Rob Reiner, Στάσου δίπλα μου (Stand by me, 1986)

 Rob Reiner, Στάσου δίπλα μου (Stand by me, 1986)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους

  Δεν μας έχει συνηθίσει ο δυτικός κινηματογράφος σε ιστορίες με παιδιά, σε αντίθεση με τον ιρανικό, και έτσι ήταν για μένα έκπληξη το «Στάσου δίπλα μου».

  Εδώ φαίνεται ξεκάθαρα η διαφορά στις σκηνοθετικές επιλογές. Είτε θα επιλέξει τη συγχρονικότητα του κινηματογραφικού πλάνου είτε την αφήγηση, οπότε η όλη πλοκή τοποθετείται στο παρελθόν καθώς ένα από τα τέσσερα δωδεκάχρονα παιδιά, μεγάλος πια, συγγραφέας, αφηγείται την ιστορία τους.

  Και ποια είναι η ιστορία τους;

  Ένα παιδί σκοτώθηκε και οι έρευνες για να το βρουν σταμάτησαν. Οι τέσσερις φίλοι θέλησαν να κερδίσουν τη δόξα της ανακάλυψης του νεκρού παιδιού.

  Και αποδύθηκαν στην περιπέτεια.

  Και σε κάθε περιπέτεια δεν είναι μόνο οι αντικειμενικές δυσκολίες που βρίσκονται στον δρόμο τους, (π.χ. το ποτάμι που πρέπει να διασχίσουν φαίνεται ρηχό αλλά ξαφνικά γίνεται πολύ βαθύ, με αποτέλεσμα να τους φτάνει το νερό μέχρι το λαιμό), είναι και οι «αντίμαχοι», όπως θα έλεγε ο Greimas, που στέκονται εμπόδιο γιατί θέλουν να κερδίσουν αυτοί τη δόξα. Και οι αντίμαχοι είναι νεαροί, δεν τα βάζεις εύκολα μαζί τους.

  Εκτός και κρατάς πιστόλι.

  Συναρπαστική περιπέτεια.

  Πάντως μου έκανε εντύπωση που τσακώνονταν συχνά μεταξύ τους. Εγώ δεν έχω τέτοιες αναμνήσεις από τους παιδικούς μου φίλους. Τρεις αρχικά, προστέθηκαν άλλοι τρεις, δεν θυμάμαι να τσακωθήκαμε ποτέ, παρά μόνο εγώ μια φορά με κάποιον, και όχι σοβαρά.

  Αλλά εδώ μιλάμε για αμερικανάκια.

  Υπάρχουν και κοινωνικά σχόλια. Μόνο ο συγγραφέας, από σχετικά εύπορη οικογένεια και καλός μαθητής (μια ιστορία που τον βάζουν να τους πει, πολύ όμορφη πραγματικά, δραματοποιείται), προβλέπεται να πάει στο γυμνάσιο, οι άλλοι θα πάνε σε τεχνική σχολή. Αυτός προσπαθεί να τους ενθαρρύνει, να τον ακολουθήσουν στο γυμνάσιο, να μη διαλυθεί η παρέα.

  Μόνο ένας θα τα καταφέρει.

  Υπήρξαν αρκετοί χιουμοριστικοί διάλογοι και χιουμοριστικές σκηνές που κάνουν πραγματικά απολαυστική την ταινία, έτσι η επανέκδοσή της και το 8,1 της βαθμολογίας της δεν μου ήταν καθόλου έκπληξη.  

Danny Boyle, Trainspotting (1996)

 Danny Boyle, Trainspotting (1996)

 

  Από προχθές στους κινηματογράφους.

  Η ταινία μπορεί χοντρικά να χωριστεί σε δυο μέρη. Στο πρώτο μέρος βλέπουμε σκηνές από τη ζωή των πέντε φίλων, που είναι μπλεγμένοι με ναρκωτικά και κλεψιές (συχνά αυτά τα δυο πάνε μαζί, ο εθισμένος θα κλέψει για να εξασφαλίσει τη δόση του). Ο κεντρικός ήρωας προσπαθεί να απεξαρτηθεί. Η σταδιακή απεξάρτηση με τη μεθαδόνη δεν βοηθάει και οι γονείς του τον κλείνουν σε ένα δωμάτιο για την πιο σκληρή μέθοδο αποτοξίνωσης: μαχαίρι, όχι σταδιακά. Βέβαια αυτός που υφίσταται αυτή τη μέθοδο υποφέρει πολύ, αλλά στο τέλος βγαίνει καθαρός. Σ’ αυτή την ταινία τον κλείνουν η γονείς του. Σε μια άλλη ταινία που είδα αλλά έχω ξεχάσει τον τίτλο της, κλείστηκε μονάχος του. Το επεισόδιο της αποτοξίνωσης κράτησε αρκετά λεπτά και ήταν συγκλονιστικό να το βλέπεις. Ένα μωρό, και με τους δυο γονείς του τοξικομανείς, πεθαίνει από γονεϊκή αμέλεια, καθώς και ένας άλλος, με αρχικό αίτιο τα ναρκωτικά.

  Στο δεύτερο μέρος, αντί για ανεξάρτητες σκηνές και επεισόδια έχουμε μια ιστορία. Δυο ρώσοι ναυτικοί τους πούλησαν ναρκωτικά σε πολύ χαμηλή τιμή. Θα κάνουν τη μπάζα τους μεταπουλώντας τα.

  Το μόνο σπόιλερ που μπορώ να κάνω είναι ότι το τέλος με ξενέρωσε. Και βέβαια με τίποτα δεν θα έβαζα στην ταινία το 8,1 που έχει στο imdb.

  Τo ήξερα, αλλά είπα να ρωτήσω και το chatgtp για επιβεβαίωση. Αντιγράφω και επικολλώ το τέλος της συνομιλίας μας.

  «άλλο η σεξουαλική επιθυμία (libido) και άλλο η σωματική δυνατότητα για σεξ. Ένα ναρκωτικό μπορεί να αυξάνει προσωρινά την επιθυμία αλλά ταυτόχρονα να κάνει τη στύση ή τον οργασμό δυσκολότερο».

  Αυτό, για κάποιους που μπορεί να μην το ξέρουν. Αλλά όλοι ξέρουν ότι πολλοί «φεύγουν» από υπερβολική δόση ναρκωτικών.  

Thierry Klifa, Η πιο πλούσια γυναίκα στον κόσμο (La Femme la plus riche du monde, 2025)

 Thierry Klifa, Η πιο πλούσια γυναίκα στον κόσμο (La Femme la plus riche du monde, 2025)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους.

  Η ταινία είναι βασισμένη χαλαρά σε πραγματικό γεγονός, αλλά έχουν προστεθεί και αλλοιωθεί επεισόδια για να μην αναγνωρίζεται το πραγματικό γεγονός.

  Ο κόσμος δεν το έχει τούμπανο, όμως η βικιπαίδεια το έχει καμάρι, και μας λέει για το πραγματικό γεγονός.

  Η πιο πλούσια γυναίκα του κόσμου είναι ο κύριος μέτοχος μιας εταιρείας με καλλυντικά. Ο άντρας της (θα πεθάνει κάποια στιγμή), η κόρη της, ο άντρας της κόρης της (δεν κατάλαβα αν είναι χωρισμένοι) και ο γιος τους είναι τα πρόσωπα της οικογένειας. Κάποια στιγμή γνωρίζεται με έναν φωτογράφο, πληθωρικό, διαχυτικό, άξεστο ορισμένες φορές, ενθουσιάζεται μαζί του και γίνεται η μαικήνισσά του. Συνεχώς του δίνει χρήματα, και ζητάει και αυτός.

  Μια μικρή λεπτομέρεια: είναι ομοφυλόφιλος, συζεί με κάποιον.

  Υπάρχουν πολλοί μαικήνες και μαικήνισσες στην ιστορία, ιδιαίτερα την εποχή της Αναγέννησης, όμως στην σύγχρονη εποχή νομίζω σπανίζουν.

  Μου θύμισε τη σχέση της μαικήνισσας Ναντέζντας φον Μεκ με τον Τσαϊκόφσκι, που του έδινε ένα επίδομα 6.000 ρουβλίων για δεκατρία χρόνια. Μετά η ίδια διέκοψε απότομα τη σχέση τους.

  Η ομοιότητα βρίσκεται στο ότι ό Τσαϊκόφσκι ήταν ομοφυλόφιλος όπως και ο φωτογράφος. Όμως, σε αντίθεση με τον φωτογράφο, δεν συναντήθηκε ποτέ μαζί της, απαίτηση δική της.

  Τα περισσότερα επεισόδια της πλοκής έχουν να κάνουν με το ότι τα άτομα γύρω της δεν βλέπουν με καθόλου καλό μάτι αυτή τη σχέση, κυρίως βέβαια η προγονή της, και ένας λόγος βέβαια ήταν τα κληρονομικά. Δεν έβλεπε με καθόλου καλό μάτι το ότι ο φωτογράφος της αποσπούσε τεράστια ποσά.

  Αφηγηματική πρωτοτυπία: βλέπουμε σε μαύρο φόντο πρόσωπα να σχολιάζουν τα γεγονότα.

  6,3 η βαθμολογία της, και εγώ δεν θα έβαζα παραπάνω, παρά την εκτυφλωτική ερμηνεία της Ιζαμπέλ Ιπέρ στον ρόλο της μαικήνισσας.

Robert Wiene, Το εργαστήρι του Δρ. Καλιγκάρι (Das Cabinet des Dr. Caligari, 1920)

 

Robert Wiene, Το εργαστήρι του Δρ. Καλιγκάρι (Das Cabinet des Dr. Caligari, 1920)

 

  Από σήμερα στο Ατενέ και στο Στούντιο

  Είπαμε, στα horror λέμε όχι, αλλά αυτή τη φορά είπαμε να δούμε ένα κλασικό έργο του βωβού κινηματογράφου, και μάλιστα στις αρχές του. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ταινία χωρίζεται σε έξι μέρη, πράγμα που μας κάνει να υποθέσουμε ότι τα καρούλια (μπομπίνες θυμάμαι ότι τις λέγαμε), δεν μπορούσαν να περιέχουν μεγάλης διάρκειας φιλμ.

  Το στόρι ωχριά μπροστά στο ύφος, και αυτό είναι που κάνει ξεχωριστή την ταινία. Οι σκιές, οι γραμμές, τα σχήματα, στοιχεία του γερμανικού κινηματογραφικού εξπρεσιονισμού, είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Και βέβαια η εκφραστικότητα των προσώπων και των κινήσεων, εν πολλοίς στιλιζαρισμένων, ως αναπλήρωση της έλλειψης του λόγου.

  Παρεμπιπτόντως, μετά την έλευση του ομιλούντος κινηματογράφου δεν γυρίστηκε ταινία «βωβή», παρά μόνο το «Silent movie» (1976) του Mel Brooks, από όσο ξέρω. Αντίθετα, γυρίστηκαν πολλές ασπρόμαυρες μετά την έλευση του έγχρωμου, για τις καλλιτεχνικές και συνδηλωτικές ιδιότητες του μαύρου. Παρεμπιπτόντως επίσης, μια και αναφερθήκαμε στον Mel Brooks, οι ταινίες του βωβού που υπήρξαν οι μακροβιότερες ήταν κωμωδίες (Χοντρός-Λιγνός, Τσάρλι Τσάπλιν και Μπάστερ Κήτον).

  Ένας νεαρός αφηγείται στον διπλανό του στο παγκάκι του πάρκου την ιστορία του. Πώς ο δρ. Καλιγκάρι έδινε εντολές σε έναν υπνοβάτη να διαπράττει εγκλήματα. Έτσι σκότωσε το φίλο του.

  Πόσο μπορεί να επηρεάσει ο υπνωτιστής τον υπνωτιζόμενο;

  Έχει εντολή να τη σκοτώσει.

  Ωραία κοπέλα.

  Αν είχατε να επιλέξετε, μια τέτοια όμορφη κοπέλα, θα την σκοτώνατε ή θα την… απαγάγατε;

  Το id είναι πιο ισχυρό από την εντολή του υπνωτιστή, την απαγάγει. Όμως τον βλέπουν, τον καταδιώκουν, την παρατάει για να τους ξεφύγει. Αργότερα θα βρεθεί νεκρός σε κάποιο χωράφι.

  Ένα πρόβλημα που έχει απασχολήσει την αφηγηματολογία: πόσο αξιόπιστος μπορεί να είναι ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής;

  Το λέμε αυτό γιατί στην τελευταία μπομπίνα έχουμε το εφέ του απροσδόκητου.

  Trivia:

  Την μαθητεία μου στη σύγχρονη μουσική και στη ζωγραφική την ξεκίνησα μαθητής, για μεν τη μουσική με άρθρα σε συνέχειες στο βήμα, για δε τη ζωγραφική με τα ένθετα ενός περιοδικού, Πάνθεον, Εινόνες, δεν θυμάμαι. Εκεί διάβασα για τη διαστρέβλωση των μορφών στον εξπρεσιονισμό (Θα ξέρετε την «Κραυγή» του Έντβαρτ Μουνκ, σε ένα τέτοιο ένθετο την πρωτοείδα).

  Προβάλλεται στην αυλή του καφενείου του Φαφούτη μια ταινία. Η οθόνη, ένα άσπρο πανί, έχει στηθεί όπως όπως σε δυο κοντάρια. Φυσάει αέρας, την τινάζει. Οι μορφές αλλοιώνονται. -Είναι εξπρεσιονιστική ταινία, σχολιάζω. Πέρασαν αρκετά λεφτά για να καταλάβει ο φίλος μου: -Τι λες, είναι ο αέρας.

  8 η βαθμολογία της στο IMDB, αξίζει να τη δείτε. Επαναλήψεις ταινιών βωβού κινηματογράφου είναι σπάνιες, μόνο η New Star Cinemas κάνει.

Stephen Shimek, Φόνος στην πρεσβεία (Μurder at the embassy, 2025)

 Stephen Shimek, Φόνος στην πρεσβεία (Μurder at the embassy, 2025)

 

  Από προχθές στους κινηματογράφους.

  Ας ξεκινήσουμε από αυτό: δεν μου αρέσουν τα αστυνομικά. Όμως τα βλέπω πάντα ευχάριστα, καλά και κακά, σε αντίθεση με τις κωμωδίες που είναι στην κορυφή των προτιμήσεών μου, που αν μια κωμωδία είναι κακή με ξενερώνει ολότελα.

  Τώρα το θυμήθηκα: μαθητής, τα αστυνομικά της «Μάσκας» δεν μου άρεσαν καθόλου, δεν τα διάβαζα, ενώ ρουφούσα τον Ζορό και τα καουμπόικα. Γεράκι, Γερόλυκος… τον Ντετέκτιβ Χ ούτε που τον άγγιζα.

  Διάβασα το θεωρούμενο καλύτερο αστυνομικό μυθιστόρημα της Αγκάθα Κρίστι και δεν μου άρεσε καθόλου. Αυτή η κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, με τους ύποπτους παγιδευμένους μέσα στο σπίτι μέχρι να ανακαλυφθεί ποιος είναι ο δολοφόνος, ε, χωρίς να είμαι κλειστοφοβικός (ούτε αγοραφοβικός, παρεμπιπτόντως) δεν μου αρέσει. Και αυτή η ταινία ήταν πάνω σ’ αυτό το μοτίβο, κανείς δεν θα φύγει από την πρεσβεία μέχρι να βρεθεί ο δολοφόνος.

  Ποιος θα τον βρει;

  Η Μιράντα, ένας θηλυκός Σέρλοκ Χόλμς.

  Ευτυχώς όμως η ταινία είχε και «εξωτερικά» γυρίσματα. Δεν ήταν δυνατόν να μη δούμε τις πυραμίδες.

  Αυτό που μου άρεσε είναι ο χωροχρόνος της πλοκής, με τα πολιτικά συμφραζόμενα: Κάιρο, λίγο πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, με τους ναζί να καταστρώνουν σχέδια για να χειριστούν την πολιτική κατάσταση στην Αίγυπτο. Ένας ναζί είχε διεισδύσει στην πρεσβεία.

  Το 5,1 της ταινίας νομίζω την αδικεί. Εγώ, επειδή δεν μπορούσα να βάλω 6,5, δεν υπάρχει τέτοια επιλογή στο IMDB, έβαλα 7.

  Πρέπει να το πω αυτό: μου άρεσε το σαρδόνιο, σατιρικό τέλος.

William Wyler, Οι ψίθυροι (The children’s hour, 1961)

 William Wyler, Οι ψίθυροι (The children’s hour, 1961)

 

  Από χθες στους κινηματογράφους.

  Να ξεκινήσω από αυτό: η κινηματογραφική μεταφορά θεατρικού έργου είναι πάντα μια εγγύηση. Εδώ έχουμε θεατρικό έργο της Λίλιαν Χέλμαν.

  Νόμιζα ότι οι συκοφαντίες των παιδιών για καθηγητές που δεν τους χωνεύουν (έχω πείρα σαν καθηγητής, ευτυχώς όχι προσωπική) είναι το μόνο θέμα της ταινίας. Όμως όχι.

  Η Σίρλεϊ Μακ Λέην και η Όντρεϊ Χέπμπορν έχουν ένα δημοτικό, εδώ και δυο χρόνια. Καλά τα καταφέρνουν, θα έλθουν και άλλοι μαθητές με την καινούρια σχολική χρονιά. Όμως η αυστηρότητά τους ενοχλεί ένα κακότροπο κορίτσι, γιατί του επιβάλλουν τιμωρίες για τη συμπεριφορά του. Εκβιάζει ένα άλλο, που αυτό το κακόμοιρο απλά κλέβει, να παραδεχτεί ότι της είπε ότι είδε τις δυο δασκάλες να φιλιούνται, και όχι μόνο. Το λέει στη γιαγιά της, που είναι και θεία του αρραβωνιαστικού της Όντρεϊ, και αυτή το διαδίδει. Αποτέλεσμα; Να πάρουν όλοι οι γονείς τα παιδιά τους. Ο αρραβωνιαστικός της Όντρεϊ (έχει αποφασιστεί ο γάμος τους να γίνει σύντομα) δεν το πιστεύει. Όμως η Όντρεϊ πιστεύει ότι κατά βάθος έχει αμφιβολίες, και τον διώχνει. Αυτός λέει ότι θα επιστρέψει.

  Και περνάμε στο δεύτερο θέμα: η Σίρλεϊ παραδέχεται ότι είναι ερωτευμένη μαζί της. Πάντα ήταν, αλλά δεν το είχε συνειδητοποιήσει. Το συνειδητοποίησε τώρα με την ψεύτικη κατηγορία. Αυτή η παραδοχή θα την οδηγήσει σε μια τραγική απόφαση.

  Εδώ ήθελα να σχολιάσω.

  Δεν υπήρξα ποτέ ομοφοβικός, και πάντα ένιωθα μια συμπάθεια για τους ομοφυλόφιλους και τις λεσβίες, όχι μόνο γιατί αποτελούν, παλιά περισσότερο σήμερα λιγότερο, αντικείμενο κοινωνικής αποδοκιμασίας, αλλά για τη δυσκολία να βρουν σύντροφο.

  Θα το δώσω πιο χαρακτηριστικά με ένα προσωπικό παράδειγμα.

  Ήταν πριν είκοσι χρόνια σχεδόν. Κατευθυνόμουν από το κολυμβητήριο στο πάρκινγκ που είχα παρκάρει το αμάξι μου. Απέναντι ήταν σταματημένο ένα σπορ αμάξι με έναν νεαρό στο τιμόνι. Μου κάνει νόημα να πλησιάσω. Πλησιάζω. -Ξέρεις, μου λέει, μου αρέσουν οι ώριμοι άντρες. -Με συγχωρείς του λέω, αλλά είμαι straight. Αμέσως πατάει γκάζι και φεύγει σαν βολίδα προς την έξοδο.

  Τι πιθανότητες υπήρχαν να πέσει πάνω σε ομοφυλόφιλο;

  Περίμενα ένα χάπι εντ, ήταν μέσα στα πλαίσια του «κατά το εικός», αλλά η Χέλμαν δεν ήθελε να χαλάσει τη δραματική ατμόσφαιρα της ιστορίας της.

  Μα τι εξαιρετικές ηθοποιοί η Όντρεϊ και η Σίρλεϊ!!!. Και βέβαια έχω θαυμάσει τις υπέροχες ερμηνείες τους και σε άλλες ταινίες.

  Και το «κακότροπο» κοριτσάκι τι πειστικά που έπαιζε!

  7,8 η βαθμολογία της, με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο. Δεν έβαλα βαθμό γιατί, το έχουμε ξαναπεί, μου αρέσουν τα happy end, και δεν θα έβαζα 8, αλλά ούτε και 7 βέβαια, που θα χαμήλωνε τη βαθμολογία.

Jean Renoir, Η χρυσή άμαξα (Le carosse d’ or, 1952)

 Jean Renoir, Η χρυσή άμαξα (Le carosse d’ or, 1952)

 

  Από χθες στην Όαση

  Καλά, μια γυναίκα δύο άντρες, αλλά τρεις;

  Η γυναίκα: η Άννα Μανιάνι (πληθωρική, εξαιρετική). Οι άντρες: Ο αντιβασιλέας του Περού, του οποίου γίνεται ερωμένη όταν της χαρίζει τη χρυσή άμαξα, για να σκάσει από ζήλεια η μέχρι τότε ερωμένη του, ο επικεφαλής του θιάσου της Commedia dell’arte, που απελπισμένος φεύγει, όμως ξαναγυρίζει, και ο ταυρομάχος.

  Σασπένς: οι ευγενείς απειλούν να τον καθαιρέσουν αν δεν πάρει πίσω την άμαξα, και είναι απρόθυμοι να δώσουν κι άλλες εισφορές για τον πόλεμο με τους ινδιάνους. Αλλά για να γίνει η καθαίρεση θα πρέπει να υπογράψει ο επίσκοπος.

  Τελικά θα υπογράψει;

  Η Μανιάνι θα τον σώσει τελικά.

  Μην πάει το μυαλό σας, η ταινία είναι γυρισμένη το 1952.

  Σαν κατά το ήμισυ θεατρολόγος (σχεδόν το μισό διδακτορικό μου) μου άρεσαν οι άφθονες σκηνές με παραστάσεις της commedia dell’ arte. Αλλά και η ίδια η πλοκή φαινόταν σαν έργο της commedia dell’ arte, πράγμα που τονίζει ο Ρενουάρ στο τέλος, συμφύροντας τα δυο επίπεδα.

  Και να μην ξεχάσουμε και την υπέροχη μουσική του Βιβάλντι.

  Το 7 της βαθμολογίας με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο.