Καστοριάδης

 Καστοριάδης

 

  Έπεσα πάνω σε ένα πολύ ωραίο κείμενο για τον Καστοριάδη και το κοινοποίησα στον τοίχο μου στο facebook. Αντιγράφω τις δυο πρώτες περιόδους.

  «Μια μύγα έχει παγιδευτεί μέσα σε ένα γυάλινο μπουκάλι. Πετά συνεχώς, χτυπά στα τοιχώματα, εξαντλείται, αλλά δεν μπορεί να βγει, παρότι η έξοδος ίσως βρίσκεται ανοιχτή λίγο πιο πάνω. Είναι τόσο εγκλωβισμένη στον τρόπο που κινείται και αντιλαμβάνεται τον χώρο, που δεν βλέπει τη διέξοδο.

  Για τον Καστοριάδη, αυτό μοιάζει με τις κοινωνίες και τους ανθρώπους. Ζούμε μέσα σε ιδέες, συνήθειες, συστήματα, ιδεολογίες και «αυτονόητα» που εμείς οι ίδιοι δημιουργήσαμε, αλλά τα θεωρούμε φυσικά και αναπόφευκτα».

  Πριν προχωρήσω, να πω ότι προηγήθηκε σ’ αυτή την αντίληψη ο Bacon με τα είδωλά του, έχω γράψει και άλλη φορά, δεν θέλω να επανέλθω. Εδώ απλά ήθελα να δώσω ένα παράδειγμα που το έχω πει σε φίλους.

  Κλασική ερώτηση: Πιστεύεις στο Θεό; (να μην κολλήσουμε τώρα στο αν ο προφήτης του είναι ο Μωάμεθ).

  Κλασική απάντηση: Πιστεύω σε μια ανώτερη δύναμη.

  Και ο ερωτών και ο απαντών βρίσκονται μέσα στο «μπουκάλι» της μονοθεϊστικής κουλτούρας μας. Αν έκανες αυτή την ερώτηση σε ένα αρχαίο έλληνα, θα σε κοίταζε γεμάτος έκπληξη: Για ποιον θεό μιλάς, για τον Άρη, τον Ποσειδώνα, τον Δία…

  Ο αρχαίος έλληνας βρίσκεται σε άλλο μπουκάλι.

  Και εγώ βρίσκομαι σε άλλο.

  Πώς θα απαντούσα σε κάποιον αν μου έκανε αυτή την ερώτηση;

  Πλάκα μου κάνεις; Τι ένας θεός; Εγώ απλά πιστεύω ότι υπάρχουν ανώτερες δυνάμεις που μας ξεπερνούν, και για τις μόνες για τις οποίες ξέρουμε με σιγουριά κάτι είναι οι εξωγήινοι. Και αυτό το κάτι δεν είναι παρά μόνο η ύπαρξή τους.

  Δεν είσαι στα καλά σου, εδώ υπάρχουν τόσοι και τόσοι που δεν πιστεύουν στους εξωήινους.

  Δεν ξέρω αν το ξέρετε, υπάρχουν τόσοι (αλλά όχι και τόσοι) που δεν πιστεύουν ότι η γη είναι στρογγυλή και γυρνάει γύρω από τον ήλιο.

  Να μην πω όλη την ιστορία, την έχω αφηγηθεί αλλού, ξενέρωσα ξαφνικά στη συζήτηση που είχα με ένα νεαρό (εγώ ήμουν δεκαπεντάχρονος μαθητής) στο μοναστήρι της Φανερωμένης, όταν μου είπε «Και να σκεφτείς ότι κάποιοι πιστεύουν πως η γη είναι στρογγυλή και γυρνάει γύρω από τον ήλιο».

  Φυσικά πού να του πω ότι και εγώ είμαι ένας από αυτούς τους κάποιους.

  Ας μην πιάσουμε και τον Δαρβίνο, γιατί θα πάει μακριά η βαλίτσα.

Covid: δυο συμβουλές

 Covid: δυο συμβουλές 

  Τη μια συμβουλή σας την έχω ήδη δώσει, από την εμπειρία μιας φίλης. Με ήπια συμπτώματα covid, έπαθε μίνι εγκεφαλικό και μίνι πνευμονικό οίδημα μετά από λίγες μέρες. Την πλάκωσαν στα αντιθρομβωτικά.

  Η συμβουλή: Δεν είναι σίγουρο ότι θα την πάθετε, αλλά ποτέ δεν ξέρεις. Αν νοσήσετε με covid, καλό είναι να παίρνετε για κάποιες μέρες salospir, εκτός και παίρνετε, όπως εγώ, αντιπηκτικό.

  Η δεύτερη.

  Νοσηλεύτηκα για τέσσερις μέρες στην Παμμακάριστο για μια ήπια πνευμονική λοίμωξη. Σήμερα πήρα εξιτήριο.

  Ο φίλος ο Νίκος (χάρη στην κόρη του είδαμε τον τελικό των final four) πώς την έπαθε.

  Κόλλησε covid, ήπια συμπτώματα και αυτός. Μετά από κάποιες μέρες, ένιωσε να του κόβονται οι δυνάμεις, να μην μπορεί να αναπνεύσει. Κάλεσε ασθενοφόρο. Τον πήγαν στο πλησιέστερο νοσοκομείο, και ας μην είχε πνευμονολογικό τμήμα. Ήταν ζήτημα ζωής και θανάτου. Το οξυγόνο του είχε πέσει στο 80.

  Και η συμβουλή: αν νοσήσετε με covid, παίρνεται κατά διαστήματα το οξυγόνο σας με το οξύμετρο. Αν πέσει κάτω από 94, σίγουρα κάτω από 92, πηγαίνετε στα επείγοντα ενός νοσοκομείου που να διαθέτει πνευμονολογική κλινική. Ή αν δεν θέλετε, επικοινωνήστε με το γιατρό σας.

  26-5-2026

Διαδικτυακές απάτες

 Διαδικτυακές απάτες 

H Γενική Ταχυδρομική με ειδοποίησε ότι σύντομα θα παρελάμβανα δέμα. Με πήρε τηλέφωνο ο ταχυδρόμος χθες (δεν ήμουν σπίτι). Είναι ένα δέμα με αντικαταβολή, 45 τόσα ευρώ. -Από πού είναι; Νομίζω μου είπε Ουγγαρία. Δεν θυμάμαι (όχι, δεν έχει σχέση με alzheimer) να έκανα καμιά παραγγελία. Υπέθεσα ότι είναι μια νέα διαδικτυακή απάτη. Αν ήμουν περίεργος, θα πλήρωνα τα 45 ευρώ να δω τι διάβολο είναι αυτό που μου έστειλαν. Όμως δεν ήμουν περίεργος, του είπα ότι δεν το παραλαμβάνω. ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΩ. Ένα πλαστικό ρολόι, μου αφήνει σε σχόλιο ο Κωνσταντίνος που ήταν αρκετά περίεργος για να την πάθει. Οπότε, αν σας έλθει τέτοιο μήνυμα, ξέρετε τι θα παραλάβετε. Ο Ντίνος όμως δεν τσίμπησε. Ήταν 70 ευρώ, από Χονγκ Κονγκ.

  Αυτά, προς επίρρωση της παροιμίας: η περιέργεια σκότωσε τη γάτα.

26-5-2026

Gus Van Sant, Η ομηρία (Dead man’s wire, 2025)

 Gus Van Sant, Η ομηρία (Dead man’s wire, 2025)

 

  Από χθες στους κινηματογράφους

  Και μετά την ταινία «Μην ανησυχείς, δεν θα φτάσει μακριά με τα πόδια», o Gus Van Sant γυρίζει την «Ομηρία», που βασίζεται σε πραγματικό γεγονός.

  Αυτή έχει «σασπένς του πώς», φτάσαμε σ’ αυτό το τέλος, όμως μόνο για τους αμερικάνους που ξέρουν την ιστορία.

  Και όχι όλοι. Οι νεότεροι πιθανότατα δεν την ξέρουν, μια και διαδραματίστηκε το 1977.  

  Για μας τους υπόλοιπους έχουμε «σασπένς του τι» θα γίνει στο τέλος.

  Τι έγινε, θα σκοτώσει τον όμηρο ο Τόνι Κυρίτσης; (κάποιος παππούς του θα ήλθε από την Ελλάδα).

  Μια χρηματοπιστωτική εταιρεία του έπαιξε ένα άσχημο παιχνίδι και θέλει να εκδικηθεί. Δεν κατάφερε να πιάσει τον πατέρα (Αλ Πατσίνο), πιάνει το γιο.

  Και έχουμε όλο το σασπένς που υπάρχει σε τέτοιου είδους ομηρίες (Κάποιοι θα θυμάστε την περίπτωση του Ματέι Σορίν, στα καθ’ ημάς).

  Τι έγινε στο τέλος;

  Δεν θέλω να κάνω σπόιλερ, αλλά το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι με ικανοποίησε αφάνταστα.

 

 

Gus Van Sant, Μην ανησυχείς, δεν θα φτάσει μακριά με τα πόδια (Don't Worry, He Won't Get Far on Foot, 2018)

 Gus Van Sant, Μην ανησυχείς, δεν θα φτάσει μακριά με τα πόδια (Don't Worry, He Won't Get Far on Foot, 2018)

 

  Μετά από το φανταστικό της προηγούμενης ταινίας του «The sea of trees», ο Gus Van Sant καταπιάνεται με πραγματικές ιστορίες. Η ταινία βασίζεται στις αναμνήσεις του John Callahan.

  Υιοθετημένος, κουβαλάει τον πόνο ότι η μητέρα του τον παράτησε. Για να καταπολεμήσει την κατάθλιψή του το ρίχνει στο ποτό. Σε ένα πάρτι, ένας άγνωστος θα τον πείσει να πάνε σε ένα άλλο πάρτι, πολύ καλύτερο. Όμως, μεθυσμένος καθώς είναι θα στουκάρει σε μια κολώνα. Θα τη γλιτώσει με μικροκακώσεις ενώ ο Κάλλαχαν, 21 χρονών τότε, θα μείνει τετραπληγικός, στο εξής θα είναι καθηλωμένος σε καροτσάκι.

  Το ποτό όμως δεν μπορεί να το εγκαταλείψει. Κάνει προσπάθεια σε μια ομάδα ανώνυμων αλκοολικών.

  Τελικά θα τα καταφέρει.

  Και θα βρει ένα νόημα στη ζωή του, ζωγραφίζοντας καρτούν. Θα δημοσιεύει στις εφημερίδες.

  Δεν είναι σε όλους αρεστά τα καρτούν του, κάποιοι τα βρίσκουν απωθητικά. Όμως στους περισσότερους αρέσουν, δημοσιεύονται σε εφημερίδες και περιοδικά, και κερδίζει χρήματα.

  Στην υπαρξιακή ψυχολογία, θεμελιωτής της οποίας είναι ο Βίκτορ Φρανκλ, το πιο σημαντικό είναι να θέτεις στόχους της ζωής σου. Ο στόχος του να γίνει καρτουνίστας τον βοήθησε πάρα πολύ να απαλλαγεί από τον αλκοολισμό.

  Ενώ στην προηγούμενη ταινία είχαμε εναλλασσόμενα επεισόδια από δυο χρόνους, Εδώ έχουμε επεισόδια που εναλλάσσονται σε πολλούς χρόνους. Το τελευταίο είναι που μιλάει σε ένα θέατρο για το πρόβλημα του αλκοολισμού, πώς το ξεπέρασε, και γενικά για τη ζωή του.

  Και, ναι, υπήρξε ένα ειδύλλιο, με μια αεροσυνοδό.

  Συγκινητική ταινία, έχω φίλο παραπληγικό και ξέρω ότι η ζωή τους δεν είναι εύκολη. Όμως οι βιογραφικές ταινίες «πάσχουν» από το ότι δεν υπάρχει μείζον σασπένς σ’ αυτές. Μπορεί η βαθμολογία της να είναι 6,8, όμως εμένα μου άρεσε περισσότερο η προηγούμενη που είχε βαθμολογία 6,1.

Orson Welles, Η κυρία από τη Σαγκάη (The Lady from Shanghai, 1947)

 Orson Welles, Η κυρία από τη Σαγκάη (The Lady from Shanghai, 1947)

 

  Δεν μου αρέσουν τα film noir, για αυτό θα παραθέσω αμέσως τη βαθμολογία της: 7,5.

  Όμως να παραθέσω και το παρακάτω απόσπασμα από τη βικιπαίδεια:

  Although the Columbia Pictures film initially received mixed reviews, it has grown in stature over the years. In 2018, the film was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress as being "culturally, historically, or aesthetically significant.

  Ας κάνω μια και καλή το spoiler: την πλοκή μπορείτε να τη διαβάσετε στη βικιπαίδεια.

  Εδώ απλά θα σχολιάσω κάποια σημεία του έργου:

  Ο Orson Welles ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά τη Ρίτα Χέηγουορθ.

  Με την πρώτη ματιά, σημαίνει ότι ερωτεύεσαι το έξω.

  Καλά, δεν είδε το μέσα;

  Και ο Μίσκιν ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά, και μάλιστα από φωτογραφία, τη Ναστάζια Φιλίποβνα, γιατί είδε το μέσα της. Ναι, αν είσαι καλός φυσιογνωμιστής, και αν δεν παρασύρεσαι από την ομορφιά, μπορείς να δεις το μέσα.

  Ήθελα ένα happy end σ’ αυτό τον έρωτα, όμως…

  Αφηγείται στο τρίο που τον προσέλαβαν στη θαλαμηγό (είναι ναυτικός) για μια κρουαζιέρα, μια ιστορία: Ψάρεψε έναν καρχαρία. Γεμάτος αίματα ο καρχαρίας. Οι άλλοι καρχαρίες μυρίστηκαν το αίμα και τον κατασπάραξαν. Μετά άρχισαν να κατασπαράζουν ο ένας τον άλλο, ώσπου δεν έμεινε κανείς.

  Το σπόιλερ θα το κάνω, η ιστορία αυτή λειτουργεί σαν προσήμανση, όμως μόνο στο τέλος το καταλαβαίνεις.

  Δεν θυμάμαι πώς το διατύπωσε ο Welles, από εκεί που βρισκόταν στην κορυφή άρχισε να κατεβαίνει.

  Καμιά μεταγενέστερη ταινία του δεν ξεπέρασε τον «Πολίτη Κέην».

  Ηθικό δίδαγμα: μην ξεμυαλίζεστε έτσι εύκολα από την πρώτη γκόμενα που θα συναντήσετε.

 

Gus Van Sant, Μια θάλασσα από δέντρα (The sea of trees, 2015)

 Gus Van Sant, Μια θάλασσα από δέντρα (The sea of trees, 2015)

 

  Τον Gus Van Sant τον είδα πακέτο, πριν 13 χρόνια. Εκείνη την εποχή έγραφα για όλες τις ταινίες σε ένα αρχείο.

  Τον είχα ξεχάσει. Και ξαφνικά βλέπω ότι την Πέμπτη προβάλλεται η τελευταία του ταινία, η «Ομηρία».

  Για να δούμε, τι ταινίες είχε γυρίσει πριν που δεν τις είχα δει;

  Δύο.

  Η πρώτη είναι «Μια θάλασσα από δέντρα».

  Χθες είδα ένα βίντεο στο youtube, μια ομιλία που έκανε ο Απόστολος Δοξιάδης σε ένα πανεπιστήμιο στο Λονδίνο. Μιλάει για τον «αξεπέραστο» Αριστοτέλη και ότι τον αναφέρει κάμποσες φορές (δεν θυμάμαι πόσες) ο Syd Field, που έχει γράψει βιβλία-οδηγίες για τη συγγραφή ενός καλού σεναρίου.

  Υπάρχει όντως η αναλογία «Μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας, μέγεθος εχούσης…».

  Όμως υπάρχουν και οι διαφορές.

  Στον τραγωδία έχουμε «Σασπένς του πώς», φτάνουμε στο τέλος, που είναι ήδη γνωστό στους θεατές από την μυθολογία. Στο σενάριο, αλλά και στο μυθιστόρημα γενικά, έχουμε «σασπένς του τι» θα γίνει στο τέλος.

  Ακόμη:

  Η τραγωδία κινείται ευθύγραμμα στο χρόνο. Το μοντάζ δίνει τη δυνατότητα να κινείται η πλοκή διαδοχικά σε δυο χρόνους.

  Επίσης:

  Η ταινία αυτή του Gus Van Sant είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα πώς μπορεί να έχουμε ταυτόχρονα «σασπένς του πώς» και «σασπένς του τι».

  Με πιο τρόπο;

  Ξεκινώντας in media res.

  Βλέπουμε τον Αμερικάνο να προχωράει μέσα στο «δάσος των αυτοκτονιών», το Aokigahara. Στο δρόμο συναντάει αποτρεπτικές πινακίδες. Κάποια στιγμή πέφτει πάνω σε μια πινακίδα που λέει «Απαγορεύεται η είσοδος». Βέβαια το φράγμα είναι συμβολικό. Περνάει μέσα. Σταματάει κάπου. Βγάζει ένα σωληνάριο με χάπια. Μόλις έχει πάρει το δεύτερο και βλέπει κάποιον να βογκάει.

  Έχει κομμένες τις φλέβες του. Θα προσπαθήσει να τον σώσει.

  Θα προσπαθήσουν και οι δυο να βρουν την έξοδο, να σωθούνε, σε μια περιπέτεια γεμάτη απρόοπτα.

  Το σασπένς του τι: θα τα καταφέρουν;

  Το σασπένς του πώς: Γιατί έφτασε στο σημείο ο Αμερικάνος να θέλει να αυτοκτονήσει;

  Και περνάμε σε ένα προηγούμενο χρόνο, στην Αμερική, με τη γυναίκα του.

  Είναι τεταμένες οι σχέσεις τους.

  Είναι αλκοολική.

  Το ότι την απάτησε μια φορά και το έμαθε, είναι ένα πρώτης τάξεως άλλοθι για τον αλκοολισμό της.

  Όμως λειτουργεί κανονικά, πωλήτρια σε ένα real estate.

  Οι αφηγηματικοί χρόνοι εναλλάσσονται, από το τώρα πηγαίνουμε στο τότε, αρκετές φορές.

  To απρόοπτο:

  Έχει όγκο στο κεφάλι.

  Το σασπένς:

  Θα τη γλιτώσει;

  Η ανατροπή:

  Είναι καλοήθης.

  Και δεύτερη ανατροπή:

  Πάνω στο ασθενοφόρο που τη μεταφέρει πέφτει μια νταλίκα.

  Σκοτώνεται.

  Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για «σασπένς του γιατί» θέλει να αυτοκτονήσει, αλλά δεν είναι και τόσο σημαντικό. Και μόνο το γεγονός ότι πέθανε η γυναίκα του είναι αρκετό. Όμως ο ίδιος μας λέει αργότερα: αποφάσισε να αυτοκτονήσει, γιατί ένιωθε ενοχές.

  Καθώς προχωρούν ψάχνοντας για έξοδο, ο γιαπωνέζος του δείχνει μια ορχιδέα πάνω σε ένα βράχο: από εδώ έχει περάσει μια ψυχή, του λέει.  

  Το δάσος είναι γεμάτο ψυχές.

   Ο γιαπωνέζος, τραυματισμένος, δεν μπορεί να προχωρήσει. Ο Αμερικάνος του λέει ότι θα έλθει οπωσδήποτε να τον πάρει.

  Με ένα κινητό, με αδύνατο σήμα, καταφέρνει τελικά να τον εντοπίσουν.

  Τον βλέπουμε σε κρεβάτι νοσοκομείου, μετά από 12 μέρες.

  Δεν υπήρχε κανείς άλλος, έψαξαν και δεν βρήκαν τίποτα, του λένε. Εξάλλου οι κάμερες που καταγράφουν δεν είδαν κανένα να περνάει μέσα στο δάσος.

  Μόλις συνέλθει θα τρέξει να τον βρει.

  Αρχίζουμε να υποπτευόμαστε.

  Βρίσκει την καπαρντίνα με την οποία τον είχε σκεπάσει. Τη σηκώνει. Από κάτω βρίσκει μια ορχιδέα.

  Ήταν η ψυχή της γυναίκας του που με αυτό τον τρόπο προσπάθησε να τον σώσει.

  Το 6,1 της ταινίας την αδικεί.

  Εγώ έβαλα 8.

  Έχω γράψει πολλές φορές κάτι ανάλογο.

  Ας γράψω για μια φορά το διορθωτικό: de gustibus non est disputandum. Εμένα άρεσε, αλλά όχι και στους περισσότερους που είδαν την ταινία.  

  Εδώ έχω γράψει συγκεντρωτικά για τον Gus Van Sant.