Ildykó Enyedi, Σιωπηλή φίλη (Stille Freundin, 2026)

 Ildykó Enyedi, Σιωπηλή φίλη (Stille Freundin, 2026)

 

  Από χθες στους κινηματογράφους

  Ας ξεκινήσουμε από αυτό: η Ildyko Enyedi είναι μια εξαιρετική σκηνοθέτις την οποία βλέπω πακέτο. Η προηγούμενη ταινία της που είδαμε ήταν «Η ιστορία της γυναίκας μου».

  Τρεις ιστορίες μας δείχνει στην ταινία της η Enyedi, που διαδραματίζονται το 1908, το 1972 και το 2022. Και βέβαια δεν τις δείχνει στη χρονολογική τους διαδοχή, αλλά σπάει επεισόδια και πλάνα κάθε ιστορίας δίνοντάς τις έτσι σε μη γραμμική σειρά.

  Συνδετικός κρίκος: Η μυστική ζωή των φυτών.

  Πριν δεκαετίες διάβασα το βιβλίο των Peter Tompkins και Christopher Bird που με εντυπωσίασε. Τα φυτά έχουν αισθήματα, αντιδρούν σε αυτά που συμβαίνουν γύρω τους. «Μας κάνουν μπανιστήρι», ακούμε το σχόλιο κάποιου (τη συνέχεια δεν τη λέει… ότι αν κάνεις σεξ με τη φίλη σου μέσα στο δάσος μη νομίζεις ότι δεν σας βλέπουν).

  Με αισθητήρες παρακολουθούν τα αισθήματα των φυτών οι δυο συγγραφείς. Θυμάμαι, γιατί μου άρεσε, ότι τα φυτά δείχνουν ευχαρίστηση όταν ακούν κλασική μουσική, όχι όμως ροκ.

  Γιατί μου άρεσε;

  Γιατί και μένα μου αρέσει η κλασική μουσική.

  Και τα κρητικά (παρεμπιπτόντως, παίζω λύρα). Αυτά είναι τα δυο είδη μουσικής που ακούω. Όλα τα όλα, τυχαία. Δηλαδή όχι εντελώς, στο tiktok έχω ανακαλύψει, και έχω μεταφράσει ανάμεσα στα άλλα το Une te dua, σ’ αγαπώ, 你有没有爱过来我, με αγάπησες ποτέ; Και Fără tine, χωρίς εσένα (στη ζωή, δεν είναι ωραία).

  Όμως την πιο εντυπωσιακή μαρτυρία την διάβασα σε μια νουβέλα του Στρατή Μυριβήλη, «Ο Παν». Αντιγράφω από την ανάρτησή μου το σχετικό απόσπασμα:

  «Του χαρίζεται ένας χρόνος, θα αποφυλακισθεί. Τι θα κάνει έξω; Συγκινημένος πηγαίνει να αποχαιρετήσει τη συκαμνιά.

  «-Ο Τσαλέκος αφήνει γεια στην καρυδιά του!

Τα μάτια του γιόμιζαν από το πράσινο της φυλλωσιάς, ύστερα αυτό το πράσινο άρχισε να σαλεύει. Ήτανε μια θάλασσα δροσερή από φύλλα, που θρόιζε με μικρά – μικρά κύματα και σκέπαζε τον κόσμο. Τα δάκρυα γέμισαν το στέρνο του, ξεχείλισαν από τα μάτια κ’ έτρεχαν πάνω στα μάγουλά του.

  -Ο Τσαλέκος κλαίει! είπαν οι κατάδικοι, και στρίμωχναν τα κουρεμένα τους κεφάλια να δουν.

  Έκλαιγε. Οι πόρτες ήταν ανοιχτές, μπορούσε στη στιγμή να σηκωθεί να φύγει, κι αυτός καθόταν εκεί πάνω στο πεζούλι, με τα χέρια αφημένα στα γόνατα, με τη ράχη στον τοίχο. Ώρες καθόταν, κοίταζε την καρυδιά του κ’ έκλαιγε».

  Έξαφνα ένας φυλακισμένος φώναξε.

  -Δείτ’ εκεί ένα μυστήριο. Το δέντρο μαράθηκε!

  Τότες από παντού ξαπλώθηκε τούτο το μουρμουρητό. Από κελί σε κελί, από θάλαμο σε θάλαμο. Από τις σκοπιές, από το οίκημα της φρουράς, από τα Γραφεία. Όλοι το ξανάλεγαν, όσοι μπορούσαν έτρεχαν να δουν το μυστήριο.

  Ήταν αλήθεια ένα πράμα απίστευτο.

  Η καρυδιά άρχισε να κρεμάζει τα φύλλα της, που έγερναν πανιασμένα σα να τους έριξες ζεματιστό νερό. Άρχισε από τα χαμηλά κλαδιά και προχωρούσε προς τα πάνου.

  Κι ο Τσαλέκος όλο κοίταζε ανάμεσ’ από τα δάκρυά του το δέντρο κ’ έκλαιγε».

  Έτσι τελειώνει η νουβέλα».

  Δεν θα μπορούσα να το ξεχάσω ποτέ: ο Μυριβήλης αναφέρεται σε αληθινό περιστατικό, γράφει σε υποσημείωση.

  Συνδετικός κρίκος στις τρεις ιστορίες είναι ένα δέντρο γκίνγκο. Ο Tony Leung Chiu-wai (τρίτη ιστορία), προσκεκλημένος καθηγητής από το Χονγκ Κονγκ, το συνδέει με αισθητήρες, όπως και η Yun Huang στο γεράνι της (δεύτερη ιστορία). Εμένα όμως μου άρεσε περισσότερο η πρώτη, που σατιρίζει τον φαλλοκρατισμό της εποχής. Η εξεταστική επιτροπή θα προσπαθήσει να ταπεινώσει την Lun Wedler που έκανε αίτηση εισαγωγής στο πανεπιστήμιο, στο οποίο μέχρι τότε οι γυναίκες δεν είχαν πρόσβαση. Απαντάει με επιτηδειότητα στις ερωτήσεις τους, και είναι η μόνη από τις υποψήφιες γυναίκες που θα εισαχθούν. Και η οικογένεια που τη φιλοξενεί θα τη διώξει, γιατί θεωρεί δεδομένο ότι η επίσκεψή της στο δάσος δεν ήταν για επιστημονική έρευνα αλλά για να βρεθεί με κάποιο φίλο.  

  Υπάρχει και η Léa Seydoux, διδάκτωρ, που επικοινωνεί με τον Tony, προσκεκλημένο καθηγητή σε πανεπιστήμιο της Γερμανίας, με βιντεοκλήσεις.

  Trivia: Και στον Φιλολογικό Σύλλογο Παρνασσός μέχρι πρότινος δεν μπορούσαν να γίνουν μέλη γυναίκες. Ήμουν παρών σε μια συγκέντρωση που ο φίλος μου ο … τους ξέχεσε κυριολεκτικά, φέρνοντάς μας όλους σε αμηχανία. Όμως είχε αποτέλεσμα. Άλλαξαν το καταστατικό και τώρα μπορούν να γίνουν μέλη και γυναίκες.

  Εξαιρετική και αυτή η ταινία της Enyedi, 7,3 η βαθμολογία της.

Gan Bi, Kaili Blues (路边野餐, 2015)

 Gan Bi, Kaili Blues (路边野餐, 2015)

 

  Εν όψει της προβολής της ταινία του Gan Bi «Resurrection» που θα προβληθεί στις 8 Οκτωβρίου.

  Το στόρι ήταν το πρόσχημα, μου αρέσει να παραφράζω. Εδώ παραφράζω το «Η Μερόπη ήταν το πρόσχημα» της Ευγενίας Φακίνου.

  Αλλά ας ξεκινήσουμε από τον τίτλο.

  Πικνίκ στην άκρη του δρόμου είναι ο κινέζικος τίτλος.

  Πιο εύστοχος ο αγγλικός: Μελαγχολία του Καϊλί. Το Καϊλί είναι η γενέτειρα του σκηνοθέτη, μια βροχερή, ομιχλώδης και απομονωμένη αγροτική πόλη στην επαρχία Γκουιτζόου της νοτιοδυτικής Κίνας.

  Και πάμε στο στόρι.

  Μα είναι δυνατό να πούλησε ο ετεροθαλής αδελφός του, το «Τρελό πρόσωπο», τον ίδιο του το γιο; Ή μήπως δεν τον πούλησε; Τελικά μαθαίνει ότι δεν τον πούλησε, το πήρε ο Monk, ο μέντοράς του, και το πήγε στο Zhenyuan. Και ο Monk του προτείνει να το αφήσει να μείνει μαζί του για μερικές μέρες ακόμη.

  Είναι δυνατόν να νοιάζεται ο θείος περισσότερο για τον ανιψιό;

  Σχόλιο: Πρόκειται για σεναριακή επινόηση ή όντως συμβαίνουν τέτοια πράγματα και στη σημερινή Κίνα; Το ότι συνέβαιναν στην προ Μάο εποχή, ιδιαίτερα στον πόλεμο, το ξέρω, γίνεται αναφορά σ’ αυτό στην ταινία του Feng Xiaogang «Back to 1942», όμως πουλούσαν κορίτσια, όχι αγόρια, ποιος να αγοράσει τα αγόρια.

  Ξεκινάει ένα ταξίδι για να τον βρει.

  Η βικιπαίδεια δίνει μια πλοκή, ένα ταξίδι στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον που εγώ δεν το κατάλαβα καθόλου. Αλλά δεν νομίζω να έχει και σημασία, γιατί είπαμε, το στόρι ήταν το πρόσχημα.

  Πρόσχημα, για το ύφος.

  Ο Gan Bi αρέσκεται στα μεγάλα πλάνα. Τα επεισόδια δεν κόβονται σε μικρά shots. Σε ένα επεισόδιο βλέπουμε την κάμερα να παρακολουθεί τον ήρωα να ανεβαίνει κάτι σκάλες και να φτάνει στον επάνω όροφο που είναι ακόμη στα μπετά, δίνοντας με τη συγχρονία αυτή (ΧΑ=ΧΙ, χρόνος της αφήγησης ίδιος με το χρόνο της ιστορίας, όπως λέμε στην αφηγηματολογία) μια ιδιαίτερη αίσθηση ρεαλισμού.

  Επίσης του αρέσει να βλέπει τους ήρωές του καθώς βαδίζουν, αλλά και καθώς ταξιδεύουν, είτε με μηχανή είτε με αυτοκίνητο, σχεδόν πάντα συζητώντας. Η κάμερα είτε τους παρακολουθεί είτε τους βλέπει από μπροστά, πισωπατώντας.

  Και στις διαδρομές αυτές βλέπουμε τα ορεινά, ομιχλώδη, γεμάτα δέντρα τοπία του Καϊλί, αλλά και σκηνές από τη ζωή των κατοίκων.

  Μου θύμισε τις ταινίες της Naomi Kawase, την οποία είδαμε πακέτο, που και αυτή αρέσκεται να παρουσιάζει τέτοια τοπία με μεγάλα πλάνα.

  Trivia: Είδα μια σκηνή να παίρνουν βεντούζες, από όπου και το frame.

  Έτσι κράτησα τον πατέρα μου στη ζωή για 9 χρόνια που τον πήραμε μαζί μας, μέχρι τα 94 του που πέθανε, με βεντούζες όταν αρρώσταινε.

  Μια φορά βιάστηκα λίγο και πετάχτηκε αναμμένο οινόπνευμα πάνω στην κουβέρτα. Και μου σχολίασε: «Το βιαστικό γ…ήσι κάνει κουζουλό κοπέλι».

  7,3 η βαθμολογία της, με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο.

Lewis Seiler, Ο μεγάλος παράγων (The big shot, 1942)

 Lewis Seiler, Ο μεγάλος παράγων (The big shot, 1942)

 

  Από την Πέμπτη που μας πέρασε στο Ατενέ

  Τις επανεκδόσεις τις βλέπω, ακόμη και αν το είδος δεν είναι από αυτά που μου αρέσουν.

  Εδώ, ένα πρόσθετο συν είναι ο Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ, που η ερμηνεία του είναι πραγματικά εξαιρετική.

  Τα μοτίβα είναι γνωστά.

  Κακοποιός (μεγάλος και τρανός παλιά), που έχει πάρει τον καλό δρόμο μετά την αποφυλάκισή του. Παγίδευση, για να ξαναγυρίσει στα παλιά. Φυλακή. Απόδραση. Κυνηγητό με αυτοκίνητα.

  Όλα αυτά ανεβάζουν την αδρεναλίνη.

  Η ταινία ξεκινάει από το τέλος, με τον Μπόγκαρτ ετοιμοθάνατο, δημιουργώντας «σασπένς του πώς» φτάσαμε σε αυτό το τέλος, με το συνακόλουθο αίσθημα του «ελέου», της συμπόνιας, για τον ήρωά μας.

  Η γυναίκα είναι sine qua non σε μια ταινία, και θα παίξει καταλυτικό ρόλο.

  6,7 η βαθμολογία της, σίγουρα αξίζει να τη δείτε.

Τα είδωλα του Bacon και η αρχή της οικονομίας

   Τα είδωλα του Bacon και η αρχή της οικονομίας

 

  Ξαφνικά μου πέρασε από το μυαλό, καθώς σκεφτόμουνα την «αρχή της οικονομίας» για την οποία γράφω αρκετά στο δεύτερο βιβλίο μου «Η αναγκαιότητα του μύθου», σε συνδυασμό με τα «Είδωλα» του Bacon, πνευματικές συνήθειες που οδηγούν τους ανθρώπους σε πλάνες.

  Μα πώς είναι δυνατόν αυτό; Σίγουρα δεν έχει καμιά αξία επιβίωσης. Ασφαλώς είναι μια παρενέργεια της αρχής της οικονομίας (το κόστος τεκμηρίωσης ενός ασφαλούς συμπεράσματος με το κόστος αποδοχής ενός ανασφαλούς, με βάση το οποίο προτιμάς ένα ανασφαλές συμπέρασμα από ένα ασφαλές που όμως θα είχε πολλαπλάσιο κόστος στην τεκμηρίωσή του).

  Έχοντας στο μυαλό τα δικά μου, έκανα τη σκέψη: μήπως κάνω λάθος να γενικεύω; (η γενίκευση, ή αλλιώς ο επαγωγικός συλλογισμός, είναι ένα είδωλο).

  Και κάνω τη διορθωτική κίνηση: όχι, δεν θα γενικεύσω.

Alberto Rodriguez, Los tigres (2025)

 Alberto Rodriguez, Los tigres (2025)

 

  Από προχθές στους κινηματογράφους

  Οι «τίγρεις», τα δυο αδέλφια, δουλεύουν στις καταδύσεις. Το πρώτο επεισόδιο, πριν τα γράμματα της αρχής, μας τα δείχνει, μικρά παιδιά, να βουτάνε για να πιάσουν το ρολόι που πετάει ο πατέρας τους στη θάλασσα. Η αμοιβή; Όποιος το πιάσει είναι δικό του.

  Έτσι, για να ξέρουμε, ότι έχουν εξασκηθεί στις καταδύσεις από την παιδική τους ηλικία. Βρίσκουν αντικείμενα, πνιγμένους, ένα βυθισμένο αυτοκίνητο…  

  Η αμοιβή πολύ μικρή για το ρίσκο.

  Ο αδελφός είναι χωρισμένος και έχει προβλήματα με την πρώην του. Δεν της δίνει διατροφή, μόλις που τα βγάζει πέρα, δεν θα τον αφήσει να ξαναδεί τις δυο μικρές κόρες του.

  Κάτι πρέπει να κάνει.

  Ανακαλύπτει ότι ένα πλοίο που έρχεται κάθε τρεις μήνες μεταφέρει ναρκωτικά. Αποφασίζει να κλέψει τόσα μόνο, όσα του χρειάζονται για να πληρώνει τη διατροφή και να ανοίξει μια σχολή καταδύσεων, να είναι αφεντικό και όχι υπάλληλος.

  Έλα όμως που ένας συνάδελφός του στο σκάφος τον παίρνει χαμπάρι;

  Ζητάει μερίδιο, και σε αντάλλαγμα θα φροντίσει για τη διακίνησή του.

  Και εδώ την πατάνε.

  Πώς;

  Η συνέχεια επί της οθόνης.

  Το τέλος, που δεν θα το μαρτυρήσω, δεν μπορούσε να είναι διαφορετικό, αν και εγώ θα το ήθελα διαφορετικό.

  Πολύ καλές ερμηνείες και συναρπαστικά τα υποβρύχια πλάνα.

  6,4 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 7.

 

Karim Aïnouz, Το κλάδεμα της τριανταφυλλιάς (Rosebush pruning, 2026)

 Karim Aïnouz, Το κλάδεμα της τριανταφυλλιάς (Rosebush pruning, 2026)

 

  Από προχθές στους κινηματογράφους

  Ας ξεκινήσουμε από αυτό: το 5,2 της βαθμολογίας της με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο.

  Και να συνεχίσουμε με αυτό: Τι θέλει να πει ο ποιητής;

  Συνήθως ο ποιητής θέλει να μας δώσει κάποιο δίδαγμα ή κάποια διδάγματα.

  Συχνότερα, να μας ανεβάσει την αδρεναλίνη, να μας κάνει να γελάσουμε…

  Εδώ;

  Τι έχουμε;

  Μια δυσλειτουργική οικογένεια, μέσα στην οποία θα μπλεχτεί μια αρραβωνιαστικιά, για να το βάλει στα πόδια τρομοκρατημένη.

  Υπάρχουν και ψέματα.

  Ανατροπή: τη μαμά δεν την φάγανε οι λύκοι.

  Ομοφυλοφιλία, ανδρική και γυναικεία.

  Και το πιο φοβερό: η αλληλοεξόντωση.

  -Μαλ…ίες μας λες, η ταινία είναι καλή.

  -Έτσι λέτε; Αν δεν με πιστεύετε πηγαίνετε να τη δείτε.  

  Να το σημειώσουμε αυτό: Έλληνας ο σεναριογράφος, και ακούμε και ένα τραγούδι του Πουλόπουλου.

 

Padraic McKinley, Το φορτίο (The weight, 2026)

 Padraic McKinley, Το φορτίο (The weight, 2026)

 

  Από χθες στους κινηματογράφους

  Το μοτίβο της μεταφοράς είναι πιο σπάνιο από το μοτίβο της αναζήτησης (holy grail).

  Αυτό είναι το μοτίβο της ταινίας.

  Τελικά, το έχω ξαναγράψει, κυρίως στις κριτικές μου των βιβλίων της Ρέας Γαλανάκη, ότι τα ιστορικά γεγονότα αποτυπώνονται καλύτερα στο μυαλό σου μέσω της μυθοπλασίας, κινηματογραφικής ή μυθιστορηματικής, με πρώτο και καλύτερο το ιστορικό μυθιστόρημα, παρά τον κίνδυνο να θεωρηθούν οι «διακοσμητικές» λεπτομέρειες ιστορικές αλήθειες.

  Δεν ήξερα ότι ο Ρούζβελτ, στη Μεγάλη Κρίση, κατέσχε τον χρυσό, και βέβαια και από τα χρυσορυχεία, για να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη. Πολλοί έκλεψαν.

  Ο Σάμιουλ Μέρφι, βετεράνος του πολέμου, αγωνίζεται να τα βγάλει πέρα. Είναι χήρος, και μένει με το μικρό κοριτσάκι του. Μια συμπλοκή με αστυνομικούς με πολιτικά θα τον οδηγήσει στη φυλακή, και το κοριτσάκι σε ίδρυμα.

  Trivia.

  Φυλούσα ως έφεδρος ανθυπολοχαγός στην πύλη του στρατοπέδου. Βλέπω και περνάει ένα αυτοκίνητο με έναν κύριο με πολιτικά. Άντε να μυρίσω τα νύχια μου ότι ήταν ο στρατοπεδάρχης. Έκανε αναφορά στο διοικητή μου ο οποίος μου έριξε 20 μέρες κράτηση. Αργότερα μου την έσβησε, γιατί καταλάβαινε το δίκιο μου.

  Θα βρεθεί σε καταναγκαστικά έργα, για να μειώσει στο ήμισυ την ποινή του. Είναι δυνατός και έξυπνος. Δεν έχουν δυναμίτη, ο διοικητής τους λέει να σπάσουν ένα μεγάλο βράχο με τις βαριοπούλες και τους λοστούς. Ο Μέρφι είχε μια καλή ιδέα πώς να χειριστούν το βράχο. Και κατάφερε να τον σπάσουν.

  Trivia 2.

  Ο πατέρας μου αγωνιζόταν να σπάσει ένα χαράκι που ήταν στη μέση της στέρνας στο χωράφι μας στο δρόμο του αοριού. Περνάει ο συγχωρεμένος ο Μιχάλης ο Γιανναδάκης, με κατεύθυνση το Αόρι. -Ρε Γιάννη, μήπως μπορείς να μου βάλεις ένα φουρνέλο να σπάσει το βράχο; -Αν βάλω φουρνέλο θα σπάσουν και τα τοιχώματα της στέρνας.

  Το βράδυ που κατέβαινε είδε τον πατέρα μου να έχει σπάσει το βράχο με τη βαρά. Μαντιναδολόγος ων, σκάρωσε αμέσως τη μαντινάδα.

  Εδά σε παραδέχομαι κύριε Δερμιτζάκη

  Μπορεί να είσαι γεροντής μα ’σπασες το χαράκι

  Ο διοικητής ενθουσιάζεται μαζί του. Του προτείνει μια δουλειά. Να φυγαδεύσουν το χρυσάφι του ορυχείου για να το γλιτώσει ο ιδιοκτήτης του. Τον θεωρεί ικανό, να διαλέξει όμως άλλα τρία άτομα και να μεταφέρει το χρυσάφι σε ένα σημείο που θα το παραλάμβαναν άνθρωποι του ιδιοκτήτη. Η αμοιβή τους; Θα υπέγραφε την απελευθέρωσή τους.

  Και η αντιστροφή του μοτίβου: πρέπει να μεταφέρουν το χρυσάφι (είναι σε τούβλα, θα το φορτώσουν σε σακίδια στις πλάτες τους) διασχίζοντας ένα δάσος, για να φτάσουν στο σημείο που τους υπέδειξε. Δυο οπλισμένοι φρουροί θα τους συνοδεύουν.

  Και αρχίζουν οι περιπέτειες.

  Στο δρόμο τους θα βρεθεί και μια ινδιάνα. Καλή.

  Και ένας που ζει στο δάσος. Κακός τελικά.

  Δεν είναι μόνο οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν (να διασχίσουν μια ξύλινη γέφυρα και ένα ποτάμι) έχουν συγκρούσεις και με τους φρουρούς.

  Συζητούν κατά διαστήματα την τρέχουσα πολιτική κατάσταση και τη γενικότερη κοινωνική, ενώ η ινδιάνα διεκτραγωδεί τη μοίρα των γυναικών της φυλής της.

  Ένα θέμα της ταινίας είναι η ισχυρή αγάπη του πατέρα για το κοριτσάκι του (η γυναίκα του είχε πεθάνει). Την ισχυρή αγάπη ενός από τους συντρόφους του για τους δυο γιους του θα την ακούσουμε.

  Και τι έγινε στο τέλος;

  Δεν θα κάνω σπόιλερ (Ποκοπίκο, έχε γεια), απλά θα πω ότι η αφηγηματική αναμονή σε τέτοιου είδους έργα είναι δεδομένη. Αν δεν μαντεύετε, σίγουρα δεν έχετε δει πολλά τέτοια έργα. 6,9 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 7.