Sergei Loznitsa, Two prosecutors (2025)

 Sergei Loznitsa, Two prosecutors (2025)

 Από σήμερα στους κινηματογράφους

  Τον Σεργκέι Λοζντίτσα τον είδα πακέτο. Αντιγράφω από την ανάρτηση για την ταινία του «Donbass» (2018).

   «Έχοντας δει όλες τις ταινίες μυθοπλασίας του Λοζνίτσα ξέρω τώρα τη θεματική εμμονή του. Οι άνθρωποι είναι γενικώς κακοί και τυραννούν τους κεντρικούς χαρακτήρες. Αλλά ακόμη και αν δεν είναι κακοί, είναι αποκρουστικοί, όπως εκείνοι που διασκεδάζουν με χυδαίο τρόπο στο «Μια γλυκιά γυναίκα» και η νύφη στο «Donbass». Ελάχιστοι μη κεντρικοί χαρακτήρες είναι συμπαθητικοί». 

  Ντοκιμαντερίστας ο Λιζνίτσα, δεν είδα τα ντοκιμαντέρ του μια και, ως αφηγηματολόγος, με ενδιαφέρουν οι ταινίες μυθοπλασίας. Δεν μπορούσα όμως να μη δω το «Babi Yar. Context» (2021).

  «Οι δυο εισαγγελείς» αναφέρονται στις περίφημες Δίκες της Μόσχας.

  Αποτελεί μεταφορά νουβέλας που, όπως διάβασα στα γράμματα της αρχής, στηρίζεται σε πραγματική ιστορία.

  Ποια να είναι άραγε αυτή η πραγματική ιστορία;

  Ρώτησα την τεχνητή νοημοσύνη, και μου απάντησε τα εξής:

  Sergei Loznitsa's Two Prosecutors (2025) adapts Georgy Demidov's novella, which draws from real events in the author's life. Demidov, a Soviet writer and lawyer, based the story on his own experiences during Stalin's Great Purge in 1937, when he was imprisoned in the Gulag system (specifically Kolyma camps) after uncovering NKVD corruption.

  Προφανώς δεν έγιναν όλες οι δίκες στη Μόσχα (στα αγγλικά βλέπω λέγεται Great Purge, η μεγάλη εκκαθάριση), αλλά έτσι ονομάστηκε στα ελληνικά η εκκαθαριστική επιχείρηση του Στάλιν εναντίον αντιφρονούντων, ή απλά ύποπτων, αναγκάζοντάς τους να ομολογήσουν φανταστικά εγκλήματα.

  Πριν δέκα χρόνια διάβασα το βιβλίο του Άρθουρ Κέσλερ που αναφέρεται στις δίκες της Μόσχας και έχει τίτλο «Το μηδέν και το άπειρο». Και βέβαια ήξερα για αυτές από πολύ πριν, όπως και οι περισσότεροι άλλωστε.

  Ποιοι είναι οι δυο εισαγγελείς;

  Ο ένας είναι στη φυλακή, γιατί τόλμησε να καταγγείλει τις αποσπάσεις ομολογιών κατόπιν βασανιστηρίων. Με αυτόν ξεκινάει η ταινία, που προσημαίνει (aka κάνει σπόιλερ) το τέλος της. Ο άλλος έχει πάρει κρυφά σημείωμά του, γραμμένο με το αίμα του, με την καταγγελία του. Καθώς δεν έχει εμπιστοσύνη στην τοπική δικαιοσύνη θα πάει στη Μόσχα για να συναντήσει τον γενικό εισαγγελέα.

  Η πλοκή διαδραματίζεται σε ελάχιστους χώρους. Οι κύριοι είναι ένα κελί της φυλακής, το γραφείο του γενικού εισαγγελέα και το κουπέ ενός τρένου.

  Και βέβαια η ανατροπή στο τέλος είναι αναμενόμενη για τους υποψιασμένους θεατές, που στην περίπτωση αυτή είναι οι περισσότεροι.

  Νέος ο ανακριτής, μόλις είχε αποφοιτήσει στη σχολή και δεν είχε κλείσει τρίμηνο σαν εισαγγελέας, έμοιαζε πολύ με τον Ζαν Λουί Τρεντινιάν.

  Όμως εδώ θα ήθελα να κάνω ένα σχόλιο.

  Στο τρένο ο εισαγγελέας ταξιδεύει με κάποιον που δεν έχει πόδι και χέρι, τα έχασε στον πόλεμο. Αφηγείται την ιστορία του. Είχε πάει να δει τον Λένιν προσωπικά, τα κατάφερε, του ζήτησε μια σύνταξη, όμως την σύνταξη αυτή δεν την είδε. Αντίθετα τον έστειλαν σε ένα φτωχοκομείο. Αυτό προφανώς έγινε πριν το 1924 που πέθανε ο Λένιν. Τώρα, μετά από 13 από το θάνατό του, πηγαίνει (για πολλοστή φορά άραγε;) να ζητήσει αυτή τη σύνταξη αναπηρίας πολέμου από τον Στάλιν.

  Επειδή ένα από τα «είδωλα της φυλής» κατά τον Μπέηκον είναι η τάση γενίκευσης. Αλήθεια, δεν έδιναν τότε αναπηρικές συντάξεις; Ρώτησα το perplexity.

  1918: Πρώτος νόμος (Δεκέμβριος) για πρόνεια τραυματιών/ανημποριών Κόκκινου Στρατού – εγγύηση ιατρικής φροντίδας, μισθούς και συντάξεις σε ανάπηρους, ανάλογα με βαθμό αναπηρίας (π.χ. 50-100% του μισθού) [post-1917 decrees].

1920-1921: Επέκταση σε όλους τους «εργαζόμενους» (μη-εχθρούς), με νόμο του 1921 για «Κρατική Ασφάλιση» που εισάγει υποχρεωτικές συντάξεις αναπηρίας για βιομηχανικούς εργάτες και αγρότες, χρηματοδοτούμενες από κρατικό ταμείο.

1923-1924: Οργανωμένη νομοθεσία στο ΝΕΠ (Νέα Οικονομική Πολιτική), με σταθερές παροχές – π.χ. αναπηρικό επίδομα 30-100 ρουβλίων/μήνα, ανάλογα την ομάδα (1η: πλήρης, 3η: μερική).

Σημειώσεις

Αυτές οι παροχές ήταν επιλεκτικές αρχικά (προτεραιότητα σε μπολσεβίκους/εργάτες), περιορισμένες από φτώχεια/υπερπληθωρισμό, αλλά έθεσαν βάση για το σοβιετικό σύστημα πρόνοιας (πλήρως εδραιωμένο στη δεκαετία 1930). Πολλοί ανάπηροι «Πρώτου Κόσμου» [προφανώς θέλει να πει του πρώτου παγκόσμιου πόλεμου] έμειναν ανασφάλιστοι μέχρι τα μέσα 1920s.

  Το επεισόδιο αυτό το θεωρώ σαν «επίθεση» στο Λένιν. Όσο αντιπαθώ τον Στάλιν, τόσο συμπαθώ τον Λένιν, που αγωνίστηκε για ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη. Πάντως, καθώς διαβάζω ότι το σύστημα ήταν πλήρως εδραιωμένο στη δεκαετία του 1930, μου φαίνεται απίθανο κάποιος ανάπηρος πολέμου να μην είχε πάρει σύνταξη μέχρι το 1937 που διαδραματίζεται το επεισόδιο.

  Πολύ καλή ταινία, καλός σκηνοθέτης ο Λοζνίτσα, για αυτό άλλωστε την βλέπω πακέτο, πολύ μου άρεσε. Η ανατροπή στο τέλος, αν και αναμενόμενη, είναι εντυπωσιακή.  

  7,1 η βαθμολογία της.