Michal Leszczylowski, Regi Andrej Tarkovskij (1988)

 

Michal Leszczylowski, Regi Andrej Tarkovskij (1988)

 

  Από σήμερα στο Στούντιο

  Έχω δει ένα ακόμη ντοκιμαντέρ για τον Ταρκόφσκι, «μονταρισμένα πλάνα» από το γιο του, το «Σινεμά σαν προσευχή» (2019).

  Έχω (ξανα)δει όλες τις ταινίες του Ταρκόφσκι, και διάβασα το «Σμιλεύοντας το χρόνο».

  Φυσικά δοκιμιογραφεί κάποιες φορές στην ταινία, όπως και στο «Σμιλεύοντας το χρόνο».

  Εδώ ξεκινάει με κάποιες σκέψεις για το χρόνο.

  Ευκαιρία να καταθέσω τη δική μου άποψη.

  Οι βυζαντινολογίες για το χρόνο και οι σοφιστικέ αναλύσεις του δεν με τράβηξαν καθόλου. Νομίζω το «Είναι και χρόνος» το παράτησα στην αρχή. Για μένα ο χρόνος είναι ένας, αυτός που μετράει το ρολόι, και υπάρχει επίσης η υποκειμενική αίσθηση του χρόνου (Δεν περνάει η ώρα, όταν περιμένουμε). Η σχετικότητα του χρόνου δεν με ενδιαφέρει, γιατί εγώ ζω στον γήινο χρόνο, όπως δεν με ενδιαφέρει και η γεωμετρία του Λομπατσέφσκι (από ένα σημείο εκτός ευθείας μπορούμε να φέρουμε άπειρες παραλλήλους), γιατί εγώ μόνο την ευκλείδεια γεωμετρία μπορώ να χρησιμοποιήσω.

  Όμως να παραθέσω κάποιες ατάκες από την ταινία.

  «Πολλοί κριτικοί ερμήνευαν τις ονειρικές σεκάνς ως ένα είδος συμβολισμού. Αλλά αυτό είναι εντελώς λάθος, πρόκειται για παρερμηνεία».

  Υπερερμηνεία, θα έλεγε ο Έκο. Γράφω κάποια πράγματα στην κριτική μου για το «Σμιλεύοντας το χρόνο».

  «Τα όνειρα τον γοήτευαν. Χρησιμοποίησε πολλές από τις ονειρικές του εμπειρίες στις ταινίες του», λέει η γυναίκα του.

  Εμένα όχι, όμως συχνά με τη φαντασία μου επισκέπτομαι τόπους των ονείρων μου. Το Κεντρί, το χωριό της μάνας μου, ήταν διαφορετικό στα όνειρά μου, όπως και τα «Μουλκάτα» και ο «Καλαμάτης», δυο χωράφια μου. Υπάρχουν και άλλοι τόποι.

  «Οι ισλανδοί συνήθιζαν να ρίχνουν τις άπιστες συζύγους στη θάλασσα», λέει ο Ταρκόφσκι.

  Και εγώ ρωτώ: και οι ισλανδές; Συνήθιζαν και αυτές να ρίχνουν τους άπιστους συζύγους στη θάλασσα;

  Είμαι δηλωμένος φεμινιστής, το έχω ξαναγράψει.

  «Γι’ αυτό δεν πιστεύω στο θάνατο. Δεν υπάρχει. Υπάρχει μόνο ο πόνος και η οδύνη», λέει ο Ταρκόφσκι.

  Δεν θα παρέθετα την ατάκα αν δεν είχα υπόψη μου τη ρήση του Επίκουρου, ο οποίος τόσο άρεσε στο συγχωρεμένο το φίλο μου Τέλη Ράπτη. «Το πιο φρικτό, λοιπόν, από όλα τα κακά, ο θάνατος, είναι ένα τίποτα για εμάς, ακριβώς επειδή όταν υπάρχουμε εμείς, ο θάνατος είναι ανύπαρκτος, και όταν έρχεται ο θάνατος, δεν υπάρχουμε εμείς.».

  Είμαι δηλωμένος (επίσης) οπαδός της φιλοσοφικής σχολής του απλοϊκού ρεαλισμού. Ο θάνατος υπάρχει, όλοι το ξέρουν. Το παραπάνω το είπε ο Επίκουρος σαν παραμυθία.

  Εμένα, στα 76 μου, δεν με φοβίζει ο θάνατος, αλλά το πώς θα πεθάνω. Όχι, δεν θα ήθελα όπως ο Ποκοπίκο να πεθάνω από βαθιά γερατειά, αλλά στον ύπνο μου, όταν θα είναι σίγουρο ότι σε λίγο δεν θα μπορώ να πηγαίνω στην τουαλέτα μόνος μου.

  Βέβαια και ο Κάλβος αλλιώς ευχόταν το θάνατό του και αλλιώς του ήλθε.

  Θα δούμε πολλές σκηνές από το γύρισμα της «Θυσίας».

  Το ότι δεν συμφωνώ με την θρησκευτικότητα του Ταρκόφσκι αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μου αρέσει σαν σκηνοθέτης. Και η ποιητικότητα που ενυπάρχει στις ταινίες του δεν οδηγεί σε αφηγηματική ασάφεια, όπως συμβαίνει με άλλους σκηνοθέτες.

  Είμαι σίγουρος ότι οι λάτρεις του Ταρκόφσκι – και δεν είναι λίγοι – θα θελήσουν να δουν την ταινία.

 

 

Tereza Nvotová, Πατέρας (Otec, 2025)

 Tereza Nvotová,  Πατέρας (Otec, 2025)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  Έχω μάθει πολλές παθήσεις από ταινίες, όπως π.χ. το σύνδρομο Tourette. Με αυτή την ταινία έμαθα για το forgotten baby syndrome.

  Τι είναι αυτό;

  Ο γονιός ξεχνάει το παιδί του στο αυτοκίνητο. Με κλειστά παράθυρα, καλοκαίρι, το παιδί πεθαίνει.

  Αυτό το σύνδρομο έπαθε ο «πατέρας».

  Οι συνέπειες:

  Απίστευτη οδύνη.

  Πρόβλημα στην οικογένεια.

  Δίκη.

  Μπορεί και…

  Αυτό στο τέλος, που δεν θα το μαρτυρήσουμε.

  Το μυαλό παθαίνει μπλοκάρισμα. Κάτι του συμβαίνει στο δρόμο, ένα ατύχημα… και «ξεχνάει» να σταματήσει και να αφήσει το παιδί στον παιδικό σταθμό. Νομίζει ότι το άφησε, και ακολουθεί τη συνηθισμένη διαδρομή για τη δουλειά.

  Το έχω πάθει και εγώ, είναι η «συνήθεια διαδρομής» (αυτό δεν είναι σύνδρομο, περιγράφεται όμως στην ηθολογία, νομίζω μιλάει για αυτό ο Κόντραντ Λόρεντς, του οποίου μετέφρασα το βιβλίο «Η πίσω όψη του καθρέφτη», εκδόσεις Θυμάρι). Θέλω να πάω κάπου, μετά από κάποιο σημείο της συνηθισμένης μου διαδρομής πρέπει να στρίψω κάπου αλλά «ξεχνώ», και συνεχίζω. Το αντιλαμβάνομαι σχεδόν αμέσως, αλλά μπορεί και αργότερα. Αναστροφή, χάσιμο χρόνου…

   Η δίκη καταλαμβάνει ένα σημαντικό μέρος της ταινίας. Αποτελεί ένα μοτίβο που άρεσε πολύ στη μητέρα μου, εμένα όχι ιδιαίτερα.

  Αλήθεια, υπάρχει «Forgotten dog syndrome»;

  Και να υπάρχει, τα αίτια θα είναι τα ίδια.

  Ο ιδιοκτήτης μπορεί να είναι απαρηγόρητος, η γυναίκα του και τα παιδιά του θα του τα ψάλουν άγρια, αλλά σίγουρα δεν θα καθίσει στο εδώλιο του κατηγορουμένου.

  Ψυχοπλακωτική ταινία, όμως πολύ καλή, 7,3 η βαθμολογία της. Όμως εσείς που έχετε μικρά παιδιά πρέπει να τη δείτε, για να έχετε το νου σας

Huang Ji, Egg and stone (鸡蛋和石头, 2012)

 Huang Ji, Egg and stone (鸡蛋和石头, 2012)

 

  Ξανά το θέμα που συναντήσαμε στην ταινία «Taking father home» (2005) του Ying Liang.

  Αυτή τη φορά είναι και οι δυο γονείς που παρατούν την κόρη τους στο θείο της για να πάνε στην πόλη να δουλέψουν. Τους χρωστάει ευγνωμοσύνη, τον βοήθησαν να πάρει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ως γιατρός (ή να διοριστεί ως γιατρός, δεν θυμάμαι). Υποτίθεται ότι θα την άφηναν για δυο χρόνια, όμως έχουν περάσει επτά.

  Παρά τα κάποια αφηγηματικά κενά, δεν υπάρχει σημαντική αφηγηματική ασάφεια.

  Η Honggui πουλάει αυγά. Δίνει σε ένα φίλο της. Αυτός της δίνει μια σκαλιστή πέτρα. Όμως σε ένα επόμενο επεισόδιο της αφήνει ένα χαρτονόμισμα σε ένα πεζούλι με μια πέτρα πάνω του, προφανώς για να μην παρασυρθεί από τον αέρα.

  Παίρνει τηλέφωνο τη μητέρα της, βρίσκεται λέει στο μπάνιο. Σίγουρα δεν έχει διάθεση να επικοινωνήσει μαζί της.

  Εξακολουθούν τα κορίτσια να είναι ανεπιθύμητα, όχι μόνο στην αυτοκρατορική Κίνα.

  Η Honggui ζωγραφίζει, θέλει να αποδείξει ότι είναι άξια όσο και ένα αγόρι.

  Μένει έγκυος. Από ποιον έμεινε έγκυος, δεν διευκρινίζεται, αν και έμμεσα μπορούμε να υποθέσουμε ότι είναι ο φίλος της που του πηγαίνει αυγά, και κάποιες φορές τη μεταφέρει με τη μηχανή.  

 Η θεία της θέλει να κρατήσει το παιδί. Μπορεί να είναι αγόρι, να το έχουν σαν δικό τους, αντί να υιοθετήσουν ένα ξένο που δεν θα ξέρουν από πού κρατάει η σκούφια του.

  Να πιει τη γλυκόζη, αλλιώς θα τα μαρτυρήσουν όλα στους γονείς της.

  Αυτό και αν με κούφανε:

  Διαβάζει μια σούτρα στη γιαγιά της. Η σούτρα αυτή πρέπει να διαβάζεται από τις γυναίκες, γιατί τα έμμηνά τους μολύνουν τα ποτάμια, φτάνουν στον κάτω κόσμο, και ο θεός του κάτω κόσμου θα τις αναγκάσει να τα πιουν όταν πεθάνουν αν δεν έχουν διαβάσει τη σούτρα.

  Η Honggui κτυπάει την κοιλιά της. Δεν θέλει να γεννήσει το παιδί. Σε μια μακράς διάρκειας σκηνή βλέπουμε την απόξεση.

  Μια σκηνή που χαράζουν το λαιμό μιας κότας με ξενέρωσε. Η κότα σπαρταράει επί πολλή ώρα πριν ψοφήσει. Ρίχνουν το αίμα της σε ένα μπωλ.

  Η Honggui βουτάει το δάχτυλό της στο αίμα και το κοιτάζει με περιέργεια.

  Και το θέμα της εκμετάλλευσης:

  Ο φίλος της δουλεύει σε ένα εργοστάσιο. Απουσίαζε όμως κάποιες μέρες. Το αφεντικό του κόβει το ένα τρίτο του μηνιάτικου. Διστάζει να πάρει τα λεφτά. Αν τα θέλει, αλλιώς να ξεκουμπιστεί.

  Παρά το θέμα της γυναίκας που υποφέρει, που είναι ανεπιθύμητη, η ταινία, με τόσα σκοτεινά πλάνα και αφηγηματικά κενά, δεν μου άρεσε. Αν και πήρε το βραβείο Tiger στο φεστιβάλ του Ρότερνταμ δεν άρεσε προφανώς στο κοινό, όπως δείχνει το 6,3 της βαθμολογίας της.

  Να σημειώσουμε ότι συμπαραγωγός της και διευθυντής φωτογραφίας είναι ο γιαπωνέζος σύζυγός της Ryuji Otsuka.

 

Huang Zi, All about ING (小伟, 2019)

 Huang Zi, All about ING (小伟, 2019)

 

  Ας το γράψουμε ακόμη μια φορά: Δεν είναι εύκολη η πρόσβαση σε ταινίες μικρού μήκους. Η μόνη μεγάλου μήκους ταινία που γύρισε ο Huang Zi είναι αυτή.

  Και οι τρεις πρωταγωνιστές της οικογένειας έχουν ονόματα που τελειώνουν σε -ing: η μητέρα Mul-ing, ο γιος Yim-ing και ο πατέρας Weim-ing. Αρχικά, η ταινία είχε τον τίτλο «Muling, Yiming, Weiming» (《慕伶，一鸣，伟明》).

  Στα αγγλικά, η κατάληξη -ing δηλώνει μια πράξη που βρίσκεται σε εξέλιξη. Ο τίτλος «All About ING» (κυριολεκτικά «Όλα όσα βρίσκονται σε εξέλιξη») παραπέμπει στη ρευστή, αβέβαιη κατάσταση της οικογένειας ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο, το παρελθόν και το μέλλον.

  Ο σκηνοθέτης αποφάσισε αργότερα να αλλάξει τον κινεζικό τίτλο σε 小伟 (το χαϊδευτικό του πατέρα, Weiming). Με αυτόν τον τρόπο θέλησε να τιμήσει τον δικό του πατέρα (η ταινία είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοβιογραφική).

  Είναι χωρισμένη σε τρία κεφάλαια, όπου το καθένα παρουσιάζει την ιστορία μέσα από τη δική του οπτική γωνία:

  Muling (η μητέρα). Είναι ο στυλοβάτης του σπιτιού που επωμίζεται όλο το οικονομικό και ψυχολογικό βάρος. Αποφασίζει να κρύψει από τον σύζυγό της τη σοβαρότητα της κατάστασής του για να τον προστατεύσει. Yiming (ο γιος). Ένας τελειόφοιτος λυκείου που γίνεται δεκτός σε πανεπιστήμιο των ΗΠΑ. Όμως, βλέποντας την κατάσταση, δηλώνει ότι δεν θα πάει, ότι θα δώσει εξετάσεις για το εκεί πανεπιστήμιο. Weiming / Xiao Wei (ο πατέρας). Διαγιγνώσκεται με καρκίνο του ήπατος σε προχωρημένο στάδιο. Το καταλαβαίνει όσο και αν προσπαθούν να του το κρύψουν, και παύει να παίρνει τα φάρμακά του, θέλοντας να φύγει πιο γρήγορα. Επίσης επισκέπτεται τους γέρους γονείς του που είχε να τους δει χρόνια (αυτό με κούφανε. Είναι δυνατόν; Στην Ελλάδα δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, τα παιδιά επισκέπτονται συχνά τους γονείς).

  Trivia.

  Και ο φίλος μου ο Γιώργος ο Πεφάνης έφυγε στα 64 του από καρκίνο του ήπατος, μεταστατικό, με πρωτογενή στο παχύ έντερο. Από αυτόν έμαθα ότι μετά τα 50 πρέπει να κάνουμε κολονοσκόπηση. Έτρεξα αμέσως και έκανα, και έτσι τη γλίτωσα, γιατί είχα έναν πολύποδα 1,5 εκατοστό, μεγάλο, μου είπε ο γαστρεντερολόγος που τον αφαίρεσε, και ήταν πολύ πιθανόν κάποια στιγμή να καρκινοποιηθεί. Οι γιατροί του έδιναν ένα χρόνο ζωής  (έζησε τέσσερα) ενώ στον Weiming έξι μήνες.

  Το τέλος του δεν το βλέπουμε. Βλέπουμε μόνο τη γυναίκα του και το γιο του να κοιτάζουν να δουν τι θα κάνουν τα πράγματά του.

  Έχουμε δει αρκετές ταινίες με θέμα τη διαχείριση ενός επερχόμενου θανάτου (μου έρχεται στο μυαλό ο «Τρούμαν», ταινία στην οποία ο Χουλιάν είχε επίσης καρκίνο στο συκώτι), και αυτή είναι μια από τις καλύτερες που έχω δει.

  6,8 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 7.

Qiu Sheng (1989 - )

 Qiu Sheng (1989 - )

 

  Ο Qiu Sheng, γεννημένος το 1989, εντάσσεται στη μετα-Έκτη Γενιά (Post-Sixth Generation), η οποία αναφέρεται επίσης ως Έβδομη Γενιά του κινεζικού κινηματογράφου.

  Σε αντίθεση με τον ωμό ρεαλισμό που χαρακτηρίζει τους περισσότερους σκηνοθέτες της 6ης γενιάς, ο Qiu Sheng εισάγει ένα στυλ που θυμίζει μαγικό ρεαλισμό και ονειρική αφαίρεση (dreamy arthouse). Οι ταινίες του παίζουν με τον χρόνο και τις παράλληλες αφηγήσεις.

  Δυο παράλληλες αφηγήσεις έχουμε στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του «Suburban birds» (2018), με μια ομάδα παιδιών στη μια και μια ομάδα μεγάλων, μηχανικών, που ψάχνουν τα αίτια μιας καθίζησης, στην άλλη.

  Παιχνίδι με το χρόνο έχουμε στην τελευταία του ταινία «My father’s son» (2025), η πλοκή της οποίας κινείται σε τρία χρονικά επίπεδα, με το τρίτο να είναι το μέλλον, στο οποίο κεντρική θέση έχει η τεχνητή νοημοσύνη. Θέμα της η σχέση πατέρα και γιου.

  Μου θύμισε την ταινία του Feng Xiaogang «If you are the one 3» (2023), romance, στο οποίο κάνει την εμφάνισή της η τεχνητή νοημοσύνη.

  Η μικρού μήκους ταινία του «Distant thunder» (2016) αποτελεί το πρόπλασμα του «Suburban birds», με τον ήρωα σε μικρή ηλικία και στη συνέχεια σε μεγάλη, να επισκέπτεται τον χώρο όπου έπαιζαν παιδιά. Στο τέλος της έχουμε ένα «ονειρικό» επεισόδιο, με μια κοπέλα που βλέπει στο βάθος. Πηγαίνει να τη φτάσει και αυτή απομακρύνεται τρέχοντας.

  Η δεύτερη ταινία του «My blue summer» (2022) την οποία συνσκηνοθετεί με τον Huang Bin (2022) ξεχωρίζει από τις άλλες, είναι θα λέγαμε mainstream, ένα χαριτωμένο romance με το μοτίβο της σταχτοπούτας.

Ying Liang (1977 –

 Ying Liang (1977 –

 

  Ο Ying Liang (γεννημένος το 1977) τοποθετείται στην μετα-Έκτη Γενιά (Post-Sixth Generation) των Κινέζων σκηνοθετών, η οποία είναι ευρύτερα γνωστή στη διεθνή βιβλιογραφία και ως «dGeneration» (Digital Generation), αν και αποκαλείται επίσης ως έβδομη γενιά. Χρηματοδοτούνται κυρίως ανεξάρτητα και δημιουργούν εκτός του επίσημου κρατικού συστήματος παραγωγής και λογοκρισίας της Κίνας, με αποτέλεσμα να προβάλλονται κυρίως σε διεθνή φεστιβάλ. Συνήθως έχουν μια κριτική ματιά πάνω στη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα. Από αυτή την άποψη θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Ying Liang είναι ίσως ο πιο αντιπροσωπευτικός.

  Στην πρώτη του ταινία «Taking father home» (2005) μιλάει για ένα φαινόμενο που το ζήσαμε και στην Ελλάδα. Ο σύζυγος φεύγει από το χωριό αναζητώντας μια καλύτερη τύχη στην πόλη, όπου υπάρχει ένας οικοδομικός οργασμός και ευκαιρίες πλουτισμού.

  Όμως δεν παρατάνε όλοι τις οικογένειές τους για να φτιάξουν καινούρια. Ο «πατέρας» θα το πληρώσει για αυτό.

  Στην δεύτερη ταινία του «The other half» (2006) διεκτραγωδεί τη μοίρα των γυναικών στη σύγχρονη Κίνα, παρουσιάζοντας διάφορες σχετικές ιστορίες.

  Στην «Good cats» (2008) κριτικάρει τη διαφθορά, τη διαπλοκή τοπικών αξιωματούχων με νεόπλουτους κτηματομεσίτες, που προσπαθούν να μηχανευτούν τρόπους να πείσουν τους χωρικούς να τους πουλήσουν τα σπίτια τους, για να κατασκευάσουν εκεί μια βιομηχανική ζώνη.

  Στην «When night falls» (2012) μιλάει για την αστυνομική βία, που θα επισύρει μια αιματηρή εκδίκηση.

  Η συνέπεια ήταν περίπου αναμενόμενη. Ήταν τυχερός που βρισκόταν στο Χονγκ Κονγκ αλλιώς θα είχε συλληφθεί από τις κινεζικές αρχές. Και οι αρχές του Χονγκ Κονγκ, που είχαν ακόμη αρκετή ανεξαρτησία, αρνήθηκαν να τον εκδώσουν.

  Στην «A family tour» μιλάει για την προσωπική του ιστορία, παραλλάσσοντάς την ελαφρά.

  Η σκηνοθέτις δεν μπορεί να επιστρέψει στην πατρίδα της από το Χονγκ Κονγκ για να δει τη μητέρα της. Και επινοούν έναν τρόπο να συναντηθούν. Αυτή ταξιδεύει με ένα γκρουπ στην Ταϊβάν, και η σκηνοθέτις με τον άντρα της και το παιδί τους ταξιδεύουν επίσης στην Ταϊβάν. Παρακολουθούν από κοντά την περιοδεία της μητέρας, κλείνουν διπλανό δωμάτιο στα ξενοδοχεία, και έτσι έχουν τη δυνατότητα να βρεθούν αρκετό χρόνο μαζί.

Qiu Sheng, My father’s son (比如父子,2025)

 Qiu Sheng, My father’s son (比如父子,2025)

 

  Για παράδειγμα, ένας πατέρας και ένας γιος, ο κινέζικος τίτλος.

  Η πλοκή εκτυλίσσεται σε τρία χρονικά επίπεδα: Παρόν, παρελθόν και μέλλον.

  Δίνουν στον νεαρό να εκφωνήσει τον επικήδειο στην κηδεία του πατέρα του. Ξαφνικά χάνει τη φωνή του, δεν μπορεί να μιλήσει και το βάζει στα πόδια. Το επεισόδιο αυτό είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό. Μεγάλος πια θα πάει να παραλάβει τις στάχτες του.

  Αναρωτιέμαι αν είναι αυτοβιογραφικό και αυτό που του διηγείται ο πατέρας του, αργότερα στην ταινία. Οι γονείς του κλέφτηκαν. Πλούσια αυτή, φτωχός αυτός, δεν τον ήθελαν για γαμπρό.

  Στη συνέχεια μεταβαίνουμε στο παρελθόν. Ο πατέρας θέλει ο γιος του, ντε και καλά να γίνει μποξέρ, όπως αυτός. Βέβαια με το μποξ ασχολείται ερασιτεχνικά.

  Ο γιος αντιδρά, όμως ο πατέρας του επιμένει. Στο τέλος θα υποχωρήσει. Μεγάλος πια θα καταλάβει ότι όλα αυτά ο πατέρας του τα έκανε από αγάπη.

  Θα δούμε διάφορα επεισόδια.

  Ο πατέρας του θα χωρίσει.

  Δεν κατάλαβα αν αυτοκτόνησε, μη θέλοντας να υπομείνει τις χημειοθεραπείες.

  Θα πάρει πτυχίο. Θα γίνει εξπέρ στην τεχνητή νοημοσύνη.

  Η γυναίκα του θα μείνει έγκυος, όμως υπάρχει πρόβλημα με το έμβρυο.

  Μήπως έκτρωση;

  Η γυναίκα του θα αρνηθεί.

  Όμως δεν μας λέγεται αν γέννησε γιο ή κόρη.

  Θα φτιάξει ένα ομοίωμα τεχνητής νοημοσύνης που μοιάζει με τον πατέρα του και θα το προπονήσει στο μποξ.

  Στο τέλος το ομοίωμα αυτό θα τον παρακαλέσει να τον αφήσει ελεύθερο, κάτι που δεν είχε τολμήσει να κάνει αυτός με τον πατέρα του.  

  Στα τελευταία πλάνα θα τους δούμε να συζητάνε μπροστά στο ποτάμι.

  Τον βλέπουμε να πετάει τα γυαλιά του στο νερό, σε μια κίνηση που υποδηλώνει ότι τον άφησε ελεύθερο.    

  Με μια κάποια ασάφεια στην πλοκή (ίσως οφείλεται στο ότι ο Qiu περιέκοψε άγρια την αρχική ταινία που ήταν 150 λεπτά και έμειναν μόνο 97), δεν εκπλήσσομαι για το 5,3 της βαθμολογίας. Όμως η ταινία είχε καταπληκτικά νυχτερινά, ονειρικά πλάνα.

  Πατέρας και γιος, μου θύμισε την ταινία του Σοκούροφ.