Franck Dubosc, How to make a killing (Un ours dans le Jura, 2024)

  Franck Dubosc, How to make a killing (Un ours dans le Jura, 2024)

 

  Μου τη σύστησε ο φίλος μου ο Νίκος ο φαρμακοποιός με τα πιο θερμά λόγια. Η μέτρια βαθμολογία της με αποθάρρυνε λίγο, αλλά είπα θα τη δω.

  Τελικά ήταν μια καταπληκτική κωμωδία, με πολύ γέλιο, παρά τα επτά πτώματα.

  Όλα ξεκίνησαν από την αρκούδα. Αυτή ευθύνεται για το τροχαίο, πώς της ήλθε να βρεθεί στη μέση του δρόμου;

  Έμμεσα υπεύθυνη για τον θάνατο της γυναίκας, που κόστισε τη ζωή ενός άλλου άντρα. O Μισέλ πήγε να την αποφύγει και έπεσε πάνω στο αμάξι της. Ένας άντρας που εμφανίστηκε ξαφνικά, κάνει να φύγει τρομοκρατημένος και καρφώνεται στο κούτσουρο ενός δέντρου.   

  Όμως η αρκούδα είναι άμεσα υπεύθυνη για τον θάνατο ενός άλλου άντρα που τον πήρε στο κυνήγι, και αυτός, προσπαθώντας να της ξεφύγει έπεσε από ύψος σε ένα ποτάμι.

  Στο αμάξι της γυναίκας βρήκαν μια τσάντα με δυο εκατομμύρια ευρώ. Ανταλλαγή με ναρκωτικά. Κρατάνε μερικά για να ξοφλήσουν χρέη και να κάνουν κάποια ψώνια, και τα υπόλοιπα τα δίνουν στον παπά. Αυτός θα κρατήσει ένα μεγάλο μέρος και θα το μοιράσει στους ενορίτες. Τα υπόλοιπα θα τα πάρει ο αστυνομικός διευθυντής, που βρήκε τα ίχνη της κλεμμένης τσάντας. Θα δώσει και ένα σημαντικό ποσό σε μια αστυνόμο που ήλθε να ερευνήσει την υπόθεση για να αγοράσει ένα πιάνο στο γιο της, με τη συμφωνία να τα μπαλώσει. Οι χωρικοί στα Γιούρα δεν ξέρουν τίποτα για τους νεκρούς, έτσι θα πει στο πόρισμά της. Με αυτά που μείναν θα αγοράσει ένα μεταχειρισμένο αμάξι στην κόρη του.

  Ένας κακοποιός της συμμορίας θα σκοτώσει δυο αστυνομικούς που ήλθαν να διερευνήσουν την υπόθεση και μια μπαργούμαν (τους βρήκε στο μπαρ της), θα παραστήσει τον αστυνόμο και θα ζητήσει από τον αστυνομικό διευθυντή τα λεφτά. Ενώ αυτός ανοίγει το χρηματοκιβώτιο όπου έχει βάλει την τσάντα βγάζει το πιστόλι του και ετοιμάζεται να τον πυροβολήσει, όμως τον πυροβολεί πιο πρώτα η αστυνομικίνα βοηθός.

  Κάθομαι και γράφω ένα σωρό για την υπόθεση, ενώ στις κωμωδίες δεν έχει σημασία τόσο η πλοκή όσο τα κωμικά επεισόδια και οι κωμικές ατάκες. Και τα δυο ήταν άφθονα.

  Αλλά ας κάνουμε τον απολογισμό: Από τους 7 νεκρούς, οι 4 ήταν κακοί και 3 καλοί.

  6,5 μόνο η βαθμολογία της; Εγώ θα βάλω 8.

Agniezska Holland, The green border (Zielona granica, 2023)

 Agniezska Holland, The green border (Zielona granica, 2023)

 

  Δυο είναι τα θέματα που συγκινούν την Holland, οι βιογραφίες (από προχθές προβάλλεται ο «Franz») και οι κάθε λογής ταλαιπωρημένοι. Προχθές ήταν τα ζώα που διώκονται απηνώς από τους κυνηγούς («Pokot»), χθες οι λαθρομετανάστες

  Είναι συγκλονιστικές οι σκηνές που είδαμε.

  Η πολωνική εκδοχή είναι ότι οι λευκορώσοι (με τους οποίους φαίνεται να έχουν από παλιά διαφορές) δέχονται λαθρομετανάστες και τους προωθούν στην Πολωνία, η οποία τους σπρώχνει πάλι πίσω.

  Πώς;

  Ανοίγοντας τρύπες στα συρματοπλέγματα.

  Από τη Λευκορωσία περνάνε τρέχοντας για την Πολωνία. Από την Πολωνία τους σπρώχνουν βίαια παρά τις διαμαρτυρίες τους πίσω στη Λευκορωσία.

  Η συγκεκριμένη ομάδα που παρακολουθούμε είναι πρόσφυγες από τη Συρία. Θέλουν να ξεφύγουν από τον πόλεμο, να ζητήσουν πολιτικό άσυλο. Για τελικό προορισμό έχουν τη Σουηδία. Ανάμεσά τους είναι και μια Αφγανή (αυτή για να ξεφύγει από τους Ταλιμπάν), η οποία τους προσφέρει τις υπηρεσίες της, διερμηνέας σαν καθηγήτρια αγγλικών αλλά και με το power bank που έχει, όταν τελειώνει η μπαταρία στα κινητά τους.

  Οι σκηνές που βλέπουμε στην αρχή της ταινίας είναι «πολυμοναδικές», όπως λέμε στην αφηγηματολογία, δηλαδή σκηνές που επαναλήφθηκαν, με μικρές παραλλαγές, πάρα πολλές φορές. Σ’ αυτές τις σκηνές βλέπουμε και τους ακτιβιστές που προσπαθούν να προσφέρουν την βοήθειά τους, πίσω από τις πλάτες της αστυνομίας.

  Μετά όμως οι σκηνές είναι «μοναδικές», που έχουν να κάνουν με συγκεκριμένα πρόσωπα που εμπλέκονται στην ιστορία αυτής της ομάδας των λαθρομεταναστών. Ο ένας είναι ένας καλός αστυνομικός. Η γυναίκα του είναι έγκυος. Θα δει κρυμμένο έναν λαθρομετανάστη, δεν θα τον μαρτυρήσει. Εν τάξει ο έλεγχος, το βανάκι μπορεί να προχωρήσει. Μια ψυχολόγος που βρέθηκε μέσα στη δίνει της ιστορίας, έχει τόσο αγανακτήσει από την κτηνώδη συμπεριφορά της αστυνομίας που τελικά ζητάει να γίνει μέλος της ομάδας των ακτιβιστών. Τους προσφέρει το σπίτι της.

  Δεν έχει νόημα να πω περισσότερα για την πλοκή, εξάλλου υπάρχει στο σύνδεσμο της βικιπαίδειας. Απλά να πούμε ότι στον επίλογο βλέπουμε τους πολωνούς να καλοδέχονται τους ουκρανούς πρόσφυγες (δύο εκατομμύρια διαβάζουμε στα γράμματα τέλους), στο κάτω κάτω είναι ευρωπαίοι, σε αντίθεση με τους τριτοκοσμικούς σύριους και αφγανούς.

  Το είχα σχολιάσει ξανά, σε μια ανάρτησή μου για μια κινέζικη ταινία, την «Back to 1942» του Feng Xiaogang. Οι βαθμολογίες έχουν να κάνουν και με το πόσο μας συγκινεί το θέμα. 6,4 η βαθμολογία της ταινίας, ξέρω ότι οι ευρωπαίοι, αν δεν θεωρούν επικίνδυνους τους λαθρομετανάστες, τους αφήνει ασυγκίνητους η μοίρα τους. Εξαιρέσεις υπάρχουν φυσικά,   όπως οι ακτιβιστές της ταινίας. Εγώ βέβαια, που η μοίρα τους με συγκινεί ιδιαίτερα, έχω γράψει ότι είναι οι σημερινοί «της γης οι κολασμένοι», έβαλα 8.

  Όμως πέρα από το θέμα που με συγκίνησε, η ίδια η ταινία είναι συναρπαστική, προσφέροντας άφθονο σασπένς, το εκ των ων ουκ άνευ σε ένα σενάριο κατά τον Syd Field.

Esperanto

 Esperanto

 

  Η Esperanto είναι μια πανεύκολη γλώσσα, για μένα τουλάχιστον. Η γραμματική είναι απλούστατη, και λέξεις που δεν ξέρω τις αναγνωρίζω εύκολα από τις άλλες γλώσσες που ξέρω.

  Μέχρι τώρα δήλωνα ότι ξέρω 8 γλώσσες, όμως από τώρα και στο εξής θα δηλώνω 9, εξαιρώντας βέβαια άλλες τόσες που τις ξέρω σε βασικό επίπεδο και μόνο για ανάγνωση εύκολων κειμένων.

  Υπάρχει λόγος.

  Πρόσφατα η τεχνιτή νοημοσύνη μου μετέφρασε μια (αυτό)βιογραφία στην Esperanto. Τη μετάφραση αυτή την επιμελήθηκα με τη βοήθεια μιας άλλης ΑΙ. Θα σας παραθέσω κάποια αποσπάσματα από το ελληνικό κείμενο.

  «Το 9 είναι ο δικός μου αριθμός.

  Το 9 σημαίνει ότι φιλοσοφώ, μου επεσήμανε ο φίλος που μου είπε ότι κάθε άνθρωπος έχει το δικό του αριθμό, και με παρότρυνε να βρω το δικό μου.

 19 Φλεβάρη γράφει η ταυτότητά μου ότι γεννήθηκα, όμως 29 Γενάρη γεννήθηκα στην πραγματικότητα.

…………………………………………………………………..

  Για τους άλλους αριθμούς, σχεδόν όλοι καθαρά εννιάρια, οι περισσότεροι αριθμοί σπιτιών στα οποία έμενα κατά καιρούς, με τελευταίο το σπίτι που μένω τώρα, γράφω στο ανέκδοτο βιβλίο μιας τριλογίας μου που έχει τίτλο «Οι ρίζες της σύμπτωσης» και υπότιτλο «Ο έρωτας».

  Ρώτησα και το chatgpt. Μου είπε επιπλέον πράγματα.  

  Κάνω αντιγραφή και επικόλληση:

  «Στην αριθμολογία συμβολίζει τη σοφία που αποκτάται μέσα από εμπειρίες, την ωριμότητα που έρχεται μετά από δοκιμασίες, αλλά και την κατανόηση του παροδικού χαρακτήρα της ζωής. Είναι ο αριθμός του αλτρουισμού, της προσφοράς προς τους άλλους, και συχνά κουβαλά μια μελαγχολία…».

Neeraj Ghaywan, Σαν αδέλφια (Homebound, 2025)

  Neeraj Ghaywan, Σαν αδέλφια (Homebound, 2025)

 

  Από σήμερα στους κινηματογράφους

 

  Ο Shoaib και ο Chandan είναι σαν αδέλφια, με μια στενή σχέση σαν αυτή που είχαν ο Δάμων και ο Φιντίας. Στην ταινία θα δούμε και την Sudha, συμφοιτήτρια του Chandan. Είπαμε, μια νέα γυναίκα σε μια ταινία είναι εκ των ων ουκ άνευ.

  Ονειρεύονται να γίνουν αστυνομικοί ώστε να τους σέβονται, να μη δέχονται ταπεινώσεις. Το ίδιο όνειρο όμως έχουν και χιλιάδες άλλοι ινδοί, για αυτό και οι υποψήφιοι είναι πάρα πολλοί, ενώ μόνο λίγοι θα επιλεγούν, αυτοί που θα γράψουν καλύτερα στις εξετάσεις.

  Πετυχαίνει μόνο ο Chandan.

  Όμως πρέπει να περιμένει.

  Ο Shoaib δανείζεται λεφτά για την εγχείρηση του πατέρα του, αρθροπλαστική στο γόνατο. Μόλις ξεχρεώσει θα φύγει για το Ντουμπάι.

  Δεν είναι που δεν θέλω να κάνω spoiler, πραγματικά δεν ξέρω αν πήγε τελικά. Αν πήγε,   τώρα θα καθόταν σε αναμμένα κάρβουνα, μήπως του ερχόταν καμιά βόμβα στο κεφάλι από κάποιο ιρανικό drone.

  Η ταινία διεκτραγωδεί τη μοίρα των νέων ινδών, που αγωνίζονται να ξεφύγουν από τη φτώχεια, να πετύχουν κάτι στη ζωή τους. Παγκόσμιο πρόβλημα η ανεργία των νέων, αλλού περισσότερο αλλού λιγότερο οξυμένο.

  Όμως υπάρχουν και δυο άλλα θέματα που θίγονται στην ταινία και είναι ειδικά ινδικά.

  Το πρώτο είναι η κάστες, που εξακολουθούν, παρά την κατάργησή τους, να βασανίζουν τους ιρανούς που κατάγονται από χαμηλές κάστες.

  Το δεύτερο είναι οι θρησκευτικές διαφορές.

  Δεν πήγαν όλοι οι μουσουλμάνοι στο Πακιστάν. Ο Shoaib είναι ένας από αυτούς, δηλαδή οι παππούδες του. Κάποια στιγμή θα αντιμετωπίσει ειρωνικά σχόλια. Καλοπροαίρετα, του εξηγεί το αφεντικό, όμως αυτός τα παίρνει στο κρανίο.

  Και ενώ μέχρι λίγο μετά τη μέση της ταινίας το κοινωνικό πλαίσιο είναι δεδομένο, το γνωστό, φτώχεια, ανεργία κ.λπ., στο τέλος όμως δεν είναι δεδομένο.  

  Πολλά πράγματα ανατρέπονται.

  Για ποιο λόγο;

  Εξαιτίας του covid.

  Οι ινδοί που μένουν στις πόλεις, άνεργοι λόγω της καραντίνας, επιστρέφουν στα χωριά τους.

  Δεν είναι εύκολο για αυτούς που έχουν covid.

  Ποια ήταν η διαφορά ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες και σε μια χώρα του τρίτου κόσμου, όπου συχνά κατατάσσεται η Ινδία; Στις ευρωπαϊκές χώρες αν παραβίαζες την καραντίνα έτρωγες πρόστιμο. Στην Ινδία, έτρωγες ένα μπερντάχι ξύλο-τουλάχιστον αυτό είδα στην ταινία.

  Το τέλος είναι συγκλονιστικό, όμως δεν θα κάνω spoiler.

  Πολύ καλή ταινία, 7,9 η βαθμολογία της, εγώ έβαλα 8.

Agniezska Holland, Franz (2025)

 Agniezska Holland, Franz (2025)

 

Από σήμερα στους κινηματογράφους

 

  Μια κινηματογραφική βιογραφία έχει ένα πλεονέκτημα και ένα μειονέκτημα. Το πλεονέκτημα είναι ότι, από τη στιγμή που μας ενδιαφέρει ο βιογραφούμενος, δεν υπάρχει περίπτωση να μη δούμε την ταινία. Δεν υπήρχε περίπτωση να μη δω την ταινία του Σμαραγδή για τον Καζαντζάκη, και ας ήξερα ότι δεν θα έβλεπα κανένα αριστούργημα. Το μειονέκτημα είναι ότι δεν υπάρχει πλοκή με σασπένς, ιδιαίτερα αν ξέρεις τη βιογραφία. Έτσι δεν με εξέπληξε το 6,2 της ταινίας (εγώ έβαλα 7).

  Ο Κάφκα είναι από τους κορυφαίους συγγραφείς του 20^ου αιώνα. Ξαναδιάβασα τα βιβλία του με την ευκαιρία που τον παρουσιάσαμε στη Λέσχη Ανάγνωσης της πλατείας Βικτώριας – Πρέπει να ήταν η «Δίκη» που θεωρείται και κορυφαίο του, και διάβασα επίσης διηγήματα που δεν είχα διαβάσει. Ψάχνω στην ιστοσελίδα-ευρετήριο babisdermitzakis.eu όπου παραθέτω τους συνδέσμους από το blog όπου κάνω την ανάρτηση και βλέπω ότι έχω γράψει (χρονολογικά) για τη «Μεταμόρφωση», «Τα γράμματα στη Φελίτσε», «Το σινικό τοίχος», την «Αμερική», τον «Πύργο», τη «Δίκη», την «Απόρριψη», τα «Γράμματα στη Μίλενα», το «Γράμμα στον πατέρα», τους «Αφορισμούς», τα «Μπλε τετράδια», την «Περιγραφή ενός αγώνα» και «Τον καλλιτέχνη της πείνας», και επίσης τον «Κάφκα» του Βάλτερ Μπένγιαμιν.

  Ουκ ολίγα τελικά ουκ.

  Η πλοκή προχωράει στο μεγαλύτερο μέρος ευθύγραμμα, ενώ διακόπτεται κατά διαστήματα με αναδρομές στο παρελθόν, αλλά και με μεγάλα πηδήματα στο παρόν, με ξεναγήσεις στο μουσείο Κάφκα.

  Τελικά μοιάζει αρκετά στον Κάφκα ο Idan Weiss, και τον ερμηνεύει εξαιρετικά.

  Βλέπουμε πάρα πολύ τη Φελίτσε, λιγότερο τη Μίλενα, όμως καθόλου την Ντόρα Ντιάμαντ, τον τελευταίο έρωτα της ζωής του που του στάθηκε τόσο πολύ στις τελευταίες του στιγμές, πράγμα που αποτελεί κατά τη γνώμη μου μεγάλη αδυναμία της ταινίας.

  Αξίζει να σημειώσουμε ότι οι δυο προ-προηγούμενες ταινίες της ήταν επίσης βιογραφικές.  

Agniezska Holland, Pokot (2017)

 Agniezska Holland, Pokot (2017)

 

  Εν όψει της αυριανής προβολής του «Franz» (Κάφκα).

  Βλέποντας την ταινία θυμήθηκα ένα βιβλίο που διάβασα πριν χρόνια, το «Αντικυνήγι» ενός Κώστα Τσίπρα, που μάλλον δεν έχει σχέση με τον Αλέξη.

  Η Janina Duszejko είναι μια μεσήλικας, τέως μηχανικός, που εδώ και ένα χρόνο διδάσκει αγγλικά σε ένα σχολείο. Έχει δυο σκυλιά. Είναι σφόδρα ενάντια στο κυνήγι. Δυο σκυλιά που έχει της τα σκοτώνουν. Δεν έχει καμιά αμφιβολία ότι τα σκότωσαν κυνηγοί. Κάποια στιγμή θα βρει την απόδειξη σε μια φωτογραφία.

  Θα πιάσει φιλίες με έναν τσέχο εντομολόγο (βρίσκονται στα σύνορα, εύκολα τα περνά κανείς σε δασωμένες περιοχές). Από αυτόν θα μάθει ότι οι φερομόνες προσελκύουν ορισμένα σκαθάρια. Διέλυσαν κυριολεκτικά το σώμα ενός αγνοούμενου εδώ και μήνες.  

  Καταγγέλλει το παράνομο κυνήγι, εκτός εποχής, στην αστυνομία. Φυσικά δεν την παίρνουν στα σοβαρά.

  Θα αρχίζει να εκτελεί τους κυνηγούς. Κάποιοι είναι με λερωμένες φωλιές, με παράνομες δραστηριότητες. Στο δήμαρχο, που φέρεται άσχημα στη γυναίκα του και είναι ένας από τους κυνηγούς, θα του δώσει να πιει φερομόνη πριν προσφερθεί να τον μεταφέρει, μεθυσμένο, σπίτι του. Στο δρόμο θα του πει για κάποια κρυμμένα λεφτά, θα τον παρασύρει στο δάσος και θα τον κτυπήσει θανάσιμα. Τα σκαθάρια θα κάνουν μετά τη δουλειά τους.

  Και τα ζώα έχουν ψυχή, πονάνε. Όχι, δεν έχουν, αντιτείνει ο παπάς.

  Που ευλογεί τους κυνηγούς.

  Θα βάλει φωτιά στην εκκλησία και ο παπάς θα καεί.

  Βέβαια είναι σίγουρο ότι η αστυνομία θα την υποπτευθεί. Θα το σκάσει, προφανώς για Τσεχία, με τον εντομολόγο με τον οποίο τους είδαμε σε μια ερωτική περίπτυξη πάνω στο κρεβάτι (μου θύμισε μια ανάλογη σχέση στην «Οδό Μάλαγα» που εξακολουθεί να παίζεται στους κινηματογράφους), και ένα ζευγάρι νεαρών.

  Στο τέλος τους βλέπουμε ευτυχισμένους μαζί, σε ένα σπίτι.

  Και η ποιητική δικαιοσύνη, που θέλει τον δολοφόνο να πληρώνει τα έγκληματά του;

  Σίγουρα η σκηνοθέτις συμφωνεί με την μυθιστοριογράφο της οποίας το μυθιστόρημα μετέφερε στη μεγάλη οθόνη: Καλά τους έκανε.

Nabil Ayouch, Ali Zaoua, prince of the streets (2000)

 Nabil Ayouch, Ali Zaoua, prince of the streets (2000) 

 

  Την είδα πριν χρόνια την ταινία, αλλά δεν έγραψα για αυτή γιατί τότε δεν είχα blog. Αποφάσισα να την ξαναδώ για να γράψω, θέλοντας να ολοκληρώσω του πακέτο του Nabil Ayouch.

  Ταπεινωμένα και καταφρονεμένα, παιδιά του δρόμου της Καζαμπλάνκα. Αυτά πρωταγωνιστούν στην ταινία. Μόνο ο μεγάλος, ο αρχηγός της συμμορίας, είναι επαγγελματίας, ο Saïd Taghmaoui, τον οποίο είδαμε και στην ταινία του Mathieu Kassovitz «Το μίσος».

  Σκληρή η ζωή στο δρόμο. Τα παιδιά για να επιβιώσουν δουλεύουν σαν τα παιδιά των φαναριών, επιδίδονται και στην κλεψιά, ακόμη και στην πορνεία. Δύσκολη η ζωή, πρέπει να αντέξουν, πού λεφτά για ναρκωτικά, μυρίζουν κόλλα, με τις φοβερές συνέπειες που έχει.

  Είναι οργανωμένα σε συμμορία. Όμως τέσσερα από αυτά, τα κεντρικά πρόσωπα της ταινίας, αποφασίζουν να φύγουν. Αυτό δεν αρέσει στον αρχηγό της συμμορίας και τα μέλη της (Θυμήθηκα τον «Όλιβερ Τουίστ»), προσπαθούν να τα φέρουν πίσω. Σε ένα καυγά ο Ali Zaoua δέχεται μια πέτρα στο κεφάλι και σκοτώνεται.

  Τα παιδιά τον κρύβουν σε ένα λαγούμι, αποφασισμένα να τον θάψουν. Προσπαθούν να μαζέψουν λεφτά.

  Ένα από τα παιδιά πηγαίνει στο σπίτι του. Έχει ένα ωραίο δωμάτιο όμως o Αλί προτιμούσε να ζει στο δρόμο, δεν άντεχε να ακούει τις κραυγές της μητέρας του που δουλεύει σαν πόρνη στο διπλανό δωμάτιο. Η μητέρα του είχε παρακαλέσει τα παιδιά να τον πείσουν να γυρίσει σπίτι.

  Τα παιδιά ονειρεύονται. Ο Αλί ονειρεύεται να πάει στο νησί με τους δυο ήλιους, όπως στο παραμύθι που του έλεγε η μητέρα του. Ένας καλόκαρδος βαρκάρης με τον οποίο είχε πιάσει φιλίες θα βοηθήσει τα παιδιά στην ταφή. Θα φτιάξει από σανίδες φέρετρο.

  Στην τελευταία σκηνή βλέπουμε την βάρκα με τον νεκρό Ζάουα, τη μητέρα του και τα τρία παιδιά να απομακρύνονται με τη βάρκα ενώ τα παιδιά της συμμορίας στη προκυμαία παρακολουθούν. Τα τρία παιδιά θα ψάλλουν μια σούρα.

  Δεν έχουμε καμιά αμφιβολία ότι θα ταφεί όπως οι ναυτικοί που πεθαίνουν μεσοπέλαγα, θα τον ρίξουν στη θάλασσα.

  Σκληρή ταινία, πολύ συγκινητική. Σε πόλεις του τρίτου κόσμου υπάρχουν πράγματι παιδιά του δρόμου που ζουν μια παρόμοια ζωή. Εμείς εδώ έχουμε μόνο άστεγους, δεν έχω ακούσει για παιδιά του δρόμου.

  Η προηγούμενη ταινία του Ayouch που είδαμε ήταν η «Μπλε πέτρες της ερήμου».

Liane-Cho Han, Jin Kuang, Maïlys Vallade, Η μικρή Αμελί (Amélie et la Métaphysique des Tubes, 2025)

 Liane-Cho Han, Jin Kuang, Maïlys Vallade, Η μικρή Αμελί (Amélie et la Métaphysique des Tubes, 2025)

 

Από προχθές στους κινηματογράφους

 

  Δεν μου αρέσουν τα animation, αλλά αυτή τη φορά είπα να κάνω μια εξαίρεση. Ένας λόγος είναι ότι η πλοκή διαδραματίζεται στην Ιαπωνία, μια χώρα με μια περίεργη κουλτούρα. Οι ιαπωνικές ταινίες μου αρέσουν, και έχω δει πακέτο τους τρεις κορυφαίους ιάπωνες σκηνοθέτες, τον Yasujiro Ozu, τον Kenji Mizoguchi και τον Akira Kurosawa.

  Έχω δει ένα σωρό ταινίες που είναι μεταφορά μυθιστορημάτων, όμως πρώτη φορά βλέπω animation να είναι μεταφορά μυθιστορήματος, του The Character of Rain (Métaphysique des tubes) by Amélie Nothomb, αυτοβιογραφικό.  

  Βλέποντας την ταινία μου ήλθε στο μυαλό ο Γκωγκέν. Όμως τα σχήματα με τα καθαρά περιγράμματα δεν είχαν τα έντονα χρώματα των φοβιστών, ήταν αχνά.

  Η Αμελί είναι ένα κοριτσάκι που το παρακολουθούμε από τη γέννησή του μέχρι τα τρία του χρόνια. Έχει ένα περίεργο ψυχισμό, αρχικά αμφιθυμικές σχέσεις με την οικογένειά της, μόνο με μια γιαπωνέζα τα πάει καλά, αλλά και με τους γονείς της σιγά σιγά. Όχι όμως με τον μεγάλο της αδελφό, μέχρι που της έσωσε τη ζωή.

  Δεν έχει νόημα να γράψω την πλοκή, που εξάλλου μπορείτε να τη διαβάσετε στο σύνδεσμο της βικιπαίδειας.

  Έμαθα όμως μια ακόμη γιαπωνέζικη λέξη (τα γιαπωνέζικα τα παράτησα στο μισό δεύτερο βιβλίο της Assimil, ευτυχώς): την βροχή. Η βροχή λέγεται Άμε, οι δυο πρώτες συλλαβές της Αμελί.

  Και πώς γράφεται;

  Αυτό το ξέρω από τα κινέζικα.

  雨.

  Βέβαια στα κινέζικα προφέρεται yu, σε τρίτο τόνο, κάτι σαν γιούου.

  7,5 η βαθμολογία της.

  Φυσικά δεν μετάνιωσα που την είδα, και ας μην είναι τα animation του γούστου μου, όπως είπα.

Silvio Soldini, Οι δοκιμάστριες (Le assagiattrici, 2025)

 Silvio Soldini, Οι δοκιμάστριες (Le assagiattrici, 2025)

 

  Από προχθές στους κινηματογράφους.

  Ήξερα ότι οι αυτοκράτορες είχαν δοκιμαστές, για να δοκιμάζουν το φαγητό πριν το φάνε, μήπως είχε δηλητήριο, δεν ήξερα ότι είχε και ο Χίτλερ. Το αποκάλυψε μια δοκιμάστρια το 2012, λίγο πριν πεθάνει.  

  7, σαν πολλές δεν είναι;

  Τους πλήρωναν μισθό.

  Αναρωτιέμαι, ο Πούτιν, ο Ερντογάν, ο Μητσοτάκης, ο Τραμπ, έχουν δοκιμαστές;

  Πάντως μου φάνηκε εντελώς αντιρεαλιστικό να τους φέρονται σαν να ήταν γυναίκες από κατακτημένες χώρες, με αρκετή βιαιότητα.

  Αλλά πολύ ρεαλιστικό, να έχουν ανάγκη το σεξ, και να υποκύπτουν σε ερωτιδείς αξιωματικούς.

  Βέβαια, να πούμε και του στραβού το δίκιο, η Ρόζα (η κεντρική ηρωίδα, και η πιο όμορφη από όλες) πληροφορήθηκε ότι ο άντρας της μετά από μια επιχείρηση φέρεται αγνοούμενος. Δεν έχει καμιά αμφιβολία ότι είναι νεκρός.

  Δεν ήξερα ότι ήταν τρομερό παράπτωμα η έκτρωση εκείνη την εποχή. Όχι για λόγους ηθικούς ή θρησκευτικούς, αλλά καθαρά πολιτικούς. Η Γερμανία θα έπρεπε να έχει όσο το δυνατόν περισσότερους πολίτες.

  Παρένθεση: ήμουν σίγουρος για αυτό, αλλά ήθελα την επιβεβαίωση από το chatgpt. Σε κάθε απάντηση με ρωτούσε αν ήθελα να μου πει και αυτό ακόμη. Έτσι έμαθα φοβερά πράγματα (το ότι ήταν χορτοφάγος ξέχασα να το γράψω). Αλλά φυσικά δεν μπορώ να τα μεταφέρω εδώ, όποιος είναι περίεργος μπορεί να τα ρωτήσει στο chatgpt.

  A, ναι, να το πούμε αυτό, η Margot Wölk που αποκάλυψε την ιστορία, είπε ότι βιάστηκε επανειλημμένα από κάποιον αξιωματικό, σε αντίθεση με τη Ρόζα που ήταν κοινή συναινέσει. Ακόμη, δεν τους φέρονταν βίαια όπως δείχνει η ταινία, όπου βλέπουμε τους αξιωματικούς να χειροδικούν κάποιες φορές πάνω τους, αλλά κάθε φορά που δοκίμαζαν το φαγητό ήταν έντρομες, από το φόβο μην πεθάνουν.

  Κλείνει η παρένθεση.

  Η μάλλον όχι ακόμη. Οι αλλεπάλληλες ερωτήσει του chatgpt, μήπως θέλω να μου πει και αυτό επίσης, ίσως είναι πολιτική της εταιρείας που το έφτιαξε, για να εξαντλήσουμε κάποια στιγμή τις ερωτήσεις της δωρεάν έκδοσης και από την περιέργεια να αποδεχτούμε το plus, δηλαδή να πληρώσουμε.

  Η ταινία αποκτά στο τέλος μια συναρπαστική πλοκή με σασπένς.

  Πώς έληξε αυτή η ιστορία;

  Σίγουρα όχι με τη δηλητηρίαση του Χίτλερ. Μια απόπειρα του έγινε, άκουσαν την έκρηξη της βόμβας, όμως όλοι ξέρουμε ότι ο Χίτλερ τη γλίτωσε. Αν δεν την είχε γλιτώσει, κάποιες χιλιάδες θα είχαν γλιτώσει τη ζωή τους.

  Ξεχάσαμε να πούμε ότι η ταινία είναι μεταφορά ενός μπεστ σέλερ μυθιστορήματος. Προφανώς το μόνο πραγματικό στην ιστορία είναι οι δοκιμάστριες.

  6,4 η βαθμολογία της, με βρίσκει σύμφωνο.

Maryam Touzani, Οδός Μάλαγα (Calle Málaga, 2025)

 Maryam Touzani, Οδός Μάλαγα (Calle Málaga, 2025)

 

  Από χθες στους κινηματογράφους

  Τριανταπεντάρα τότε η Πέπη στην ταινία του Αλμοδόβαρ, τώρα είναι ογδοντάρα στην ταινία της Τουζανί.

  Κάτι που δεν το ήξερα: με τον ισπανικό εμφύλιο και τη νίκη του Φράνκο πολλοί ισπανοί πήγαν στην Ταγγέρη, που είναι απέναντι, στο Μαρόκο. Με το θάνατο του Φράνκο πολλοί επέστρεψαν, όχι όμως και η Μαρία, που γεννήθηκε εκεί. Η Ταγγέρη είναι η πατρίδα της.

  Εδώ οι μαροκινοί πηγαίνουν στην Ισπανία (τα δυο αδέλφια μιας φίλης μου) αυτή δεν θα πήγαινε; Το «Αυτή» είναι η κόρη της.

  Έχει δυο παιδιά, είναι χωρισμένη. Δουλεύει νοσοκόμα. Με 1700 ευρώ το μήνα πώς να τα βγάλει πέρα;

  Να σχολιάσουμε εδώ: όσο πιο ανεπτυγμένη είναι μια χώρα, τόσο πιο μεγάλοι είναι οι μισθοί, ενώ το κόστος ζωής πάντα ακολουθεί, αν και όχι σε παράλληλη διαδρομή. Στην Ελλάδα, ο μισθός μιας νέας νοσοκόμας δεν ξεπερνάει τα 1000 ευρώ.

  Ο πατέρας το σπίτι το έγραψε στην κόρη του πριν πεθάνει.

  Πού να φανταζόταν ότι η κόρη τους θα ήθελε κάποια στιγμή να το πουλήσει, γιατί δεν τα έβγαζε πέρα.

  Σ’ αυτή την περίπτωση γράφεις κοινή επικαρπία. Βέβαια αν το έκανε δεν θα είχαμε την ταινία.

  Η κόρη της της λέει να έλθει να ζήσει μαζί της στην Ισπανία.

  Με τίποτα αυτή.

  Ο πατέρας μου αφού καθόταν λίγο στην Αθήνα για να συνέλθει από το ΧΑΠ που είχε, έφευγε κατευθείαν για το χωριό, παρά τις παροτρύνσεις μου να μείνει λίγο ακόμα.

  -Δεν κάθομαι εγώ σε αυτή τη φυλακή.

  Όμως κάθισε σε αυτή τη φυλακή για εννιά χρόνια, μέχρι τα 94 του, όταν είδε ότι πια δεν μπορούσε να ζήσει μόνος στο χωριό.

  Αλήθεια, αυτή δεν σκέφτηκε τα γεράματα; Σε ένα σπίτι με σκάλες;

  Αν τα σκεφτόταν, δεν θα είχαμε την ταινία.

  Το σπίτι πρέπει να αδειάσει, οι υποψήφιοι αγοραστές θα προτιμούσαν να το βλέπουν άδειο.

  Πουλάει τα πράγματά της σε έναν παλαιοπώλη.

  Θα μείνει σε ένα γηροκομείο, δωρεάν.

  Δεν κάνει καθόλου εκεί.

  Και επιστρέφει στο σπίτι της.

  Αγοράζει τα πράγματά της από τον παλαιοπώλη.

  Ένα ειδύλλιο αναπτύσσεται ανάμεσά τους.

  Το σπίτι της το κάνει περίπου καφενείο όταν υπάρχει ποδοσφαιρικός αγώνας για να τον βλέπουν διάφοροι τους οποίους μαζεύει ένας δικός της, στην τηλεόρασή της. Μέχρι τώρα ποδοσφαιρικούς αγώνες έβλεπαν στα καφενεία.

  Η κόρη της πουλάει το σπίτι τελικά.

  Επιστρέφει και πέφτει πάνω σ’ αυτή τη μάζωξη.

  Δεν θα αποκαλύψω τι έγινε στο τέλος, είπαμε, όταν η ταινία παίζεται στους κινηματογράφους δεν κάνω σπόιλερ.

  Υπάρχει η προτιθέμενη σκηνοθετική πρόσληψη: η Τουζανί είναι με το μέρος της μαμάς.

  Εγώ όχι, και ας λέει ο Αλομοδόβαρ «Όλα για τη μητέρα μου». Εγώ λέω, «Όλα για το παιδί μου».

  7,4 η βαθμολογία της, όμως εμένα μου άρεσε περισσότερο ο «Αδάμ», η προηγούμενη ταινία της, παρά το χαμογελαστό πρόσωπο της Carmen Maura, που πραγματικά σε κατακτά.

Maryam Touzani, Adam (2019)

 Maryam Touzani, Adam (2019)

 

  Με αφορμή την «Οδό Μάλαγα» που προβάλλεται από σήμερα στους κινηματογράφους.

  Αντιγράφω τον σύνδεσμο της βικιπαίδειας.

  «The film focuses on Samia, a young unwed pregnant mother who goes looking for work and is taken in by a widowed baker, Abla, in Casablanca.^[6] The film was inspired by a similar situation Touzani experienced where her parents sheltered a heavily pregnant woman in Tangier for several days during a time when being an unwed pregnant woman was illegal in Morocco».

  Με την ταινία εκδραματίζει λοιπόν ένα αληθινό γεγονός που συνέβη στην οικογένειά της η Τουζανί.

  Να σημειώσουμε και αυτό: Το να είσαι ανύπαντρη και έγκυος ήταν παράνομο στο Μαρόκο τότε. Μάλλον θα τους έτυχε περίπτωση βιασθείσης που έμεινε έγκυος και για αυτό άλλαξαν τον νόμο.

  Στην ταινία υπάρχει και ένα κοριτσάκι, που έχει μια πολύ αγαπησιάρικη σχέση με την Σάμια.

  Η Abla περιμάζεψε από συμπόνια τη Σάμια, η οποία τη βοηθούσε στη δουλειά της, έψηνε και πουλούσε κάτι παραδοσιακά μαροκινά, ανάλογα με τις τυρόπιττες και τις μπουγάτσες τις δικές μας. Όμως δεν της άρεσε το κόλλημα που είχε η μικρή μαζί της και την έδιωξε. Όταν όμως είδε τη μελαγχολία της μικρής, πήρε τους δρόμους μαζί της να τη βρει. Την βρήκε και την έφερε πίσω.

  Και ο Αδάμ;

  Είναι το νιογέννητο μωρό της.

  Θα το δώσει για υιοθεσία, ένα νόθο παιδί είναι χωρίς μέλλον.

  Νωρίς το πρωί σηκώνεται και φεύγει ενώ η Άμπλα και η κόρη της κοιμούνται.

  Η ταινία μου θύμισε Bergman, με τα συνεχή κοντινά πλάνα και τα γκρο πλαν. Ένα μεγάλο μέρος της συγκίνησης που νιώθει ο θεατής είναι από το εκφραστικότατο πρόσωπο της Σάμιας και το ανέκφραστο πρόσωπο της Άμπλας, που όμως κρύβει μια καλοσύνη ψυχής. Και βέβαια το κοριτσάκι με το χαμόγελό του.

Predrag Golubovic, Εθελοντές (Dobrovolici, 1986)

 Predrag Golubovic, Εθελοντές (Dobrovolici, 1986)

 

  Ας τα πάρουμε με τη σειρά:

  1^ον Μου αρέσουν οι κωμωδίες και τα πολεμικά έργα. Οι «Εθελοντές» είναι δύο σε ένα.

  2^ον Κάποτε έβλεπα μετά μανίας γιουγκοσλάβικο κινηματογράφο (Ο Εμίρ Κουστουρίτσα και ο Ντουσάν Μακαβέγιεφ εξαιρούνται, τους έβλεπα από παλιά), και κάποιους σκηνοθέτες μάλιστα πακέτο, όπως τον Srđan Dragojević, τον Danis Tanović, τον Dusan Kovacevic, τον Darko Bajic, τον Miroslav Lekic, σίγουρα θα μου ξέφυγαν κάποιοι.

  3^ον Μια ατάκα από τον Αστερίξ: -Θέλω τρεις εθελοντές, εσύ, κι εσύ, κι εσύ.

  Κάπως έτσι έγιναν εθελοντές και οι έξι (που κάποια στιγμή έγιναν επτά) της ιστορίας μας. Ο ένας πήγε να ξεπροβοδίσει κάποιον και τον βούτηξαν. Ο άλλος είναι με κομμένο πόδι, έχει πρόσθετο, δεν του χαρίστηκαν. Ο άλλος ήταν τουρίστας και τον βούτηξαν. Συνέχεια διαμαρτύρεται ότι κατά λάθος βρέθηκε μαζί τους.

  Έρχεται ένα ελικόπτερο. Κουβαλάει κάμποσες κοπέλες. Είναι για να τους διασκεδάσουν, όχι σεξουαλικά όμως.

  Οποία απογοήτευση, κάποια στιγμή πρέπει να φύγουν.

  Ακούμε και στημένη ραδιοφωνική μετάδοση. Έχουν έτοιμα κλιπς με ήχους από εκρήξεις βομβών, από σφαίρες, από…

  Σήμερα κάποιες εικόνες από πληγείσες περιοχές στη σύγκρουση Ιράν-Ισραήλ σίγουρα είναι φτιαγμένες από την ΑΙ. Το καρτεσιανό de omnibus dubitandum est ισχύει σήμερα περισσότερο από κάθε εποχή. Τα fake news δίνουν και παίρνουν.

  Ξεχάσαμε να το πούμε, είναι μια σχεδόν σουρεαλιστική πλοκή, με τους εθελοντές μας να μην ξέρουν ποιος είναι ο εχθρός (σήμερα τους τον παρουσιάζουν με τα μελανότερα χρώματα), και έχουν πέσει με αλεξίπτωτο (μεγάλη πλάκα η πτώση τους) σε μια ερημική παραλία.

  Εμφανίζεται ένα υποβρύχιο. Τρεις μέρες συνέχεια. Αυτό που μαθαίνουν όταν έρχεται προς το μέρος τους κάποιος με λευκή σημαία, είναι ότι οι άνθρωποι θέλουν να παραδοθούν.

  -Καλά, σε μας βρήκατε να παραδοθείτε;

  -Όπου αλλού προσπαθήσαμε μας γαζώνανε κατευθείαν με τις σφαίρες.

  Σκάει και μια νάρκη, στο πόδι το αρχηγείο, το πυροβολικό να βάλλει στην περιοχή, να καθαρίσει τον εχθρό. Βλέπουμε ντοκιμαντερίστικα πλάνα από οβίδες που εκτοξεύει το πυροβολικό.

  Και τελικά καθαρίζει τον εχθρό, γιατί οι εθελοντές μας πιο πριν είχαν μπει στο υποβρύχιο – σιγά τη δυσκολία να το πιλοτάρουν – και την έκαναν.

  Μια από τις κοπέλες είναι δακρύβρεχτη στην κηδεία των εχθρών, πιστεύοντας ότι τελικά ήταν οι δικοί τους. Το παράσημο ανδρείας που βρέθηκε δεν αφήνει καμιά αμφιβολία ότι ήταν οι δικοί τους. Όμως «Τέτοιοι ήρωες, κι ένας απ’ αυτούς φόραγε δαντελένιο βρακί;».

  Αυτό τον «ήρωα» με το δαντελένιο βρακί τον είχαμε δει και πιο πριν.

  Αρκετά καλή ταινία (από το Μαυροβούνιο, ξέχασα να πω), το 5,6 την αδικεί. Εγώ έβαλα 7.

  Ο Predrag Golubovic είναι σέρβος. Γεννήθηκε στο Σεράγιεβο (Βοσνία) το 1935 αλλά πέθανε το 1994, πού αλλού; Στο Βελιγράδι.

  Ο Srdan Golubovic είναι γιος του. Είδαμε τέσσερις ταινίες του, με τελευταία τον «Πατέρα» που προβλήθηκε πριν έξι χρόνια στις ελληνικές αίθουσες.

Αρχαιολογία

 Αρχαιολογία

   Σκέφτομαι πόσα πράγματα έγιναν αρχαιολογία, δηλαδή ξεπεράστηκαν τόσο γρήγορα.

  Οι δυο γραφομηχανές μου αντικαταστάθηκαν από υπολογιστές.

  Οι floppy, μεγάλοι δίσκοι και λεπτοί σαν φύλλο χαρτί αντικαταστάθηκαν από τις δισκέτες. Μετά πήγαμε στα cd-rom, μετά στα επανεγγράψιμα cd-rw, και μετά στα dvd-rom και dvd-rw. Σήμερα έχουμε τα στικάκια, με όλο και μεγαλύτερη χωρητικότητα, και αν δεν ήταν τα κινητά και τα tablet θα είχαν εξοβελισθεί οι sd-cards, που εμφανίστηκαν σχεδόν ταυτόχρονα.

  Οι βιντεοκασέτες αντικαταστάθηκαν από τα dvd, για να εξαφανιστούν και αυτά μαζί με τα video-club της γειτονιάς.

  Η σύνδεση στο διαδίκτυο dial-up αντικαταστάθηκε με τη lan και το wi-fi, με τις οπτικές ίνες να προσφέρουν όλο και μεγαλύτερες ταχύτητες.

  Και οι δορυφορικές;

  Τα κανάλια μπορείς να τα δεις και μέσω υπολογιστή ή smart TV. Τα δυο δορυφορικά πιάτα που έχω είναι πια σε αχρηστία.

  Οι ογκώδεις τηλεφωνικοί κατάλογοι δεν υπάρχουν πια.

  Τα σταθερά τηλέφωνα βρήκαν σύντροφο, τα ασύρματα.

  Τα κασετόφωνα τα διαδέχτηκαν τα cd-player και τα mp3 player αργότερα, για να αντικατασταθούν και αυτά από τα κινητά, από όπου ακούς μουσική, παλιά με ακουστικά τώρα με blue tooth. Εγώ βέβαια χρησιμοποιώ κυρίως αρχεία flac και mp3 για να ακούω μουσική μέσω των τεράστιων ηχείων του pc μου, που τα αγόρασα πουλώντας κάποιες μετοχές, και τι καλά που έκανα. (-Μην τις πουλήσεις, θα ανέβουν. -Όχι, θα τις πουλήσω, θέλω αν αγοράσω τα ηχεία, επέμενα εγώ. Λίγο αργότερα άρχισε η κατρακύλα).

  Να μην ξεχνάμε και το youtube, από όπου μπορείς να δεις ταινίες και να ακούσεις μουσική.

  Tα κινητά επίσης αντικατέστησαν τις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές που είχαν αντικαταστήσεις εκείνες με φιλμ, και επίσης τους φακούς (στο σπίτι μου στο χωριό το βράδυ πηγαίνω με το torch του κινητού).

  Ξέχασα κάτι;

  Αν ξέχασα κάτι είναι γιατί δεν το χρησιμοποιούσα.

  Ναι, τα υπερσύγχρονα ρολόγια, που σου δείχνουν σφυγμούς κ.λπ. που όμως δεν τα χρησιμοποιώ πια, για μένα είναι άβολα. Δυο που αγόρασα ήταν φτηνιάρικα.

  Και τα gps, που τα έχουν πια μόνο τα ταξί, καθώς κάθε κινητό έχει και gps. Από τα τέσσερα που αγόρασα το πρώτο χάλασε, το δεύτερο εξαφανίστηκε μετά από ένα πλύσιμο στο πλυντήριο, το τρίτο μου το έκλεψε ένας κλέφτης σπάζοντας το τζάμι της πόρτας του οδηγού ξημερώματα με αποτέλεσμα να ουρλιάζει ο συναγερμός, ενώ το τέταρτο είναι σε αχρηστία.

    Τις εγκυκλοπαίδειες τις αντικατέστησε η βικιπαίδεια και τα λεξικά τα online λεξικά. Θα παραθέσω τον σύνδεσμο για το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών, την εποπτεία του οποίου είχε ο φίλος μου καθηγητής γλωσσολογίας και νυν ακαδημαϊκός Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, στο οποίο εργάστηκα σαν επιστημονικός συνεργάτης 3+1 μήνες (3 μήνες η παύση μου, θλιβερή ιστορία, την έχω γράψει αλλού). https://tinyurl.com/4fbanja2 (Μπορείτε να τον βάλετε στα αγαπημένα σας).

  Πριν τέσσερα χρόνια με ξανάπιασε η μανία με τις ξένες γλώσσες, να μάθω κι άλλες σε βασικό επίπεδο, και αγόρασα διάφορα λεξικά.

  Τώρα μου είναι άχρηστα.

  Χρησιμοποιώ, σαν πιο βολικό, το google.translate.com

  Και το πιο βασικό: τις κλασικές μηχανές αναζήτησης (google, bing) τις αντικατέστησε η τεχνητή νοημοσύνη, που τη χρησιμοποιώ επίσης και για πιο απαιτητικές μεταφράσεις. Η DeepL μου μετέφρασε με μιας (το κάνει λέει μια φορά το μήνα) ένα βιβλίο μου, κάπου 80 σελίδες, στα αγγλικά και στα Esperanto. Οι άλλες ΑΙ, στη δωρεάν έκδοση, απλά μεταφράζουν λίγες σελίδες κάθε μέρα.

  Συμπληρώστε.

Kaouther Ben Hania, Four daughters (2023)

 Kaouther Ben Hania, Four daughters (2023)

 

  Η kaouther Ben Hania (την βλέπουμε πακέτο, με τελευταία ταινία της την «Η φωνή της Hind Rajab» που προβάλλεται από την Πέμπτη που μας πέρασε) είναι βασικά ντοκιμαντερίστρια, και όσες ταινίες της δεν είναι docufiction βασίζονται σε πραγματικές ιστορίες, όπως πραγματική είναι και η ιστορία των τεσσάρων θυγατέρων της Olfa.

  Μετά την αραβική άνοιξη, που εγώ τη λέω αραβικό μεσαίωνα, επικράτησαν οι ισλαμιστές. Το Ennahda, ισλαμική οργάνωση, έκανε κυβέρνηση και όρισε το Ισλάμ ως επίσημη θρησκεία του κράτους. Χωρίς να λυθούν τα οικονομικά προβλήματα, κυρίως της ανεργίας, η δυσαρέσκεια αυξήθηκε. Και συνεχίζω αντιγράφοντας από το perplexity.

  «Υπό τον Καΐς Σαϊέντ (από 2021), το Ennahda εξασθενεί· το νέο σύνταγμα (2022) δεν ορίζει πλέον το Ισλάμ ως επίσημη θρησκεία του κράτους (μόνο της ουμμά), ενισχύοντας κοσμικότητα και εθνικισμό.

  Ο Σαϊέντ, μη ισλαμιστής, περιορίζει ισλαμιστικές επιρροές, ενώ σαλαφιστικές και τζιχαντιστικές ομάδες παρέμειναν περιθωριοποιημένες.

  Η Τυνησία διατηρείται η πιο κοσμική αραβική χώρα, με ισχυρά γυναικεία δικαιώματα και περιορισμένη θρησκευτική πολιτικοποίηση σε σχέση με γείτονες».

  Διατηρείται, ας το σημειώσουμε αυτό, γιατί τέτοια ήταν και πριν την αραβική άνοιξη, όχι παρά αλλά εξαιτίας του αυταρχικού καθεστώτος.

  Που έκανε κάποιες γυναίκες, από αντίδραση, να φορέσουν τσαντόρ.

  Το επόμενο βήμα για κάποιες ήταν ίσως αναμενόμενο. Οι δυο μεγάλες αδελφές πήγαν στη Λιβύη και συντάχθηκαν στις δυνάμεις του Daesh, του λιβυκού ΙSIS. Η μητέρα και οι αδελφές τους ήταν απαρηγόρητες. Η μεγαλύτερη ήταν νομίζω εκείνη που παντρεύτηκε έναν ηγέτη της οργάνωσης και έκανε ένα κοριτσάκι.

  Η Kaouter Ben Hania εκδραματίζει την ιστορία της οικογένειας. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιεί δυο επαγγελματίες ηθοποιούς για το ρόλο των δυο μεγάλων αδελφών, αλλά και για τη ρόλο της μητέρας που η συγκίνησή της είναι τέτοια που δεν μπορεί να πάρει μέρος σε κάποιες σκηνές. Συχνά τις βλέπουμε και τις δυο μαζί.

  Μια βάση της οργάνωσης εξουδετερώθηκε με αποτέλεσμα μέλη του Daesh να σκοτωθούν ή να βρεθούν στη φυλακή, όπως οι δυο αδελφές, καταδικασμένες σε 16 χρόνια κάθειρξης. Στο τελευταίο πλάνο βλέπουμε την μια αδελφή με το κοριτσάκι της, έξι χρόνων τώρα, με την κάμερα να εστιάζει σιγά σιγά στο κοριτσάκι, πάνω στο οποίο μένει καρφωμένη για αρκετή ώρα.

  Η Όλφα και οι αδελφές τους ελπίζουν ότι η τυνησιακή κυβέρνηση θα καταφέρει να τις επαναπατρίσει.

  Για μια φορά ακόμη άκουσα πράγματα για το Ισλάμ που με ξενέρωσαν εντελώς.   

  Ρώτησα το perplexity αν ξέρει αν επαναπατρίστηκαν οι δυο αδελφές. Δεν βρήκε τέτοια πληροφορία, μου λέει. Άρα βρίσκονται ακόμη στη φυλακή. Επαναπατρίστηκαν, μου λέει, γυναίκες που αθωώθηκαν, καθώς και παιδιά.

  Θα κάνω το σαρδόνιο σχόλιο πάνω στη ρήση του Σολωμού: «Κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα (ή ό,τι άλλο) και θα αισθανθείς κάθε είδους μεγαλείο».

  Οι δυο αδελφές έκλεισαν στην καρδιά τους το Ισλάμ.

  Όχι, δεν προσυπογράφω αυτό το «ό,τι άλλο».

  Ας κάνω εδώ ένα σύντομο πολιτικό σχόλιο, μια και δεν μου αρέσει να κάνω ανεξάρτητα πολιτικά σχόλια στον τοίχο μου στο facebook.

  Υπάρχει άνοδος του ισλαμισμού. Η σοσιαλιστικού προσανατολισμού Αλ Φατάχ μετεξελίχθηκε σε εθνικιστική-φιλελεύθερη οργάνωση, αν και εξακολουθεί τυπικά να είναι μέλος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς. Όσο για τη Γάζα, εκδιώχθηκε από τη Χαμάς.

  Ας το πω αποφθεγματικά: Οι ταλιμπάν είναι το καθεστώς που αξίζει στους Αφγανούς. Και οι χομεϊνοί είναι οι ηγέτες που αξίζουν στους Ιρανούς. Ακόμη και αν οι αμερικάνοι καταφέρουν να ανατρέψουν το καθεστώς, το καινούριο καθεστώς θα είναι βραχύβιο, όπως αυτό στο Αφγανιστάν.

  Γιατί;

  Μα το είπαμε, σήμερα είμαστε μάρτυρες της αναβίωσης του ισλαμισμού.

  Είναι αυτονόητο πως εύχομαι να διαψευστώ.

  Ξαφνικά μου ήλθε στο μυαλό ένα βιβλίο που διάβασα πριν δεκαετίες: Λευτέρης Σταυριανός, Υπόσχεση επερχόμενου μεσαίωνα, εκδόσεις Κάλβος, 1978. Παρόλο που μιλάει για τη Δύση, κολλάει μια χαρά για τις μουσουλμανικές χώρες, με την άνοδο του ισλαμισμού.

  Η άνοδος του ισλαμισμού είναι μεσαίωνας;

  Κάθε θρησκευτικός φανατισμός είναι μεσαίωνας. Ας θυμηθούμε το δικό μας, με την Ιερά Εξέταση, τους θρησκευτικούς πολέμους, το κυνήγι των μαγισσών…

  Ξεκίνησα να βλέπω ένα βίντεο-συνέντευξη της Ben Hania για την ταινία. Πιστεύει ότι ο λόγος που έφυγαν από το σπίτι οι δυο αδελφές ήταν για να ξεφύγουν από μια καταπιεστική μητέρα, που ανέλαβε το ρόλο ενός απόντος πατριάρχη πατέρα.

  Πιστεύω ξέρετε την παροιμία, «Ήταν στραβό το κλήμα, το ’φαγε κι ο γάιδαρος».

  Κλήμα, η άνοδος του ισλαμισμού. Γάιδαρος, οι ενδοοικογενειακές συνθήκες.

  Η Hania πιστεύει (δεν είδα το ντοκιμαντέρ παρά μόνο στην αρχή, θα ήταν για μένα χάσιμο χρόνου) ότι βασικά φταίει ο γάιδαρος.

  Εγώ πιστεύω ότι βασικά φταίει το κλήμα.

 

Αύγουστος Κορτώ, Αυτοκτονώντας ασύστολα

 Αύγουστος Κορτώ, Αυτοκτονώντας ασύστολα, Ανοικτή βιβλιοθήκη 2025 (Α΄έκδοση, Καστανιώτης 2005)

 

  Πριν 11 χρόνια διάβασα το αυτοβιογραφικό «Βιβλίο της Κατερίνας». Είχα σκοπό να ξαναδιαβάσω και άλλα του Κορτώ, αλλά δεν εδέησε. Είχα ξεχάσει ότι, παρά το μελαγχολικό θέμα, ήταν γραμμένο με αρκετό χιούμορ.

  Το ίδιο χιούμορ, ξέφρενο προς το τέλος, βρήκα και στο «Αυτοκτονώντας ασύστολα».

  Δεν μου αρέσουν βιβλία με αρνητικούς χαρακτήρες, όμως το χιούμορ του με αποζημίωσε.

  Επίσης αμβλύνει την εντύπωση του αρνητικού χαρακτήρα της ηρωίδας η πρωτοπρόσωπη, «εξομολογητική» αφήγηση.

  Μια, όχι ακριβώς νυμφομανής αλλά μανιακή του σεξ, άλλαζε τους άντρες σαν τα πουκάμισα (που λέει ο λόγος, μια και είναι γυναίκα). Όταν δεν περνούσε το δικό της τους εκβίαζε με δήθεν απόπειρες αυτοκτονίας. Δρασκέλιζε το μπαλκόνι και τους τρομοκρατούσε. Εύκολο, αφού και η μάνα της είχε αυτοκτονήσει. Μια τέτοια απόπειρα παρά λίγο να της στοιχίσει τη ζωή. Τη γλίτωσε φτηνά με ένα στραμπούληγμα στον αστράγαλο.

  Χειριζόταν επίσης με ανάλογο τρόπο τον πλούσιο πατέρα της για να του αποσπά χρήματα.

  Και αυτή η μανιακή του σεξ τελικά ερωτεύτηκε. Τον Πάβελ, ένα ρώσο.

  Μου θύμισε τον Πάφκα Κορτσάγιν, στο «Πώς δενότανε το ατσάλι».

  Μόνο που αυτός δεν την ερωτεύτηκε.

  Μα είναι δυνατόν;

  Αυτό τη βύθισε σε απελπισία.

  Όχι, αυτή τη φορά ήταν αποφασισμένη να αυτοκτονήσει.

  Μόνο που άλλαξε γνώμη όταν διαπίστωσε πως είναι έγκυος.

  Θα το κρατήσει το παιδί, θα είναι ένα κομμάτι από τον Πάβελ.

  Και θα κάνει τα αδύνατα δυνατά για να αναγνωρίσει την πατρότητα, ο άθλιος.

  Με φοβερή αφηγηματική άνεση ο Κορτώ, δεν είναι έκπληξη το ότι είναι πολυγραφότατος.

  Έχει μεταφράσει επίσης πολλά βιβλία, αμερικάνους συγγραφείς κυρίως.

  Το perplexity μου σύστησε δυο σαν τα καλύτερα βιβλία του. Ελπίζω να τα διαβάσω κάποια στιγμή, είναι τόσες οι προτεραιότητες.

  Και τώρα να του δώσουμε το λόγο, παραθέτοντας αποσπάσματα.

  «Γεννήθηκα στις 2 του Γενάρη του 1960».

  Αυτή γεννήθηκε στις 2 το Γενάρη του 1991.

  Συμπτώσεις.

  «…είχε μάθει ότι ο πλούτος (ιδίως αν τον σπαταλάς σε μαλακίες) ήταν ο σκοπός της ζωής της».

  Ο σκοπός που έδινε νόημα στη ζωή της. Παραπέμπω στην ανάρτησή μου για το «Νόημα της ζωής» του Terry Eagleton.

  «Μερικοί μάλιστα ήταν και Φλαμανδοί, και μιλούσαν αυτή την τρελή γλώσσα που είναι θαρρείς όλο ‘χ’, που ο άλλος σου μιλάει και νομίζεις ότι έχει κάτσει το φλέμα στο λαιμό του, και σου ’ρχεται να του δώσεις χαρτομάντηλο να βγάλει επιτέλους τη ροχάλα».

  Πραγματικά αυτό το παρατήρησα πολύ γρήγορα μαθαίνοντας ολλανδικά, το ‘χ’ ακούγεται συχνότατα. Το g για παράδειγμα προφέρεται ‘χ’: goed, χουντ, ενώ στην αδελφή γλώσσα, τα γερμανικά, είναι gut.

  «Τέτοιες συναναστροφές, ούτε η Αρβελέρ, δηλαδή…».

  Επίκαιρο, με τον πρόσφατο θάνατό της.

  «Τι τρελό αίσθημα η ζήλεια, ρε γαμώτο, και να μην τον γουστάρεις καθόλου τον άλλο, στην υποψία και μόνο ότι μπορεί να τον γουστάρει κάποια άλλη, γίνεσαι Κέρβερος».

  Μεγάλη αλήθεια, το έζησα.

  «Αλλά το καταπληκτικό με μένα είναι ότι είχα σκαρφιστεί κι ένα σωρό απίθανες, κι εντυπωσιακές αυτοκτονίες».

  Πάνω από 20 χρόνια πριν είναι που διάβασα για το βιβλίο του Mario Mariani, «Il libro dei suicidi» όπου γράφει για αυτοκτονίες πραγματικές και φανταστικές. Με εντυπωσίασε η αυτοκτονία κάποιου που άνοιξε το κλουβί με τα λιοντάρια του ιδιωτικού ζωολογικού του κήπου και την έκλεισε πίσω του μπροστά στα έκπληκτα και πανικόβλητα μάτια των καλεσμένων του, αλλά με ξενέρωσε όταν μου είπε η ΑΙ ότι η ιστορία αυτή ήταν επινοημένη. Πάντως μετάνιωσα που δεν το παράγγειλα τότε, τα ιταλικά μου είναι πολύ καλά για να τα διαβάζω, φοβήθηκα μην μου μπουν ιδέες. Τώρα είναι εξαντλημένο.

  «Ο Μπάμπης ήταν. Ένας μονιμάς του πεζικού…».

  Όχι, ήμουν έφεδρος ανθυπολοχαγός ΕΜ.

  Δεν συναντάω συχνά το όνομά μου σε μυθιστορήματα.

  «Κοιτούσε τους πίνακες, αλλά όχι με το ψεύτικο βλέμμα που κοιτούσαν οι άλλοι. Αυτός κοιτούσε και καταλάβαινε, νόμιζες ότι με την Παναγία ήταν παλιοσειρά, ίδιος λόχος».

  Το παραθέτω για το χιούμορ και γιατί κολλάει με το προηγούμενο.

  Όχι, εγώ δεν ήμουν σειρά με το γιο της.

  «…στα βιβλία που μου στέλνει η Μάγδα…».

  Δεν το είχα υπογραμμίσει, αλλά κατεβάζοντας τις σελίδες έπεσε πάνω το μάτι μου.

  Η Μάγδα ήταν ένα πεντράχρονο κοριτσάκι, κόρη του ψιλικατζή απέναντι από την γκαρσονιέρα του φίλου μου του Γιώργη του Παπαδάκη, που τον επόμενο χρόνο γίναμε και συγκάτοικοι, σε δυάρι, λίγο πιο πάνω, στο Βύρωνα. Με έλεγε κύριο Μπάμπη, και ο Γιώργης τη διόρθωνε, «όχι κύριε Μπάμπη αλλά σύντροφε Μπάμπη».

  Μια μέρα μας λέει σκασμένος στα γέλια ο ψιλικατζής, Παπαδάκης και αυτός. Ρωτάει την κόρη του ποιος είναι ο άλλος κύριος που είναι μαζί με τον Γιώργη; Και η απάντηση: «Ο σύντροφος κύριος Μπάμπης».

  Εμείς εβδομηνταρίσαμε, αυτή σίγουρα πενηντάρισε, καλή της ώρα εκεί που βρίσκεται.

  «-Τι πρέπει να κάνω; Πες μου.

  -Να τον ταΐσεις περίοδο…».

  Μαγικά, για να τον κερδίσει.

  Τον Πάβελ.

  -Το νου σου κακομοίρη μου, να μην τρως κουλουράκια από…

  Με είχαν τρομοκρατήσει οι γονείς μου.

  Πάντως ή δεν έπιασαν τα μαγικά (σιγά που δεν θα έτρωγα κουλουράκια) ή δεν τα χρησιμοποίησαν.

  «Τώρα να το φιλοσοφήσω λίγο, πιστεύω ότι σχέση σοβαρή χωρίς καλό κρεβάτι δεν γίνεται».

  Μα τι διάβολο, φιλοσοφία θέλει το πράμα;

  «…ένα αίτιο που ενοχοποιούν οι γιατροί για τον καρκίνο της μήτρας είναι οι πολύ συχνές σεξουαλικές επαφές».

  Δεν με έπεισε, ρώτησα το perplexity. Λάθος, αν είναι με τον ίδιο σύντροφο. Με διαφορετικούς συντρόφους, απλά αυξάνει το ρίσκο κάποιος από όλους να σου μεταδώσει HPV (Human Papillomavirus, Ιός των Ανθρώπινων Θηλωμάτων), που και πάλι η πιθανότητα καρκινοποίησης είναι ελάχιστη. Νομίζω αυτό κόλλησε ο Νίνο, αλλά ήταν άτυχος.

  Είπε η… γιατί έτσι νόμιζε και ο συγγραφέας, ή απλά το έβαλε στο στόμα της;

  Πολλές φορές είναι άλυτο το πρόβλημα.

  Για όσους με διαβάζουν για πρώτη φορά, να πω ότι συχνά αυτοβιογραφούμαι στις κριτικές μου.