, ενώ αμέσως πριν την πανδημία και σλαβομακεδονίτικα. Καμιά δεν μου πήρε πάνω από 10 μέρες. Φυσικά έμαθα μόνο να διαβάζω εύκολα κείμενα, και δύσκολα με τη βοήθεια λεξικού. Και ένα χόμπι μου, να μεταφράζω αναρτήσεις από το tik tok και να τις κοινοποιώ στον τοίχο μου στο facebook.  

  Ο Dorren λέει ότι τα Esperanto είναι μια δύσκολη γλώσσα.

  Γενικεύει.

  Ισχύει σίγουρα για τους εγγλέζους, όμως εγώ, σαν πολύγλωσσος έλληνας, τα βρήκα πολύ εύκολα. Δεν συμμεριζόμουν βέβαια την αισιοδοξία του γιου μου που με ιντρίγκαρε στο να τα μάθω, ότι θα γίνουν παγκόσμια γλώσσα. Μόνο μια γλώσσα που είναι μητρική μπορεί να έχει τέτοια φιλοδοξία. Όμως θαύμασα την επινοητικότητα του Zamenhof στη δημιουργία αυτής της τεχνητής γλώσσας.

  O Dorren λέει ότι κάποιους τους ξενίζουν ορισμένες καταλήξεις, που στη γλώσσα τους είναι διαφορετικές. Πιθανόν. Για αυτό πιστεύω ότι τα Esperanto είναι πιο εύκολα, σαν γραμματική και συντακτικό, για έναν κινέζο, με εξαίρεση βέβαια το λεξιλόγιο, που ένας δυτικός θα αναγνωρίσει πολλές λέξεις.

  Και μια και μιλάμε για το γιο μου, διατύπωσε πιο αποφθεγματικά αυτό που λέει ο Dorren: Ένα ιδεόγραμμα την ημέρα το Alzheimer το κάνει πέρα.

  Ο Dorren λέει για το πόσο συγγενικά είναι τα αγγλικά από την άποψη της προφοράς με τα κινέζικα. Εγώ να συμπληρώσω, και τα ελληνικά με τα γιαπωνέζικα. Διάβασα ενάμιση τόμο της assimil και παρακολούθησα τα βίντεο με τον Γιαν, βασικά μαθήματα ιαπωνικών. Μια λέξη να ξέρω, θα την αναγνωρίσω ακούγοντάς τη σε μια γιαπωνέζικη ταινία, όχι όμως και μια κινέζικη. Για να μην πω το άλλο, που έχει βέβαια να κάνει σε κάποιο βαθμό με τη μείωση της ακοής μου, ότι προτιμώ να βλέπω μια ελληνική ταινία με αγγλικούς υπότιτλους.

  Για την ομοιότητα των αγγλικών με τα κινέζικα υπάρχει το ανέκδοτο.

  Πώς λέγεται ο κινέζος που έχει aids;

  Die soon.

  Και η γυναίκα του που έχει και αυτή aids;

  Die soon too.

  Και η κόρη τους που έχει και αυτή aids;

  Die young.

  Υπάρχει αντίστοιχη προφορά κινέζικων ιδεογραμμάτων με αυτές τις αγγλικές λέξεις. 带孙, 带孙突, 带样.Υπάρχουν πολλά ομόηχα ιδεογράμματα, εγώ απλά επέλεξα στην τύχη αυτά, σαν παράδειγμα.  

  Και τώρα με τα γιαπωνέζικα.

  Πώς λέγεται ο ουρολόγος στα γιαπωνέζικα;

  Για τα ούρα.

  Υπάρχουν πολλά, για να ρωτήσω το perplexity, να μου πει και άλλα.

  Τον ρώτησα, και μου έδωσε ένα μακρύ κατάλογο.

  Θα παραθέσω τα πιο χαρακτηριστικά.

  Γαστρεντερολόγος: Για καούρα.

  Οφθαλμίατρος: Για θολούρα,

  Διαιτολόγος: Για λιγούρα, κ.ά.

  Ενδιαφέρον ήταν το κεφάλαιο για τη νοηματική. Και εδώ πάλι χωρίζονται οι νοηματικές γλώσσες σε οικογένειες.

  Εγώ ξέρω μόνο μια φράση, το «Σ’ αγαπώ», και δεν ξέρω αν είναι η ίδια σε όλες τις νοηματικές γλώσσες. Φέρουμε τις δυο παλάμες στην καρδιά και μετά τις απλώνουμε προς τα έξω, προς αυτόν που αγαπάμε, με ολοφάνερο το συμβολικό νόημα: Σου προσφέρω την καρδιά μου.

  Έμαθα πολλά που αγνοούσα. Να αναφέρω μόνο ότι το όνομα του Κύριλλου δεν ήταν Κύριλλος αλλά Κωνσταντίνος, και ότι μόνο λίγο πριν το θάνατό του πήρε το όνομα με το οποίο είναι γνωστός. Επίσης ότι το κυριλλικό αλφάβητο δεν σχεδιάστηκε από τον ίδιο αλλά από τους διαδόχους του.

  Τα ρουμάνικα είναι μια από τις γλώσσες που ξέρω. Τα διάβασα τότε, την πρώτη φορά, και τη δεύτερη τα διάβασα, τα ξαναδιάβασα… Για να επιμεληθώ τη ρουμάνικη μετάφραση μιας (αυτό)βιογραφίας που έγραψα.

  Οι γλωσσικές εξελίξεις βαίνουν συχνά σχεδόν παράλληλα με τις πολιτικές. Έμαθα αρκετή ιστορία διαβάζοντας αυτό το βιβλίο για τις 60 γλώσσες.

  Αντέδρασαν πολλοί στη γλωσσική μεταρρύθμιση του Κεμάλ, που αντικατέστησε το αραβικό αλφάβητο με το λατινικό. Τι, το αλφάβητο των απίστων θα υιοθετήσουμε;

  Έλα όμως που ήταν πιο βολικό.

  Το ίδιο πρόβλημα είχαν και οι βιετναμέζοι (από περιέργεια διάβασα την αρχή μιας μεθόδου βιετναμέζικων). Να υιοθετήσουν ένα λατινικό αλφάβητο που είχαν επιβάλλει στο παρελθόν οι δυτικοί αποικιοκράτες;

  Έλα όμως που ήταν πιο βολικό.

  Έτσι καθιερώθηκε, που όμως είναι με ένα σωρό τροποποιήσεις. Δεν υπάρχει περίπτωση να συναντήσεις μια βιετναμέζικη λέξη και να μη δεις σε κάποιο γράμμα ένα μικρό σημαδάκι από πάνω. Φυσικά απελπίστηκα, τα παράτησα, ούπω καιρός. H μόνη φράση που ξέρω, και αυτή από το tik tok, είναι η gái xinh, όμορφο κορίτσι (το x προφέρεται όπως στα pinyin, την λατινική μεταγραφή των κινέζικων, σαν sh). Το υποπτεύθηκα, είπα μήπως… όντως το επίθετο πηγαίνει μετά, είναι η δεύτερη λέξη.

  Ένα δείγμα, από αμετάφραστο υπότιτλο, για να καταλάβετε. Từ Đồng Lĩnh Khổng Tú đến Lạc Dương Hàn Phúc và Mạnh Thần. Προσέξετε ότι κάποια γράμματα έχουν διπλό σημάδι από πάνω.

  Η μετάφραση; Από το Tongling Kongxiu μέχρι τον Luoyang Hanfu και τον Meng Chen.

  Η μόνη ανάδελφη γλώσσα που διάβασα αυτή τη δεύτερη περίοδο είναι τα αλβανικά (αναρωτιέμαι πόσοι έλληνες τα έχουν μάθει σαν ξένη γλώσσα, φυσικά οι βορειοηπειρώτες εξαιρούνται). Δεν σήκωσα κεφάλι επί ενάμιση μήνα, διάβασα δυο φορές τη μέθοδο, και μια άλλη. Με αποζημίωσε όμως, γιατί διαπίστωσα τον πλούτο των καταλήξεων (όσο πιο πολλές οι καταλήξεις, τόσο πιο αρχαϊκή η γλώσσα), ξεπερνώντας τις σλάβικες. Και αυτά που διαπίστωσα τα διάβασα τώρα και στο βιβλίο του Dorren.  

  Και, σαν homage στον ολλανδό Dorren, να αναφέρω ότι μια από τις εκτός των 8 γλωσσών που ξέρω στις οποίες μπορώ να διαβάσω απλά κείμενα είναι και τα ολλανδικά. Ήταν εύκολο να τα μάθω σ’ αυτό το elementary επίπεδο, καθώς μοιάζουν πολύ με τα γερμανικά.

  Θυμάμαι, πρωτοδιόριστος, το 1981, που καθόμουν στο Ηράκλειο σε ένα καφέ περιμένοντας να έλθει η ώρα να πάω στο αεροδρόμιο για την Αθήνα. Αγόρασα μια ολλανδική εφημερίδα. Καταλάβαινα περισσότερα από όσα περίμενα.

  Είναι από τα λίγα βιβλία από όσα έχω διαβάσει που χάρηκα τόσο πολύ. Κάποια στιγμή θα διαβάσω και τη «Βαβέλ».

Wen Jiang, Devils on the doorstep (2000)

 Wen Jiang, Devils on the doorstep (2000)

 

  Η πλοκή ξεκινάει στις αρχές του 1945 και τελειώνει κατά τα τέλη Αυγούστου.

  Η ταινία αρχίζει σαν κωμωδία, απολαυστικότατη μάλιστα, εξελίσσεται σε δράμα για να καταλήξει σε ένα σαρδόνιο τέλος.

  Διάβολους αποκαλούσαν οι κινέζοι τους γιαπωνέζους.

  Ένας άγνωστος αφήνει δυο άτομα, κλεισμένα μέσα σε δυο σακιά, στην πόρτα του σπιτιού του Μα, με την εντολή να τους ανακρίνει και θα επιστρέψει σε πέντε μέρες να τους πάρει. Ο ένας είναι γιαπωνέζος στρατιώτης, ο άλλος κινέζος διερμηνέας.

  Εδώ είναι που έχουμε πολλά κωμικά επεισόδια.

  Όμως έχουν περάσει πέντε μήνες και δεν ήλθε να τους πάρει.

  Τι να τους κάνουν;

  Δεν πετυχαίνουν να τους σκοτώσουν.

  Να τους παραδώσουν στους γιαπωνέζους, όμως εισπράττοντας μια αμοιβή. Ο Γιαπωνέζος υπογράφει τη συμφωνία.

  Η συμφωνία, δυο κάρα ρύζι.

  Δυο μόνο; Θα σας δώσω επί πλέον άλλα τέσσερα, λέει ο γιαπωνέζος αξιωματικός.

  Κάπου εκεί βλέπουμε την ημερομηνία, 15 Αυγούστου. Δεν είχα αμφιβολία, το επιβεβαίωσα εξάλλου, ήταν η ημέρα της συνθηκολόγησης της Ιαπωνίας.

  Πηγαίνουν στο χωριό, στήνουν γλέντι για να το γιορτάσουν.

  Η αφηγηματική αναμονή είναι δεδομένη. Κάποια στιγμή ο γιαπωνέζος αξιωματικός θα δώσει διαταγή να σκοτώσουν τους χωριανούς και να κάψουν το χωριό.

  Ο άθλιος το ήξερε.

  Σταματάει τον γιαπωνέζο που ετοιμάζεται να κάνει χαρακίρι, λέγοντάς του ότι η Ιαπωνία συνθηκολόγησε, ο πόλεμος σταμάτησε.

  Ο Μα έρχεται με μια βάρκα με τη γυναίκα του, και βλέπει το χωριό στις φλόγες.

  Μεταμφιέζεται σε πωλητή τσιγάρων και τη στήνει έξω από το στρατόπεδο αιχμαλώτων. Μπαίνει κρυφά μέσα και αρχίζει να σκοτώνει αδιάκριτα γιαπωνέζους αιχμαλώτους πριν τον σταματήσουν.

  Και το σαρδόνιο τέλος.

  Ο κινέζος αξιωματικός είναι σαφής. Η ποινή για αυτή του την πράξη είναι ο θάνατος. Αλλά αντί να εκτελέσει τη διαταγή ένας κινέζος, διατάζει τον γνωστό μας γιαπωνέζο να την εκτελέσει. Έχει παραδώσει το όπλο, μόνο με ξίφος μπορεί. Του δίνουν ένα ξίφος. Και αυτός το παραδίδει στον πρώην αιχμάλωτο γιαπωνέζο.

  Που τον αποκεφαλίζει.

  Δεν μου άρεσε καθόλου αυτό το τέλος.

  Και η γρήγορη εναλλαγή σκηνών με την κάμερα να βρίσκεται συνεχώς σε κίνηση με κούρασε. Όμως η ταινία έχει μια εκπληκτικά υψηλή βαθμολογία, 8,2.

Paolo Sorrentino, To μεγαλείο (La grazia, 2026)

 Paolo Sorrentino, To μεγαλείο (La grazia, 2026)

 

Από σήμερα στους κινηματογράφους

 

  Σίγουρα είναι άστοχος ο ελληνικός τίτλος, όμως και η μετάφραση του ιταλικού, την οποία έκαναν οι άγγλοι, grace, πιθανότατα θα ήταν ασαφής και παραπλανητική. Σε τίνος το μυαλό θα πήγαινε ότι η λέξη «χάρη» έχει τη σημασία της απονομής χάριτος σε ένα κατάδικο;

  Τρία είναι τα θέματα που απασχολούν τον απερχόμενο πρόεδρο της δημοκρατίας. Το ένα είναι το ψήφισμα του νομοσχεδίου για την ευθανασία, ενώ τα άλλα δυο έχουν να κάνουν με την απονομή χάριτος σε δυο καταδίκους, έναν άντρα και μια γυναίκα, που εφάρμοσαν την ενεργητική ευθανασία. Η γυναίκα, γιατί ο άντρας της είχε διαταραγμένη προσωπικότητα, κινδύνευε η ζωή της, και τον μαχαίρωσε ενώ κοιμόταν. Την πράξη της αυτή τη θεωρεί σαν ευθανασία ενός αθεράπευτα μανιακού. Ο άντρας σκότωσε τη γυναίκα του που είχε Alzheimer.

  Δίπλα σε αυτά τα διλήμματα, έχει και το δικό του πρόβλημα: 40 χρόνια τον βασανίζει το ερωτηματικό, με ποιον τον απάτησε η γυναίκα του. Η φίλη τους που ξέρει αρνείται να του πει, την εξόρκισε η πεθαμένη να μην του το αποκαλύψει ποτέ.

  Ανάμνηση του «ποιητικού» Torrentino, όπως τον είδαμε στην ταινία του «La grande bellezza» (2013) είναι η σκηνή, μεγάλης διάρκειας, της υποδοχής του προέδρου της Πορτογαλίας, που αποτελεί ταυτόχρονα και μια σάτιρα της ετικέτας. Βαδίζει υπό βροχή πάνω σε ένα χαλί, το παρασέρνει ο άνεμος και σχεδόν τον σκεπάζει, αλλά κανείς δεν τρέχει να τον βοηθήσει, η ετικέτα βλέπεις.

  Την οποία επίσης σατιρίζει με το να βάζει τον πάπα, μαύρο, να αναχωρεί από μια συνάντησή τους σε έναν εξωτερικό χώρο με μηχανή.

  Η ετικέτα.

  Με είδε να μπαίνω στο γραφείο καθηγητών με το κράνος. Ένιωσε έκπληξη όταν της είπα ότι είμαι ο σχολικός σύμβουλος. Σχολικός σύμβουλος με κράνος; Ε, τι να κάνουμε, είμαι χρόνια μηχανόβιος, η μηχανή βολεύει απίστευτα στο κυκλοφοριακό χάος της Αθήνας και στο πρόβλημα με το παρκάρισμα.

  Πάντως, σχολιάζοντας το «Μεγαλείο», η κόρη του προσπαθεί να τον πείσει, για να παίρνει κάθε φορά την στερεότυπη απάντηση: θα το σκεφτώ. Δεν βλέπω κανένα μεγαλείο σε αυτή την αναποφασιστικότητα.

  Τι έγινε στο τέλος, έδωσε χάρη;

  Α, όλα κι όλα, εγώ σαν τον Ποκοπίκο είμαι τάφος στα μυστικά. Το μόνο που μπορώ να σας πω, και το λέω με την πεποίθηση ότι δεν ξέρετε ιταλικά, είναι να διαβάσετε τον σύνδεσμο της βικιπαίδειας που παραθέτω, νομίζω δεν υπάρχει αγγλικός.

  Τελικά υπάρχει, αλλά η πλοκή που δίνει είναι μια μικρή παράγραφος, ενώ το ιταλικό λήμμα είναι εκτενέστατο.  

  Πρόκειται για μια εξαιρετική ταινία, σας τη συνιστώ ανεπιφύλακτα. 7,4 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 8. 

Δημήτρης Τράγγαλος, Όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά (2020)

 

Δημήτρης Τράγγαλος, Όλοι οι ρεμπέτες του ντουνιά (2020)

 

Από σήμερα στο Στούντιο

 

  Έχω υπόψη μου ένα προηγούμενο, τον Daly Ross, ένα κοσμογυρισμένο μουσικό που όταν είπε να περάσει και από την Κρήτη μαγεύτηκε τόσο πολύ από τη κρητική λύρα που τελικά έριξε για πάντα άγκυρα εκεί.

  Η SOAS Rebetiko Band είναι μια ρεμπέτικη μπάντα που δημιουργήθηκε στο School of Oriental and African Studies (SOAS) του Πανεπιστημίου του Λονδίνου από άτομα που λάτρεψαν το ρεμπέτικο. Και δεν είναι μόνο έλληνες αλλά και τούρκοι, ιρανοί, άγγλοι φυσικά…

  Ο Τράγγαλος σε διάστημα πολλών ετών τράβηξε βίντεο από συναυλίες αυτής της μπάντας και πήρε συνεντεύξεις από μέλη της.

  Την μπάντα θα μπορούσε να την πει κανείς και ερασιτεχνική. Στην μπάντα δεν μπήκαν τόσο για τη δεξιοτεχνία τους σε κάποιο παραδοσιακό όργανο που χρησιμοποιείται στις ορχήστρες ρεμπέτικου αλλά για το πάθος τους για αυτό. Και όμως το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικό, αν κρίνει κανείς από αποσπάσματα συναυλιών τους που παρατίθενται στο ντοκιμαντέρ. Δυο από αυτές δόθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, τόσο για τους έλληνες της Πόλης όσο και για τους τούρκους.

  Αλλά δεν είναι μόνο οι μουσικές τους δραστηριότητες. Διοργανώνουν και συνέδρια για το ρεμπέτικο, με εισηγήσεις πάνω σε θέματα που αφορούν το ρεμπέτικο τραγούδι.

  Στην ταινία ακούμε πάρα πολλά τραγούδια, και στα γράμματα τέλους μαθαίνουμε ποια είναι αυτά, αν δεν τα αναγνωρίσαμε ήδη, και τους συνθέτες τους.

    Και μια ατάκα από την ταινία: Η ζωή είναι τραγωδία για αυτούς που αισθάνονται και κωμωδία για αυτούς που σκέπτονται.

  Οπότε για μένα είναι tragi-comedy.

  Δεν είμαι λάτρης του ρεμπέτικου, όμως η ταινία μου άρεσε περισσότερο από όσο περίμενα.

Chang Cheh and Hsueh-Li Pao, The delightful forest (快活林, 1972)

 Chang Cheh and Hsueh-Li Pao, The delightful forest (快活林, 1972)

 

  Και με το «The delightful forest» κλείνει η υποομάδα «Water margin» της ομάδας «Τα 4 κορυφαία κλασικά κινέζικα μυθιστορήματα». Οι προηγούμενες ταινίες που είδαμε ήταν, επίσης του Chang Cheh, «The water margin» και «All men are brothers».

  Στο μυθιστόρημα αυτό βλέπουμε τα κατορθώματα των 108 ληστών στη σύγκρουσή τους με διεφθαρμένους αξιωματούχους, και αυτό φαίνεται χαρακτηριστικά και σ’ αυτή την ταινία, μεταφορά επεισοδίου από το μυθιστόρημα.

  Ο Wu Sung, ένας από τους 108, σκοτώνει τη γυναίκα του αδελφού του και τον γκόμενό της. Παραδίδεται εθελούσια στην αστυνομία. Φυλακίζεται. Όμως ο γιος του διευθυντή της φυλακής έχει άλλα σχέδια γι’ αυτόν. Ξέρει τη δύναμή του (σκότωσε μια τίγρη) και τον θέλει να διώξει τον κακό που εισέβαλε στο «Γοητευτικό δάσος», κάτι σαν καζίνο που ήταν ιδιοκτησία του, κατακλέβοντας τον κόσμο. Τον ίδιο τον τραυμάτισε σοβαρά.

  Ο Wu Sung τον κάνει του αλατιού. Όμως αυτός είναι μπράβος του τοπικού άρχοντα, διεφθαρμένου αξιωματούχου. Θα μηχανορραφήσουνε ώστε ο Wu Sung να πέσει στα δίκτυα τους, και μεταφορικά και κυριολεκτικά.

  Ο άρχοντας αυτός θα τον καλέσει για δείπνο, αλλά στην πορεία θα τον κατηγορήσει για κλοπή, με το γνωστό κόλπο, βάζοντας κοσμήματα στο υπνοδωμάτιό του. Θα του ρίξουν ένα δίχτυ πάνω του και θα τον αιχμαλωτίσουν. Όμως δεν τολμά να τον σκοτώσει στο αρχοντικό του. Θα τον στείλει πίσω στη φυλακή (ο διοικητής της είναι υφιστάμενός του) δίνοντας όμως οδηγίες σε κάποιους να δωροδοκήσουν τους συγκρατούμενούς του στο ίδιο κελί για να τον σκοτώσουν.

  Φυσικά το σχέδιο αποτυγχάνει, και, στο αναμενόμενο τέλος, ο Wu Sung θα σκοτώσει και τον αξιωματούχο και τον μπράβο του.

  Για άλλη μια φορά βλέπουμε το ακριτικό μοτίβο «Στο έμπα χίλιους έκοψε, στο έβγα δυο χιλιάδες», μόνος εναντίον όλων. Φαίνεται αρέσει και διαχρονικά και διατοπικά.

  6,6 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 7.

Daniel Lee, The romance of the three kingdoms: The resurrection of the dragon (2008)

 Daniel Lee, The romance of the three kingdoms: The resurrection of the dragon (2008)

 

  Μετά τον «Κόκκινο βράχο» είδαμε μια ακόμη ταινία πάνω στο «Romance of the three kingdoms».

  Σε αντίθεση με τον κόκκινο βράχο που η πλοκή του διαδραματίζεται σε μια χρονική περίοδο, εδώ βλέπουμε τα επεισόδια να διαδραματίζονται σε δυο χρονικές περιόδους, η πρώτη με τον ήρωά μας, τον Zhao Zilong, σαν νέο που κατατάσσεται στο στρατό του πολέμαρχου Liu Bei, και η δεύτερη σαν ηλικιωμένο, που πέφτει μαχόμενος.

  Στην πρώτη αυτή χρονική περίοδο τον βλέπουμε να διακρίνεται και να ανακηρύσσεται, μαζί με άλλους τέσσερις στρατηγός του πολέμαρχου. Με την πάροδο των ετών οι άλλοι στρατηγοί σκοτώνονται στις μάχες, είναι ο μόνος που απομένει ζωντανός.

  Στο τέλος τον βλέπουμε σε μια αποστολή, που τελικά ήταν ένας αντιπερισπασμός. Μαζί του είναι και ο χωριανός του που τον ενέγραψε στις τάξεις του στρατού.

  Αν ήταν η ζήλεια ψώρα…

  Από μέσα του έλεγε: Ουκ εά με καθεύδειν το του Zhao Zilong τρόπαιο. Και τον πρόδωσε στην εγγονή του Cao Cao (ήταν ο «κακός» στον «Κόκκινο βράχο») με την υπόσχεση ότι θα τον κάνει στρατηγό. Η προδοσία αυτή ήταν και η αιτία της ήττας. Όμως τα φιλικά αισθήματα δεν παύουν, μπορεί να τον πρόδωσε αλλά στη μάχη του έσωσε τη ζωή. Αναρωτιέται ο Zhao Zilong γιατί, όταν του ομολογεί, μετανιωμένος, ότι τον πρόδωσε.

  Στο τέλος ορμάει μόνος εναντίον του εχθρού, σε μια αυτοκτονική κίνηση.

  Βλέπουμε και εδώ, όπως και στην ταινία του John Woo, τη σωτηρία ενός μωρού της αρχοντικής οικογένειας καθώς και την προσπάθεια προστασίας των αμάχων, που πρέπει να τους δώσουν χρόνο να φύγουν μακριά από τον εχθρό και τα πεδία των μαχών.

  Σίγουρα δεν είναι σαν την ταινία του John Woo, όμως το 6,1 την αδικεί. Εγώ έβαλα 7.

 

John Woo, Red Cliff Ι, ΙΙ (赤壁 2008,2009)

 John Woo, Red Cliff Ι, ΙΙ (赤壁 2008,2009)

 

 Οι ταινίες βασίζονται σε επεισόδιο από το «Romance of the three kingdoms», ένα από τα τέσσερα κορυφαία κλασικά κινέζικα μυθιστορήματα. Έχουν διάρκεια κοντά πέντε ώρες και τα δύο μέρη.

  Ας κάνουμε μια σύνοψη για εσάς που δεν έχετε ξανακούσει για αυτά τα μυθιστορήματα. Το «Όνειρο στην κόκκινη κάμερα» αναφέρεται σε επεισόδια από τη ζωή μέσα σε έναν φεουδαρχικό οίκο. Το «Ταξίδι στη Δύση» αναφέρεται στην αποστολή του κεντρικού ήρωα, με τρεις βοηθούς, να πάνε στην Ινδία να φέρουν τις ιερές βουδικές γραφές και τις περιπέτειες που έχουν στη διαδρομή. Το «Water margin», υδάτινα σύνορα, αναφέρεται στις περιπέτειες μιας ομάδες 108 ληστών, που πότε είναι κλέφτες, ενάντια στον αυτοκράτορα, και πότε αρματολοί, στην υπηρεσία του αυτοκράτορα. Βασικά όμως κυνηγούνε διεφθαρμένους αξιωματούχους. Τέλος το «Ρομάντζο των τριών βασιλείων» αναφέρεται στις συγκρούσεις των αντιμαχόμενων βασιλείων.

  Στο επεισόδιο αυτό βλέπουμε τη συμμαχία τριών «νότιων» αρχηγών που προσπαθούν να αντισταθούν στον σκληρό πρωθυπουργό Cao Cao, ο οποίος κατευθύνει τις υποθέσεις του κράτους καθώς ο αυτοκράτορας είναι εντελώς άβουλος.

  Είναι εντυπωσιακά τα επεισόδια που βλέπουμε, σκηνές μάχης. Παίρνουμε μια εικόνα για το πώς γινόταν οι μάχες εκείνη την εποχή. Ο σχηματισμός της χελώνας, όντως έξυπνος. Βλέπουμε και τα πυρπολικά, που πυρπολούν τον στόλο του Cao Cao.

  Δίπλα όμως στις πολεμικές σκηνές υπάρχουν και οι προσωπικές. Ο Zhou You, ένας από τους τρεις της συμμαχίας, με τη γυναίκα του. Η Sun Shangxiang σαν κατάσκοπος με έναν στρατιώτη του εχθρού. Αναπτύσσεται ένα αίσθημα ανάμεσά τους.

  Βλέπουμε την εξαπάτηση, που έχει σαν αποτέλεσμα να σκοτώσει ο Cao Cao τους δυο ναυάρχους του σαν προδότες. Αλλά και η άλλη εξαπάτηση, η δήθεν αποχώρηση του ενός από τους τρεις συμμάχους, που πιάνει ανυποψίαστο τον Cao Cao. Η επιδημία τύφου που ενσκήπτει στο στρατόπεδο του Cao Cao που έχει σαν αποτέλεσμα τον θάνατο πολλών στρατιωτών του, αλλά και η έξυπνη επινόηση, να στείλει τα πτώματα με σχεδίες στο μέρος του εχθρού, με αποτέλεσμα να εξαπλωθεί και εκεί ο τύφος. Και βέβαια το επεισόδιο που θυσιάζονται κάποιοι για να δώσουν χρόνο στον άμαχο πληθυσμό να φύγει, να μην πέσει στα χέρια του Cao Cao. Αλλά περισσότερα για την πλοκή μπορείτε να διαβάσετε στον σύνδεσμο της βικιπαίδειας.

  7,3 η βαθμολογία του πρώτου μέρους και 7,5 του δεύτερου, που και εγώ το θεωρώ πιο συναρπαστικό.

  Είχα μια περιέργεια για το πώς πέθανε ο Cao Cao στο μυθιστόρημα. Ρώτησα το Perplexity και μου έδωσε δυο απαντήσεις, την δεύτερη μου την πρότεινε σαν πιο λογοτεχνική. Την επικολλώ. Ξέχασα να πω ότι στην ταινία, μετά την ήττα του, του χάρισαν τη ζωή.

  «Ο Cao Cao, ο τύραννος του Χάο, ένιωθε πια το κορμί του να σαπίζει από μέσα, σαν δέντρο που το τρυπά ο σκόρος της ενοχής. Οι πονοκέφαλοι του ξέσκιζαν το κρανίο σαν αστραπές, και τα μάτια του θόλωναν από οράματα: οι ψυχές των σφαγμένων βασιλέων, των ευνούχων και των αθώων υπουργών του παρέλαυναν μπροστά του, με χλωμά πρόσωπα και αιμάτινα χέρια υψωμένα, ψιθυρίζοντας «Δώσε πίσω τη ζωή μας!».

  Στο παλάτι του Luoyang, χτυπά με το σπαθί του ένα ιερό δέντρο στο κήπο –κι εκείνο, σαν ζωντανό, ματώνει κόκκινο αίμα! Τρομοκρατημένος, πέφτει κάτω, η ανάσα του πνίγεται, τα πόδια του λυγίζουν. Χωρίς τον Hua Tuo, τον γιατρό που αρνήθηκε να τον θεραπεύσει από φόβο δολοφονίας, η αρρώστια τον ρουφά σαν τέρας.

«Ο ουρανός θέλει να πέσω!», φωνάζει, κι έτσι, στα εξήντα πέντε του χρόνια, το 220 μ.Χ., ξεψυχά, αφήνοντας τον γιο του Cao Pi να στεφθεί αυτοκράτορας Wei. Οι θεοί είχαν μιλήσει: κανείς δεν ξεφεύγει από το πεπρωμένο των αιμάτων».

Chang Cheh, All men are brothers (1975)

 Chang Cheh, All men are brothers (1975)

 

  Είναι η δεύτερη μεταφορά επεισοδίου από το «The water margin», μετά την ομώνυμη μεταφορά που έκανε ο Chang το 1972.

  Οι 108 ληστές αμνηστεύθηκαν από τον αυτοκράτορα, και στο εξής είναι στην υπηρεσία του. Αποστολή τους σε αυτή την ταινία είναι να καταλάβουν την πόλη-ορμητήριο άλλων ληστών, που ήσαν πάντα ανταγωνιστές και αντίπαλοί τους.

  Οι επτά στέλνονται να κατασκοπεύσουν μέσα στην πόλη. Η αποστολή τους στέφεται με επιτυχία, δίνουν τις απαραίτητες πληροφορίες χάρη στις οποίες θα καταληφθεί η πόλη. Όμως συχνά αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν τους εχθρούς, με αποτέλεσμα να σκοτώνονται ο ένας μετά τον άλλο. Στο τέλος της ταινίας σκοτώνεται και ο τελευταίος.

  Και οι εφτά ήσαν υπέροχοι. Πέθαναν σαν ήρωες.

  Όμως εμένα η ταινία δεν μου άρεσε. Δεν μου αρέσουν οι ταινίες με πολεμικές τέχνες, και δεν τις βλέπω παρά μόνο αν συντρέχει κάποιος λόγος. Για παράδειγμα είδα την ταινία wuxia του Jingle Ma «The butterfly lovers», η έκτη κινηματογραφική μεταφορά του γνωστού μύθου, η οποία μου άρεσε πολύ. Και ο λόγος δεν ήταν μόνο το ότι παραλλάζει τον μύθο για να τον κάνει να μοιάζει περισσότερο με την ιστορία του «Ρωμαίου και της Ιουλιέτας», αλλά και το ότι υπάρχει μια ισορροπία στις σκηνές wuxia με τις υπόλοιπες σκηνές της ταινίας. Στην ταινία όμως «Όλοι οι άντρες είναι αδέλφια», οι σκηνές wuxia καταλαμβάνουν περίπου τα τέσσερα πέμπτα της ταινίας.

  Δεν με κουράζουν οι σκηνές αυτές, αλλά δεν μου αρέσουν κιόλας.

  6,4 η βαθμολογία της.

Chang Cheh, The water margin (1972)

 Chang Cheh, The water margin (1972) 

 

  Καιρός να τελειώνω με την ομάδα των κινηματογραφικών μεταφορών των 4 αριστουργημάτων της κινέζικης λογοτεχνίας. Διαβάσαμε το «Όνειρο της κόκκινης κάμαρας» και είδαμε και τις τέσσερις κινηματογραφικές μεταφορές. Είδαμε αρκετές από το «Ταξίδι στη Δύση», ιδιαίτερα με τον βασιλιά των πιθήκων, αλλά είναι πάρα πολλές. Το βασικό για μένα εξάλλου είναι να διαβάσω δυο πράγματα για το κάθε μυθιστόρημα. Η ΑΙ μου βρήκε δυο κινηματογραφικές μεταφορές από επεισόδια από το «Water margin», και αυτή είναι η πρώτη. Τη δεύτερη, του ίδιου σκηνοθέτη τη βλέπω τώρα. Θα ακολουθήσουν άλλες τρεις από το «The romance of the three kingdoms».

  Στο «Water margin», η πλοκή του οποίου διαδραματίζεται γύρω στο 1120 αλλά γράφηκε τον 14^ο αιώνα, βλέπουμε μια ομάδα 106 «ληστών», που είναι όπως αυτοί του Ρομπέν των Δασών: Ληστεύουν τους διεφθαρμένους αξιωματούχους μιας διεφθαρμένης αυτοκρατορικής αυλής που καταπιέζει το λαό.

  O Chang Cheh στο έργο του αυτό μεταφέρει τα κεφάλαια 64-68 του μυθιστορήματος.

  Ένας αρχηγός των παράνομων ληστών σκοτώνεται από κάποιον ικανότατο στο kong fu. Οι σύντροφοί του προσπαθούν να βρουν άξιο αντίπαλό του για να τον εκδικηθούν, και αυτοί είναι δύο.

  Απευθύνονται πρώτα στον ένα.

  Τον απατάει η γυναίκα του με κάποιον δικό του, και μηχανεύονται ένα τρόπο να τον εξουδετερώσουν ώστε να του αρπάξουν την περιουσία.

  Αντί να παραδώσει τους ληστές που τον επισκέφτηκαν για να ζητήσουν τη βοήθειά του, τους φυγαδεύει.

  Ναι η ευκαιρία.

  Και οι δυο μοιχοί φροντίζουν να συλληφθεί για αυτό το λόγο.

  Πολλές περιπέτειες, συναρπαστικές, με πολλά επεισόδια wuxia, στο στυλ του Διγενή Ακρίτα: Ένας εναντίον πολλών.

  Ο άλλος στον οποίο απευθύνθηκαν στη συνέχεια θα τους βοηθήσει, θα απελευθερώσουν τον φυλακισμένο, ο οποίος θα γίνει στο τέλος αρχηγός τους…

  Όσο για τους δυο μοιχούς…

  Θα σκοτώσει τον άντρα με ένα κοντάρι. Όμως τη γυναίκα του διστάζει. Ένας από τους ληστές θα την κτυπήσει με το σπαθί του στο λαιμό.

  Μου άρεσε η ταινία, 6,5 η βαθμολογία της.

Hikari, Οικογένεια προς ενοικίαση (Rental family, 2025)

 Hikari, Οικογένεια προς ενοικίαση (Rental family, 2025)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους.

  Τι είναι το rental family;

  Ένα πρακτορείο που «δανείζει» πρόσωπα για να παίξουν το ρόλο ενός μέλους της οικογένειας, ή κάποιον άλλο πλασματικό ρόλο. Η κοπέλα του πρακτορείου, για παράδειγμα, στο «θέμα» συγνώμη, παίζει το ρόλο της γκόμενας κάποιου και ζητάει συγνώμη από τη γυναίκα του, σε μια προσπάθεια του να τον συγχωρήσει. O Φίλιπ, αμερικανός που μένει στο Τόκιο, δευτεροκλασάτος ηθοποιός που η διαφήμισή του μιας οδοντόκρεμας άρεσε πολύ, θα υποκριθεί τον δημοσιογράφο για να κάνει συντροφιά σε έναν ηλικιωμένο.

  Η σχέση αυτή θα καταλάβει ένα μεγάλο μέρος της ταινίας, όμως το μεγαλύτερο μέρος το καταλαμβάνει η σχέση του με τη μικρή Μία. Η μητέρα της τον προσλαμβάνει ως πατέρα, γιατί μόνο έτσι μπορούν να τη δεχθούν στο καλό ιδιωτικό σχολείο που θέλει να την εγγράψει. Και αναπτύσσεται μια πολύ αγαπησιάρικη σχέση ανάμεσα στον ψευτοπατέρα και τη μικρή, κάτι που δεν αρέσει καθόλου στη μητέρα της.

  Ο ίδιος ζει μια μοναχική ζωή, και έχει επίσης μια «αγαπησιάρικη» σχέση με μια πόρνη, που δεν εξυπηρετεί μόνο τις σεξουαλικές του ανάγκες αλλά και τις συναισθηματικές.

  Παλιά το έκανα, τώρα δεν το κάνω, βαριέμαι, να παραθέτω συνδέσμους για ταινίες του σκηνοθέτη που έχω ήδη δει. Όμως τώρα το έκανα. Ξαναδιάβασα την ανάρτησή μου για την προηγούμενη, και πρώτη μεγάλου μήκους, ταινία της Χικάρι, τα «37 δευτερόλεπτα», και διαπίστωσα τις ομοιότητες. Και στις δυο βλέπουμε άτομα γεμάτα καλοσύνη, οι κακοί απουσιάζουν εντελώς.

  Εξαιρετική η πιτσιρίκα, αλλά και ο Brendan Fraser στο ρόλο του. 7,7 η βαθμολογία  της, εγώ θα βάλω 8.

Jingle Ma, The butterfly lovers (2008)

 Jingle Ma, The butterfly lovers (2008)

 

  Δεν μου αρέσουν οι wuxia ταινίες, αν και τις βλέπω ευχάριστα, έτσι άφησα τελευταία αυτή την κινηματογραφική μεταφορά του μύθου των butterfly lovers. Προηγήθηκαν άλλες πέντε, με τελευταία του Tsui Hark.

  Ήταν μια ευχάριστη έκπληξη για μένα.

  Είχα διαβάσει ότι ο μύθος αυτός θεωρείται το κινέζικο αντίστοιχο του «Ρωμαίου και Ιουλιέτας». Το ότι δεν είναι ακριβώς ο ίδιος το σχολιάζω στην ανάρτησή μου για την ταινία του San Hu, στην οποία σας παραπέμπω για να διαβάσετε για το μύθο.

  Καταρχάς, οι διαφορές από τις προηγούμενες κινηματογραφικές μεταφορές. Η κοπέλα δεν μεταμφιέζεται σε αγόρι για να μπορέσει να σπουδάσει (μόνο τα αγόρια σπούδαζαν εκείνη την εποχή, ο νεαρός λόγιος είναι ένας συνηθισμένος χαρακτήρας στην κινέζικη μυθοπλασία) αλλά για να εγγραφεί σε μια σχολή πολεμικών τεχνών.

  Και εδώ ερωτεύεται τον νέο που έχει αναλάβει την καθοδήγησή της, σαν νέα που είναι, στη σχολή.

  Δεν την παντρεύουν οι γονείς της με τον πλούσιο γόνο του διοικητή της περιοχής. Αυτός που θέλει να την παντρευτεί είναι ένας παιδικός της φίλος, τον οποίο όμως αυτή τον βλέπει απλά σαν φίλο. Ο διοικητής της περιοχής φυλακίζει τους γονείς της, και αυτός μεσολαβεί για να ελευθερωθούν. Τι πιο φυσικό να ζητήσει σαν ανταμοιβή το χέρι της κόρης τους.

  Σε κάποιο επεισόδιο βλέπουμε ότι είναι παλιοχαρακτήρας. Έχει αναλάβει μια υψηλή διοικητική θέση σκοτώνοντας κάποιον. Και τώρα, όταν αυτή αρνείται να τον παντρευτεί, θα φυλακίσει τους γονείς της για να την εκβιάσει, απειλώντας την ότι θα τους σκοτώσει αν δεν την παντρευτεί. Αυτή, τι να κάνει, υποκύπτει στον εκβιασμό.

  Στην αρχή της ταινίας ακούσαμε για μετεμψυχώσεις, μια από τις οποίες είναι αυτή του «Άσπρου φιδιού», άλλος μύθος, που είδαμε αρκετές μεταφορές του. Στο μύθο αυτό, το άσπρο φίδι πηγαίνει στο βουνό για να βρει ένα βότανο για να επαναφέρει στη ζωή τον αγαπημένο της. Εδώ αυτή πηγαίνει στο βουνό να βρει ένα βότανο για να επαναφέρει στη ζωή τον βοτανολόγο της σχολής αν τυχόν δεν ξυπνήσει αφού περάσουν τρεις μέρες, κατά τις οποίες θα φαίνεται σαν πεθαμένος γιατί θα έχει πάρει ένα φάρμακο, δικής του παρασκευής, το δοκιμάζει για πρώτη φορά.

  Και με αυτό μεταβαίνουμε στην ιστορία του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας. Θα το πάρει ώστε να φανεί πεθαμένη. Ο βοτανολόγος θα ειδοποιήσει τον αγαπημένο της να τη βρει και να περιμένει μέχρι να ξυπνήσει. Όμως τον σκοτώνουν.

   Ο κακός παιδικός φίλος θα μονομαχήσει με τον αγαπημένο της δίπλα στο νεκρό, όπως νομίζουν, σώμα της. Ο αγαπημένος της θα πληγωθεί πολύ βαριά, όμως θα στριμώξει τον αντίπαλο και αντίζηλό του. Αυτός, που είναι επίσης ερωτευμένος μαζί της, θα του ζητήσει να τον σκοτώσει, δεν την θέλει πια τη ζωή. Όμως ο αγαπημένος της θα του χαρίσει τη ζωή. Εκείνος, ευγνώμων, του λέει να τον πάει στους καλύτερους γιατρούς που έχει για να τον περιθάλψουν. Αυτός αρνείται. Παίρνει το σώμα της αγαπημένης του και πηγαίνει να το θάψει στην κοιλάδα με τις πεταλούδες. Ανοίγει το μνήμα, τη βάνει μέσα και ξαπλώνει και ο ίδιος δίπλα της. Έχει ξεψυχήσει όταν αυτή συνέρχεται και τον βλέπει δίπλα της, νεκρό. Στο μεταξύ έχουν καταφτάσει οι μαθητές της σχολής και τους βλέπουν και τους δυο στον τάφο, χωρίς να αντιληφθούν ότι εκείνη είναι ζωντανή. Τους σκεπάζουν με χώματα. Αυτή δεν αντιδρά.

  Οι άλλες μεταφορές ακολουθούν το μύθο. Ενώ πηγαίνει για το γάμο της, σταματά στο μνήμα του αγαπημένου της. Τότε τα στοιχεία της φύσης οργιάζουν, και σαν να είμαστε στη Δευτέρα Παρουσία ανοίγει ο τάφος, μόνο που αντί να βγει ο νεκρός πέφτει αυτή μέσα, και ο τάφος κλείνει πάλι. Και, στην άλλη ζωή, γίνονται πεταλούδες. Στην ταινία του Jingle Ma απλά γίνεται αναφορά στις πεταλούδες με τη λίμνη με τις πεταλούδες – κάτι σαν το δάσος με τις πεταλούδες της Ρόδου – και με τις δυο πεταλούδες που του ζωγραφίζει αυτή στο ξίφος του.

  Εξαιρετική ταινία, μου έκανε εντύπωση η τόσο χαμηλή βαθμολογία της, 5,1. Εγώ έβαλα 8.

Carl Dreyer, Τίμα τη γυναίκα σου (Master of the house, 1925)

 Carl Dreyer, Τίμα τη γυναίκα σου (Master of the house, 1925)

 

  Από σήμερα στο Στούντιο

 

  Οι ηθολόγοι μιλάνε για κληρονομικότητα, οι ψυχολόγοι για τραυματικές εμπειρίες της πρώιμης παιδικής ηλικίας που καθορίζουν εν πολλοίς την ανθρώπινη συμπεριφορά. «Μεγάλος γ@μιάς, έμοιασε στη μάνα του», μου ήλθε τώρα στο μυαλό ένα αστείο ευφυολόγημα που κυκλοφορούσε όταν ήμουν μικρός. «Όπου πηδά η κατσίκα πηδά και το κατσικάκι» λέει η μια παροιμία, και η άλλη, «Το μήλο κάτω από τη μηλιά θα πέσει». 

  Είχε έναν αυταρχικό πατέρα και του έμοιασε, όταν έγινε και αυτός οικογενειάρχης.

  Αυτό σκέφτηκα για τον Viktor, υποθέτοντας ότι ήταν μια περίπου ίδια περίπτωση με τον άντρα της Νόρας, που την είχε σαν κούκλα, και αυτή, όταν το κατάλαβε, τον εγκατέλειψε.

  Όμως τα πράγματα δεν ήταν έτσι, αυτό το μαθαίνουμε αργότερα.

  Η συμπεριφορά του άλλαξε, έγινε αυταρχικός και καταπιεστικός, όταν έμεινε άνεργος.

  Μα πώς τον αντέχει;

  Πολύ θα ήθελε να του ρίξει ένα χέρι ξύλο όταν βλέπει αυτή την κατάσταση η νταντά που είχε όταν ήταν μικρός, και που τώρα τους επισκέπτεται συχνά πυκνά σαν οικογενειακή φίλη.

  Να σηκωθεί να φύγει, έστω για λίγο, μόνο έτσι θα δει την αξία της, τη συμβουλεύει. Όσο για τα τρία παιδιά τους, μην ανησυχεί, αυτή θα μείνει στο σπίτι να τα φροντίζει.

  Την πείθει.

  Τον βάζει να κάνει δουλειές.

  Και τότε βλέπει την αξία της.

  Το νοικοκυριό τελικά τρώει πολύ χρόνο από τη ζωή μιας γυναίκας.

  Το happy end είναι δεδομένο, δεν κάνω σπόιλερ σ’ αυτό.

  Είχε πολλά χιουμοριστικά επεισόδια η ταινία. Απολαυστικότατη στο ρόλο της η Mathilde Nielsen, σαν πρώην νταντά και νυν φίλη της οικογένειας.

  7 η βαθμολογία της ταινίας στο IMDb.

  Την ίδια έβαλα και εγώ.

  Ένα ένα τα θυμάμαι.

  Βλέπω, τον γιατρό νομίζω, να του φέρνει το καπέλο του, ώρα να του δίνει. 

  Και θυμήθηκα τους ηθολόγους-μάλιστα έπιασα μια συζήτηση με το chatgpt για αυτούς.

  Πολλές τυποποιημένες, τελετουργικές χειρονομίες, αντλούν την καταγωγή τους από χειρονομίες που στην αφετηρία τους δεν ήταν καθόλου τελετουργικές. Για παράδειγμα, το σφίξιμο των χεριών σημαίνει, να, το χέρι μου δεν κρατάει όπλο, είμαι φίλος.

  Το καπέλο είναι υποκατάστατο του κράνους, ενώ το μπαστούνι, σαν δυνάμει φονικό όπλο, είναι σύμβολο εξουσίας και δύναμης.

  Ποιοι φοράνε σήμερα καπέλα;

  Μπαστούνια μόνο οι γέροι, που δεν συμβολίζουν τίποτα, απλά είναι υποστηρικτικά στο περπάτημα.

  Ακόμη:

  Απολαμβάνω βουβές ταινίες που τις έχουν επενδύσει με μουσική. Απολαύσαμε μουσική για πιάνο. Ένα κομμάτι αναγνώρισα ότι ήταν του Μπετόβεν αλλά δεν μπόρεσα να θυμηθώ από ποιο έργο. Ούτε το Shazam μπόρεσε να το βρει.