Book review, movie criticism

Wednesday, December 19, 2018

Kenji Mizoguchi et.al. 15. 1945 Victory Song (Hisshoka)


Kenji Mizoguchi et.al. 15. 1945 Victory Song (Hisshoka)


  Διαβάζω στο IMDb, όπου μπορείτε να δείτε τα ονόματα και των τριών άλλων σκηνοθετών, ότι ο Μιτζογκούτσι σκηνοθέτησε μόνο την αρχή της ταινίας (αν και στα γράμματα της αρχής βλέπω και άλλα τρία ονόματα). Προπαγανδιστική ταινία και αυτή για να αναπτερώσει το φρόνημα των γιαπωνέζων που όμως σώθηκε, σε αντίθεση με το «Song of the camp» που χάθηκε – ή μήπως εγώ δεν το βρήκα;
  Με πρεμιέρα στις 22 Φεβρουαρίου 1945, φαίνεται ότι δεν είχε αρχίσει ακόμη η αντίστροφη μέτρηση για την Ιαπωνία.
  Να πω προκαταβολικά ότι μου άρεσε πολύ η ταινία. Δεν είχε το μιλιταριστικό ύφος παρά ελάχιστα, και επικεντρωνόταν περισσότερο στους πολίτες, στα μετόπισθεν.
  Στο αρχικό πλάνο μαθαίνουμε ότι η αυτοκρατορία της Ιαπωνίας ιδρύθηκε το 660 π.Χ. (και για όσους δεν αρέσει το π.Χ., πριν από τη χρονολογία μας). Στη συνέχεια ακούμε μια προσευχή-υπόσχεση στους ουράνιους θεούς, ότι θα ανταποκριθούν… ότι θα… ότι θα… Μετά πηδάμε στον 2601ο χρόνο της αυτοκρατορίας, που είναι το 1941. Ακούμε πάλι μια ανάλογη προσευχή-υπόσχεση, ενώ βλέπουμε σκηνές ντοκιμαντερίστικες με πεζικάριους, ιππικό, πλοία, αεροπλάνα, τανκς, και στο τέλος μια μάχη.
  Η μάχη καταλαγιάζει και οι στρατιώτες σκέφτονται την πατρίδα τους ενώ ακούμε ένα σχετικό τραγούδι. Ο επικεφαλής αξιωματικός τους λέει να κλείσουν τα μάτια και να ταξιδέψουν μέχρι την πατρίδα. Αυτό κάνουν και εμείς μεταφερόμαστε στα μετόπισθεν, βλέποντας σκηνές από τη ζωή των πολιτών.
  Στο πρώτο επεισόδιο δείχνεται η υπερπροσπάθεια των πολιτών να προσφέρουν για τον πόλεμο. Ολόκληρο τσούρμο τρέχουν με τα φτυάρια να καθαρίσουν τις σιδηροδρομικές γραμμές από το χιόνι όπου έχει μπλοκαριστεί ένα τραίνο.
  Ένας επίστρατος συναντάει πιτσιρικάκια που τραγουδάνε. Θα αρχίσει να τραγουδάει και αυτός: θα ρίξουμε τον Νίμιτς και τον Μακ Άρθουρ στην κόλαση. Η τραγική ειρωνεία είναι βέβαια ότι ο Μακ Άρθουρ θα συναντιόταν λίγους μήνες αργότερα με τους στρατιωτικούς αρχηγούς τους, όταν η Ιαπωνία είχε παραδοθεί άνευ όρων μετά τις ατομικές βόμβες. Και τους απείλησε να μην κατηγορήσουν τον αυτοκράτορα. Αν καθόταν στο σκαμνί ο αυτοκράτορας, όλος ο γιαπωνέζικος λαός θα ξεσηκωνόταν.
  Στη συνέχεια βλέπουμε πάλι εργαζόμενους, στα εργοστάσια κυρίως. Μετά ένα τσούρμο παιδιά να παίζουν με αεροπλανάκια. Ένα παιδί έχει δηλώσει κρυφά από τον πατέρα του ότι θέλει να πάει στη σχολή πιλότων. Ο πατέρας του είναι εξοργισμένος που του το έκρυψε, όμως είναι περήφανος για την πράξη του. Θα γίνει κι αυτός καμικάζι.
  Γιατί του το έκρυψε;
  Επειδή είναι μοναχοπαίδι και φοβόταν ότι θα στενοχωριόταν πολύ.  
  Το επόμενο επεισόδιο είναι ιδιαίτερα συγκινητικό.
  Ο προξενητής έρχεται στην οικογένεια της νύφης για να ανακοινώσει ότι ο υποψήφιος γαμπρός ζητάει να ακυρωθεί το συνοικέσιο παρόλο που η νύφη του άρεσε πολύ. Ο λόγος; Του ήλθε η πρόσκληση να καταταγεί. Η κοπέλα όμως (η Kinuyo Tanaka) επιμένει να γίνει ο γάμος. Μα αν σκοτωθεί; Ή χειρότερα, αν μείνει ανάπηρος, το ξέρει ότι θα τον νταντεύει μια ζωή; Ναι, το ξέρει, όμως έτσι πρέπει, αφού πάει να αγωνιστεί για την πατρίδα.  
  Στη συνέχεια βλέπουμε στρατιώτες σε ένα τραίνο. Ένας στρατιώτης, εξουθενωμένος, γέρνει πάνω στον ώμο του αξιωματικού που κάθεται δίπλα του. Δεν έχει πρόβλημα λέει αυτός στον στρατιώτη που πάει να τον ξυπνήσει. Όταν φτάνουν στη στάση που πρέπει να κατεβεί του δίνει προσεκτικά τη θέση του, για να μην τον ξυπνήσουν.
  Στο επόμενο επεισόδιο βλέπουμε σκηνές από τον κόσμο που τρέχει να κρυφτεί στα καταφύγια καθώς οι Αμερικάνοι βομβαρδίζουν, και με εμπρηστικές βόμβες, ακούμε. Έχουν κάτι σαν τσουλήθρες στις πολυκατοικίες για να κατεβαίνουν γρήγορα. Μια γυναίκα προσπαθεί να παρηγορήσει το μωρό της που κλαίει.
  Μετά βλέπουμε πάλι παιδιά που ακούνε την κατήχηση του δασκάλου και ζητωκραυγάζουν. Στη συνέχεια ένας λαϊκός χορός συνοδευόμενος με τραγούδι, και μετά ένας κλασικός χορός μόνο με μουσική. Τα μανίκια στα φορέματα των κοριτσιών σ’ αυτό το χορό ήταν διπλάσια σε μήκος από τα χέρια τους, όπως και στην Όπερα του Πεκίνου, για να γίνεται πιο χαριτωμένη η όρχησή τους. Και ξανά ο λαϊκός χορός.
  Στη συνέχεια έχουμε τον αδελφό που έχει γυρίσει με άδεια από το μέτωπο να διαβάζει το ημερολόγιο του πατέρα του, για το πόσο ευτυχισμένος ήταν με τη γέννησή του, πράγμα που επιβεβαιώνει και η μητέρα του που είναι δίπλα. Στη συνέχεια η αδελφή του τού αφηγείται για τη βύθιση του Buenos Aires Maru, πλοίο του Ερυθρού Σταυρού με τραυματίες, όπως την άκουσε από μια επιζήσασα νοσοκόμα. Αποκλείεται να μην είδαν το σήμα του τα αεροπλάνα. Μάλιστα πολυβολούσαν αυτούς που είχαν μπει στις βάρκες να σωθούν.
  Κατόπιν βλέπουμε τους καμικάζι, και αμέσως μετά μια περίπου επιμνημόσυνη συγκέντρωση με στρατιωτικούς και συγγενείς των καμικάζι που σκοτώθηκαν. Τραγουδάνε ένα τραγούδι σαν αυτά που ξέρω από το καμπούκι, και καθώς το άκουγα έλεγα μέσα μου «κάτι μου θυμίζει, κάτι μου θυμίζει…». Και βρήκα τελικά: τα ριζίτικα. Τραγουδούσαν περίπου στο ίδιο στυλ.
  Και ξαναγυρίζουμε στα αρχικά πλάνα, καθώς οι στρατιώτες αφυπνίζονται από το νοερό ταξίδι στην πατρίδα από κάποιον αγγελιοφόρο, που τους λέει ότι πρέπει να είναι έτοιμοι για την επίθεση. Και ξανά σκηνές ντοκιμαντερίστικες όπως αυτές της αρχής, με αεροπλάνα και στρατιώτες.
  Ναι, μου άρεσε πολύ αυτή η ταινία. Εξάλλου δεν γυρίζονται τέτοιου είδους ταινίες κάθε μέρα.
  Την ταινία μπορείτε να τη δείτε στο youtube με αγγλικούς υπότιτλους.
  Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία του «The famous sward Bijomaru».   

Tuesday, December 18, 2018

Alfonso Cuarón, Y tu mama Tambien (Θέλω και τη μαμά σου, 2001)


Alfonso Cuarón, Y tu mama Tambien (Θέλω και τη μαμά σου, 2001)


  Adventure, comedy, drama χαρακτηρίζει την ταινία το IMDb, ενώ η βικιπαίδεια μόνο δράμα. Μαζεύω ό,τι κωμωδία βρω, είναι το αγαπημένο μου είδος, δηλαδή μάζευα γιατί τώρα πια συνειδητοποίησα ότι δεν έχει νόημα, θέλω τρεις ζωές για να δω τις ταινίες που έχω μαζέψει. Ανάμεσα σ’ αυτές ήταν και η «Y tu mama Tambien». Βέβαια πότε να τη δω όταν υπάρχουν άλλες προτεραιότητες, αλλά μου δημιουργήθηκε ένα κίνητρο να τη δω τώρα με την ευκαιρία της προβολής της ταινίας του Κουαρόν «Roma». Και δεν είναι καθόλου κωμωδία, ούτε περιπέτεια, απλώς road movie, και οπωσδήποτε δράμα.
  Αν και νέος ο Κουαρόν τότε, έβλεπε με αρκετή απαισιοδοξία τις ανθρώπινες σχέσεις, σε αντίθεση με τον κοντά εξηντάρη Κουαρόν του «Ρόμα». Το «Ρόμα» ξεχειλίζει από αισιοδοξία, ένας ύμνος στην ανθρώπινη καλοσύνη και ανθρωπιά, ενώ το «Θέλω και τη μαμά σου» είναι γεμάτο απαισιοδοξία.
  Οι δυο νεαροί είναι λίγο πολύ τυπικοί εκπρόσωποι της ηλικίας τους, και δεν νομίζω μόνο της γενιάς τους. Ναρκωτικά και σεξ είναι αυτά που τους απασχολούν, και κάπου στο βάθος σκέφτονται και τις σπουδές τους. Οι φιλενάδες τους φεύγουν μετά από θερμούς αποχαιρετισμούς για ταξίδι στην Ιταλία. Όμως η γνωριμία τους με μια τριαντάρα Ισπανίδα θα δώσει ένα νέο περιεχόμενο στη ζωή τους. Της προτείνουν να έλθει μαζί τους σε μια ανύπαρκτη παραλία. Αυτή βέβαια δεν το έχει καθόλου σκοπό, όταν όμως ο βλάκας ο φίλος της, τύφλα στο μεθύσι, της λέγει στο τηλέφωνο ότι πήγε με άλλη κοπέλα, κάτι που κάνει κατά καιρούς, η Ισπανίδα ξεσπάει στο κλάμα, έχοντας ήδη πάρει τη μεγάλη απόφαση να τον παρατήσει. Παίρνει τηλέφωνο τον ένα νεαρό και τον ρωτάει αν ισχύει ακόμη η πρόσκληση. Άκου λέει!!! Την παίρνουν και πάνε σε μια άγνωστη παραλία ακολουθώντας τις ασαφείς οδηγίες ενός φίλου. Το ότι θα την πηδήξουν το περιμένουμε όλοι, η κοπέλα, αυτοί και εμείς οι θεατές. Όμως τη μ@λ@κ#α που έκαναν και οι δυο τους, να πουν ότι πήδηξαν ο ένας την κοπέλα του άλλου, ε, όχι, ήταν πολύ χοντρό, εγώ τουλάχιστον δεν το περίμενα. Όχι το ότι την πήδηξαν, αλλά το ότι ήταν τόσο αφελείς ώστε να το ομολογήσουν, πρώτα ο ένας και μετά από μια δυο μέρες και ο άλλος. Τσακώνονται άγρια. Η Ισπανίδα τους εγκαταλείπει, είδαν κι έπαθαν να τη μεταπείσουν.
  Συνεχίζουν τις διακοπές τους σε μια παραλία στην οποία ξεπέφτουν τυχαία. Έχοντας ξεπεράσει τα ταμπού θα ομολογήσουν ότι δεν πήγαν μόνο μια φορά με την κοπέλα του φίλου τους αλλά πολλές. Γελάνε και οι δυο με τις εκατέρωθεν εξομολογήσεις, ενώ για τη μια φορά κόντεψαν να σκοτωθούν.
  Η απαισιοδοξία του Κουαρόν φαίνεται κυρίως στο κλείσιμο της ταινίας όπου μας λέγει τι έγιναν οι ήρωές του. Και αυτά που τους συνέβησαν ίσως ήταν κατά το εικός, όχι όμως και κατά το αναγκαίο.  Δεν βλέπω άλλο λόγο να το κάνει αυτό παρά μόνο για να εκφράσει την απαισιοδοξία του. Με τις κοπέλες τους χώρισαν αμέσως μόλις αυτές επέστρεψαν από την Ιταλία, βρήκαν όμως άλλες μετά από λίγο. Και οι σχέσεις τους αραίωσαν. Μια τελευταία συνάντηση με το γνωστό αποχαιρετιστήριο «τα λέμε» και ο Κουαρόν μας λέει ότι δεν θα τα ξαναπούν, ότι δεν θα ξανασυναντηθούν.
  Όμως αυτό που δεν ήταν καθόλου αναγκαίο ήταν να πεθάνει την κοπέλα από καρκίνο, μέσα σ’ ένα μήνα μετά απ’ αυτή την περιπέτεια.
  Μας λέει για παράδειγμα ο Κορνάρος τι έγινε αφού παντρεύτηκαν ο Ερωτόκριτος με την Αρετούσα; Τόλμησα να κάνω την υπόθεση σε μια βιβλιοκριτική για το βιβλίο κάποιου συμπατριώτη μου: μετά από κάμποσο καιρό ο Ερωτόκριτος άρχισε να ξενοπηδάει, αρχίζοντας με τις κυρίες της αυλής, και η Αρετούσα η καημένη δεν άντεξε κι αυτή, βρήκε τον εραστή της. Κάτι ανάλογο έγινε και σε μια βασιλική οικογένεια, φαντάζομαι ξέρετε ποια εννοώ.
  Αυτό έγινε πριν δεκαετίες. Ο συγγραφέας έγραψε μια οργισμένη επιστολή στο Γιώργο τον Βαρβέρη, τον εκδότη των Κρητικών Επικαίρων, εξαπολύοντας μύδρους για τον «λίβελό» μου. Νόμιζε ότι αναφερόμουν στο βιβλίο του. Μέχρι εκεί πήγαινε το μυαλό του.
  Σε αντιδιαστολή θα αναφέρω τρεις άλλες ταινίες. Στο «Lommbock» (2017), sequel του «Lammbock» (2001), παρά το ότι οι δυο φίλοι είχαν χρόνια να βρεθούν, ο ένας στη Γερμανία και ο άλλος σε κάποια αραβική χώρα, η αγάπη τους δεν έπαψε να υπάρχει, και τους βλέπουμε πάλι μαζί σε κωμικές περιπέτειες. Στο «Tag», ταινία βασισμένη σε πραγματικό γεγονός, οι φίλοι, ώριμοι άνδρες πια, μαζεύονται κάθε χρόνο και παίζουν το παιχνίδι που έπαιζαν από έφηβοι.
  Είναι που είναι σκ@τ@ η ζωή, ας την ομορφύνουμε στις μυθοπλασίες, να πάρουμε λίγο κουράγιο, όπως με το «Roma», που μες στη δυστυχία αποπνέει τον αέρα της αισιοδοξίας.       

Monday, December 17, 2018

Kenji Mizoguchi 14. 1945 The Famous Sword Bijomaru (名刀美女丸 Meitō Bijomaru)


Kenji Mizoguchi 14. 1945 The Famous Sword Bijomaru (名刀美女丸 Meitō Bijomaru)


  Ενώ το θέμα του «Miyamoto Musashi» ήταν το πνεύμα των σαμουράι, στο «The famous sword Bijomaru» το θέμα είναι το ξίφος των σαμουράι.
  Δεν χρειάστηκε να περάσει παρά μόνο ένας χρόνος για να αλλάξει στάση ο Μιτζογκούτσι πάνω στο θέμα της εκδίκησης. Αλλά ας δούμε την υπόθεση.
  Ο Onoda έχει πάρει από μικρό υπό την προστασία του τον Kiyone Sakurai, ο οποίος είναι μαθητευόμενος στον Kiyohide Yamatomori, κατασκευαστή ξιφών. Ο Kiyone φτιάχνει ένα ξίφος για τον προστάτη του, το οποίο όμως σπάζει σε μια σύγκρουση μη μπορώντας έτσι να υπερασπιστεί τον αφέντη του από την επίθεση των εχθρών του. Ο αφέντης σώθηκε από τους υπόλοιπους της ακολουθίας του, όμως ο Onoda έπεσε σε δυσμένεια. Τότε ο Naito του προτείνει τη μεσολάβησή του για να αποκατασταθεί, με αντάλλαγμα να του δώσει για γυναίκα την κόρη του την Sasae. Αυτός αρνείται, δεν θα χρησιμοποιήσει την κόρη του σαν δόλωμα, του λέει. Αυτός εξοργισμένος από την άρνησή του τραβάει το ξίφος του και τον σκοτώνει.
  Η Sasae, που είναι έμπειρη στην ξιφομαχία διδαγμένη από τον πατέρα της, ορκίζεται εκδίκηση και παρακαλεί τον Kiyone, ο οποίος είναι κρυφά ερωτευμένος μαζί της και αυτή μ’ αυτόν, να φτιάξει ένα ξίφος ειδικά γι’ αυτήν, για να πάρει το αίμα του πατέρα της πίσω. Ο Kiyone με ένα φίλο του προσπαθούν να πείσουν τον μάστορα να τους βοηθήσει να φτιάξουν το ξίφος. Αυτός αρχικά αρνείται, όμως τελικά ενδίδει στις παρακλήσεις τους. Στη συνέχεια τους βλέπουμε να φτιάχνουν το ένα ξίφος μετά το άλλο, χωρίς να είναι καθόλου ικανοποιημένοι από το αποτέλεσμα. Τους έχει μείνει ατσάλι μόλις για ένα ξίφος, αλλά είναι τυχεροί και το καταφέρνουν. Στο εργαστήριο που φτιάχνουν το ξίφος παρευρίσκεται σαν φάσμα και η Sasae.
  Είναι η εποχή του εμφύλιου, 1868. Η κοπέλα με τους δυο φίλους της είναι με τον αυτοκράτορα, ο Naito με τον σογκούν. Οι αυτοκρατορικές δυνάμεις τους αφήνουν να περάσουν από το μέτωπο των συγκρούσεων προκειμένου να βρουν τον Naito. Τον βρίσκουν, και στη μονομαχία που ακολουθεί, ενώ οι οβίδες σκάζουν γύρω τους, η Sasae τον σκοτώνει.
  Ευτυχώς εδώ έχουμε πραγματικό happy end, όχι τον πνευματικό γάμο του Miyamoto Musashi με την κοπέλα που είδαμε στην προηγούμενη ταινία του.
  Δεν βρήκα την προηγούμενη ταινία του Mizoguchi, «Three generations of Danjuro», έτσι η προηγούμενη ανάρτησή μας είναι για την προ-προηγούμενη ταινία του, «Miyamoto Musashi».
  Την ταινία μπορείτε να τη δείτε στο youtube με αγγλικούς υπότιτλους.


Alfonso Cuarón, Roma (2018)


Alfonso Cuarón, Roma (2018)


  Από την Πέμπτη που μας πέρασε στους κινηματογράφους.
  Η πλοκή τοποθετείται το 1971. Οι βασικοί ήρωες της ταινίας είναι η υπηρέτρια και η κυρία. Η υπηρέτρια είναι από τους αυτόχθονες και μιλάει μια τοπική διάλεκτο με την άλλη υπηρέτρια. Η κυρία είναι βιοχημικός. Ο άνδρας της είναι γιατρός και έχουν τέσσερα παιδιά, αρκετά ευκατάστατοι.
  Όμως τα πράγματα και για τις δυο γυναίκες δεν πάνε καλά. Την υπηρέτρια την εγκαταλείπει ο φίλος της όταν μαθαίνει ότι είναι έγκυος, όπως και την κυρία ο άνδρας της. Η μοίρα των γυναικών είναι παντού η ίδια, σχολιάζει η κυρία στην υπηρέτρια. Αλλά, θα σχολιάσω εγώ, καλύτερα να είσαι εγκαταλειμμένη πλούσια παρά εγκαταλειμμένη φτωχή.
  Σε όλη την ταινία βλέπουμε τις αγαπησιάρικες σχέσεις της υπηρέτριας με την οικογένεια, όχι μόνο με τα παιδιά που τη λατρεύουν αλλά και μη την κυρία και τη μητέρα της. Μάλιστα την παίρνουν μαζί τους για ολιγοήμερες διακοπές, κάπου κοντά στη θάλασσα. Τα παιδιά θέλουν να παίξουν στην παραλία, η μητέρα τους φεύγοντας τους λέει να μην απομακρύνονται από την ακτή. Η θάλασσα είναι φουρτουνιασμένη.
  Παιδιά είναι, ακούνε ποτέ τους;
  Για μια στιγμή νόμισα ότι θα είχαμε ένα επεισόδιο σαν αυτό στο «Σχετικά με την Έλλη» του Ασγάρ Φαρχάντι. Ευτυχώς διαψεύστηκα.
  Ασπρόμαυρη ταινία ανακαλεί μια γκρίζα περίοδο με συχνές και βίαιες συγκρούσεις ανάμεσα σε διαδηλωτές και την αστυνομία. Ο Κουαρόν δεν βιάζεται να ξεπετάξει την ταινία του, βλέπουμε αρκετά μακρά πλάνα και επεισόδια που αν και τραβάνε σε μάκρος, όπως ο τοκετός της υπηρέτριας, δεν κουράζουν καθόλου.
  Αυτό που ξεχειλίζει στην ταινία είναι οι σχέσεις αγάπης ανάμεσα στην υπηρέτρια και στα αφεντικά, ανατρέποντας μια αφηγηματική αναμονή που τα θέλει να είναι αυστηρά και απόμακρα με τους υπηρέτες.
  Εξαιρετική ταινία, θα συμφωνήσετε όσοι την έχετε ήδη δει.

Kenji Mizoguchi 14. 1944 Miyamoto Musashi (宮本武蔵)


Kenji Mizoguchi 14. 1944 Miyamoto Musashi (宮本武蔵)


  Οι προηγούμενες ταινίες του Μιτζογκούτσι είναι «The woman of Osaka», την οποία δεν βρήκαμε, και οι «47 ronin», η πρώτη ταινία του που είδαμε και για την οποία κάναμε ανάρτηση πριν έξι χρόνια. Η επόμενη ταινία του είναι «The life of an actor» την οποία επίσης δεν βρήκαμε και δεν ξέρουμε αν είναι από τις χαμένες. Για τον Όζου βρήκα ένα σύνδεσμο που αναφέρει ποιες σώθηκαν και τις βρήκα όλες, όμως δεν βρήκα ανάλογο σύνδεσμο με τις σωσμένες του Μιτζογκούτσι. Η επόμενη ταινία του είναι ο «Miyamoto Musashi».
  Ιστορικό πρόσωπο ο Miyamoto Musashi (1584-1645), έχουν γυριστεί ταινίες και σήριαλ με αυτόν ως κεντρικό ήρωα, δεν νομίζω απόλυτα βιογραφικές. Σε μια απ’ αυτές πρωταγωνιστεί ο Τοσίρο Μιφούνε. Η εποχή που έδρασε ήταν η εποχή της εγκαθίδρυσης του σογκουνάτου κατά την οποία ο αυτοκράτορας ήταν διακοσμητικός, η οποία διήρκησε από το 1600 περίπου ως το 1868, οπότε ο αυτοκράτορας ανέλαβε και πάλι τα ηνία της χώρας μετά από ένα σύντομο εμφύλιο.
  Νόμιζα ότι θα έβλεπα εντυπωσιακές σκηνές μάχης με σαμουράι, όμως όχι, το θέμα της ταινίας ήταν το πνεύμα των σαμουράι, η αναζήτηση του Δρόμου.
  Τα δυο αδέλφια, ένας νεαρός και μια κοπέλα, πηγαίνουν στον Μιγιαμότο Μουσάχι και τον παρακαλούν να τους μάθει ξιφομαχία για να εκδικηθούν το θάνατο του πατέρα τους. Αυτός αρνείται. Αν είναι για εκδίκηση, με τίποτα, είναι ενάντια στο πνεύμα του Δρόμου.
  Όμως οι δολοφόνοι του πατέρα τους, δυο άτομα, παραφυλάνε και τους ακούνε.  Στη συνέχεια πηγαίνουν σε έναν άλλο δάσκαλο, τον Kojiro Sasaki, ζητώντας του να τους μάθει ξιφομαχία, για να αμυνθούνε. Αρνείται κι αυτός με τη σειρά του, δεν είναι αυτός ο Δρόμος των σαμουράι. Θα τους παραφυλάξουμε και θα τους σκοτώσουμε, του λένε τότε.
  Αυτός συγκατατίθεται, όμως όχι γιατί τον ενδιαφέρει η βεντέτα τους αλλά γιατί έτσι θα προκαλέσει τον Μιγιαμότο σε μονομαχία, καθώς θα θελήσει να εκδικηθεί τον θάνατό τους. Θέλει να μάθει όλος ο κόσμος ποιος είναι ο καλύτερος, αυτός ή ο Μουσάχι.
  Πράγματι τους στήνουν καρτέρι και σκοτώνουν τον αδελφό. Ετοιμάζονται να σκοτώσουν και την αδελφή αλλά ο Sasaki του αποτρέπει: δεν είναι σωστό να σκοτώσουν μια γυναίκα.
  Πετυχαίνει το σχέδιό του, ο Μιγιαμότο δέχεται την πρόσκληση. Όμως πιο πριν οι δυο δολοφόνοι παραμονεύουν να σκοτώσουν την κοπέλα, ίσως και τον Μιγιαμότο. Δεν πετυχαίνουν το στόχο τους, ο Μιγιαμότο τους αντιμετωπίζει και τους πληγώνει. Είναι πεσμένοι στο έδαφος. -Μπορείς τώρα να τους εκδικηθείς αν θέλεις, λέει στην κοπέλα (στο ρόλο της η Kinuyo Tanaka). Αυτή διστάζει. -Είναι σακάτηδες, δεν θα μπορέσουν πια να ξαναπιάσουν ξίφος στο χέρι τους. Αυτή εξακολουθεί να διστάζει.
  Και το κήρυγμα της συγνώμης: -Γιατί δεν τους βοηθάς;
  Ναι, θα τους βοηθήσει, αλλά σαν αντάλλαγμα του ζητάει να μην πάει σ’ αυτή τη μονομαχία.
  Όμως αυτός θα πάει.
  Δεν θα δούμε καμιά εντυπωσιακή μονομαχία, με το πρώτο κτύπημα ρίχνει κάτω νεκρό τον αντίπαλό του.
  Περπατάει μαζί με την κοπέλα. Αυτή του λέει ότι δεν θέλει να γίνει εμπόδιο στο Δρόμο του και θα γίνει καλόγρια. Αυτός την επαινεί για την απόφασή της. Της λέει ότι δεν θα παντρευτεί ποτέ και ότι θα τη θεωρεί ως την πνευματική του σύζυγο.     
  Η ταινία υπάρχει στο youtube με αγγλικούς υπότιτλους.  
  Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία «The story of the last chrysanthemums».


Saturday, December 15, 2018

Yasujiro Ozu 16.A story of floating weeds (Ukigusa monogatari, 1934)


Yasujiro Ozu 16.A story of floating weeds (Ukigusa monogatari, 1934)


  Μια ακόμη συγκινητική ιστορία. Ο θιασάρχης ενός θιάσου Kabuki φτάνουν σε μια μικρή πόλη για να δώσουν παραστάσεις. Εκεί βρίσκεται μια πρώην φιλενάδα του. Ο γιος της είναι και γιος του, αλλά του παρουσιάζεται ως θείος του, μια και η μητέρα του τού έχει πει πως ο πατέρας του πέθανε όταν ήταν μωρό. Όπως μαθαίνουμε στη συνέχεια, δεν ήθελε ο πατέρας του να τον ακολουθήσει ο γιος του σε ένα περιοδεύοντα θίασο (για μια ακόμη φορά ακούω πως οι ηθοποιοί του Kabuki εθεωρούντο ανυπόληπτα άτομα) και για αυτό τους άφησε, έστελνε όμως τακτικά χρήματα, ώστε ο γιος του να σπουδάσει και να γίνει μεγάλος άνδρας.
  Τσακώνεται με τη φιλενάδα του στο θίασο που ανακαλύπτει ότι περνάει τον περισσότερο χρόνο στο σπίτι της πρώην του, και της λέει ότι χωρίζουν. Αυτή, για να εκδικηθεί, πείθει την άλλη γυναίκα του θιάσου, μια νεαρή κοπέλα,  προσφέροντάς της μάλιστα χρήματα, να ξελογιάσει το γιο του. Αυτή δέχεται, όμως στη συνέχεια τον ερωτεύεται. Όταν το μαθαίνει ο πατέρας του γίνεται έξω φρενών. Τη κτυπάει. Δεν θέλει ο γιος του να μπλέξει με μια ηθοποιό. Αυτή του λέει ότι τον αγαπάει.
  Αποφασίζει να διαλύσει το θίασο. Πουλάει τον εξοπλισμό (κουστούμια, μάσκες, κ.λπ.) και τους πληρώνει. Στη συνέχεια πηγαίνει και βρίσκει την πρώην του. Αυτή του προτείνει να μείνει μαζί της, να ζήσουν σαν οικογένεια. Δέχεται. Σε λίγο έρχεται ο γιος του με την κοπέλα. Αυτός, εξοργισμένος, κτυπάει την κοπέλα. Ο γιος του τον κτυπάει στη συνέχεια. Τότε η μητέρα του τού αποκαλύπτει ότι είναι ο πατέρας του. Αρνείται να το αποδεχθεί, ένας πατέρας δεν παρατάει το γιο του. Αυτή του λέει το λόγο που τους παράτησε, και ότι έστελνε χρήματα τακτικά. Ο γιος, συγκλονισμένος, φεύγει. Ο πατέρας του λέγει στη μητέρα του ότι δεν μπορεί να μείνει, θα τους εκθέσει, και την παρακαλεί να δεχθεί την κοπέλα. Στην κοπέλα λέγει να βοηθήσει το γιο του να γίνει μεγάλος άνθρωπος.
  Και αυτός;
  Και εδώ έχουμε happy end. Στο σιδηροδρομικό σταθμό συναντάται με την άλλη φιλενάδα του. Φιλιώνουν. Της προτείνει να έλθει μαζί του να στήσουν άλλο θίασο. Αυτή πηγαίνει στο γκισέ και αλλάζει εισιτήριο. Στην τελευταία σκηνή βλέπουμε το τραίνο που φεύγει.
  Συγκινητική ιστορία, στην οποία ξεχωρίζει το δράμα του πατέρα που παρατάει το γιο του για να μπορέσει να έχει μια καλύτερη ζωή.
  Θυμήθηκα και τους περιοδεύοντες θιάσους που κατέκλυζαν το χωριό μου όταν ήμουν στο δημοτικό. Θυμάμαι, δευτέρα δημοτικού, η μητέρα μου κάπου είχε πάει, έπρεπε να πάω με τον πατέρα μου. Αυτός θα πήγαινε να δει τον περιοδεύοντα θίασο, που είχε στήσει τη σκηνή του στο καφενείο του Νικολή του Τερζή. Να με βάλουν μέσα; Το θέαμα ήταν ακατάλληλο για ανηλίκους. Όμως εγώ θεωρήθηκα πολύ ανήλικος για να σκανδαλιστώ, και έτσι με άφησαν να μπω. Δεν μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά, γιατί θα έχαναν το εισιτήριο του πατέρα μου.
  Όντως ήμουν μικρός, γιατί δεν θυμάμαι τίποτα το σκανδαλιστικό. Από την ηλικία των πέντε ετών μέχρι την προεφηβεία μάς λέει ο Φρόιντ ότι η libido βρίσκεται σε λήθαργο. Το μόνο που θυμάμαι είναι μια ηθοποιό που είπε ότι σε όποιον πετάξει το γαρύφαλλο που κρατούσε θα τον φιλούσε. Το πέταξε σε ένα γέρο του χωριού, τον Κοκόλη. Κατέβηκε από τη σκηνή και πήγε να τον φιλήσει. Όμως αυτός ντράπηκε και έβγαλε το σκούφο του και τον έβαλε μπροστά στο πρόσωπό του.
  Στη έκτη δημοτικού όμως η libido είχε αφυπνισθεί. Θυμάμαι την γκομενάρα στο θίασο που έπαιξε στο καφενείο του Ανδρέα του Βογιατζή, όπου σύχναζε ο πατέρας μου στα γεράματά του. Κάπως τα καταφέραμε και τρυπώσαμε μέσα. Και σε πηγαδάκι με μεγαλύτερα παιδιά, αργότερα, άκουσα ότι ένας καθηγητής, συγχωρεμένος πια, τη ρώτησε «πόσο πάει το μαλλί». Αυτή του ζήτησε ένα πολύ μεγάλο ποσό. Δεν ειπώθηκε όμως αν δέχτηκε. 
  Την ταινία μπορείτε να τη δείτε στο youtube με αγγλικούς υπότιτλους. 
  Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία «A mother should be loved».


Friday, December 14, 2018

Kenji Mizoguchi 12. 1939 The Story of the Last Chrysanthemums (残菊物語 Zangiku monogatari)


Kenji Mizoguchi 12. 1939 The Story of the Last Chrysanthemums (残菊物語 Zangiku monogatari)


  Στην αρχή νόμισα ότι στην ταινία είχαμε το μοτίβο της σταχτοπούτας: η φτωχή παραμάνα που τα φτιάχνει με το θετό γιο του διάσημου ηθοποιού καμπούκι, που προορίζεται για διάδοχός του. Όμως όχι, το θέμα ήταν πάλι το εμμονικό του Μιτζογκούτσι, η αυτοθυσία της γυναίκας για τον άνδρα.
  Ο γιος δεν παίζει καλά, όμως όλοι τον κολακεύουν για το παίξιμό του. Αυτός διαισθάνεται ότι δεν είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα, και συγκινείται αφάνταστα όταν η παραμάνα του αδελφού του, που είναι μωρό, πραγματικός γιος της οικογένειας αυτός, του λέει την αλήθεια για το παίξιμό του. Του λέει την αλήθεια για να προσπαθήσει να γίνει καλύτερος, να μην επαναπαυθεί στις κολακείες.
  Την ερωτεύεται γιατί του είπε την αλήθεια, όπως υποπτευόμαστε ότι τον είχε ερωτευθεί κι αυτή. Η μητέρα του, πιστεύοντας ότι η παραμάνα πάει να τον τυλίξει, την απολύει. Ο γιος πηγαίνει και τη βρίσκει, της ζητάει να παντρευτούν και ανακοινώνει την πρόθεσή του στον πατέρα του. Αυτός εξοργίζεται και ο γιος φεύγει από το σπίτι. Θα εξασκήσει την τέχνη του μακριά από την οικογένεια.
  Μετά από ένα χρόνο τον βρίσκουμε στην Οσάκα στο θίασο ενός θείου του. Είναι απογοητευμένος από τις επιδόσεις του στο θέατρο και έχει σκοπό να φύγει με έναν περιοδεύοντα θίασο. Όμως έρχεται η παραμάνα, τον βρίσκει και τον ενθαρρύνει. Συγκατοικούν σαν ημινόμιμο-ημιπαράνομο ζευγάρι. Όταν ο θείος του πεθαίνει μετά από τέσσερα χρόνια παίρνει πια την απόφασή του να συμμετάσχει σε έναν περιοδεύοντα θίασο. Όμως οι καταστάσεις είναι άσχημες, υπάρχουν κόντρες ανάμεσα στα μέλη του θιάσου, τα οικονομικά δεν είναι και τόσο καλά, ο γιος είναι απογοητευμένος, τον βλέπουμε κάποια στιγμή να ξεσπάει σε τέτοιο βαθμό πάνω στην παραμάνα που φτάνει στο σημείο να την κτυπήσει. Αυτή όμως εξακολουθεί να τον αγαπάει. Αλλά και αυτός, όπως δείχνει η συνέχεια.
  Αρνείται να παρακαλέσει τον αδελφό του να τον πάρει σε ένα θίασο της οικογένειας στην Οσάκα. Πηγαίνει κρυφά και τον παρακαλεί η παραμάνα. Συμφωνεί, αλλά με τον όρο ότι θα παίξει καλά σε έναν ρόλο που θα του δώσουν και ότι θα χωρίσει απ’ αυτόν, γιατί αλλιώς δεν θα τον δεχτούν στην οικογένεια. Η παραμάνα, προκειμένου για το μέλλον του ανθρώπου που αγαπά, συναινεί.
  Εξαιρετική η ερμηνεία που δίνει σε ένα ρόλο onnagata (ηθοποιοί που εξειδικεύονταν στους γυναικείους ρόλους καθώς οι σογκούν είχαν απαγορεύσει να παίζουν γυναίκες ηθοποιοί, καθώς πολύ γρήγορα επιδίδονταν στην πορνεία). Η παραμάνα παρακολουθεί πίσω από τα παρασκήνια, λυπημένη αλλά και χαρούμενη ταυτόχρονα.
  Η οικογένεια, μετά από αυτό τον θρίαμβο, δέχεται να γυρίσει στο Τόκιο. Μάταια την αναζητά στο τραίνο της αναχώρησης. Το τραίνο ξεκινά, και ο αδελφός του του δίνει ένα γράμμα της στο οποίο του εξηγεί ότι πρέπει να χωρίσουν για το καλό της καριέρας του. Αυτός κατηγορεί τον αδελφό του ότι την πίεσε, αλλά αυτός του λέει δεν χρειάστηκε καθόλου να την πιέσει, καταλάβαινε κι αυτή ότι μαζί της δεν θα γινόταν δεκτός στην οικογένεια.
  Επιτυχημένος, μετά από χρόνια, επιστρέφει με τον οικογενειακό θίασο στην Οσάκα. Ο θείος της τον βρίσκει και του λέει ότι είναι σοβαρά άρρωστη, είναι δύσκολο να βγάλει την βραδιά, και τον παρακαλεί να έλθει να τη δει. Αυτός τρέχει πράγματι και τη βρίσκει. Τώρα που έσμιξαν θα γίνει καλύτερα. Ναι, του λέει, έχουν τόσες μέρες μπροστά τους, πρέπει να φύγει μια και θα είναι το τιμώμενο πρόσωπο σε μια διαδρομή θριάμβου με το πλοίο στον ποταμό που διασχίζει την πόλη.
  Ο γιος υποκλίνεται συνεχώς ευχαριστώντας τα πλήθη που τον επευφημούν ενθουσιωδώς από τις όχθες και τα μπαλκόνια. Η παραμάνα ακούει τις επευφημίες και παρακινεί το θείο της να πάει να δει και να έλθει μετά να της περιγράψει. Όμως είναι αργά. Η παραμάνα ξεψυχάει στα χέρια της αδελφής της την ίδια ώρα που ο κόσμος επευφημεί τον αγαπημένο της.
  Είναι ο πρώτος κινηματογραφικός ρόλος του Shotaro Hanayaqi, ο οποίος είναι ηθοποιός καμπούκι. Η ιαπωνική βικιπαίδεια έχει βιογραφικά του, όμως όχι της Horoyoshi Takada που έχει το ρόλο της παραμάνας. Μου άρεσαν οι ερμηνείες τους, ιδιαίτερα της Τακάντα με την θλιμμένη τρυφερότητα που είχε η φωνή της.
  Διαβάζω στη βικιπαίδεια ότι η ταινία αυτή θεωρείται η καλύτερη προπολεμική του Μιτζογκούτσι, με την άρτια σκηνοθεσία και τα μακρά πλάνα. Και συνειδητοποιώ τώρα ότι έχω υφολογικές προτιμήσεις. Μπορεί τα μακρά πλάνα να δίνουν μια μεγαλύτερη αίσθηση ρεαλισμού, ήταν ως γνωστό τα αγαπημένα του Αγγελόπουλου, όμως εγώ θα ήθελα περισσότερα γκρο πλαν, που σου επιτρέπουν να βλέπεις τις εκφράσεις στις οποίες αποτυπώνονται τα συναισθήματα των ηρώων. Όμως τεχνικά μου φαίνεται ότι λίγο πολύ αλληλοαποκλείονται.
  Και τώρα να κάνω την αποδόμηση που δεν τόλμησα να κάνω τόσο καιρό.
  Ένας από τους σκοπούς που υπηρετεί η αφήγηση στην τέχνη είναι και να προβάλει αξίες. Μια τέτοια αξία προβάλλεται με το μοτίβο της αυτοθυσίας της γυναίκας για τον άνδρα. Θα αναφέρω πάλι τα παραδείγματα της Άλκηστης και της Παλλακίδας («Αντίο παλλακίδα μου»). Θυμήθηκα τώρα και τη Μαργαρίτα Γκωτιέ, που κι αυτή παραιτήθηκε από τον άνδρα που αγαπούσε κατ’ απαίτηση του πατέρα του.
  Γιατί όμως να έχουμε μόνο το μοτίβο της αυτοθυσίας της γυναίκας και όχι και το μοτίβο της αυτοθυσίας του άντρα; Μα γιατί ζούμε σε ανδροκρατούμενη κοινωνία και ο άνδρας «επαινεί» την αυτοθυσία της γυναίκας προβάλλοντάς την ως αξία, για να την ενθαρρύνει.
  Και γιατί αυτή η εμμονή του Μιτζογκούτσι με το μοτίβο της αυτοθυσίας της γυναίκας, παρουσιάζοντας μάλιστα κάποιες φορές τους άνδρες ως περίπου αγνώμονες της θυσίας της; Μήπως υπήρξε ο ίδιος αγνώμων στην αδελφή του, την οποία είχε πουλήσει ο πατέρας του σαν γκέισα και η οποία τον στήριξε στα πρώτα βήματά του; Υπάρχει κάποια βιογραφία του που θα μπορούσαμε να διαβάσουμε, να δούμε αν όντως είναι έτσι; Η βικιπαίδεια παραθέτει μόνο βασικές βιογραφικές πληροφορίες.
  Υποθέσεις κάνουμε, ε, να μην τον θάψουμε τον καημένο το Μιτζογκούτσι, που τόσο πολύ μας αρέσει ως σκηνοθέτης.
  Την ταινία μπορείτε να τη δείτε στο youtube με αγγλικούς υπότιτλους.
  Η προηγούμενη ανάρτησή μας ήταν για την ταινία «Straits of love and hate».