Book review, movie criticism

Wednesday, September 6, 2023

Νίκος Κούνδουρος, Ο Δράκος (1956)

Νίκος Κούνδουρος, Ο Δράκος (1956)

 


  Από την Πέμπτη που μας πέρασε στους κινηματογράφους.

  Συγκινητική ερωτική ιστορία.

  Ένας ντοστογιεφσκικός ήρωας, ένας σαραντάρης εργένης (Ντίνος Ηλιόπουλος), τραπεζικός υπάλληλος, είναι έτοιμος να ενώσει την ζωή του με μια κοπελίτσα (Μαργαρίτα Παπαγεωργίου), ορφανή (οι γονείς της σκοτώθηκαν στους βομβαρδισμούς της κατοχής) που την περιμάζεψε ένας ταβερνιάρης (Γιάννης Αργύρης). Η ταβέρνα του δεν είναι ακριβώς ταβέρνα, είναι ταβέρνα-καμπαρέ, όπου υπάρχουν γυναίκες που εκδίδονται. Και ο ταβερνιάρης δεν είναι μόνο ταβερνιάρης, είναι μέλος ενός κυκλώματος λαθρεμπορίας.

  Ετοιμάζονται να κλέψουν και να πουλήσουν σε έναν αμερικανό μια κολώνα του ολυμπίου Διός.

  Πώς θα τους εμπιστευθεί αυτός;

  Ιδανική ευκαιρία! Ο «Δράκος» που έρχεται στο μαγαζί του (τον κυνηγάει η αστυνομία) είναι ένας σύγχρονος Ρομπέν των δασών, περιβόητος.  

  Μα πώς του μοιάζει ο τραπεζικός υπάλληλος!

  Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι αυτός.

  Δεν χρειάζεται να συμμετάσχει στην επιχείρηση, αρκεί να την καλύψει με το όνομά του. Η διασημότητά του δίνει φερεγγυότητα στην οργάνωση και στην επιχείρηση.

  Η ερωτική ιστορία είναι το ένα θέμα. Το άλλο θέμα είναι το θέμα της πλαστής ταυτότητας, το θέμα του σωσία.

  Μόλις ξεκίνησα να βλέπω την ταινία μου ήλθε στο μυαλό ο «Καγκεμούσα» (ο σωσίας) του Ακίρα Κουροσάβα.

  Και εδώ έχουμε το ίδιο υπαρξιακό πρόβλημα. Ο φουκαράς κάποια στιγμή νοιώθει να ταυτίζεται με το πρόσωπο που υποδύεται, του αρέσει να νιώθει σπουδαίος. Στο τέλος όμως -στον «Καγκεμούσα» δεν τον χρειάζονται πια, εδώ αποκαλύπτεται ότι δεν είναι ο Δράκος- τα πάντα καταρρέουν, με πιο δραματικό όμως τρόπο.

  Το τελευταίο πλάνο είναι ολότελα συγκινητικό.

  Έχασε τον άνθρωπό της, και είναι καταδικασμένη να μείνει στην ίδια ζωή.

  Πολύ μου άρεσε η ταινία (δεν θέλω να ξεχνιέμαι, θέλω να γράφω ότι μια ταινία μου άρεσε ή δεν μου άρεσε, και όχι ότι είναι ή δεν είναι καλή). Ο Γιάννης Αργύρης εξαιρετικός, όπως και η Μαργαρίτα Παπαγεωργίου. Και βέβαια και ο Ντίνος Ηλιόπουλος στο ρόλο του τραπεζικού υπάλληλου.

 

Tuesday, September 5, 2023

Jean Lyc Godard, Weekend (1967)

Jean Lyc Godard, Weekend (1967)

 


  Από την Πέμπτη που μας πέρασε στους κινηματογράφους

  Είχα αποφασίσει να δω μισοπακέτο τον Γκοντάρ, μέχρι το «Weekend», ενώ επόμενες ταινίες του θα έβλεπα μόνο αν ήταν σε επανέκδοση. Τελικά έκανα σωστή επιλογή, καθώς είχα φανταστεί ότι το «Weekend» σηματοδοτεί το τέλος της πρώτης περιόδου του. Αντιγράφω από την βικιπαίδεια.

  Week End's enigmatic and audacious end title sequence, which reads "End of Cinema", appropriately marked an end to the narrative and cinematic period in Godard's filmmaking career.

  Ε, πώς να το κάνουμε, μου αρέσει ο αφηγηματικός κινηματογράφος, όπως και στο ευρύ κοινό άλλωστε.

  Και πάλι θα μιλήσω για την πρόσληψη.

  Υπάρχει μια απόκλιση στην πρόσληψή μας όταν ξαναβλέπουμε ένα έργο, όταν ξαναδιαβάζουμε ένα βιβλίο, μετά από χρόνια, συνήθως μικρή.

  Το 1968, φοιτητής, που πρωτοείδα την ταινία, μου άρεσε πάρα πολύ. Ήμουν βέβαια και εικονολάτρης τότε, ο Γκοντάρ ήταν in, το τρομερό παιδί του γαλλικού κινηματογράφου. Ήταν και η δικτατορία. Είδα την ταινία σαν μια σκληρή σάτιρα της μπουρζουαζίας.

  Τώρα που την ξαναείδα είχα μια διαφορετική πρόσληψη.

  Και πρώτα απ’ όλα έχω γράψει ότι δεν μου αρέσουν έργα που οι ήρωες είναι αρνητικοί. Και το ζευγάρι αυτό πηγαίνουν να στο χωριό να κληρονομήσουν τον πατέρα της που είναι άρρωστος και πρόκειται να πεθάνει. Στην ανάγκη θα τον σκοτώσουν. Ακόμη, έχοντας αυτή τον γκόμενο και αυτός την γκόμενα, έχουν στο νου τους να βγάλουν από τη μέση το σύντροφό τους.

  Από την ταινία θυμόμουνα το μποτιλιάρισμα στους δρόμους και το ψάρι.

  Αιματοβαμμένη ταινία.

  Σκληρή, βίαιη.

  Βλέποντάς τη θυμήθηκα την έννοια του yugen στο γιαπωνέζικο θέατρο Νο, την αίσθηση του κόσμιου, του ωραίου· γιατί ένοιωσα ότι η ταινία προσβάλλει την αίσθησή μου του yugen.

  H πλοκή είναι αυτή η υποτυπώδης, η ταινία είναι σειρά βινιέτες, γεμάτες σκληρότητα οι περισσότερες.

  Βλέπουμε που σφάζουν ένα γουρούνι και ένα πτηνό, κότα μάλλον. Η κάμερα δεν ξεκολλάει από τα ζώα που σφαδάζουν.

  Βιάζουν τη γυναίκα του. Ούτε που δίνει σημασία. Φωνάζει βοήθεια, αυτός κάνει πως δεν ακούει. Τελικά φαίνεται να το απολαμβάνει. Μέσα σε ένα χαντάκι ο βιασμός, δεν τον βλέπουμε.

  Βλέπουμε σκηνές με άγριους τσακωμούς. Πυροβολισμούς, νεκρούς.

  Θα ξεχωρίσω δυο επεισόδια.

  Στο πρώτο, στην αρχή της ταινίας, αυτή μιλάει στον άντρα της για μια παρτούζα, ένα τρίο, δυο γυναίκες και ένας άντρας. Η μια γυναίκα ήταν αυτή. Τα πρόσωπα είναι σκοτεινά, ενώ τον πορνολόγο της γυναίκας συνοδεύει μια μουσική σε μια κάποια ένταση.

  Το δεύτερο είναι το μοναδικό που μου άρεσε στην ταινία. Ένα μουσικό διάλειμμα. Κάποιος παίζει πιάνο. Μότσαρτ. Ο Μότσαρτ είναι εύκολος για τους μαθητές αλλά δύσκολος για τους μεγάλους πιανίστες, σχολιάζει αυτός που παίζει. Ο άντρας χασμουριέται.

  Ο πολιτικός Γκοντάρ βάζει τους ήρωές του να μιλάνε ανερμάτιστα, την κάμερα να εστιάζει εδώ και εκεί. Πολιτικός λόγος, αλλά και σαχλός κάποιες φορές.

  Δεν μου άρεσε καθόλου η ταινία.

   H προηγούμενη ταινία του που είδαμε ήταν το «Anticipation» από το συλλογικό «The oldest profession», και πιο πριν το «Made in USA». Για την προηγούμενη ταινία του, την «Κινέζα» γράψαμε σαν ουρά στους «Δαιμονισμένους» του Ντοστογιέφσκι από τους οποίους είναι εμπνευσμένη, και για την προ-προηγούμενη «2 ή 3 πράγματα που ξέρω γι’ αυτήν» γράψαμε πριν τέσσερα χρόνια.

 

Monday, September 4, 2023

Jean Lyc Godard et al., The oldest profession (1967)

Jean Lyc Godard et al., The oldest profession (1967)

 


  Μα αφορμή το «Weekend» που προβάλλεται από την Πέμπτη που μας πέρασε.

  «Το αρχαιότερο επάγγελμα», και το πιο υποτιμημένο από τον χριστιανισμό και τον ιουδαϊσμό, απαγορευμένο από το ισλάμ, είναι μια απολαυστική κωμωδία έξι επεισοδίων, το καθένα γυρισμένο από ξεχωριστό σκηνοθέτη. Πολύ μου άρεσε, και, σε αντίθεση με την προηγούμενη ταινία του, το «Made in USA», θα διαφωνήσω με το ευρύ κοινό, που βάζει μέσο όρο βαθμολογία στο IMDb 5,4, βάζοντας 7.

  Η πορνεία ανά τους αιώνες, από την προϊστορική εποχή μέχρι το μέλλον, σε έξι επεισόδια.

  Αυτό το τελευταίο επεισόδιο, για το μέλλον, το γυρίζει ο Γκοντάρ· που διαφέρει από τα υπόλοιπα γιατί δεν είναι κωμωδία.

  Δεν θα δώσω περιλήψεις για τα υπόλοιπα, μπορείτε να τις διαβάσετε στον σύνδεσμο της βικιπαίδειας που παραθέτω. Να πω μόνο ότι αυτό που μου άρεσε λιγότερο είναι το πρώτο επεισόδιο, και αυτό που μου άρεσε περισσότερο είναι το πέμπτο.

  Είπαμε, το επεισόδιο που γυρίζει ο Γκοντάρ δεν είναι κωμωδία, απλά είναι μια συνέχεια του «Alphaville», αναπτύσσοντας την κεντρική του ιδέα.

  Στην Αλφαβίλ, μια υπεργαλαξιακή χώρα, απαγορευόταν τα αισθήματα, μεταξύ των οποίων και το ερωτικό. Αντί για έρωτα υπάρχει μόνο σεξ, σε αντίθεση με τις Έξω Χώρες, ανάμεσα στις οποίες ήταν και η γη. Εδώ, αντίθετα, είναι στη γη που απαγορεύεται ο έρωτας, σε ένα δυστοπικό μέλλον σαν αυτό στον «Θαυμαστό καινούριο κόσμο».

  Στον επισκέπτη από έναν άλλον πλανήτη δίνουν μια πόρνη για να περάσει την βραδιά. Δεν καταφέρνει να τον ερεθίσει, τη διώχνει.

  Μάλλον την περιμένει τιμωρία.

  Θυμήθηκα μια γελοιογραφία, τότε που ήταν στα πάνω της η χρυσή αυγή και προσέφερε τη βοήθειά της σε αναξιοπαθούντες. Την παίρνει ένας τηλέφωνο λέγοντας ότι δεν κατάφερε να του σηκωθεί. Και που βρίσκεται αυτή που δεν κατάφερε να σου τη σηκώσει; Πηγαίνουν και τη σπάζουν στο ξύλο.

  Θέλει λόγια για να ερεθισθεί. Η επόμενη του μιλάει. Τον ερεθίζει. Όμως αυτή ξέρει μόνο λόγια, δεν ξέρει φαίνεται το σεξ. Ο επισκέπτης θα της δείξει ότι το στόμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλο τρόπο εκτός από τα λόγια. Και την αρχίζει στα φιλιά. Την Άννα Καρίνα. Αρχίζει να νιώθει και αυτή αισθήματα για τον επισκέπτη.

  Να πούμε ότι είναι γυρισμένο σε ασπρόμαυρο, παραπέμποντας έτσι και σημειολογικά στο «Alphaville», ενώ το έγχρωμο χρησιμοποιείται δυο τρεις φορές σε διάρκεια αστραπής στα φιλιά.

  Έρωτας και σεξ πάνε μαζί, αν και όχι πάντα.

  Θα παραθέσω μια ατάκα από τις «Θλιμμένες πουτάνες της ζωής μου» του Μάρκες: «Κοίτα μην πεθάνεις χωρίς να δοκιμάσεις τι θαύμα είναι να γαμάς από έρωτα».