Ρόμπερτ Μούζιλ, Περί βλακείας

 Ρόμπερτ Μούζιλ, Περί βλακείας (μετ. Γιώργος Δεπάστας), Ολκός 2013, σελ. 72

 

  Ας το ξαναγράψω: το ένα με οδηγεί στο άλλο. Οι «Τρεις γυναίκες» που μου συνέστησε με θέρμη ο φίλος μου ο Γιάννης ο Πούλος με οδήγησαν στο να τις αγοράσω, και επί τη ευκαιρία, μια και είχα το «Περί βλακείας», είπα να το διαβάσω και αυτό. Και αφού το διάβασα λέω, γιατί να μη διαβάσω και το «Μωρίας εγκώμιον» του Έρασμου;

  Είναι το βιβλίο που διαβάζω τώρα.

  «Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας» του Carlo M. Cipolla που διάβασα πριν πέντε χρόνια είναι βιβλίο, έστω και μικρό, όμως συστηματικό. Το βιβλίο του Μούζιλ είναι ένα βιβλιαράκι που περιέχει μια ομιλία.

  Και οι δυο συγγραφείς αντιμετωπίζουν το θέμα από τη δική τους σκοπιά. Σε κάποια από αυτά που λένε συμφωνώ, σε κάποια όχι, και αυτός είναι ο λόγος που δεν μου αρέσει να διαβάζω δοκίμια ή βιβλία φιλοσοφίας (τώρα πια). Γιατί να χάνω το χρόνο μου διαβάζοντας για πράγματα με τα οποία διαφωνώ, και επίσης γιατί να χάνω το χρόνο μου διαβάζοντας για πράγματα με τα οποία συμφωνώ; Σ’ αυτό το χρόνο θα μπορούσα να διαβάσω κάτι άλλο πιο χρήσιμο (διάβαζε: ευχάριστο), ένα λογοτεχνικό βιβλίο.

  Δεν θα σχολιάσω τα λεγόμενα του Μούζιλ, απλά θα παραθέσω κάποια αποσπάσματα και στο τέλος θα πω τις δικές μου αντιλήψεις για το θέμα, όσο πιο σύντομα μπορώ.

  «Το πιο έξυπνο σ’ αυτό τον κόσμο είναι να γίνεσαι όσο το δυνατόν λιγότερο αντιληπτός».

  Λάθε βιώσας. Επίκουρος έφη.

  «Το Kitsch δηλαδή έχει τη σημασία του πολύ φτηνού εμπορεύματος ή της σαβούρας για ξεπούλημα…».

  Σε κάποιο βιβλίο του ο Κούντερα μιλάει πολύ γι’ αυτό. Σήμερα είναι μια λέξη που δεν βλέπω να χρησιμοποιείται πια.

  «Περιστασιακά είμαστε όλοι βλάκες».

  Περιστασιακά απλά κάνουμε βλακείες, ενώ αν κάνουμε κατ’ εξακολούθηση βλακείες, ε, ναι, τότε είμαστε βλάκες.

  Αυτά βρήκα μόνο.

  Ήδη από την αρχαιότητα υποτιμούσαν τον βλάκα και τον έλεγαν, σε προσφώνηση, μωρέ. Εμείς, άξια τέκνα τους, το συμπτύσσουμε σε ρε, προσθέτοντας και τη λέξη μ…κα.

  Καμιά φορά κρατάμε μόνο το ρε: Ρε συ, ρε Γιώργο…

  Δεν συναντάμε συχνά «αντικειμενικά» βλάκες, όπως π.χ. κάποιον που να πέφτει στη θάλασσα χωρίς να ξέρει να κολυμπά. Συνήθως βλάκες χαρακτηρίζουμε αυτούς που μια ενέργειά τους τη θεωρούμε βλακεία, είναι δηλαδή ζήτημα προσωπικής αξιολόγησης. Ποιοι είναι βλάκες, αυτοί που ψήφισαν Νέα Δημοκρατία ή αυτοί που ψήφισαν ΚΚΕ; 

  Σίγουρα ανάμεσα σε αυτούς τους ψηφοφόρους υπάρχουν πολλοί βλάκες.

  Πιστεύω, και πάρα πολλοί μαζί με μένα, ότι αυτοί που έλεγαν «Ψωμί και ελιά και Κώτσο βασιλιά» ήταν βλάκες.

  Και ένα ακόμη: ποιοι είναι βλάκες, οι εμβολιαστές ή οι αντιεμβολιαστές;

  Και ένα προσωπικό παράδειγμα. «Βλακεία αυτό που έκανες, να αναρτήσεις αυτό το σόκιν ανέκδοτο και αυτή τη γελοιογραφία με τον Βαρθολομαίο, και να χάσεις τη θέση σου σαν σχολικός σύμβουλος».

  Όχι, δεν ήταν βλακεία, ήταν απλά ζήτημα αμνησίας. Την ιστορία την έχω γράψει σε ένα από τα τρία βιβλία μιας ανέκδοτης τριλογίας μου και το οποίο έχει τίτλο «Ο λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει Δεξιά» και υπότιτλο «Εγώ το ξέχασα και το πλήρωσα».