Μπάμπης Δερμιτζάκης

Book review, movie criticism

Monday, May 11, 2026

Nabil Ayouch, Razzia (2017)

 Nabil Ayouch, Razzia (2017)

 


  Νομίζω είναι ευκαιρία να μιλήσω εδώ πιο εκτεταμένα για τις κινηματογραφικές μου προτιμήσεις.

  Στην κορυφή βρίσκονται τα κοινωνικά έργα (drama), που μιλάνε για τον άνθρωπο και για την κοινωνία. Όλα τα άλλα, που απλά προσφέρουν γέλιο, ή αγωνία ανεβάζοντας την αδρεναλίνη, έρχονται στη συνέχεια.

  Η ταινία «Razzia» του Nabil Ayouch, τον οποίο βλέπω πακέτο, εικονογραφεί καθαρά την προτίμησή μου.

  Στην ταινία παρακολουθούμε πέντε ιστορίες που σε κάποιο βαθμό διαπλέκονται.

  Γιατί πέντε ιστορίες.

  Δεν θυμάμαι ποια ταινία είδα που επίσης ήταν τέσσερις πέντε ιστορίες που εικονογραφούσαν ένα θέμα. Το θέμα για να καλυφθεί δεν ήταν δυνατόν να καλυφθεί μόνο με μια ιστορία. Έτσι ο σκηνοθέτης παρουσίασε τις ιστορίες αυτές, που κάθε μία έδειχνε μια πλευρά του θέματος.

  Το ίδιο κάνει και ο Nabil Ayouch.

  Το θέμα του είναι η ζωή στο Μαρόκο. Με μια ιστορία δεν θα μπορούσε να δείξει όλες τις πλευρές, ενώ με κάθε μια ξεχωριστά μπορεί να παρουσιάσει αρκετές.

  Οι άραβες του Μωάμεθ κατέλαβαν το Magreb, τις βόρειες χώρες της Αφρικής. Οι ντόπιοι κάτοικοι, οι Καμβύλοι, ήσαν όπως εμείς επί τουρκοκρατίας, ή καλύτερα όπως οι Κούρδοι στην Τουρκία. Ή μάλλον χειρότερα: ένα μεγάλο μέρος τους αφανίστηκε, και σήμερα είναι μειοψηφία στην ίδια τους την πατρίδα.

  Δεν μπορώ να μην το γράψω αυτό.

  Όλοι είμασταν στο πλευρό των Αλγερινών, που προσπάθησαν να αποτινάξουν τον γαλλικό ζυγό και τα κατάφεραν.

  Όμως οι Βερβέροι δεν κατάφεραν να αποτινάξουν τον αραβικό ζυγό, και σήμερα είναι μια μειονότητα στην πατρίδα τους, 15-20% του πληθυσμού, μου λέει ο Perplexity, προσθέτοντας «Ελληνικό διπλωματικό σημείωμα αναφέρει περίπου 17% Βερβέροι στον πληθυσμό».

  Μια υποομάδα των Βερβέρων είναι οι Καμβύλοι. Μια Καμβύλη, τραγουδίστρια, τραγουδούσε τον πόνο της για την κατάκτηση της πατρίδας της από τους άραβες. Την απείλησαν ότι θα τη σκοτώσουν και το έσκασε στη Γαλλία.

  Το ίδιο έγινε και στο Μαρόκο. Οι κατακτητές άραβες κάθισαν στα πεδινά ενώ οι Βερβέροι, στην συντριπτική τους πλειοψηφία, ζουν στα βουνά του Άτλαντα.

  Ρωτάω πάλι τον Perplexity, και μου απαντάει: «Η βερβερική (Amazigh) έχει ανακηρυχθεί συν‑επίσημη γλώσσα στο Μαρόκο, δίπλα στα αραβικά, από το συνταγματικό ανασχηματισμό του 2011».

  Όμως πριν το 2011, ίσως μια πενταετία πιο πριν, μου είπε η φίλη μου – κατά το ένα τέταρτο Βερβέρα, από τη γιαγιά της, τη μητέρα της μητέρας της – ότι οι Βερβέροι αγωνίζονται να τους επιτραπεί να διδάσκονται τη γλώσσα τους. Μου έφερε μάλιστα και μια γραμματική, και το αλφάβητό της ήταν σαν το δικό μας, όχι σαν τα αραβικά «σκωληκογράμματα» όπως τα χαρακτήρισε προσφυώς μια φίλη μου.

  Το 1982 που διαδραματίζεται η μια ιστορία, ο προοδευτικός δάσκαλος διδάσκει τους μαθητές σε ένα βερβέρικο χωριό κάπου στα βουνά του Άτλαντα στη βερβέρικη γλώσσα. Έρχεται ο επιθεωρητής. Μήπως δεν έχει υπόψη του την καινούρια εγκύκλιο, που λέει ότι η διδασκαλία πρέπει να γίνεται αποκλειστικά στα αραβικά, τη γλώσσα του Κορανίου; Μα δεν καταλαβαίνουν τα παιδιά αραβικά, μόνο βερβέρικα. Δεν έχει σημασία, εσύ πρέπει να διδάσκεις στα αραβικά.

  Το αποτέλεσμα βέβαια ήταν να απολυθεί. Θα φύγει από το χωριό. Λέει στην αγαπημένη του ότι θα επιστρέψει. Αυτή ξέροντας ότι δεν θα επιστρέψει, πηγαίνει στην Καζαμπλάνκα για να τον αναζητήσει.

  Τον πρώτο καιρό, μετά σταμάτησε, την ακούμε να λέει, ηλικιωμένη πια.

  Ο Nabil Ayouch έχει μόνο κατά τα τρία τέταρτα αραβικό αίμα στις φλέβες του, το άλλο τέταρτο είναι εβραϊκό, από την προγιαγιά του, από την πλευρά της μητέρας του. Μάλιστα, διάβασα παλιά, ότι θα προσπαθούσε για τη συμφιλίωση αράβων και εβραίων στην Παλαιστίνη. Προφανώς στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας γύρισε και τα ντοκιμαντέρ «My land» και «To my land».

  Ο ηλικιωμένος εβραίος θρηνεί για το θάνατο του φίλου του στη Μεδίνα. Δεν υπήρχε εκεί εβραίικο νεκροταφείο για να τον θάψουν, τον πήγαν αεροπορικώς στη Γαλλία. Όμως μην ανησυχείς, τον καθησυχάζει ο γιος του, εδώ υπάρχουν αρκετοί εβραίοι.

  Πώς βρέθηκαν εκεί;

  Κατά την ισπανική Reconquista, κατά την οποία οι ισπανοί έδιωξαν από τα εδάφη τους, μετά από 700 χρόνια κατοχή, τους άραβες, υποχρεώνοντας όσους ήθελαν να μείνουν, άραβες και εβραίους, να ασπαστούν τον χριστιανισμό. Πολλοί κατέφυγαν στο Μαρόκο, και σαν διωχθέντες και οι δυο υπήρχε μια ανοχή από τους άραβες απέναντι στους εβραίους.

  Αλήθεια, πόσο μεγάλη;

  Η νεαρή πόρνη το βάζει στα πόδια μόλις βλέπει στο δωμάτιό του ένα πίνακα με την πεντάλφα, και ασφαλώς και άλλα εβραϊκά σύμβολα που δεν αναγνώρισα.

  Αναβίωση του ισλαμισμού, που την ήξερα από τη φίλη μου. Διαδήλωση στο δρόμο με άντρες και γυναίκας να φωνάζουν Σαρία, και Η γυναίκα δεν είναι ίση με τον άντρα.

  Ανεργία. Οι νέοι διαδηλώνουν στους δρόμους, σπάζοντας και καίγοντας.

  Ο άντρας, ενώ καπνίζει ο ίδιος, δυσανασχετεί όταν η γυναίκα του παίρνει και αυτή τσιγάρο. Και δεν του αρέσει καθόλου η ιδέα να πάει να δουλέψει.

  Η γυναίκα καταφέρνει και κάνει έκτρωση. Δεν θα ήθελε να της τύχει κόρη, και να υποφέρει όσα υποφέρουν οι γυναίκες στην κοινωνία τους. Τυχερή, δεν έμαθε ο άντρας της ότι ήταν έγκυος. Δεν είχε όμως την ίδια τύχη και η γυναίκα στην ταινία «Θα φύγω μια μέρα» που προβάλλεται από την Πέμπτη που μας πέρασε. Ο πατέρας της το μαρτύρησε στον άντρα της, άθελά του, νόμισε ότι το ήξερε. Βέβαια εμμένει στην απόφασή της.

  Βλέπουμε και τους νέους να διασκεδάζουν.

  Και κοριτσάκια να μιλάνε για το σεξ και για την παρθενιά.

  Οι γυναίκες δεν φοράνε μαντήλα.

  Και βλέπουμε και σκηνή σεξ.

  Μια τέτοια ταινία δεν θα μπορούσε ποτέ να γυριστεί στο Ιράν.

 

Sunday, May 10, 2026

Lu Chuan, Bureau 749 (2024)

 Lu Chuan, Bureau 749 (2024)

 


  Και με το «Γραφείο 749» τελειώνουμε με τον Lu Chuan, τον οποίο είδαμε πακέτο με αφορμή την προβολή στο Στούντιο δυο ταινιών του παρουσία του, του «Kekexili» και του «Nanjing, Nanjing».

  Το «Γραφείο 749» κατά κάποιο τρόπο είναι η συνέχεια του «Chronicles of the ghostly tribe».

   To στόρι έχει περίπου τον ίδιο σκελετό. Οι δαίμονες, εξωγήινοι, που απειλούν τη γη, ένας «μιγάς», που θα τον χρησιμοποιήσουν για να σώσουν τη γη, και ένα happy end στο ειδύλλιο, που μας δείχνεται στο τέλος, μετά από 5 νομίζω χρόνια. Έχουν και ένα παιδάκι.

  Έχει ενδιαφέρον η ιστορία αυτής της ταινίας.

  Ο Λου υπηρέτησε δυο χρόνια σε…

  Ας κάνω καλύτερα αντιγραφή και επικόλληση από τη βικιπαίδεια.

  In 1988, Lu, due to his father's opposition to pursuing film studies, entered the PLA Institute of International Relations at Nanjing (now Institute of Foreign Languages in National University of Defense Technology, Nanjing) to study English. After graduation from the military institute, he was assigned to work at the Unit 749 (later known as the Bureau 749), a secret military institution involved in researching paranormal phenomena and human superpowers for weapon development, under the Commission for Science, Technology and Industry for National Defense (COSTIND).

  Η υπηρεσία του στο Γραφείο 749 τον κατατρύχει. Και στην ταινία «Chronicles of the ghostly tribe» γίνεται αναφορά σ’ αυτή την υπηρεσία. Έτσι επιχειρεί μια «θεματική» συνέχεια. Βλέπουμε τα ίδια τέρατα να πολεμούν με τους ανθρώπους. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτά τα τέρατα είναι ένα φετίχ γι’ αυτόν.

 Και το πραγματικά δραματικό της ιστορίας:

 Τα γυρίσματα ξεκίνησαν το 2018, όμως προβλήματα λογοκρισίας και χρηματοδότησης καθυστέρησαν πολύ την προβολή της, κατά έξι ολόκληρα χρόνια. Ο Λου γύριζε διαφημιστικά για να μαζέψει λεφτά ώστε να συνεχίσει τα γυρίσματα. Κάποιοι πρόσφεραν αφιλοκερδώς το χρόνο τους.

  Το αποτέλεσμα;

  Μόλις 3,9 η βαθμολογία της. Μια ταινία, που για τα γυρίσματά της είχε χύσει κυριολεκτικά αίμα. Και δεν υπάρχει ξεχωριστό λήμμα για την ταινία, για να δούμε ποια ήταν η πρόσληψή της από τους κριτικούς.

  Εμένα όμως, περιέργως, μου άρεσε. Την απόλαυσα «εικαστικά», όπως απολαμβάνει κανείς τον ποιητικό κινηματογράφο. Όσο για την πλοκή, εξωγήινοι-τέρατα, δεν μου κολλάει καθόλου.

Lu Chuan, Chronicles of the ghostly tribe (九层妖塔, 2015)

 Lu Chuan, Chronicles of the ghostly tribe (层妖塔, 2015)

 


  Ο εννιαόροφος πύργος δαιμόνων, ο κινέζικος τίτλος.

  Έχω γράψει ότι η επιστημονική φαντασία δεν είναι είδος που μου αρέσει, και ας έχω γράψει μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας, «Το μυστικό των εξωγήινων». Όμως όταν ένα σκηνοθέτη τον βλέπω πακέτο, αναγκαστικά θα δω κάθε ταινία που έχει γράψει. Τον Lu Chuan τον βλέπω πακέτο, γιατί εκτός του ότι είναι κινέζος θα παραβρεθεί στην προβολή των ταινιών του Nanjing, Nanjing και Kekexili στις 14 του μηνός στο Στούντιο.

  Εξωγήινα τέρατα, δαίμονες, κατατροπώθηκαν από τους γήινους και φυλακίστηκαν σε ένα πύργο. Όμως κάποιοι δραπέτευσαν και ζευγάρωσαν με θνητούς (πώς διάβολο, αυτό που βλέπουμε στην ταινία είναι τέρατα, άλλαξαν μορφή;) Αυτοί που γεννήθηκαν κουβαλάνε το στίγμα, τις ικανότητες των εξωγήινων χωρίς να το ξέρουν.

  Περίπλοκη η πλοκή, δεν έχει νόημα να την αφηγηθώ, δηλαδή τι να την αφηγηθώ, εδώ δεν την γράφει η βικιπαίδεια, γιατί να μπω στον κόπο, καθώς δεν την έχω καλοκαταλάβει. Να πω μόνο ότι υπάρχουν δυο ζευγάρια, περισσότερο ή λιγότερο δεμένα. Ένα romance ανεβάζει πάντα μια ταινία.

   Αν αφήσεις στην άκρη την πλοκή απολαμβάνεις τα ψηφιακά εφέ, ιδιαίτερα στην αρχή με την ομάδα που προσπαθεί να ξεφύγει από τέρατα και νυχτερίδες, που μόλις σε ακουμπήσουν αρπάζεις φωτιά.

  Χαμηλή η βαθμολογία της, 5,1, εγώ, καθώς δεν είμαι λάτρης του είδους, δεν θα βαθμολογήσω.

Friday, May 8, 2026

8 Μαΐου, Παγκόσμια ημέρα του γαϊδάρου


 

Ναι, στις 8 Μαΐου έχει αναφερθεί σε διάφορες χώρες ως ανεπίσημη «Παγκόσμια Ημέρα του Γαϊδάρου» ή ημέρα αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση για τα γαϊδούρια και τη σημασία τους για τον άνθρωπο. Δεν είναι επίσημη διεθνής εορτή όπως π.χ. μια ημέρα του ΟΗΕ, αλλά χρησιμοποιείται από φιλοζωικές οργανώσεις και κοινότητες για να αναδειχθεί η αξία τους.

Ο Γάιδαρος πράγματι συνδέεται παραδοσιακά με:
υπομονή,
επιμονή,
αντοχή,
εργατικότητα,
και ηρεμία.
Παρότι συχνά χρησιμοποιείται άδικα ως προσβολή στη λαϊκή γλώσσα, στην πραγματικότητα είναι ιδιαίτερα έξυπνο και προσεκτικό ζώο. Η «πεισματάρικη» συμπεριφορά του συνήθως οφείλεται στο ότι αξιολογεί τον κίνδυνο πριν κινηθεί, αντί να αντιδρά παρορμητικά.
Σε πολλούς πολιτισμούς ο γάιδαρος συμβολίζει την ταπεινότητα και τη δύναμη μέσα από τη σιωπηλή επιμονή.
Πόσοι από σας ξέρετε το "Συναξάρι του τιμημένου γαϊδάρου", έργου της κρητικής λογοτεχνίας πριν την κρητική αναγέννηση; Σας προτρέπω να διαβάσετε από τη σελίδα 31 και μετά του βιβλίου μου "Η λαϊκότητα της κριτικής λογοτεχνίας" (αναρτημένο στο academia.edu στο τέλος του κεφαλαίου "Η πρώτη περίοδος της πνευματικής ζωής".

Amélie Bonnin, Θα φύγω μια μέρα (Partir un jour, 2025)

 Amélie Bonnin, Θα φύγω μια μέρα (Partir un jour, 2025)

 


  Από χθες στους κινηματογράφους

  «Οι παλιές αγάπες πάνε στον Παράδεισο», λέει η Μάρω Βαμβουνάκη.

  Όταν ένας παλιός έρωτας τελειώσει, ο χρόνος τον απομακρύνει από την καθημερινή ζωή και τον τοποθετεί σε έναν «παράδεισο» της μνήμης, δηλαδή σε έναν χώρο όπου δεν υπάρχει πια σύγκρουση, φθορά ή επανάληψη, μου λέει o Perplexity.

  Όμως όταν οι παλιοί ερωτευμένοι ξανασυναντηθούν;

  Δεν είχε υπάρξει, αν κατάλαβα καλά, πραγματική ερωτική σχέση, αλλά μια βαθιά ερωτική συμπάθεια ανάμεσα στους δυο συμμαθητές.

  Έχει δυο χρόνια σχεδόν να επισκεφτεί τους γονείς της. Τους επισκέπτεται τώρα, μετά το έμφραγμα του πατέρα της. Δεν εννοεί να κλείσει το εστιατόριο που λειτουργεί με τη μητέρα της. Εκεί έμαθε μαγειρική, έγινε σεφ, μάλιστα έπαιξε και σε μια τηλεοπτική σειρά με ανάλογο περιεχόμενο, και τώρα ετοιμάζει, με τον σύζυγό της, το εστιατόριο που θα ανοίξει στο Παρίσι.

  Θα της κρύψει ότι είναι παντρεμένος. Φαντάζομαι χωρίς υστεροβουλία.

  Να πω μόνο το εξής: είναι εντελώς φαλλοκρατικό αυτό που κυκλοφορεί, και το επαναλαμβάνω και εγώ χιουμοριστικά παρά το ότι επανειλημμένα έχω δηλώσει ότι είμαι φεμινιστής, «Ο άντρας δεν ξεχνάει ποτέ την πρώτη του αγάπη, και η γυναίκα-την τελευταία».

  Φαντάζομαι και οι δυο θυμούνται την πρώτη τους αγάπη, αλλά πόσο συχνά και έντονα, σ’ αυτό θα υπάρχει πάντα διαφορά.

  Η ταινία δεν έχει εντυπωσιακά σασπένς (ας το μαρτυρήσω αυτό, ο άντρας της αποδεικνύεται πιο ζηλιάρης από ότι η γυναίκα του παλιού της φλερτ), και υπάρχει ένα αρκετά συγκινητικό επεισόδιο.

  Το σασπένς, λέει ο Syd Field, είναι εκ των ων ουκ άνευ σε ένα σενάριο (το έγραψα κι εγώ πριν διαβάσω το βιβλίο του, το διάβασα τώρα στην κριτική που έγραψα για το βιβλίο της Βαμβουνάκη, το 1992).

  Ας κάνω ένα σασπένς, εξωκειμενικό, στην κριτική μου.

  Αυτή μένει έγκυος, θέλει να το ρίξει, από την αρχή συμφώνησαν ότι δεν θα κάνουν παιδιά.

  Τι θα γίνει τελικά, θα κάνει έκτρωση;

  Τι λέει η αφηγηματική αναμονή;

  Δεν κρατιέμαι να μην κάνω ένα μικρό σπόιλερ: οι αφηγηματικές αναμονές συχνά διαψεύδονται.

  Δεν είναι καμιά συνταρακτική ταινία, το 6,3 με βρίσκει σύμφωνο. Σίγουρα βλέπεται ευχάριστα.

Thursday, May 7, 2026

Να μη φοβάσαι να διαφέρεις

 Να μη φοβάσαι να διαφέρεις

 


  Μου έχουν πει: εσύ διαφέρεις από τους άλλους.

  Ο Καζαντζάκης έγραψε: Αλίμονο στο χωριό που έχει μόνο άγιους, και αλίμονο στο χωριό που κανείς δεν είναι άγιος

  Δεν βλέπω τηλεόραση, την έχω μόνο σαν μόνιτορ για να βλέπω ταινίες.

  -Μα καλά, δεν θέλεις να ενημερώνεσαι, να δεις τι συμβαίνει στον κόσμο;

  -Τη γενική εικόνα την έχω, το να προσθέσω ένα κομμάτι του παζλ της ήδη γνωστής εικόνας δεν έχει σημασία. Εξάλλου έχω άλλα πράγματα να κάνω.

  Έκανα προ ημερών μια ανάρτηση, αντιγράφω ένα απόσπασμα.

  «Πίσω από τους πολέμους κρύβονται οι βιομηχανίες παραγωγής όπλων. Οι ηγέτες των χωρών ή εκβιάζονται, ή δωροδοκούνται, ή είναι απλά ηλίθιοι. Φυσικά μπορεί να συμβαίνουν και τα τρία».

  Μπορεί να μη βλέπω τηλεόραση, αλλά υπάρχουν ενημερωτικά reels τα οποία ακούω ενώ τρώγω. Είδα δυο εικοσάλεπτα reels λίγες μέρες μετά που μιλούσαν για ένα σκάνδαλο διαπλοκής μιας ουκρανικής βιομηχανίας παραγωγής όπλων με ευρωπαίους πολιτικούς. Αναφέρθηκαν νομίζω και σε άλλα σχετικά σκάνδαλα. Το δεύτερο reel το σταμάτησα μόλις τέλειωσα το φαγητό.

Chen Shuyao (陈书瑶), Manting (曼婷2024)

 Chen Shuyao (陈书瑶), Manting (曼婷2024)

 


  Είναι η τρίτη ταινία της Chen Shuyao. Έχει γυρίσει άλλες δυο ταινίες μικρού μήκους, την εξάλεπτη Roquiem for a wrestler, a musical, και την 14λεπτη Winter by the river. Eστιάζει σε προσωπικές σχέσεις και μνήμη, κυρίως με γυναικείους χαρακτήρες.

  Δυο συμμαθήτριες που είχαν λεσβιακές σχέσεις συναντώνται μετά από δεκαετίες. Γύρω στα εξήντα τους και οι δύο. «Και θέλω και δεν θέλω…». Προσπαθούν να αποφύγουν, πότε η μια πότε η άλλη, η μια την άλλη, όμως τελικά τις βλέπουμε μαζί. Μαθαίνουμε τότε για την παλιά τους σχέση.

  Ποια άφησε την άλλη;

  -Εσύ, παντρεύτηκες.

  -Όχι εσύ, γι’ αυτό παντρεύτηκα.

  Και οι δυο με διαζύγια πίσω τους.

  Ποια θα είναι η συνέχεια;

  Έχει ενδιαφέρον το τέλος.

  Έχω γράψει συχνά για το ανοικτό τέλος, θυμάμαι το «Ένας χωρισμός» του Ασγάρ Φαρχάντι. Δεν θυμάμαι αν έχω γράψει για το αμφίσημο τέλος.

  Γιατί τέτοιο είναι το τέλος αυτής της ταινίας.

  Φτάνουν στο σπίτι της μιας, η οποία εμφανίζεται και πιο συχνά στα πλάνα. Αγκαλιάζονται. Λέει στην άλλη, καθώς είναι αγκαλιασμένες. -Τα μαλλιά σου μυρίζουν ωραία. Θα μπορούσα να μοιραστώ το σαμπουάν μου μαζί σου.

  Ολοφάνερα αυτό είναι πρόσκληση για επανασύνδεση. Είναι μόνες και οι δυο. Καθώς η άλλη δεν απαντάει:

  -Σου συμβαίνει κάτι άσχημο;

  -Ξέρω. Ξέρεις, κάτι δεν πάει καλά με μας τις δυο.

  Τελικά τι έγινε;

  Μετά από ένα μακρύ, αλλά όχι σφιχτό αγκάλιασμα, η πρώτη γυρνάει για να πάει στο σπίτι της. Σταματά, γυρνάει και την κοιτάζει. Η άλλη έχει μείνει στη θέση της. Στο επόμενο πλάνο η κάμερα εστιάζει στον αναμμένο φανοστάτη (είναι νύχτα). Και στο τελευταίο η κάμερα γυρνάει στο χώρο που στεκόντουσαν. Είναι άδειος.

  Στο ανοιχτό τέλος, π.χ. στην ταινία του Φαρχάντι, δεν έχει σημασία με ποιο γονιό αποφάσισε τελικά το κοριτσάκι να μείνει. Ο Φαρχάντι θέλει να τονίσει μ’ αυτό ότι δεν έχει σημασία, αυτό που έχει σημασία είναι το τραύμα που βιώνει το κοριτσάκι από τον χωρισμό των γονιών του. Στο αμφίσημο τέλος αυτής της ταινίας δεν ξέρουμε αν η άλλη την ακολούθησε τελικά ή έφυγε.

  Γιατί το αμφίσημο τέλος;

  Ίσως γιατί έτσι ικανοποιούνται τόσο οι θεατές που θα ήθελαν το happy end μιας επανασύνδεσης όσο οι θεατές που θα προτιμούσαν το unhappy end της μη επανασύνδεσης.

  Και δυο λόγια για τη σκηνοθέτιδα.  

  Γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Wenzhou (温州), παραθαλάσσια πόλη της νοτιοανατολικής Κίνας. Αρχικά σπούδασε φωτοδημοσιογραφία στο Pennsylvania State University. Το 2018 μετακόμισε στη Νέα Υόρκη για μεταπτυχιακές σπουδές (Master of Fine Arts) στο New York University.

  Μια ακόμη hua qiao, κινέζα της διασποράς.

  Αναρωτιέμαι πως να νιώθει, αλλά και οι άλλοι κινέζοι, με την ένταση στις σχέσεις ανάμεσα στην πατρίδα της την Κίνα και στις ΗΠΑ, με τη σημερινή κρίση στον κόλπο.