test

Li Ruijun, River road (家在水草丰茂的地方, 2015)

Li Ruijun, River road (家在水草丰茂的地方, 2015)

 

  Το σπίτι βρίσκεται σε έναν τόπο με άφθονο νερό και πλούσια βλάστηση, ο κινέζικος τίτλος.

  Κατ’ ευφημισμό, όπως θα διαπιστώσουμε αργότερα στην ταινία. Ο αγγλικός τίτλος είναι πιο εύστοχος.

  Οι γονείς είναι κτηνοτρόφοι, βόσκουν τα πρόβατά τους μακριά από την πόλη γιατί δεν υπάρχει πια γρασίδι και νερό κοντά σ’ αυτή. Ο μικρός αδελφός μένει σε ένα οικοτροφείο ενώ ο μεγάλος μένει με τον παππού του. Ανήκουν στη βουδιστική Yugur εθνική μειονότητα. Για αυτή τη μειονότητα μαθαίνουμε αρκετά στα γράμματα της αρχής. Βασίλειο παλιά, περιορίστηκαν σε μόλις 14.000 κατοίκους, κτηνοτρόφοι οι περισσότεροι.

  Και οι δυο πηγαίνουν στο ίδιο σχολείο.

  Δυο μέρες συνεχόμενες απουσιάζει ο μεγάλος αδελφός. Ο δάσκαλος κατσαδιάζει τον μικρό αδελφό για την απουσία του αδελφού του. Αυτός τρέχει στο σπίτι του παππού για να δει τι συμβαίνει και πέφτει πάνω στην κηδεία του.

  Ο πατέρας δεν ήλθε να τα πάρει για τις καλοκαιρινές διακοπές. Μετά το θάνατο του παππού αποφασίζουν να γυρίσουν μόνοι τους στο σπίτι τους, να δουν και την άρρωστη μητέρα τους.

  Οδύσσεια η επιστροφή.

  Θα ακολουθήσουν ένα ποτάμι που ξέρουν ότι τους βγάζει στο σπίτι, και με έκπληξη βλέπουν ότι έχει στερέψει.

  Τα πηγάδια έχουν επίσης στερέψει, το νερό που κουβαλάνε μαζί τους τελειώνει.

  Η μια καμήλα έχει σωριαστεί κάτω, ετοιμοθάνατη. Ο μεγάλος αδελφός λέει να τη σφάξουν πριν ψοφήσει και να πιουν το αίμα της, όμως ο μικρός αντιδρά βίαια. Παλεύουν, καταφέρνει να του πάρει το μαχαίρι και να το πετάξει μακριά. Ο μεγάλος τον εγκαταλείπει. Είναι σούρουπο, βλέπουμε τον μικρό δίπλα στην ετοιμοθάνατη καμήλα να κλαίει.

  Ο μεγάλος θα βρεθεί σε έναν βουδιστικό ναό. Ο λάμα θα τον εφοδιάσει με νερό, αν και αρχικά ήταν απρόθυμος γιατί τους είναι λιγοστό. Με τη λειψυδρία δεν έρχονται πια πιστοί. Και οι ίδιοι, αυτός και ο βοηθός του, θα εγκατέλειπαν το ναό την επομένη, ήταν τυχερός που τους πρόλαβε.

  Βλέπουμε και τον μικρό να εμφανίζεται, είχε ακολουθήσει τα ίχνη του αδελφού του. Ο λάμα τους προσφέρει μια δεύτερη καμήλα.  

  Όμως δεν βλέπουμε στην ταινία μόνο τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα δυο παιδιά. Βλέπουμε και ενδιαφέρουσες σπηλαιογραφίες, τη χρυσή εποχή των Yugur.

  Μέσα από την ιστορία των δυο παιδιών ο σκηνοθέτης μας δείχνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει αυτή η εθνική μειονότητα. Οι κτηνοτρόφοι γίνονται αγρότες ή πηγαίνουν στην πόλη να δουλέψουν. Κάποιοι γίνονται χρυσοθήρες.

  Τα παιδιά συναντάνε τον πατέρα τους μαζί με άλλους χρυσοθήρες που σκάβουν στην όχθη ενός ποταμού.

  Στο τελευταίο πλάνο τους βλέπουμε να απομακρύνονται, προφανώς πηγαίνουν σπίτι.

  Εξαιρετική ταινία, που μέσα από το ταξίδι μέσα στην έρημο δυο παιδιών μας δείχνονται και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει αυτή η εθνική μειονότητα.

  6.7 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 7.

Zheng Lu Xinyuan (1991 - )

 Zheng Lu Xinyuan (1991 - )

 

  Γεννήθηκε στη Hangzhou, πρωτεύουσα της επαρχίας Zhejiang, το 1991. Σπούδασε διεθνή δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο Επικοινωνίας της Κίνας στο Πεκίνο, απ’ όπου αποφοίτησε το 2013. Παρακολούθησε σεμινάρια ντοκιμαντέρ στο Παρίσι μέσω του προγράμματος Tisch του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Στη συνέχεια μετακόμισε στις ΗΠΑ, αποκτώντας μεταπτυχιακό δίπλωμα (MFA) στην Παραγωγή Κινηματογράφου από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας (USC) το 2017.

  Πέρα από τη σκηνοθεσία και το μοντάζ, ασχολείται ενεργά με τη φωτογραφία, τη video art και τη συγγραφή. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές εκθέσεις φωτογραφίας και έχει συνυπογράψει δύο βιβλία.

   Έγινε ευρέως γνωστή το 2020, όταν η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της, «The Cloud in Her Room», κέρδισε το κορυφαίο βραβείο (Tiger Award) στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρότερνταμ. Το 2022 ακολούθησε το υβριδικό ντοκιμαντέρ Jet Lag, το οποίο έκανε πρεμιέρα στο τμήμα Forum του Φεστιβάλ Βερολίνου.

  Και ενώ το «The cloud in her room» είναι στόρι, το «Jet lag» είναι ύφος.

  Στο πρώτο, η σκηνοθέτις μας αφηγείται την ιστορία της Zhao Muzi, την επιστροφή στην πατρίδα της, την επαφή με τους χωρισμένους γονείς και μια σχέση με άδοξο τέλος. Το δεύτερο, ντοκιμαντέρ, αποτελείται από μια σειρά με φωτογραφίες και «video clips», διάσπαρτα στο χρόνο, με έναν υποτυπώδη αφηγηματικό ιστό, την επιστροφή της στην πατρίδα από την Αυστρία.   

Zheng Lu Xinyuan, Jet Lag (2022)

Zheng Lu Xinyuan, Jet Lag (2022)

 

  Χρονική υστέρηση, θα μπορούσαμε να μεταφράζαμε το τίτλο, ή διαφορά ώρας. Βρήκα όμως σύνδεσμο στη βικιπαίδεια για το Jet lag, που χοντρικά σημαίνει αλλαγή στους κιρκαδικούς ρυθμούς (Τι μου θύμισε!!! Όταν έγραφα το βιβλίο μου για την παραψυχολογία), circa diem, αναστάτωση των συνηθειών του σώματος, όπως π.χ. στον ύπνο, εξαιτίας αεροπορικών ταξιδιών μεγάλων αποστάσεων όπου υπάρχει μεγάλη διαφορά ώρας.

  Το ντοκιμαντέρ αυτό είναι βασικά ύφος. Μου θύμισε τη ρήση του Marshall Mc Luhan, «The medium is the message». Όμως δεν μπορώ να τα πω καλύτερα από ό,τι το google, το οποίο παραθέτω, διορθώνοντας και προσθέτοντας.

  Η Ιστορία: Ξεκινά την άνοιξη του 2020, εν μέσω των πρώτων lockdown της πανδημίας. Η σκηνοθέτιδα καταγράφει το δύσκολο ταξίδι της επιστροφής της από την Αυστρία (Γκρατς/Βιέννη) στην Κίνα και την υποχρεωτική απομόνωση σε ξενοδοχείο καραντίνας. Μου θύμισε την ταινία του Goran Markovic, τον οποίο είδα πακέτο, «Variola vera» (1982), που και εκεί έχουμε καραντίνα σε ξενοδοχείο, και αναφέρεται σε πραγματικό περιστατικό που συνέβη το 1972.

  Παράλληλα, η αφήγηση μπλέκει αυτό το ταξίδι με παλαιότερο υλικό (από το 2018 και αρχειακές κασέτες VHS) από ένα οικογενειακό ταξίδι στη Μιανμάρ, όπου η γιαγιά της αναζητούσε τα ίχνη του εξαφανισμένου πατέρα της.

  Το Ύφος και η Ατμόσφαιρα: Η Zheng Lu Xinyuan χρησιμοποιεί μια ιδιαίτερη, «τραχιά» ψηφιακή αισθητική (κυρίως με DV κάμερα), χρησιμοποιώντας το ασπρόμαυρο, όπως και στην προηγούμενη ταινία της «The cloud in her room» (2020).

  Η Θεματική: Ο τίτλος «Jet Lag» λειτουργεί κυρίως μεταφορικά. Δεν αφορά μόνο τη σωματική απορρύθμιση από τις αλλαγές ώρας, αλλά την αίσθηση του να βρίσκεσαι μετέωρος ανάμεσα σε διαφορετικούς τόπους, εποχές και μνήμες. Μέσα από συζητήσεις με τη σύντροφό της (Zoe) και τη γιαγιά της, η ταινία μιλά για την οικογένεια, την απόσταση και την πολιτική αστάθεια (όπως το πραξικόπημα στη Μιανμάρ, όπου βλέπουμε διαδηλώσεις διαμαρτυρίας).

  Παρά το 5,7 της βαθμολογίας της, την είδα ευχάριστα. Είχε αρκετά ποιητικά πλάνα όπως αποδημητικά πουλιά, που τα έβλεπα μόνο όταν ήμουν στο χωριό, μαθητής, και έναν ουρανό να χαράζεται από αστραπές. Αυτό μου θύμισε μια ανάλογη σκηνή, γυρνώντας μια παρέα συμμαθητές από το Γυμνάσιο της Ιεράπετρας στα χωριά μας, με τα ποδήλατα. Ήταν στη σιντερένια καμάρα. Πανέμορφη εικόνα. Ο συμμαθητής μου Γεώργιος Γερομαρκάκης σχολιάζει: Ο Μπάμπης θα μπορούσε να γράψει από αυτό μια έκθεση, πράγμα που με κολάκεψε αφάνταστα. Έγραφα καλές εκθέσεις.  

Zheng Lu Xinyuan, The cloud in her room, (她房间里的云, 2020)

 Zheng Lu Xinyuan, The cloud in her room, (她房间里的云, 2020)

  Σκληρά ρεαλιστικό έργο, χωρίς δραματικές κορυφώσεις αλλά ούτε και ωραιοποιήσεις.

  Ένα romance έχει λίγο μετά την αρχή προβλήματα, για να καταλήξει σε ένα σαρδόνιο τέλος.

  Η Zhao Muzi γυρνάει στην πατρίδα της τη Hangzhou για το φεστιβάλ της άνοιξης.

  Οι γονείς της είναι χωρισμένοι. Η μητέρα τα έχει με έναν γιαπωνέζο. Ο πατέρας έχει κάνει οικογένεια, έχει και ένα παιδί.

  -Σ’ αγαπώ, του λέει.

  -Τι είπες;

  Κάνει ότι δεν κατάλαβε;

  Αυτή δεν επαναλαμβάνει.

  Τον καλεί σε ένα άδειο διαμέρισμα του πατέρα της (σκοπεύει να το πουλήσει, χρειάζεται χρήματα). Θα κάνουν σεξ. Βλέπουμε σκηνές γεμάτες τρυφερότητα.

  Όμως από την αρχή φαίνεται ότι η σχέση τους είναι χωρίς προοπτική, μια «καλοκαιρινή σχέση», όπως θα λέγαμε στην Ελλάδα.

  Ο ιδιοκτήτης ενός μπαρ την καθίζει στα γόνατά του μπροστά στο τιμόνι και την βάζει να οδηγεί.

  Ενθουσιασμένη αυτή.

  Να τον συνοδέψει στο σπίτι;

  Μα και βέβαια.

  Μένει στον …όροφο.

  Περιμένει να την καλέσει πάνω, όπως κάλεσε και αυτή το φίλο της.

  Δεν την καλεί.

  Χυλόπιττα.

  Το σαρδόνιο τέλος που λέγαμε:

  -Θέλω να σου κάνω ένα δώρο αποχαιρετισμού. Κλείσε τα μάτια σου και άρχισε να μετράς.

  Τα κλείνει και αρχίζει να μετράει.

  Αυτός βγάζει μια φωτογραφική μηχανή και τη φωτογραφίζει. Μετά φεύγει αθόρυβα.

  Αυτή εξακολουθεί να μετράει.

  Τα επόμενα πλάνα είναι τα γνωστά της Κίνας. Κατεδάφιση, με σκοπό την ανοικοδόμηση.

  Δεν ξέρω αν το ασπρόμαυρο είναι αισθητική ή συμβολική επιλογή.

  Κάποιες φορές παίζει και με το αρνητικό του φιλμ.

  Ασπρόμαυρη η ζωή στην Κίνα σήμερα; Διαζύγια, εύθραυστες, προσωρινές σχέσεις, ερωτικές απογοητεύσεις…

  Η Zheng Lu Xinyuan, γεννημένη το 1991, ανήκει στη μετα-έκτη (έβδομη) γενιά. Όμως το google με πληροφορεί ότι

  «Οι θεωρητικοί του κινηματογράφου συχνά ονομάζουν αυτή τη γενιά και «Παγκόσμια Γενιά» (Global Generation), καθώς οι περισσότεροι εκπρόσωποί της σπούδασαν στο εξωτερικό, επηρεάστηκαν από το διεθνές πειραματικό σινεμά και κινούνται άνετα ανάμεσα σε Κίνα και Δύση.

  Θα πρόσθετα ότι και στην οθόνη μεταφέρουν κοινωνικά προβλήματα που δεν είναι ειδικά κινέζικα, αλλά παγκόσμια.

  6,2 η βαθμολογία της, όμως εμένα μου άρεσε και έβαλα 7.

Huang Ji and Ryuji Otsuka (1984 - ), (1972 - )

 Huang Ji and Ryuji Otsuka (1984 - ), (1972 - )

 

  Γεννημένος στο Τόκιο o Ryuji Otsuka (1972) μετακόμισε στο Πεκίνο το 2005 για να καταγράψει τις ραγδαίες αλλαγές της χώρας. Εκεί γνώρισε τη Huang Ji (γενν. 1984 στην επαρχία Χουνάν), η οποία σπούδαζε σενάριο στην Ακαδημία Κινηματογράφου του Πεκίνου.

  Μαζί δημιούργησαν μια άτυπη τριλογία με πρωταγωνίστρια την ερασιτέχνη ηθοποιό Yao Honggui. Η τριλογία αποτελείται από τις ταινίες «Egg and Stone» (2012, Βραβείο Tiger στο Ρότερνταμ), «The Foolish Bird» (2017, Ειδική Μνεία στη Μπερλινάλε) και «Stonewalling» (2023, Καλύτερη Ταινία στα βραβεία Golden Horse).

  Στις δύο πρώτες ταινίες η Huang Ji υπέγραψε τη σκηνοθεσία και ο Ryuji Otsuka τη διεύθυνση φωτογραφίας (στη δεύτερη φέρεται να συνυπογράφει και τη σκηνοθεσία), καθώς οι ιστορίες βασίζονταν στα δικά της αυτοβιογραφικά βιώματα. Στο «Stonewalling» συνυπέγραψαν τη σκηνοθεσία.

  Ένα θέμα που διαπερνάει και τις τρεις ταινίες, με κυρίαρχο στην τρίτη, είναι αυτό της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Στην πρώτη η ηρωίδα θα φροντίσει να αποβάλλει ενώ στη δεύτερη η φίλη της αυτοκτονεί. Η σεξουαλική αφύπνιση έχει και στις δυο δυσάρεστη κατάληξη. Και στις δυο η ηρωίδα εγκαταλείπεται στην επαρχία για να πάνε οι γονείς της στην πόλη να δουλέψουν, στην πρώτη στους θείους, στη δεύτερη στους παππούδες.

  Στην τρίτη βλέπουμε την ηρωίδα να βρίσκεται στην πόλη. Σπουδάζει στο κολλέγιο αεροσυνοδός. Μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη θα κάνει δύσκολα τα πράγματα. Ο φίλος της μιλάει για έκτρωση. Αυτή προτιμάει, αντί να σκοτώσει το έμβρυο, να γεννήσει και να δώσει το παιδί.

  Το αποχωρίζεται με σπαραγμό.

  Υφολογικά διαφέρουν οι τρεις ταινίες όσο η μέρα με τη νύχτα. Νυχτερινά, σκοτεινά πλάνα στις δυο πρώτες, με άπλετο φως στην τελευταία. Αρκετή αφηγηματική ασάφεια στην πλοκή στις δυο πρώτες, σαφέστατη η πλοκή στην τελευταία.  

  Να σημειώσουμε ότι η Huang Ji ανήκει στην μετα-έκτη (έβδομη) γενιά, με το γυναικείο πρόβλημα της σεξουαλικότητας και της εγκυμοσύνης να την απασχολεί, καθώς και της εγκατάλειψης των παιδιών στο χωριό για να πάνε οι γονείς στην πόλη να δουλέψουν (left-behind children).   

  Ανάλογα θέματα απασχολούν και τον Ying Liang στις δυο πρώτες ταινίες του, «Taking father home» (2005) και «The other half» (2006).  

Huang Ji & Ryuji Otsuka, Stonewalling (石门, 2022)

 Huang Ji & Ryuji Otsuka, Stonewalling (石门, 2022)

 

  Google: «Κυριολεκτικά μεταφράζεται ως «Πέτρινη Πύλη». Είναι το όνομα της κωμόπολης στην οποία διαδραματίζεται η πλοκή. Ο αγγλικός τίτλος Stonewalling αποδίδει μεταφορικά την έννοια της κωλυσιεργίας, της υπεκφυγής και των εμποδίων που αντιμετωπίζει η ηρωίδα».

  Είναι το τρίτο μέρος της τριλογίας του ζευγαριού, με τις άλλες δυο να είναι η «Egg and stone» (2012) και «The foolish bird» (2017).

  Και στις τρεις πρωταγωνιστεί η Yao Honggui.

  Δεν έχω θίξει ποτέ το θέμα:

  Στη δεύτερη ταινία φέρεται ως συνσκηνοθέτης ο άντρας της.

  Όμως σε ποιο βαθμό συμμετέχει στη σκηνοθεσία;

  Το λέω αυτό γιατί η τρίτη, τη σκηνοθεσία της οποίας υπογράφουν και ο δυο, διαφέρει όπως η μέρα με τη νύχτα από τις άλλες δυο. Αφηγηματικά κενά που δημιουργούν αβεβαιότητα στην πλοκή και σκοτεινά πλάνα στις δυο πρώτες, σαφήνεια στην πλοκή και άπλετα στο φως πλάνα σ’ αυτή.

  Έχω διαβάσει να χαρακτηρίζεται η ταινία ως ταινία της ενηλικίωσης, η οποία με βρίσκει αντίθετο. Μπορεί να είναι η ίδια πρωταγωνίστρια, όμως τα στόρι είναι διαφορετικά. Θα τη χαρακτήριζα ως τριλογία της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης.

  Η Honggui φοιτάει σε κολλέγιο για να γίνει αεροσυνοδός. Όμως μένει έγκυος. Ο φίλος της είναι υπέρ του να κάνει έκτρωση. Αυτή όμως διστάζει.

  Φαντάζομαι είναι το δίλημμα κάθε γυναίκας με ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Θέλει να κρατήσει το παιδί, όμως οι αντικειμενικές συνθήκες την αναγκάζουν στην έκτρωση.

  Τελικά δεν θέλει να «σκοτώσει» το έμβρυο μέσα της. Θέλει να γεννήσει και να δώσει το παιδί. Υπάρχουν γυναίκες που θα το έπαιρναν ευχαρίστως.

  Υπάρχουν βέβαια προβλήματα σ’ αυτή τη διαδικασία.

  Πώς να το πει η μητέρα της στον πατέρα της;

  Και η γυναίκα που θα το αναλάβει, που την εκπροσωπεί ο εξάδελφός της, θέλουν να είναι σίγουροι ότι το μωρό θα είναι υγιές. Κάνουν ένα σωρό ερωτήσεις. Αλλά και για μετά έχουν τις αμφιβολίες τους.

  Να το κρατήσει για κάποιο διάστημα, και να δουν έπειτα πώς είναι το μωρό.

  Και αν δημιουργηθεί ένας ισχυρός δεσμός ανάμεσα στη μητέρα και στο παιδί;

  Όχι, πρέπει να το παραλάβουν τώρα.

  Η τελευταία σκηνή είναι ιδιαίτερα συγκινητική.

  Η Honggui είναι στο αυτοκίνητο με το μωρό, περιμένοντας να έλθουν να το παραλάβουν. Το μωρό κλαίει. Κτυπάει το στήθος της από απελπισία.

  Δεν αντέχει να το ακούει.

  Ανοίγει την πόρτα και βγαίνει έξω.

  Τη βλέπουμε και πάλι, με το μάτι της κάμερας που είναι μέσα στο αυτοκίνητο, να κτυπάει τα στήθη της.

  Και η ταινία τελειώνει.

  Σε αντίθεση με τις δυο πρώτες αυτή μου άρεσε πάρα πολύ.

  6,8 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα επτά.

  Οι άλλες δυο είχαν 6,3 και 6,1 αντίστοιχα.